ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 14ರಿಂದ 17ನೆಯ ಶತಮಾನವನ್ನು ರೆನೇಸಾನ್ಸ್ (Renaissance) ಎಂಬ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಳವಳಿಯ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಅವಧಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಳವಳಿಯು ಮೊದಲಿಗೆ ಹದಿಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಅಥವಾ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ ಇಟಲಿಯ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಯುರೋಪಿನ ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪಸರಿಸಿತು. ಡಾಂಟೆ ಅಲಿಗೇರಿ (Dante Alighieri) ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಚೆಸ್ಕೋ ಪೆತ್ರಾರ್ಕ್‍‌ರ (Francesco Petrarch) ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ರೆನೇಸಾನ್ಸ್ ಚಿಂತನೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಅದರ ಪ್ರವರ್ತಕರು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರೆನೇಸಾನ್ಸ್ ಎಂದರೆ ಹೊಸಹುಟ್ಟು. ಆ ಕಾಲದ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಚಿಂತಕರು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೆತ್ರಾರ್ಕ್‍‌ನ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮರುಹುಟ್ಟು: ಕತ್ತಲೆತುಂಬಿದ್ದ ಮಧ್ಯಯುಗದಿಂದ ಬೆಳಕಿನ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದತ್ತ ಮನುಷ್ಯನ ಪಯಣ.2 ಡಾಂಭಿಕತೆಯಿಂದ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯತ್ತಲೂ; ಕಲೆ, ಕಲಿಕೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದತ್ತಲೂ; ಮತೀಯತೆಯಿಂದ ಮಾನವತೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸಾಧ್ಯತೆ ಘನತೆಗಳತ್ತಲೂ ನಡೆದ ನಡಿಗೆ. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನ, ನಾವಿಕರು ವ್ಯಾಪಾರದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹೊಸ ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸತೊಡಗಿದ್ದರು. ಸಮುದ್ರಯಾನ, ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮೊದಲಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಮುನ್ನಡೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಂದು ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಯುಗಕ್ಕೆ (Age of Discovery) ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ್ದುವು.

ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನದು Age of Enlightenment — ಹೊಸ ಅರಿವಿನ, ವಿವೇಕದ ಯುಗ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಿಂತನೆ, ವ್ಯಕ್ತಿವಾದ, ಮಾನವನ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಸಮಾನತೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮೊದಲಾಗಿ ರೆನೇಸಾನ್ಸ್‌ನ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾಲ. ಯುರೋಪಿಯನ್ ನಾಗರಿಕತೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲೆ, ತಾತ್ವಿಕತೆ, ಚಿಂತನೆ, ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಮೂಲಕ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜನರನ್ನು ಯುರೋಪಿಗೆ ಸಾಗಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದುದು ಕೂಡ ಉಚ್ಛ್ರಾಯದಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದು ಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ದುರಂತ ವಿಪರ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲೊಂದು.

ಜ್ಞಾನೋದಯ ಯುಗದ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಉಚ್ಚವರ್ಗದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಜಗತ್ತಿನ ಉಳಿದೆಡೆಯ ಜನಸಮುದಾಯಗಳ ಅಧೀನಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. Enlightenmentನ ತರ್ಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗೆ ಹುಸಿ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಾರೋಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅನಾಗರಿಕ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ನಾಗರಿಕತೆಯತ್ತ ಒಯ್ಯುವುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಬಾಳಗುರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹಲವರು ಅದನ್ನು ನಂಬಿದ್ದರು ಕೂಡ.

ಬಾರ್ತೊಲೊಮೆಯು ಡೀಯಾಸ್ (Bartolomeu Dias) 1488ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಗುಡ್ ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರ ತಲುಪಿದ್ದು ಮುಂದೆ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಾಚೆಯ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ ಹಾಗೂ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಆಘಾತ, ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಎಸಗಿದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ಶೋಷಣೆ ಊಹಾತೀತ. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ‘ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕಾಗಿ ಕಿತ್ತಾಟ’ (Scramble for Africa) ಶುರುವಾಗಿ 1878ರ ಬರ್ಲಿನ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿ, ತಾವು ಅದುವರೆಗೂ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಆಫ್ರಿಕಾದ ನೆಲಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಸಕ್ರಮವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದುವು. ಆಫ್ರಿಕಾದ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಭಾಷೆ, ಜನಾಂಗಗಳ ವೈವಿಧ್ಯ; ಅವುಗಳ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ವೈರುಧ್ಯ; ಯಾವುವನ್ನೂ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೇ ಯುರೋಪಿನ ದೇಶಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಫ್ರಿಕಾವನ್ನು ಕೇಕ್‌ನಂತೆ ಕತ್ತರಿಸಿದರು. ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಕಾಲ ಮುಗಿದು ಆಫ್ರಿಕಾದ ದೇಶಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಅನಂತರವೂ ಜನಾಂಗೀಯ ಕಲಹಗಳು ಮುಂದುವರೆಯಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ, ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಮತ್ತು ವರ್ಣಭೇದದ ದೀರ್ಘ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಕರಾಳ ಅಧ್ಯಾಯ ಅಪಾರ್ಥೈಡ್‌ನ (aparthied) ಅವಧಿ. ಅದು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದು ನಾವು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿಯಾದರೂ ಗಮನಿಸಿದ್ದ ವಿದ್ಯಮಾನ. ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾಯದ ಹಸಿಗಾಯದಂಥದ್ದು. ಅಪಾರ್ಥೈಡ್ ಎನ್ನುವುದು ಆಫ್ರಿಕಾನ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ಒಂದು ಪದ. ಆಫ್ರಿಕಾನ್ಸ್ ಭಾಷೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡದ್ದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಸಾಹತುದಾರ ಡಚ್ ಜನರ ಆಡುನುಡಿಯಿಂದ. ಅಪಾರ್ಥೈಡ್‌ ಪದದ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥ ‘ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ’ ಎಂದು - ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದು apart-hood ಎಂದಂತೆ, ಅದು ಡಚ್‌ನಲ್ಲಿ aparth-heid. ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವರ್ಣಭೇದದ ಆತ್ಯಂತಿಕ ಸ್ಥಿತಿ; ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅದರ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪ. ಇಡೀ ದೇಶದ ಜನರನ್ನು ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಮೂಲಕ — ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಕಪ್ಪು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಬಿಳಿಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು, ಮಿಶ್ರಜನಾಂಗಗಳ ಹಲಬಗೆಯ Colored (ಅವರು ಕಪ್ಪು ಜನರೂ ಅಲ್ಲ ಬಿಳಿಯರೂ ಅಲ್ಲ), ಮತ್ತು Indians ಎಂದು — ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಒಂದು ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನೂ ಆಳ್ವಿಕೆಯೇ ಅನ್ವಯಗೊಳಿಸಿತ್ತು.

ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆಂದರೆ, ಯಾವ ಜನಾಂಗದವರು ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬಹುದು, ಎಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಬಹುದು, ಯಾರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯಬಹುದು, ಯಾವ ರೀತಿಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು — ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಬೇರ್ಪಾಟು. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಜಾತಿಪದ್ಧತಿಯಂಥದ್ದು. ಆದರೆ, ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಾತಿಪದ್ಧತಿ ತಲೆದೋರಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು ಸುಮಾರು 2000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ. ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಚರಿತ್ರೆಯು ಸುದೀರ್ಘವೂ ಸಂಕೀರ್ಣವೂ ಆದದ್ದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ದುಡಿಮೆಯ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಕೊರೆದಿಟ್ಟ ಗೆರೆಗಳಿರದ ಏರ್ಪಾಟು ಎನ್ನಲಾದ ವರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಗೊಂಡು ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಿ ಜಾತಿಪದ್ಧತಿಯಾಯಿತು ಎಂಬ ವಾದಗಳಿವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಉಂಟಾದದ್ದಲ್ಲ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬೇರೂರಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಎನ್ನುವುದಂತೂ ಹೌದು. ಆದರೆ, ಅಪಾರ್ಥೈಡ್ ಅನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅಷ್ಟು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿಯೂ ದಕ್ಷವಾಗಿಯೂ ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವುದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ತರ್ಕಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯವೇನೋ!

ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 1948ರಿಂದ 1994ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 35 ಲಕ್ಷ ಕಪ್ಪು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಮನೆಗಳನ್ನ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಿಳಿಯರಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರಿಂದ ದೂರ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಪಾರ್ಥೈಡ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಜನ ಜೀವ ಕೂಡ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.3

ಇಂಥ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆದ ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬಿಳಿಯ ಜನಾಂಗದ ಇಬ್ಬರು ಮುಂಚೂಣಿಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು, ನಡೀನ್ ಗಾರ್ಡಿಮರ್ (Nadine Gordimer) ಮತ್ತು ಜೆ ಎಂ ಕುಟ್ಸಿ (J M Coetzee). ಗಾರ್ಡಿಮರ್ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು; ಕುಟ್ಸಿ ಆಫ್ರಿಕಾನ್ಸ್ ಮಾತಾಡುವ ಬೋಅರ್ — ಎಂದರೆ ಡಚ್ ರೈತರ — ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಅಪಾರ್ಥೈಡ್ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇವೆರಡೂ ಬಿಳಿಯ ಜನಾಂಗಗಳೇ, ಶೋಷಕ ಸಮುದಾಯವೇ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದಂಥವು. ಅವು ನಂತರದ ವಸುಹತುದಾರರಾದ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಸಮುದಾಯಗಳೂ ಹೌದು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುದಾರರು ಬೋಅರ್ ಜನಾಂಗದವರನ್ನು ದಮನಿಸಲಿಕ್ಕೆ ನೋಡಿದರೆ ಶೋಷಿತ ಬೋಅರ್ ಜನಾಂಗದವರು ಕಂದು, ಕಪ್ಪು ಜನರನ್ನು ಶೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮತ್ತಿನ್ನು, ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಬಿಳಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಯಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೇ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ / ಇರುವ ಗಂಡಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಾಸ್ತವ.

ಗಾರ್ಡಿಮರ್ 2014ರಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರು, ಕುಟ್ಸಿ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಇದ್ದು ಬರೆಯುತ್ತಲಿದ್ದಾರೆ.

ಕುಟ್ಸಿಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳೊಳಗಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಸಮುದಾಯಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಹೊರತಾದ ಮನುಷ್ಯನ ಆಂತರಿಕ ತುಮುಲಗಳ, ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ, ಮೂಲಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಹುಡುಕಾಟ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬನೇ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತತೆಯ ಎತ್ತರಕೇರುವ, ಕ್ಷುದ್ರತೆಯ ಆಳಕ್ಕಿಳಿಯುವ; ಅಪಾರ ಕರುಣೆಯ, ಅಕಾರಣ ಕ್ರೌರ್ಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೆಲ್ಲ ಇರುತ್ತವೆ. ಮಾನವನಾಗಿ ಇರುವುದು ಎಂದರೆ ಏನು, ಮನುಷ್ಯತ್ವ ಎನ್ನುವುದರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ವರೂಪವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಪರಿಶೋಧಿಸಿ ಅದರ ದರ್ಶನವನ್ನ ಓದುಗರಿಗೆ ಮಾಡಿಸುವ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಕುಟ್ಸಿ ಬಹುಮುಖ್ಯರು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ — ಇತ್ತೀಚೆಗಂತೂ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ — ಒಂದು ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬೈನರಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುವುದು. ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನೂ ನಮಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹಿಡಿದಿಡುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶೋಷಕ ಮತ್ತು ಶೋಷಿತ ಎನ್ನುವ ಲೆನ್ಸ್. ಈ ಗ್ರಹಿಕೆ ತಪ್ಪು ಎಂದಲ್ಲ. ಅದು ಅಗತ್ಯದ್ದೇ. ಆದರೆ, ಅದರಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ವಿವರಿಸಲು ಹೊರಟಾಗ ನಾವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಅವನ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಹೊರತಾದ, ಅದರ ಎಲ್ಲೆಯನ್ನು ಮೀರಬಲ್ಲ ಕರ್ತೃತ್ವಶಕ್ತಿ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಡೆಗಾಣಿಸಿಸಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಸೀಮಿತತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಓದು ಮನಗಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಸೇರಿದ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡಿದಾಗ, ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತ ಪರಿಗಣಿಸದೇ ಇದ್ದಾಗ ಹಲಬಗೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಕುಟ್ಸಿಯ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಮೀರುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಣತ್ತೇವೆ. ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು — ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ತಪ್ಪುಒಪ್ಪು ಓರೆಕೋರೆಗಳ ಸಮೇತ — ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ಅವರ ಬಹುಚರ್ಚಿತ ಕಾದಂಬರಿ Disgraceನ ಡೇವಿಡ್ ಲೂರೀ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನ ನೋಡಬಹುದು. Waiting for the Barbariansನ magistrate ಪಾತ್ರವನ್ನ ನೋಡಬಹುದು. ಈ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನನಗೆ ತೀರ ಆಪ್ತವಾದದ್ದು ಕುಟ್ಸಿಯ ಮೈಕಲ್ ಕೆ. ಕುಟ್ಸಿಯವರ ದರ್ಶನದ ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮೈಕಲ್ ಕೆ ಎಂಬ ಪಾತ್ರ ಅಂತ ನನಗೆ ಅನ್ನಿಸಿದೆ. ಅವನಿಗೆ ತೋಟಗಾರನಾಗುವ ಕನವರಿಕೆ; ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಬೆಳೆದದ್ದನ್ನು ತಿಂದು ಬದುಕುವ ಬಯಕೆ. ಅವನಿಗೆ ಸಮುದಾಯದ ಹಂಗಿಲ್ಲ, ಜಗತ್ತಿನ ಕರುಣೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಅವನೊಬ್ಬ ಪೆದ್ದು ಮನುಷ್ಯನೇ ಇರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಅದೂ ಇರದೇ ಒಂದು ಹೆಗ್ಗಣವೋ ಎರೆಹುಳವೋ ಆಗಿರಬಹುದು. ಮೈಕಲ್‌ನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕುಟ್ಸಿ ಮನುಷ್ಯನ ಇರುವಿಕೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು, ಘನತೆಯಿಂದ ಬಾಳುವುದರ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲೆಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮನುಷ್ಯ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತನಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಬದುಕಿದ್ದೂ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಉಳಿದ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸದೇ ಯಾರ ಗಮನಕ್ಕೂ ಬಾರದೇ ಧೂಳಿನ ಕಣವೊಂದರಂತೆ ಹಗುರವಾಗಿದ್ದು ಕೊನೆಗೆ ಯಾವ ಕುರುಹನ್ನೂ ಹಿಂದೆ ಬಿಡದೇ ಹಾರಿಹೋಗುವ ಬಗೆಯದ್ದು.

In the Heart of the Country ಕಾದಂಬರಿಯ ನಿರೂಪಕಿ ಬಿಳಿಯಳು, ತೋಟದ ಮಾಲೀಕನ ಮಗಳು. ಆದರೆ ಅವಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೂಡ ಹೌದು. ಆಗಾಗ “I am I” ಎಂದು ಅವಳು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಹೌದು, ನಾನೊಬ್ಬ ಬಿಳಿಯಳು, ಈ ತೋಟದ ಮಾಲೀಕನ ಮಗಳು, ಆದರೆ ನಾನು ನಾನೇ, ಒಬ್ಬ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿ — ನೀನು ಅದನ್ನೇಕೆ ನೋಡೋದಿಲ್ಲ, ಎಂದು ಅವರ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ ಎಂಬ colored ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಕಲ್ಲಿನ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಂಟಿ ಹೆಣ್ಣಾಗಿರುವ ನಾನು ಬಿಳಿಯವಳಾದರೂ ನಿನ್ನಿಂದ ದಮನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಅಥವಾ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕೂಡ ನನ್ನಲ್ಲಿದೆ; ಅದೇ ರೀತಿ ಶೋಷಕ ಸಮುದಾಯದ ನನ್ನನ್ನು ಶೋಷಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುವ ನಿನ್ನಲ್ಲೂ ಇದೆ, ಎಂದವಳು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಕುಟ್ಸಿಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಾತ್ರ ವಿಪರ್ಯಯ — role inversion — ಆಗುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಂಥಲ್ಲಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಗೂ Disgraceನ ಕೆಲವು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೂ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಗಾರ್ಡಿಮರ್ ಅವರ ಜುಲೈಸ್ ಪೀಪಲ್ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿಯೂ — ಇಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ — ಇಂಥದ್ದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.

ಇದು ಕುಟ್ಸಿಯ ಎರಡನೆಯ ಕಾದಂಬರಿ, 1977ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು. ಇದು ಚಿಕ್ಕ ಕಾದಂಬರಿಯೇ, ಆದರೆ ಅವರು ಆಮೇಲಿನ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಹೃಸ್ವತೆ ಮತ್ತು ಸರಳತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಆದ ಮತ್ತು ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಶೈಲೀಕೃತ ಬರವಣಿಗೆ ಇದೆ.

ನಿರೂಪಕಿಯ ಸ್ವಗತವಾದ ಕಾದಂಬರಿಯು ಅವಳ ಡೈರಿ ದಾಖಲಾತಿಗಳ ಸರಣಿಯಂತಿದೆ. ಕಲ್ಲುನೆಲದ ಆ ತೋಟದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಇಬ್ಬರೇ, ಅವಳು ಮತ್ತು ಅಪ್ಪ.

ನಮ್ಮಪ್ಪ ನನ್ನ ಗೈರುಹಾಜರಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅವನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ 'ಗೈರುಹಾಜರಿ'ಯೇ, ಜೀವನವೆಲ್ಲ ಹಾಗೆಯೇ ಕಳೆದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಈ ಮನೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಕರೆ ತುಂಬಿದ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಹೆಣ್ಣಾಗಿ ಇರಬೇಕಾಗಿದ್ದ ನಾನು ಸೊನ್ನೆಯಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಎಲ್ಲ ಆಘಾತಗಳೂ ಒಳಗೆ ಕುಸಿಯುವ ನಿರ್ವಾತವಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಗಿರಗಿರ ತಿರುಗುವ ಗಾಳಿಸುಳಿ ನಾನು, ಅದುಮಿಹಿಡಿದ ಆವೇಶ ನಾನು, ಹೇಳುವವರಿಲ್ಲದೆ ಕೇಳುವವರಿಲ್ಲದೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೇಡುತುಂಬಿಕೊಂಡು ಕಾರಿಡಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ, ತಣ್ಣಗೆ ಕೊರೆಯುವ ಕುಳಿರ್ಗಾಳಿ ನಾನು.

ಅವರಿಬ್ಬರ ಹೊರತಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಕಸ್ಮಿಕವೆಂಬಂತೆ ಬಂದಿಳಿದವನು ಹೆಂಡ್ರಿಕ್. ತೋಟದ ಕೆಲಸಗಾರ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ ಮದುವೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ಹೊಸ ವಧುವನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆತರುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲವೂ ಪಲ್ಲಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದಿನಬಳಕೆಯ ಮಾತುಗಳೇ ಅರ್ಥಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಾಸ್ತವ ಕನಸು ಭ್ರಮೆಗಳ ನಡುವಿನ ಗೆರೆಗಳು ಅಳಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿ ಅಷ್ಟೇ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದ ಬರೆದ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಥೆಯ ಅಂಶ ತೀರ ಕಡಿಮೆ, ಘಟನೆಗಳು ಕೂಡ ಕೆಲವೇ. ಅವೂ ನಿಜಕ್ಕೂ ನಡೆದವೋ ಇಲ್ಲವೋ, ಅವುಗಳ ಕ್ರಮ ಯಾವುದು, ಕಾಲಾಂತರ ಏನು — ಯಾವುದೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಡಿಯ ಕಾದಂಬರಿ ನಡೆಯುವುದು ನಿರೂಪಕಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ. ಅವಳೋ ಅಳತೆಗೆ ಸಿಗದಷ್ಟು ಜಾಣೆ: ತಾನು ಹೆಂಗಸು, ತಾನು ಫಿಲಾಸಫರ್ ಆಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಲೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಫಿಲಾಸಫೈಜ಼್ ಮಾಡಬಲ್ಲವಳು. ಮರಳ ಕಣಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಗಿಡಮರ, ಸಣ್ಣ ಕೀಟಗಳವರೆಗೆ ಸುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಅರಿವುಳ್ಳವಳು. ಆದರೆ ನಿರೂಪಕಿಯಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅನರ್ಹಳು! Unreliable narratorನ ಮೂಲಮಾದರಿ.

ಹಿರಿಯ ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕರಾದ ಎಚ್ ಎಸ್ ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್ ಅವರು ಇಂಥ ತೀವ್ರವೂ ಭ್ರಾಮಕವೂ ಸಾಂದ್ರವೂ ಆದ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದಿ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಮೂಲದ ತೀವ್ರತೆ, ಅರ್ಥಸಂದಿಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಆಶಯವನ್ನು ಆದ್ಯಂತವಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಭಾಷೆಗೆ ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ನಮಗೆ ಓದಲಿಕ್ಕೆ ಅನುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸ. ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಓದುಗರು ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೇ ಸರಾಗವಾಗಿ ಓದಬಹುದಾದರೆ ಅದನ್ನು ಆಗಮಾಡಿದ್ದು ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ ಅನುವಾದಕರ ಅಪಾರವಾದ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆ ಅನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಇದು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬರಲೇಬೇಕಾದ ಕೃತಿ.

ಹೊರಗೂ ಮಳೆ ಒಳಗೂ ಮಳೆ ಪ್ರಕಟವಾದ 19 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇದೀಗ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆಲ್ಲ ಕಥೆ ಎಂಬ ಎರಡನೆಯ ಸಂಕಲನದ ಮೂಲಕ ರಘುನಾಥ ಚ. ಹ. ಮತ್ತೆ ಕಥೆ ಹೇಳಲು ಹೊರಟಿದ್ದಾರೆ. ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯ ಈ ತಾಳುವಿಕೆ ಅವರನ್ನು ಕಥೆಗಾರನಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಾಗಿಸಿದೆ ಎಂಬುದಂತೂ ಸತ್ಯ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆಲ್ಲ ಕಥೆ ಎನ್ನುವ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗಾಢವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರಿನ ಕಥೆಯಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಥಾಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಇದುವರೆಗೂ ಅನುಭವಿಸಿದ, ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ನೋವು, ಸಂಕಟ, ತಳಮಳ, ತಲ್ಲಣ, ತಾಕಲಾಟ, ಅಭದ್ರತೆ, ಅಸಹಾಯಕತೆಗಳೆಲ್ಲ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣದೆ ಕಾಲದ ಮುಂದುವರಿಕೆಗಳಾಗಿ ಮಾನವಕುಲವನ್ನ ನಿತ್ಯವೂ ಕಾಡುತ್ತಾ 'ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆಲ್ಲ ಒಂದೊಂದು ಮನಮಿಡಿವ ಕಥೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ' ಎಂಬ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಸಾಲಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಬದುಕಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಏಳು ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಥೆಗಾರರು ಓದುಗರೆದೆಗೆ ದಾಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮನುಜನ ಬದುಕು ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಹುಡುಕಾಟ. ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಕಥೆಗಳು ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಶೋಧ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಅಂತಃಕರಣವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಕಥೆಗಳು. ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಥನರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವ ಇವರ ಪರಿ; ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಥಾವಸ್ತುಗಳು ಚ. ಹ. ಅವರನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಥೆಗಾರರಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರ ಬಲಿತ ಅನುಭವಗಳ ಗಾಢ ಪ್ರಭಾವವು ಈ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿದೆ.

'ಬರ' ಮತ್ತು 'ಕ್ರಾಂತಿ' ಕಥೆಗಳು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, 'ಗೋರಿ' ಮತ್ತು 'ಬಣ್ಣ' ಕಥೆಗಳು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದವು. 'ಬಿಡುಗಡೆ', 'ಕನ್ನಡಿ' ಮತ್ತು 'ಅಪ್ಪುಗೆ' ಎಂಬ ಎರಡು ಕಥೆಗಳು ಸುದೀರ್ಘ ಕಥನಗಳಾಗಿದ್ದು ಈ ಸಂಕಲನದ ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ಕಥೆಗಳೂ ಆಗಿವೆ. ಕಥೆಗಳ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತ ನಾವಿಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಅವು ಏನನ್ನು ಹೇಳಹೊರಟಿವೆ, ಅವುಗಳಿಂದ ಜನಸಮುದಾಯದ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಪರಿಣಾಮವೇನು, ಸಮಾಜ ಅವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಪರಿ, ಮಾನವ ಕುಲಕ್ಕೆ — ಅದರಲ್ಲೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ — ಈ ಕಥೆಗಳ ತುಡಿತವು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ, ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರ ಕಲಾತ್ಮಕತೆ ಎಷ್ಟು ಸಫಲವಾಗಿದೆ, ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಥೆಗಳು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ನೆಲೆಯೂರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಚಿಂತನೆಗೆ ಹಚ್ಚುವ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಕಥೆಗಳ ಪಾತ್ರಗಳಾಚೆಗೂ ಓದುಗರತ್ತ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪಾತ್ರಗಳು ಲೇಖಕರ ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕ ತುರುಕುವಿಕೆ ಎನ್ನಿಸದೇ ಕಥೆಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಅವಾಗಿಯೇ ಜನ್ಮ ತಾಳಿವೆ ಎನ್ನಿಸುವಷ್ಟು ಆಪ್ತಭಾವದಿಂದ ಒಡಮೂಡಿವೆ.

ಇಲ್ಲಿರುವುವು ಓದುಗರನ್ನು ಡಿಸ್ಟರ್ಬ್ ಮಾಡುವ, ದೀರ್ಘ ಚಿಂತನೆಗೆ ಹಚ್ಚುವ ಶಕ್ತ ಕಥೆಗಳು. ಕೆಲವು ಸುದೀರ್ಘ ಕಥೆಗಳು ಭಾವತೀವ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಓದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕಥೆ ಕಟ್ಟುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಬಿಗಿಹಿಡಿತ, ಹೊಸದೆನ್ನಿಸುವ ಕಥಾವಸ್ತು, ತಾಜಾತನ ಸೂಸುವ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು, ಸಶಕ್ತವಾದ ಸಾಲುಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ನಿರೂಪಣೆಯ ತಂತ್ರಗಳು ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿವೆ. ಕಥಾವಸ್ತುವು ಓದುಗರೆದೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ನಿಂತು ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ತುಡಿಯುತ್ತದೆ. ಗಲಾಟೆ ಅಬ್ಬರಗಳಿಲ್ಲದೆಯೂ ಈ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ತಿವಿಯುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಸಾಲುಗಳು ಸಮಾಜವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ ತಿರುವಿನೆಡೆಗೆ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಆಶಯ ಹೊಂದಿವೆ. ಇಂಥಲ್ಲಿ ಕಥೆಗಾರರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ರಘುನಾಥ್ ಅವರ ಎದೆ ಪ್ರೇಮದ ಒಡಲು. ಒಲವನ್ನು ಹಂಚಲು ಬಯಸುವ ಇವರ ಕಥೆಗಳು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಎನಿಸುತ್ತವೆ. ಮಾನವನ ದೈನಿಕ ಪಡಿಪಾಟುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಭಿನ್ನ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಾಸ್ತವ ಬದುಕನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತವೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಮಾನವನಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಪಾಠವಾಗುತ್ತವೆ. ಕಲ್ಪನೆಯ ತಳಹದಿಗಿಂತ ವಾಸ್ತವ, ನೈಜತೆಯೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುವ ಕಥೆಗಳು ನಿತ್ಯ ಬದುಕಿನ ಅನುಭವಗಳ ಸಂತೆಯಿಂದ ಎದ್ದು ಬಂದು ಎಲ್ಲರ ಬದುಕಿನ ಕಥನಗಳಾಗಿವೆ. ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಹೆಣಿಗೆಯ ಕಥೆಗಳ ಸೃಜನಾತ್ಮಕತೆ ನಿಲುಗಡೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ಓದಿಗೆ ಹಚ್ಚುತ್ತವೆ. ರೋಚಕತೆ ಕೌತುಕತೆಗಳು ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಸಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿವೆ.

ಬುದ್ಧಿ ಭಾವಗಳೆರಡನ್ನೂ ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಈ ಕಥೆಗಳು ಮನೋಚಿಕಿತ್ಸಕ ವಾಹಕಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವಿಸುವ ಭಾವಲಾಲಿತ್ಯ ಈ ಕಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಒಂದೆಡೆ ಎದೆಗಿಳಿಯುವ ಭಾವನೆಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಆಪ್ತತೆ ನೀಡಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ವಿಪ್ಲವಗಳ ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣಗಳ ಹುಡುಕಾಟ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕತೆ ಪಾರಮ್ಯ ಮೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕಥೆಗಳನ್ನು ಓದಿ ಮುಗಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಎದೆ ಭಾರವೆನಿಸುವುದಂತೂ ಹೌದು. ಬದುಕಿನ ಹೋರಾಟಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ಕಲಿಯುವ ಪಾಠ ಬಹಳಷ್ಟು ಇದ್ದರೂ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಅವನಿನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪಕ್ಕಾಗದೇ ಪರಿತಪಿಸುವ ಮನೋವ್ಯಾಕುಲತೆಯನ್ನೂ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನೂ ಈ ಕಥೆಗಳು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಇನ್ನಾದರೂ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಬದುಕುವ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೋ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆಯಿದೆಯೋ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎದುರುಗಾಣಿಸಿ ಓದುಗರನ್ನು ಆಲೋಚನೆಗೆ ಹಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು, ಕಥಾವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಓದುಗ ತನಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆ ತನ್ನೊಳಗೆ ಆವಾಹಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವು ಘಟಿಸಲು ಪೂರಕವಾದ ನಾವಿನ್ಯಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನ ಚ. ಹ. ಅವರು ಮಾಡಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಸಣ್ಣ ಎಳೆಯೊಂದನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊರಟ ಕಥೆಗಾರರಿಗೆ ಎದುರಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು, ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸುಂದರ ಕಥೆಗಳ ನೇಯ್ಗೆಗೆ ದಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಲೇಖಕರ ಅಂತರ್ಮುಖಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನಾ ಗುಣ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಬರಹದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಬದ್ಧತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಕಥೆಗಳು ಓದುಗರಿಗೆ ತಾಕುತ್ತವೆ.

ರಹುನಾಥ ಚ.ಹ. ಅವರ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ರಮ್ಯ ಕಲ್ಪನಾಲೋಕಕ್ಕಿಂತ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಅವರಿಗೆ ತನ್ನ ಕಥೆಗಳು ತಲುಪಬೇಕಾದ ಗಮ್ಯದ ಅರಿವಿದೆ. ಆ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮನೋವೈಚಾರಿಕ ಆಯಾಮದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕಿಂತ ಆತ್ಮವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಒದಗಿದೆ. ಬದುಕಿನ ತಳಮಳಗಳಿಗೆ ಇತರರನ್ನು ಹೊಣೆ ಮಾಡದೇ ತಾವು ಸಾಗಬೇಕಾದ ದಾರಿಯ ತೊಡಕು ತೊಡರುಗಳನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಲೇಖಕರು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

‘ಕನ್ನಡಿ’ ಈ ಸಂಕಲನದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. 'ಮನುಷ್ಯನಾಗುವುದು ಎಷ್ಟೊಂದು ಕಷ್ಟ, ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು ಇನ್ನೂ ಕಷ್ಟ,' ಎನ್ನುವ ಬದುಕಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ತಾತ್ವಿಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಆರಂಭವಾಗುವ ‘ಕನ್ನಡಿ’ ಕಥೆಯ ಬಿಂಬಗಳು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಂವೇದನೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವಾಗಿವೆ. ಕಥಾನಾಯಕನಾದ ಬಸವರಾಜು ತನ್ನ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಗೊಂದಲ, ಅನುಭವಿಸುವ ಮಾನಸಿಕ ಯಾತನೆಯ ಮಹಾದರ್ಶನವಿದೆ. ಮುಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಅಂತಃಕರಣಗಳ ನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಸವರಾಜು ಬದುಕಿನ ಎಲ್ಲ ಒತ್ತಡಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ಕುರಿಯಾಗಿ ಕುರಿಯಂತೆ ಬದುಕಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಮಾನವ ಬದುಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕುರಿಯಾದ ನಂತರ ಬದುಕು ಸುಂದರವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಆತ್ಮವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಥಾನಾಯಕ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು: ಕಷ್ಟ, ಸವಾಲು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ಇದ್ದಲ್ಲೇ ಬಂದಂತೆ ಎದುರಿಸಬೇಕೆ ವಿನಹಃ ಪಲಾಯನವಾದ ಸಲ್ಲದು ಎಂಬ ಅರಿವನ್ನು. ಕಥಾನಾಯಕನ ತಂಗಿ ಪಂಕಜಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಗಂಡ ಯತಿರಾಜನ ಹಿರಿಯ ಹೆಂಡತಿ ಮೇರಿ — ಇಬ್ಬರೂ ಗಂಡಾಡಳಿತದ ಬಲಿಪಶುಗಳು. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷದಾಚೆಗೂ ಒಂದು ಅವಿನಾಭಾವ ಕಾಳಜಿ ಏರ್ಪಡುವುದು ಈ ಕಥೆಯ ಗೆಲುವು. ಹಾಗೆಯೇ, ಬಸವರಾಜು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಲ್ಲಿನ ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ, ಆತನ ಗೆಳೆಯರು, ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳತಿ ಮಂಜುಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಥಾನಾಯಕನ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಆಪ್ತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಬದಲಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಕುರಿಮಂದೆಯಲ್ಲಿ ಕುರಿಯಾಗಿ ಬದುಕುವುದು ಸರಳವಲ್ಲ; ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊರತಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವನ್ನು ಲೇಖಕರು ತೆರೆದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಕುರಿಯ ಪಾತ್ರಗಳ ವೈರುಧ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕುರಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಸವರಾಜ ಮತ್ತೆ ಮನುಷ್ಯ ಬದುಕಿಗೆ ಮರಳಿ ಜೀವನಪ್ರೀತಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮನದಟ್ಟುತ್ತದೆ.

'ಬಿಡುಗಡೆ' ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಕಥೆ. ಸಾಹಿತಿಯೊಬ್ಬನ ಆತ್ಮಕಥೆಯು ಅಂತಿಮ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅವನೊಳಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಗೊಂದಲಗಳು ಆತ್ಮಕತೆಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಅವನು ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿ ತನಗೆ, ತನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆಯೇ ವಿನಃ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಬರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಚ್ಚಿಡುವ ಅಂಶಗಳ ಜೊತೆಗೇ ಬಚ್ಚಿಡುವ ಅಂಶಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಲೇಖಕರು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಕತೆ ಬರೆಯುವವರಿಗೆ ಚಾಟಿ ಬೀಸುತ್ತಾರೆ. ಆತ್ಮಕಥೆ ಬರೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಸವಾಲುಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಈ ಕಥೆ ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ‌. ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿದ್ದ ಆತ್ಮಕತೆಯ ಹಾಳೆಗಳು ಜೀವ ತಳೆದು, ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಹಾರುತ್ತ, ಪಲ್ಟಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತ ನೆಲಕಚ್ಚುತ್ತಾ ಮತ್ತೆ ಹಾರುತ್ತ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಊರುಕೇರಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಲೇಖಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳೇ ಜೀವ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಲೇಖಕರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಆ ಪಾತ್ರಗಳ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವಾಗ ಲೇಖಕರ ಮನಸ್ಸು ಅಲ್ಲೋಲಕಲ್ಲೋಲವಾಗಿ ವಿಲವಿಲ ಒದ್ದಾಡುವ ಕಲ್ಪನೆ ಕಥೆಯ ಓಘವನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಮಾಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಬಿಡುಗಡೆ ಎರಡು ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂಥದ್ದು: ಒಂದು ದೇಹದಿಂದ ಜೀವದ ಬಿಡುಗಡೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಲೇಖಕನ ಮನದೊಳಗೆ ಬಸಿರಾದ ಭಾವಗಳ ಅಕ್ಷರ ರೂಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ.

'ಅಪ್ಪುಗೆ' ಆಪ್ತತೆಯ ಸಂಕೇತ, ಸಾಂತ್ವನದ ಮಡಿಲು, ಅಂತಃಕರಣದ ತೊರೆ, ಜೀವನ ಪ್ರೀತಿಯ ಚೆಲುಮೆ. ಆ ಅಪ್ಪುಗೆಯು ನೀಡುವ ಸ್ಪರ್ಶ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಚೇತೋಹರಿ. ಇಂತಹ ಕಥಾ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ದೈಹಿಕದಾಚೆಗಿನ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಶಕುಂತಲಾ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳು ಅಪ್ಪುಗೆಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುವ ಪರಿ ಓದುಗರನ್ನು ಕಂಗಳನ್ನು ಒದ್ದೆಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮಗಳಿಗೆ ಮಲತಾಯಿಯನ್ನು ತರೆದಂತೆ ಮಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಕಾಳಸಿ ಮಾಡುವ ಅಪ್ಪನ ಪಾತ್ರ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಂತಿದ್ದರೂ ಮಗಳ ತಲೆಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯು ನೇವರಿಸಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರೀತಿಯ ಅಪ್ಪುಗೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ ಯಾಕೋ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಭಾವ ತೋರುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಇಡೀ ಕಥೆಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಅವಳನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿ ತಾತ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿ ತಮ್ಮ ಯಾರ ಅಪ್ಪುಗೆಯು ದೊರೆಯದೆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಅಪ್ಪುಗಾಗಿ ಕರೆ ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಕರೆಕೊಟ್ಟಾಗ ಮನುಷ್ಯನ ವಿಚಲಿತವಾದ ವಿಕೃತ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಮೂಲಕ ಲೋಕದ ನಡಾವಳಿಯನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಮ, ದೈಹಿಕದಾಚೆಗೂ ಹೆಣ್ಣು ಅಪ್ಪುಗೆಗೆ ಹಂಬಲಿವ ಪರಿಯನ್ನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪುಗೆ ಎಂಬುದು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾದ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು ಅನೇಕ ನೋವು ಕಷ್ಟ ದುಃಖಗಳಿಗೆ ಮನೋ ಚಿಕಿತ್ಸಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶದ ಮೇಲೆ ಈ ಕಥೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಜಗತ್ತನ್ನು ಅಲ್ಲೋಲಕಲ್ಲೋಲಗೊಳಿಸಿದ ಕೊರೋನಾ ಮಹಾಮಾರಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರು ಸಾವು ಯಾವಾಗ ನಮ್ಮ ಮನೆ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟುವುದೋ ಎಂದು ಆತಂಕದಿಂದ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತ, ತಮ್ಮವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪರಿತಪಿಸುತ್ತ, ಬಡವರು ಆಹಾರ ಉದ್ಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಪರದಾಡಿದ ಪಾಡನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ತಿಳಿದೇ ಇದ್ದೇವೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಬಾಬುವಿನ ಕರುಣಾಜನಕ ಕಥೆಯೇ 'ಬಣ್ಣ'. ಇದು ಕರುಳಿನ ಕಥೆ. ಕರುಳ ಕುಡಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ದುಃಖಿಸುವ ತಂದೆಯ ಕಥೆ. ಬಾಬು ಎಲ್ಲರ ಮನೆಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುತ್ತಾ ಅವರ ಮನೆ ಮನವನ್ನು ವರ್ಣರಂಜಿತಗೊಳಿಸುವವನು. ಆದರೆ ಮಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅವನ ಬದುಕೇ ಬಣ್ಣಗೆಟ್ಟಿದೆ. ಅವನ ಖುಷಿಗೆ ಬಣ್ಣಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಬಣ್ಣ ಮಾಸಿದ ಶ್ರಮಜೀವಿಯ ವಿಷಾದಗಾಥೆಯಿದು. ಯಜಮಾನ ಎಂದರೆ ದರ್ಪ ಎನ್ನುವ ಭಾವಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿರೂಪಕನ ಪಾತ್ರ ಮಾನವೀಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಬಾಬುವಿನ ಮಗಳ ಅಗಲಿಕೆಯ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರನಾಗುವ ನಿರೂಪಕ, ಬಾಬುವಿನ ದುಃಖವನ್ನು ತನ್ನದೇ ದುಃಖ ಎಂದು ಅನುಭೂತಿ ಪಡುವ ಪರಿ - ಮಾಲೀಕ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರ ನಡುವೆ ವ್ಯವಹಾರದಾಚೆಗಿನ ಅಂತಃಕರಣವನ್ನು ಕಥೆಗಾರರು ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿಕ್ಕ ಕಥೆ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಬಹುಜನರ ನೋವಿನ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಒಡಮೂಡಿದೆ‌.

'ಗೋರಿ' ಈ ಸಂಕಲನದ ಮತ್ತೊಂದು ಕಥೆಯಾಗಿದ್ದು ವರ್ತಮಾನದ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಗೊಂದಲಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. "ಈ ಕ್ಷಣ ಕಾಲವೆನ್ನುವುದು ತನ್ನ ಕೈಗಳೇ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದೆ" ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಈ 'ಗೋರಿ' ಕಥೆ ಚಂದ್ರಮೋಹನ ಮತ್ತು ರಾಜಶೇಖರ ಈ ಕಥೆಯ ನಾಯಕರುಗಳು. ನಗರದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಇಂದ್ರಮಹಲ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ 'ಟಚ್ ಮಾಡಿ ಕಾರ್ ಗೆಲ್ಲಿ' ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಹೊಸದಾಗಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಗೆ ಬಂದ ಪುಷ್ಪಕ ಕಾರ್ ಪ್ರಮೋಷನ್ ಗಾಗಿತ್ತು. ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ಕಾರ್ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟು ನಿಲ್ಲುವರೋ ಅವರೇ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಜಯಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಶೇಖರನಿಗೆ ತನ್ನ ಬಡತನದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬಂತೆ ಆ ಕಾರು ಕಂಡರೆ, ಚಂದ್ರಮೋಹನನಿಗೆ ಅದು ತನ್ನ ಪ್ರೇಮಿಗೆ ಮದುವೆಯ ಉಡುಗೊರೆ ಕೊಡುವ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ರಾಜಶೇಖರ ಸರ್ಕಾರದ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳ ಭೂಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವನು. ಅದೇ ಕಂಪನಿ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡವನು. ಈಗ ಇವನ ತಂದೆ ಮರಣಿಸಿದಾಗ ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋರಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಅವನ ನೋವು ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕಾರಿನ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟಾಗಲೂ ಗೋರಿಯ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟ ಭಾವ. ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೋವು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದನಿ ಎತ್ತಲಾಗದ ರೈತರ, ಬಡವರ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನೂ ಈ ಕಥೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ದೈಹಿಕ ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಗೆಲ್ಲಲೇಬೇಕೆಂದು ಪಣತೊಟ್ಟು ನಿಂತ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಬ್ಬರು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರೆತು ಮಾನವೀಯತೆ, ಅಂತಃಕರಣವೇ ಬಹುದೊಡ್ಡದು ಎಂಬ ಘಟನೆಗೆ ಪಕ್ಕಾಗಿದ್ದು ಕಥೆಯ ಸತ್ವವಾಗಿದೆ.

ಬರಗಾಲದಿಂದ ಸೋತು ಸುಣ್ಣವಾದ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ ನಗರಕ್ಕೆ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕಿ ಬರುವ ಕಥೆ, 'ಬರ'. ಹಳ್ಳಿಹುಡುಗನ ಮುಗ್ದತೆಯಾಚೆಗಿನ ಅವನ ತೀಕ್ಷ್ಣನೋಟ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಹಿಕೆಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಜಗವೆಂಬ ಈ ನಾಟಕರಂಗದ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು ನೈಜತೆಯಿಂದ ದೂರ ಸರಿದು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ನಾಟಕವಾಡಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವ ಹುನ್ನಾರವನ್ನು ಈ ಕಥೆ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕವೇ ಒಂದು ರೂಪಕವಾಗಿದೆ. ನಾಟಕದ ಮೇಷ್ಟ್ರು ಅಂತಃಕರಣ ಜೀವಿಯಾದರೂ ಏನು ಮಾಡಲಾಗದ ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ಪ್ರತೀಕ. ಕಥೆಗಾರರೂ ಆದ ಅವರು ಕಥೆಯ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿರುವವರು. ಈ ಹುಡುಗನ ಮೂಲಕ ಮೇಷ್ಟರಿಗೆ ಕಥಾವಸ್ತು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಕಥೆಗಳಿಗೆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ಹುಡುಕಿ ತರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಂವೇದನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದರೆ ಸಾಕು. ಕಣ್ಣು ಕಿವಿಗಳನ್ನ ಇತರರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಸಾಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ನೋಡಬಹುದು.

‘ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆಲ್ಲ ಕಥೆ' ಸಂಕಲನದ ಸ್ಥಾಯಿ ಭಾವ ನವಿರುತನದ್ದು. ಈ ಕಥೆಗಳು ಒಂದೇ ಗುಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಓದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುದ ನೀಡುವ ಚೇತೋಹಾರಿ ನಿರೂಪಣೆ, ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಡುವ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಶೈಲಿ, ಕತೆಗಾರರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಸಿದ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತ, ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಗುಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದುಗರು ತಮ್ಮ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವು ಸಾಲುಗಳು ಕ್ವೋಟ್ ಮಾಡಬಹುದಾದಷ್ಟು ಸಶಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಧ್ವನಿಪೂರ್ಣವಾದ ಇಲ್ಲಿನ ಕಥೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಮತ್ತು ಸಾಮೂದಾಯಿಕ ಅನುಭವಗಳ ಅನುಸಂಧಾನಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿ ಕಂಡರಿಸುವ ಭಾಷೆಯ ಕುಸುರಿ, ಕಥೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಸುಬುದಾರಿಕೆಗಳು ಕಥೆಗಳ ಸೊಗಸನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಕಥಾಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ತಾಳಲಿದೆ.

ಅನುಸೂಯ ಯತೀಶ್

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅನುಸೂಯ ಯತೀಶ್ ಇತಿಹಾಸ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದು ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ. ಇವರು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಹಲಬಗೆಯ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡವರು. ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಯಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೇ ಕತೆ, ಕವನ, ಪ್ರಬಂಧ, ಗ಼ಜ಼ಲ್, ಹೈಕು, ವಿಮರ್ಶೆ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಬರಹಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ವಿಮರ್ಶೆ ಇವರ ಮೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದ್ದು, 'ಕೃತಿಮಂಥನ', 'ಕಾವ್ಯ ದರ್ಪಣ', 'ನುಡಿ ಸಖ್ಯ', ‘ಕೆನೆವಾಲ ಕಡೆದು', ‘ರಾಗಂ ಬರಹ ಬೆರಗು’, 'ಪಡಿನುಡಿ’ ಇವು ಪ್ರಕಟಿತ ವಿಮರ್ಶಾ ಕೃತಿಗಳು. ‘ಹಲೋ ಟೀಚರ್’ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಅನುಭವ ಕಥನ. ‘ನಿನ್ನ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಸದ್ದಿಗೆ’ ಎಂಬ ಗ಼ಜ಼ಲ್ ಸಂಕಲನ ಮುದ್ರಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. 'ವೀರಲೋಕ’ ಮತ್ತು ‘ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕ’ ವಿಮರ್ಶಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ…

ಶೆಹಾನ್ ಕರುಣಾತಿಲಕ ಅವರ ‘ಚೈನಾಮನ್: ದಿ ಲೆಜೆಂಡ್ ಆಫ್ ಪ್ರದೀಪ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ’ (Chinaman: The Legend of Pradeep Mathew) ಕಾದಂಬರಿಯ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮಪುರುಷ ನಿರೂಪಕನಾದ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಜಿ. ಕರುಣಾಸೇನ ಅಪಾರ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳುಳ್ಳ ಕ್ರೀಡಾ ಬರಹಗಾರ. ಆದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟವನು; ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ, ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆ, ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಾಣದೇ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಲವು ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದಾಗಲೂ ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಕ್ಷಣ ಕೈಚಾಚಿನಲ್ಲೇ ಮಿಣುಗುಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡೂ ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹಿಂದುಳಿದವನು. ತನ್ನೊಳಗಿನ ತಳಮಳ, ಆಲಸ್ಯ, ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಕೊರತೆ, ಅತಿಯಾದ ಕುಡಿತ, ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕೋಪ, ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ತಾನು ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗದ ಆದರೆ ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವ, ಮನೋಧರ್ಮ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಾನವನ್ನೂ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಅರೆಬರೆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ, ಕುಡಿತವು ತನ್ನನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನುಂಗಿಹಾಕುವ ಮುನ್ನ ಅಳಿದುಳಿದ ಜೀವಿತವನ್ನು ಪ್ರದೀಪ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಎಂಬ ಎಲ್ಲರೂ ಬಹುತೇಕ ಮರೆತಿರುವ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಚರಿತ್ರೆಯಿಂದ ಅಳಿಸಿಹಾಕಲೂ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹಾಮೇಧಾವಿಯ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಡುತ್ತಾನೆ.

ಕರುಣಾಸೇನ ಮತ್ತು ಅವನ ಕೆಲವು ಗೆಳೆಯರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರದೀಪ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಎಂಬ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಜಗತ್ತು ಕಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್. ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಕರುಣಾಸೇನ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂನದೇ ಪ್ರತಿರೂಪ — ಆಂಶಿಕವಾಗಿಯಾದರೂ. ಹೀಗಾಗಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಟಗಳಿಂದಲೂ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿಯೂ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿರುವ ಪ್ರದೀಪ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂನನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಅವನ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಕರುಣಾಸೇನ ತನ್ನ ಘನಸಂಕಲ್ಪವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆ ಗೀಳಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹಗಲಿರುಳು ಕಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು, ವಸಾಹತುಶಾಹಿ, ಜನಾಂಗೀಯ ಘರ್ಷಣೆ, ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ, ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಬಂದ ಆಳವಾದ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಬಿರುಕುಗಳಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ನಲುಗುತ್ತಿರುವ ಶ್ರೀಲಂಕಾವೆಂಬ ದೇಶದ ನಿಜ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೂ ಹೌದು. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಕರುಣಾಸೇನ — ತಮ್ಮ ಗತದ ಹೊರೆಯಡಿ ಸಿಲುಕಿ ನರಳುತ್ತಿರುವ ಈ ಮೂರೂ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಏರಬಹುದಾದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಕಾಣಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಿರೂಪಣೆಯೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿ. ಆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಫಲವಾಗಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ಆಸಕ್ತಿಕರ ಹಾಗೂ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ.

ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಲೇಖಕ ಶೆಹಾನ್ ಕರುಣಾತಿಲಕ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು 1975ರಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಗಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ. ಬೆಳೆದದ್ದು ಕೊಲಂಬೊನಲ್ಲಿ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿ ಜಾಹೀರಾತು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರು. 2011ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ‘ಚೈನಾಮನ್’ ಅವರ ಮೊದಲ ಕೃತಿ. ಅವರ ‘ದಿ ಸೆವೆನ್ ಮೂನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಲಿ ಅಲ್‌ಮೇದಾ’ (The Seven Moons of Maali Almeida) ಕಾದಂಬರಿಗೆ 2022ರ ಸಾಲಿನ ಬುಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಲಭಿಸಿದೆ. ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮೂಲದ ಹಲವು ಬರಹಗಾರರು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದವರು ‘ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪೇಶಂಟ್’ (The English Patient) ಖ್ಯಾತಿಯ ಮೈಕಲ್ ಒಂದಾಚಿ (Michael Ondaatje). ಸಮಕಾಲೀನರಲ್ಲಿ ರೊಮೇಶ್ ಗುಣಶೇಖರ, ಶ್ಯಾಮ್ ಸೆಲ್ವದುರೈ ಮೊದಲಾದವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಬಹುತೇಕರ ಅನಿವಾಸಿಗಳು — ಕೆನಡಾ, ಇಂಗ್ಲಂಡ್, ಅಮೆರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೊದಲಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದವರು. ಕರುಣಾತಿಲಕರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತದ ಬಹುಪಾಲು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಅಲ್ಲಿಯ ಸಮಾಜ, ಜನಜೀವನ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯದೇ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲು ತಮ್ಮದೇ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

‘ಚೈನಾಮನ್' ಅದ್ಯಂತವಾಗಿ ಒಂದು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕಾದಂಬರಿ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು popular fictionನಲ್ಲಿ, ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿಯೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿ. ಆದರೆ ಇಂಥ ಜನಪ್ರಿಯ ವಸ್ತುವಿಷಯವನ್ನು ಗಂಭೀರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕಡಿಮೆ. ಗಂಭೀರ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ (popular culture) ಸುರಕ್ಷಿತ ಅಂತರವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ರಂಗಮಂಚವೂ ಹೌದು ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವೂ ಹೌದು. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಕಾದಂಬರಿಯ ಶುರುವಾತಿನಲ್ಲಿಯೇ, ನಿಮಗೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂಬ ಆಟದ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಇರುವುದೇ ನಿಮಗಾಗಿ, ಎಂಬ ಅಲ್ಲಗಳೆತವಿದೆ. ಕಾದಂಬರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ಘಟನೆಗಳು, ಕತೆಗಳು, ಐತಿಹ್ಯಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದು ದಿಟ ಯಾವುದು ಸಟೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗದಷ್ಟು ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಕರುಣಾತಿಲಕೆ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಣೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕಾದಂಬರಿ ಶುರುವಾಗುವುದು ಪ್ರದೀಪನ್ ಶಿವನಾಥನ್ ಅಥವಾ ಪ್ರದೀಪ್ ಎಸ್. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಎಂಬ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಮೇಧಾವಿಯನ್ನು ತಾನು ಸಾಯುವುದರೊಳಗಾಗಿ ಹುಡುಕಿ ಮಾತಾಡಿಸಿ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಕರುಣಾಸೇನನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ. ಈ ಪ್ರದೀಪನ್ ಇರ್ಕೈಚಳಕದ ಚೆಂಡೆಸೆತಗಾರ: ತಾನೆಸೆವ ಚೆಂಡನ್ನು ತನಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಪುಟಿಸಿ, ಕುಣಿಸಿ, ಮಣಿಸಿ, ತಿರುಗಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲವ. ಅವನ ಜೊತೆಗಾರರಿಗೂ ಎದುರಾಳಿಗಳಿಗೂ ಅವನೊಂದು ಒಗಟು. ಒಮ್ಮೆಲೇ ಕಣ್ಣುಕುಕ್ಕುವಂತೆ ಬೆಳಗಿ ಅಷ್ಟೇ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮಾಯವಾಗಿಹೋದವನು. ಕರುಣಾಸೇನ ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಇದೆಲ್ಲದರ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಕಾರಣ, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ಕಲಹಗಳು, ಭ್ರಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಭ್ರಮನಿರಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಸಮಾಜ, ಎಲ್ಲವೂ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯ ಪಟ್ಟಭದ್ರರು, ನೈತಿಕತೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಭ್ರಷ್ಟ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಶಾಮೀಲಾಗಿರುವ ಮಾಜೀ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು, ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬುಕ್ಕಿಗಳು, ಈ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಕರುಣಾಸೇನನ ಹಾದಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೇ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳುವವರು, ಮೊದಲ ವಸಾಹತುದಾರರಾದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು, ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದು ಈಗ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಕೆಳಗಿರುವ ಬಂಕರ್‍‌ಗಳು, ಅಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು, ಮೊದಲಾದ ಸುಳುಹುಗಳು ಎದುರಾಗಿ ಕಾದಂಬರಿ ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮಹತ್ತರ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ LTTE ಏಜೆಂಟರು ಮ್ಯಾಥ್ಯೂವಿನ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತ ಪಾಲುದಾರರಾದಾಗ ಅವನನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೂ ಅವನ ತಮಿಳು ಹಿನ್ನೆಲೆಗೂ ನಂಟಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ತಮಿಳು ತಂದೆ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಳ ತಾಯಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರದೀಪನ್ ಶಿವನಾಥನ್ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ಹೆಸರಲ್ಲಿನ ತಮಿಳನ್ನು ಆದಷ್ಟು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪ್ರದೀಪ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಆದರೂ ಅವನನ್ನು ಅವನ ದೇಶ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ 1948ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ಸಿಲೋನ್ 1956ರಲ್ಲಿ “ಸಿಂಹಳ ಮಾತ್ರ” (Sinhala only) ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ, ಸಿಂಹಳವು ದೇಶದ ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಕಿತ್ತೆಸೆದದ್ದು ಇಂಗ್ಲಿಷನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತಮಿಳನ್ನೂ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ತಮಿಳರು ಮತ್ತು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಸಿಂಹಳೀಯರ ನಡುವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬೌದ್ಧಮತಾನುಯಾಯಿಗಳು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿರುವ ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಮಾಯ್ನ್‌ಮಾರ್‍‌ನಂಥ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ನಡೆಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವ ಹಿಂಸೆ ಚರಿತ್ರೆಯ ಬಹುದೊಡ್ಡ ದುರಂತ ವಿಪರ್ಯಾಸ.

ಇಂಥ ಶ್ರೀಲಂಕಾ (ಸಿಲೋನ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಆದದ್ದು 1972ರಲ್ಲಿ) ಅಪಾರವಾದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಹುಚ್ಚಿನ ದೇಶ. ಕ್ರೀಡೆಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ದಕ್ಕುವ ದೊಡ್ಡ ಗೆಲುವುಗಳು, ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ, ದೇಶವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತವೆ — ಆ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಾದರೂ. 1992ರ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಅಂಥ ಒಂದು ಗಳಿಗೆ. ಅದು ಒದಗಿದ್ದು ಆಳವಾದ ಗಾಯಕ್ಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉಪಶಮನದಂತೆ. ಬಾಂಬುಗಳು ಬೀಳುತ್ತಲೇ ಹೋದುವು. ರಾಜಪಾಕ್ಸೆಯಂಥ ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಜಕೀಯ ಕುಟುಂಬಗಳು ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಮೇ 18, 2009ರಂದು ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದು ಮುಗಿದಿತ್ತೇ? ಮುಗಿದಿದೆಯೇ?

ಕರುಣಾತಿಲಕರ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮುನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇದ್ದರೂ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಪ್ಲವಗಳನ್ನು, ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಅರೆಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಯತ್ನದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಕಾದಂಬರಿಯು ರಾಜಕೀಯದ ದಟ್ಟ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಸೂಸಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಆಗಮಾಡಿಸುವ ಬದ್ದತೆಯೂ ಸ್ಥೈರ್ಯವೂ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿಖರತೆ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣದಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಕಾಣದೇ ಮೇಲುಮೇಲಿನ ಹವಣಿಕೆಯಂತೆ ತೋರಿ ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿ ಸೋಲುತ್ತದೆ. ಐದುನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳುದ್ದದ ಕಾದಂಬರಿಯು ಬಹುಪಾಲು ಮನರಂಜನೆಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ನಿರೂಪಣೆಯು ಆಳಕ್ಕಿಳಿಯದೇ ವಾಸ್ತವಿಕ ಅನುಭವವನ್ನು ದರ್ಶಿಸದೇ ಪ್ರತಿ ದುರಂತವನ್ನೂ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಗೆ ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯ ಗಮನವು ವಿನೋದ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುವುದರಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಗಂಭೀರತೆ ಓದುಗನನ್ನು ಬಾಧಿಸದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾದಂಬರಿಕಾರರ ಉದ್ದೇಶವೂ ಅದೇ ಆಗಿದ್ದಿತೇನೋ ಎಂಬ ಸಂದೇಹವೂ ಬರದಿರದು. ಚೈನಾಮನ್ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾದಂಬರಿಯೇ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಅದರ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹೇಳಲೇಬೇಕಾದದ್ದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣವಿದೆ: ಅದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂದ ಅತಿಯೆನ್ನಿಸುವ ಮನ್ನಣೆ. ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದನ್ನು ‘ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಶ್ರೀಲಂಕನ್ ನಾವೆಲ್’ ಎಂದು ಕರೆಯುವವರೆಗೂ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆ ದೇಶದ ಮಹತ್ತ್ವದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯೇ, ಸಿಂಹಳ ಅಥವಾ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹೊರಬಂದಿಲ್ಲವೇ, ಬಂದರೂ ಅವು ಅನುವಾದಗೊಂಡಿಲ್ಲವೇ — ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಏಳಲೇಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ನುಡಿರಾಜಕಾರಣ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಕರುಣಾಸೇನನಿಗೆ ಕೊನೆಗೂ ಪ್ರದೀಪ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಸಿಗದಿದ್ದರೂ ಅವನ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಒಂದು ತೃಪ್ತಿಕರ ಅಂತ್ಯವಂತೂ ದಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಪ್ರದೀಪ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಕೂಡ ತನ್ನ ಭೂತದಿಂದ ದೂರ ಸರಿದು ಹೊಸ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. 2022ರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲಿದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನೂ ಮೀರಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಗತಕಾಲದ ಭಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಮುನ್ನಡೆಯಬಲುದೇ? ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಕ್ಷಣವನ್ನು ತಲುಪಬಲ್ಲುದೇ? ಬಹುತ್ವವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ದಮನಿಸುವ ದೇಶಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಬಹುಕಾಲ ತಾಳಬಲ್ಲ ಶಾಂತಿಯನ್ನೂ ಏಳಿಗೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯಬಲ್ಲುವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೊನೆಗೂ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

(ಈ ಲೇಖನದ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿ ಈ ಮೊದಲು ಮೇ ತಿಂಗಳ 'ಸಮಾಜಮುಖಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು.)

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ಶ್ರುತಿ ಬಿ. ಆರ್. ಅವರ ‘ಎಲ್ಲೆಗಳ ದಾಟಿದವಳು’ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಕೇತ ಪಾಟೀಲ ತಮ್ಮ ಅನ್ನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

‘ಎಲ್ಲೆಗಳ ದಾಟಿದವಳು’ ಎಂಬ ಶ್ರುತಿ ಬಿ. ಆರ್. ಅವರ ಮೊದಲ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಎದುರಿಸಬೇಕಾದ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳು, ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿನ ಪಲ್ಲಟಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

'ದೇವರು ಬಂತು’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಗನೆ ಹಣ ಗಳಿಸುವ ಸಾಲಬಡ್ಡಿಯಾಟದ ಸ್ಕೀಮ್‌ನ ಕೂಪಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ನಿರೂಪಕಿಯ ಗೆಳತಿ ಗೀತಾಳನ್ನು ಅವಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿವೇಚನೆಯಿರುವ, ಪ್ರಶ್ನಿಸದೇ ಒಪ್ಪದಿರುವ ನಿರೂಪಕಿಯೇ “ದೇವಿ”ಯ ಹತ್ತಿರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿಯ ಸಾಲಗಳು, ಚೀಟಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳು; ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಮಾಟಮಂತ್ರಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಬೇರೂರಿವೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಂಥಲ್ಲಿ ವಶೀಕರಣ, ಇಂದ್ರಜಾಲದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಹರಿದಾಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನಿರೂಪಕಿಯು ಗೀತಾಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸುವ ಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಸಕ್ತಿಕರ ವಿಪರ್ಯಾಸವಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪೂರ್ವಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ದೇವಿ ಬರುವ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಚಿತ್ರಣ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ತಾದಾತ್ಮ್ಯ ತಪ್ಪಿದಂತಾಗಿ ಕತೆ ಮುಗಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಕೋವಿಡ್ ಮಹಾಮಾರಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯನ ದಿನಚರಿಯೇ ಮುರಿದುಬಿದ್ದು ವಾರಗಟ್ಟಲೇ ಮನೆಯಾಚೆ ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಇಡದಂತಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹೊಸದಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಜೀವಜಂತುಗಳು ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ಬಾಳುವೆ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬಂಥ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಮನುಷ್ಯವಲಯದ ಹಾಗೂ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ಮನುಷ್ಯಾವಲಂಬಿಗಳಾದ ನಾಯಿಯಂಥ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಹಲಬಗೆಯ ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಬೇಕಾಗಿಬಂದಿತ್ತು. ಸಾಕುನಾಯಿಗಳಿಗೋ ಅಕಾರಣ ಗೃಹಬಂಧನ; ಇನ್ನು ಬೀದಿನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಪುಟ್ಟಪೂರಾ ಉಪವಾಸ. ‘ದ್ಯಾಮವ್ವನೂ… ಸತ್ಯನಾರಾಯಣನೂ…’ ಕತೆ ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ-ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ-ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೇ ಇಂದಿಗೂ ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಭುಗಿಲೇಳುವ ಸಸ್ಯಾಹಾರ-ಮಾಂಸಾಹಾರದ ವಿವಾದದ ಎಳೆಯೂ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಾತ್ರಗಳ ಧೋರಣೆ ಬದಲಾದರೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ವೈಪರೀತ್ಯವು ಅಂತಃಕರಣವು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು ಬಿಡದಿದ್ದುದನ್ನು ಕತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ನಿರೂಪಣೆಯು ವಿದ್ಯಮಾನದ ಆಳಕ್ಕಿಳಿಯದೇ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತುತ್ತಲೇ ಉಳಿದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಡಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ.

ಈ ಸಂಕಲನದ ‘ಎಲ್ಲೆಗಳ ದಾಟಿದವಳು’, ‘ದರಕಾಸ್ತು’ ಮತ್ತು ‘ಧಾರೆ' ಇವು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕತೆಗಳಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯುಳ್ಳವು. ಮೊಮ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಲ್ಲಾಪದೊಂದಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಶುರುವಾಗುವ ‘ಎಲ್ಲೆಗಳ ದಾಟಿದವಳು’ ಕತೆಯು ಮುಂದೆ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನೂ ಆಳವನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಓದುಗರನ್ನು ಒಳಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಗಂಡಾಳ್ವಿಕೆ, ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಬಗೆಗಿನ ಅಸಹನೆಯಂಥ ಪ್ರಚಲಿತ ಚರ್ಚೆಗಳು ಕತೆಯ ಹುರುಳಾಗಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. “ಅಯ್ಯೋ, ಇಷ್ಟೇನಾ ಯಾವ್ದೋ ಸುಲ್ತಾನ ಯಾವ್ದೋ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದ್ಕೆ ಇನ್ನ್ಯಾರೋ ಸಂಬಂದ ಇಲ್ದೇ ಇರೋ ಸಾಬ್ರುನ್ನ ಕಂಡ್ರೆ ಆಗಲ್ವಾ, ವಿಚಿತ್ರ ನಿಮ್ಮ ತಾತ,” ಎಂಬ ಮೊಮ್ಮಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ “ನಿನಗೇನೇ ಗೊತ್ತು, ಅಷ್ಟೊಂದು ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಿದ್ದೋರಿಗೆ ಇರೋಕೆ ಮನೇನೂ ಇಲ್ದೇ, ಕಾಣ್ದೇ ಕೇಳ್ದೇ ಇರೋ ಊರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಶುರುಮಾಡಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟ ಆಗಿರಬೇಡ, ಅದಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಸಾಬ್ರು ಕಂಡ್ರೆ ಆಗಲ್ಲ. ಆ ಯುದ್ಧ ಆಗ್ದೆ ಇದ್ದಿದ್ರೆ ಈಗ ನೀನು ಆ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಎಲ್ಲಾ ನೋಡ್ಬೋದಿತ್ತಾ?” ಎಂಬ ಅಜ್ಜಿಯ ಉತ್ತರ; ಇಂದು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹಳಷ್ಟು ವಾದಗಳ ತಿರುಳನ್ನು ಈ ಎರಡೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಎಲ್ಲೆ ಮೀರಿದ’ ದೊಡ್ಡಮ್ಮನ ಪಾತ್ರವು ಸಶಕ್ತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಅದುವರೆಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಕತೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಣಾತ್ಮಕವೂ ಭಾವುಕವೂ ಆಗಿ ಹದ ತಪ್ಪಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

‘ದರಕಾಸ್ತು’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಒಟ್ಟಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ಕೂಪಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಕತೆಯ ವಸ್ತುವು ಹೊಸದಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ವಿವರಗಳ ನಿಖರತೆಯೂ ಭಾಷೆಯ ಹದವೂ ನಿರೂಪಣೆಯ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆಯೂ ಅದನ್ನೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆಯಾಗಿಸಿವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ‘ಧಾರೆ’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸುನಂದಾಳ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಳ ಗಂಡ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯನ ಪಾತ್ರದ ಕಟ್ಟುವಿಕೆ ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿದೆ.

ಈ ಕತೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ‘ಶಕುನದ ಹಕ್ಕಿ’, ‘ಅನಾಮಧೇಯ' ಮೊದಲಾದುವು ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾದರಿಯ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಶಯವಿಲ್ಲದ ಕತೆಗಳು. ಒಂದು ಕತೆಯು ಅನುಭವದ ಆಳದಿಂದ ಅಥವಾ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಯಾವುದೋ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಬರದಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತ ಅದನ್ನು ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಕಟ್ಟಿದಂತಾಗಿ ಅಂಥ ಕತೆಗಳ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆ ಏಳುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದುವು ಇನ್ನೂ ಆ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಇವೆರಡನ್ನೂ ಸೂಕ್ಷವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಶ್ರುತಿ ಬಿ. ಆರ್. ಅವರು ಮುಂದೆ ಇನ್ನೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿ, ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧಗಳು, ಯಹೂದಿ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ, ಗುಲಾಮಗಿರಿ, ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ, 9/11, ಅರಬ್ ವಸಂತ, ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು, ಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯ ಮಹಾನ್ ಅವಧಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾದ ಚರಿತ್ರೆಗಳು (ಅಥವಾ "ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಚರಿತ್ರೆ”ಗಳ ಹಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳು) ​​ಇವೆ. ಈ ಚರಿತ್ರೆಗಳು ಸುದೀರ್ಘವೂ ಸಂಕೀರ್ಣವೂ ವಿಚ್ಛಿನ್ನವೂ ಆಗಿರುವಂಥವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾಲಾನಂತರ ಅವನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರಬಹುದಾದ ಹಲವಾರು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸುಸಂಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಣಿಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ಅರೆನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸರಳರೇಖಾತ್ಮಕ ಕಾಲಕ್ರಮವನ್ನು ಗೊತ್ತುಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಸ್ಮೃತಿಕೋಶವೊಂದರ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾದ, ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವಗಳು, ಅವುಗಳ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಆಗಮಾಡಿರಬಹುದಾದ ಹೊಸ ಘಟನಾವಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಭ್ಯಸಿಸಲು, ತರ್ಕಿಸಲು ತೊಡಗಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಅದೃಷ್ಟ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿತವಾದ ಕಾರ್ಯಕಾರಣ ಸರಪಳಿಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ವಿವರಿಸಲೂಬಹುದು: ಮೊದಲಿಗೆ ಆದದ್ದು ಇದು — ಅದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು ಈ ಇನ್ನೊಂದು — ಇವೆರಡೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಈ ಮೂರನೆಯದಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟುವು; ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ದೂರದ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ವಿಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದುವು; ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಕಡೆಗೆ ನಾವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಯಾವುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿರುವೆವೋ ಆ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಒಮ್ಮೆ ಇದಾಯಿತೋ ಮುಂದೆ ಇತಿಹಾಸದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ನೇರ ಮತ್ತು ಸರಾಗ — ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಸಂಗತಿಗಳು, ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ಪಠ್ಯದಾಖಲೆಗಳ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ನೀವು ಮುಳುಗಿಹೋಗದಿದ್ದರಂತೂ ಇನ್ನೂ ಸುಲಭ. ಹೀಗೆ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಏರುಪೇರಿನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಓರಣಗೊಳಿಸಿ ಹತ್ತಾರು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು. Popular History ಎಂಬ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಹುತೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮಾಡುವುದು ಇದನ್ನೇ.

ಇವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಇಂಥ ಮಹತ್ತರ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ, ಅಥವಾ ಬಹುಪಾಲು ಬೇಡವಾಗಿ ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಾರದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚರಿತ್ರೆಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ತಮಗಾದ ಅನುಭವಗಳು, ಆಘಾತಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ; ನೆನಪುಗಳ ಬಿಚ್ಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಜೋಡಿಸುವಿಕೆ; ನಡೆದುದರ ಮರುಕಳಿಕೆಗಳು, ಮರುನಿರೂಪಣೆಗಳು. ಇದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆಗುವಂಥದ್ದು, ಮುಗಿತಾಯವಿಲ್ಲದ್ದು. ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಿಸುವ ಬಾಹ್ಯ ರಾಜಕಾರಣವಿದ್ದಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ಮೃತಿಗೂ ಅದರದೇ ಆಂತರಿಕ ರಾಜಕಾರಣವಿರುತ್ತದೆ. The politics of memory. ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯಂತೆಯೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚರಿತ್ರೆಗಳೂ ಅನೂಹ್ಯವಾದುವು, ಸಂಕೀರ್ಣವಾದುವು, ಅಗಾಧವಾದುವು. ಆದರೆ ಅದರಂತೆ ಇವಕ್ಕೆ ನಿರಿಹಾಕಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೆಟ್ಟಗೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಮುದುರಿಕೊಂಡೇ ಉಳಿಯುವಂಥವು.

ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಬಂಡಿಗಾಲಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಪಾರಾದವರಿಗೆ ಅದಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗಿನ ಕರಾಳ ಅನುಭವದ ಹೊರೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅದು ಮುಗಿದ ಮೇಲೂ ನಿರೀಕ್ಷೆಯ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯ ಕಾದಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರೀಮೋ ಲೆವಿ, ವಿಕ್ಟರ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಲ್ ಅಂಥವರು, ಮೈಕಲ್ ಕೆ ಅಂಥವರು ಕೂಡ, ಇದೆಲ್ಲದರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ: ನಾನು ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿರದಿದ್ದರೂ ನನಗೊದಗಿದ ಈ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು, ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವುದರೊಳಗೆ ನಾನು ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕತ್ತಲ ಕೂಪದ ಭಯಾನಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ನಾನು ಬದುಕುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಎದೆಗುಂದದಿರುವುದು ಹೇಗೆ? ಹತಾಶನಾಗದಿರುವುದು ಹೇಗೆ? ಈ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಹೊರಬರಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೇಗೆ?

ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ: ಅವರು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೆದುರು ತಲೆಬಾಗುತ್ತಾರೆ; ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನೂ, ಚೈತನ್ಯವನ್ನೂ ಕೊನೆಗೆ ಜೀವವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ. ಬದುಕುಳಿದವರ ಕತೆಯೇ ಬೇರೆ. ಅವರಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಬಾಳು ಸವೆಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸತ್ತ್ವಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹೊಸದೊಂದು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುಭವದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಅವರು ಸಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮವೇ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು. ತಮ್ಮ ಅನನ್ಯ ನಂಬಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಭಯಾನಕ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಹೇಳುವುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆ. ತಾವು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಹಿಂದೆ ನಡೆದದ್ದನ್ನು ಮರೆತು, ಅದಕ್ಕೊಂದು ಘೋರ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯದ ಹೆಸರು ಹೊರೆಸಿ, ಭೂತದ ಭಾರವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತೇವೆ, ಬದುಕಲೊಂದು ಹಾದಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ. ಹಾಗೆಂದರೇನೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೊತ್ತಿರದಿದ್ದರೂ ಸಹಜತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ, ಹೊಸ ಬಾಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ.

ಆದರೆ ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂಥದ್ದೇ? ಇಷ್ಟಕ್ಕೂ ಬದುಕುಳಿದವರ ಮೇಲೆ ಇಂಥ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ಭಾರವಾದರೂ ಏಕೆ?

ಇಮ್ರೆ ಕೆರ್ಟೆಸ್ (Imre Kertész) ಅವರ ಭಾಗಶಃ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಕೃತಿಯಾದ ‘ಫೇಟ್‌ಲೆಸ್‌ನೆಸ್’ (Fatelessness, ಕೆಲವು ಅನುವಾದಗಳಲ್ಲಿ Fateless) ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವುದು ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲದ ಹಂಗೆರಿಯಲ್ಲಿ. ಕಾದಂಬರಿ ಶುರುವಾಗುವುದು ಯುದ್ಧ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ. ಅದು ಹಂಗೆರಿಯ ಯಹೂದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೇಲರಿವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಳದಿ ನಕ್ಷತ್ರದ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಅಂಟಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಕಾಲ. ಆಹಾರ ಮತ್ತಿತರ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಕೊರತೆ, ಯಹೂದಿಗಳ ಪಾಲಿಗಂತೂ ಅದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಜನರನ್ನು ದುಡಿಮೆಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಶನ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಕಾದಂಬರಿಯ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ನಿರೂಪಕ ಜಾರ್ಜ್ “ಜೂರಿ” ಕುವೇಶ್ (György “Gyuri” Köves) ಎಂಬ 14 ವರ್ಷದ ಹುಡುಗ. ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಮಲತಾಯಿಯರೊಂದಿಗೆ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಹುಟ್ಟುತಾಯಿಯ ಮನೆಗೆ ಅವನು ಪ್ರತಿ ಗುರುವಾರ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟು ರವಿವಾರದವರೆಗೆ ಅವಳ ಜೊತೆ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಹುಟ್ಟುತಂದೆತಾಯಿಯರ ಮದುವೆ ಮುರಿದುಹೋದುದರ ಹೊರತಾಗಿ ಜೂರಿಗೆ ಬೇರೇ ಬಾಧೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಏರಿಳಿತವಿಲ್ಲದ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯ ಬದುಕು ಅವನದು ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬದ್ದು — ಆಗಿನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಎನ್ನಬಹುದಿತ್ತೋ ಅಂಥದ್ದು.

ಹಾಗಿದ್ದೂ, ಜೂರಿಯ ತಂದೆಗೆ ಹೊರಡಲು ಬುಲಾವು ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಮಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅವನು ಯಾವುದೋ ಹೆಸರು ಗೊತ್ತಿರದ ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಶನ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅವನು ಬಹುತೇಕ ಮತ್ತೆಂದೂ ಹಿಂದಿರುಗಲಾರ. ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು ಆ ಹೊರಗೆಡಹುವಿಕೆಯಿಂದ. ಒಬ್ಬ ಓದುಗನಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ತಟ್ಟಿದ್ದು ನಿರೂಪಕನ ನೇರ, ತಣ್ಣಗಿನ, ವಾಸ್ತವಿಕ ಧ್ವನಿ: ತನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅನುದ್ರಿಕ್ತತೆಯಿಂದ — ಅನಾಸಕ್ತಿಯೇ ಎನ್ನಬಹುದು! — ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ವಾಚಾಳಿತನದ, ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಬೇಸರದಿಂದ ಬಳಲಿಸುವಂಥ, ಭಾವನೆಗಳಿಗೂ ರೂಢಿಗತ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೂ ಇನಿತು ಆಸ್ಪದವೂ ಇರದಂಥ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಿಕೆ. ಅವನಿಗೆ ಇದರ ಅರಿವು ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಅವನು ಉಳಿದವರೆಲ್ಲರ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ — ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಾದರೂ — ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಭಾವುಕನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ದೊಡ್ಡ ಹೊರೆ ಇಳಿದಂತೆ ನಿರಾಳನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಸಮಾಧಾನ ತಾಳುತ್ತಾನೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಓದುಗರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಕತೆ ಕೇಳುವವರು ಕತೆ ಹೇಳುವವರ ಮೇಲೆ ಹಾಕುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯ ಭಾರವೇ ಅಂಥದ್ದು.

ಇದಾಗಿ ಕೆಲಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೂಲಿಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮನೆ ನಡೆಸಲು ಎಲ್ಲರೂ ಕೈಜೋಡಿಸಲೇಬೇಕಲ್ಲ. ಒಂದು ದಿನ ಅವನು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಅವರು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣ ಕೊಡದೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಾಯುವಂತೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮುಂದೆ ಇನ್ನೊಂದು, ಮಗದೊಂದು, ಎಷ್ಟೋ ವೇಳೆ ಇದು ಹೀಗೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ — ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಅವನನ್ನು ಒಂದು ರೈಲಿನ ಬೋಗಿಗೆ ಹತ್ತಿಸುವವರೆಗೆ. ಅಷ್ಟೇ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಅವನ ಅದುವರೆಗಿನ ಬದುಕಿನ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿದು ಹೊಸದು ಶುರುವಾದಂತೆ. ಸಾವಿರಾರು ಅಪರಿಚಿತರೊಂದಿಗೆ ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ. ಎಲ್ಲಿಗೆಂದು ದೇವರಿಗೇ ಗೊತ್ತು. ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ತಿನ್ನಲು ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಆಹಾರ ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ನೀರು ಮಾತ್ರ ನಾಕು ಹನಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳು ರಾತ್ರಿಗಳು ಬಂದು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಔಷ್‌ವಿಟ್ಜ಼್ ತಲುಪಿದ. ಸರದಿಯ ಸಾಲಿನ ಜೊತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇವನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತಳೆದ ಯಾವನೋ ಕೈದಿ ಯಾವುದೋ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ “ಹದಿನಾರು” ಎಂಬರ್ಥದ ಏನನ್ನೋ ಒದರಿ ಹೋಗಿದು ಇವನ ಅದೃಷ್ಟ. ಕೂಲಿಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಸೆಯಿದ್ದರೆ ತಾನು ತನ್ನ ವಯಸ್ಸು ಹದಿನಾರು ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಸಾಲು ಬಹುತೇಕ ನೇರವಾಗಿ ಗ್ಯಾಸ್ ಚೇಂಬರಿನತ್ತ ಹೊರಟಿರುವುದು. ಸುಳ್ಳು ವಯಸ್ಸನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಾತ್ಸೀಗಳ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯ ಆಟದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಹಜವಾಗಿ ಇದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಗೆಲುವು ಎಂದೇ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ಕೂಲಿಯಾಳುಗಳ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿರುವ ಕೈದಿಗಳ ಬದುಕಿನ ದೈನಂದಿನ ಆಗುಹೋಗುಗಳ ಬಗೆಗೆ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಜೂರಿ ನಿರ್ಭಾವುಕ, ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ನೆಲೆಯ ನಿರೂಪಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಕಾಫ್ಕಾನ ಕೃತಿಗಳ ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕಥಾನಾಯಕರು ಈಗಾಗಲೇ ಯಾರೋ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡಿ ಅವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕುದಾದ, ಅವರು ಮಾಡಿದ ಅಥವಾ ಮಾಡದ ತಪ್ಪನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಎಳಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. (ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.) ಕುಂದೇರಾ ಹೇಳುವಂತೆ: "ಕಾಫ್ಕಾನಲ್ಲಿ [ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯ] ತರ್ಕವು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಕಾರಣ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಅಸಂಬದ್ಧತೆಯು ಎಷ್ಟು ಅಸಹನೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದರೆ, ನೆಮ್ಮದಿ ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರೋಪಿಯು ತನಗಾದ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು: ಶಿಕ್ಷೆಯು ಮೊದಲಾಗಿ ನಂತರ ಅದು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ತಪ್ಪನ್ನು ಅರಸುತ್ತದೆ.” ಕೆರ್ಟೆಸ್‌ನ ನಿರೂಪಕನಲ್ಲೂ ನಾವು ಅದಕ್ಕೆ ಸಾದೃಶ್ಯವಾದದ್ದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಭಯಾನಕತೆಯನ್ನು, ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ, ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಅದನ್ನೊಂದು ತಾರ್ಕಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನೊಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾ ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ: ನಮ್ಮೆದುರಿಗಿರುವುದು ಸಂಯಮ, ನ್ಯೂನೋಕ್ತಿ, ವಿಪರ್ಯಾಸ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ವಿಡಂಬನೆಗಳು ಸಂತುಲಿತವಾದ ಒಬ್ಬ ನಿರೂಪಕನ ಮಾದರಿ. ಅವನಿಗೆ ಗೊಂದಲಗಳೇ ಇದ್ದಂತಿಲ್ಲ, ಮಾತು ಯಾವಾಗಲೂ ನೇರ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ — ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಓದುವ ನಮಗೇ ಕಿರಿಕಿರಿಯಾಗಬೇಕು! ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಧ್ಯಾಯ ಮೂರು ಶುರುವಾಗುವುದು ಹೀಗೆ: “ಅದರ ಮರುದಿನ ತುಸು ವಿಚಿತ್ರವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿ ನಡೆಯಿತು.” ಆ “ತುಸು ವಿಚಿತ್ರ”ವಾಗಿ ಶುರುವಾದ ಘಟನಾವಳಿಯು ಇವನನ್ನು ಕೊನೆಗೆ ಔಷ್‌ವಿಟ್ಜ಼್‌ಗೆ ತಂದಿಳಿಸಿತಷ್ಟೇ, ಹೆಚ್ಚೇನಿಲ್ಲ.

ಜೂರಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷದಷ್ಟು ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಾನೆ. “ಒಳ್ಳೆಯ ಕೈದಿಯಾಗಬೇಕು” ಎಂಬ ಏಕಮೇವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಗೆಬಗೆಯ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಜನರು ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ದೇಶದವರು. ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಹೊಸತು. ಯಹೂದಿಗಳು ಆಯಾ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಡುವುದಲ್ಲದೇ ಅವನಿಗೆ ನಸು ಪರಿಚಿತವಿರುವ ಆದರೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ತಿಳಿಯದ ಮತ್ತು ಮಾತಾಡಲು ಬಾರದ ಹೀಬ್ರೂ ಕೂಡ ಆಡುತ್ತಾರೆ; ಅದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಯಿಡ್ಡಿಶ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ನುಡಿಯನ್ನಾಡುವ ಯಹೂದಿಗಳೂ ಇರುತ್ತಾರೆ, ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಯಿಡ್ಡಿಶ್ ಮಾತಾಡುವ ಆ ಯಹೂದಿಗಳೋ ಇವನ ಯಹೂದಿತನವನ್ನೇ ಸಂಶಯದಿಂದ ನೋಡುವಂಥವರು. ಅವನು ನಿಜವಾದ ಯಹೂದಿಯಲ್ಲ ಎನ್ನುವವರು. ಜೂರಿ ಅವರ ಮಾತನ್ನು ತಕರಾರಿಲ್ಲದೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಕೂಡ. ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಯಹೂದಿ ಎಂಬ ಗುರುತನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಆ ಯಹೂದಿತನವೆಂಬುದೇ ತನ್ನ ಈ ವಿಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಿವಿರುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ತರುವುದು ಮಾತ್ರ ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವೆರಡನ್ನೂ ಅವನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶ್ನಿಸದೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಅವನು ತೀವ್ರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಸಾವನ್ನೆದುರಿಸುವ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೇನು ಹತಾಶೆ ಮಡುಗಟ್ಟಬೇಕು, ಸಾವನ್ನಪ್ಪಬೇಕು, ಆದರೆ ಹೇಗೋ ಬದುಕುಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಲ ಆರೈಕೆದಾರರ ಮಾನವತೆಯಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಸೆರೆಗೊಳಗಾದವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸುದ್ದಿ ಬಂದು ತಲುಪಿದಾಗ ಅದು ಅವನನ್ನು ತಟ್ಟುವುದೇ ಇಲ್ಲ, ಅವನೊಳಗೆ ಇಳಿಯುವುದೇ ಇಲ್ಲ; ಅವನ ಸದ್ಯದ ಆಲೋಚನೆ ಬೇರೆಲ್ಲೋ ಇರುತ್ತದೆ.

[…] ನಾನು ಲಕ್ಷ್ಯಕೊಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ಮಾತುಗಳೇ ಹೊರತಾಗಿ ನಮಗೆ ಸಿಗದಿರುವ, ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಸೂಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಚಕಾರವೂ ಕೇಳಿಬರಲಿಲ್ಲ. ನಾವಿನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಅತೀವ ಆನಂದವಾಗಿತ್ತು, ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ನನಗೆ ನೋಡದೇ ಇರಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಿನ್ನೆಯ ದಿನ ಇಂಥದ್ದು ಆಗುವ ಸಂಭವವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. […]

[…] ಕೊನೆಗೂ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶಿಬಿರದ ನಾಯಕರ ಧ್ವನಿ ಬಂದಿತು. ಈ ಸಲ ಅವರು ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು […] ಏಕೆಂದರೆ, ಅವರೀಗ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗೂಲಾಶ್ ಸೂಪನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಲು ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇದೀಗ ನಾನು ನಿರಾಳವಾಗಿ ನನ್ನ ದಿಂಬಿನ ಮೇಲೆ ಒರಗಿಕೊಂಡೆ. ಅದಾದ ಮೇಲೆಯೇ ನನ್ನೊಳಗನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಏನೋ ಸಡಿಲಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಆಗಲಷ್ಟೇ ನಾನು ಬಹುತೇಕ ಮೊದಲನೆಯ ಸಲ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸತೊಡಗಿದೆ.

ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಜೂರಿಯು ತನ್ನ ಅದುವರೆಗಿನ ಇಡೀ ಅನುಭವ ವಲಯದಿಂದ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಗಿದ್ದ ಜನರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕು. ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯವರು, ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಯಸುವವರು, ಅನುಕಂಪವುಳ್ಳವರು ಎನ್ನುವುದು ನಿಸ್ಸಂಶಯ, ಆದರೆ ಅವರು ಅಸಾಧಾರಣ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದವರೂ ಹೌದು. ಇವನ ಸಂಯಮದ, ಅನುದ್ವಿಗ್ನ ನಡವಳಿಕೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸುವಂಥದ್ದು. ಇವನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಅವರು ಕೆರಳುತ್ತಾರೆ, ಉದ್ರೇಕದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಚಡಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವನಿಗೆ ಅವರ ವರ್ತನೆ ತಕ್ಕುದಲ್ಲದ್ದು ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ: ಇವರು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ, ಇವರಿಗೆ ನಾನು ಅರ್ಥವಾಗಬೇಕಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವೂ ಬದಲಾಗಿಹೋಗಿರುವ ಈ ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿರುವುದು ನನಗೆ. ಅವನ ತಂದೆ ಬಹುಶಃ ತೀರಿಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಮಲತಾಯಿ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅವನಿಗೀಗ ಹತ್ತಿರವಿರುವವರೆಂದರೆ ಅವನ ಪರಿಚಯದ ಬದುಕುಳಿದ ಕೆಲವು ಕೈದಿಗಳು, ಶಿಬಿರದ ಕಾವಲುಗಾರರು ಮತ್ತು ಉಸ್ತುವಾರಿಯವರು. ಆಷ್ಟೇ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಬದುಕಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿತ್ತು — ತಾನು ಕಳೆದುಕೊಂಡುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಿಗೊಂದು ವಿಲಕ್ಷಣ ಹಂಬಲ, ಗೀಳು. ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ — ಸುತ್ತಣ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬೆರೆಯುವುದು ಅವರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದು ಎನ್ನುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ.

[…] “ನೀನು ಬಹಳಷ್ಟು ಭಯಾನಕ ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಬೇಕಾಗಿರಬೇಕಲ್ಲವೇ?” ಎಂಬ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ಅದು ನೀವು ಯಾವುದನ್ನು ಭಯಾನಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೀರಿ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಎಂದುತ್ತರಿಸಿದೆ. ಅವರ ಮುಖಭಾವದಲ್ಲಿ ಈಗ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯಾಕುಲತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ನೀನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದದ್ದು, ತೀವ್ರ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ್ದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹ, ಅವರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದು ಬಡಿಯುವುದು ಕೂಡ ಮಾಡಿರಲಿಕ್ಕೆ ಬೇಕು. ಅವರ ಮಾತಿಗೆ ನಾನು, ಹಾಂ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕವೇ ಅಲ್ಲವೇ? ಎಂದೆ. ಅವರು ಗಾಬರಿಯಿಂದ ಉದ್ಗರಿಸಿದರು, “ಯಾಕೆ ಹೀಗೆ? ಮಗನೇ, ಯಾಕೆ?” ಇನ್ನೇನು ಅವರ ತಾಳ್ಮೆಯ ಮಿತಿ ಮೀರುವಂತಿತ್ತು. “ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ‘ಸಹಜವಾಗಿ’, ‘ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ’ ಎನ್ನುತ್ತಿರುತ್ತೀಯಲ್ಲ, ಅದರಲ್ಲೂ ತೀರ ಅಸಹಜ ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂಗತಿಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ?” ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಶನ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಎಂಬಂಥ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲ ಸಹಜ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂಗತಿಗಳೇ ಎಂದು ನಾನವರಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ. […]

ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ಎಂಥದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಮಾಡಬೇಕಾದ ಆಯ್ಕೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಇಡಬೇಕಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಬದುಕಬೇಕೆಂದರೆ, ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕೆಂದರೆ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗದೇ ಈಜುತ್ತಲಿರಬೇಕೆಂದರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಇವನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಶನ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗೆ ಹೋಗುವುದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಗೆಯೇ ಇದ್ದವರು ಹೊರಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಕ್ಯಾಂಪ್‌ನ ಒಳಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡವರು ಕೂಡ ಅದನ್ನೇ ಮಾಡಿದರು — ಅವರಿಗೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವವರೆಗಾದರೂ. ತನಗೆ ಎದುರಾಗಿ ತನ್ನ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಜೂರಿಯು ತಿಳಿಸಿ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಇದಿಷ್ಟನ್ನೇ. ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯತ್ನವೂ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತಿದೆ.

“[…] ನಾವು ಎಂದಿಗೂ ಹೊಸ ಬದುಕನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಹಳೆಯದನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತೇವಷ್ಟೇ. ಮುಂದೆ ಅಡಿಯಿಟ್ಟದ್ದು ನಾನು, ಬೇರಾರೂ ಅಲ್ಲ. ನಾನು ನನ್ನ ಹಣೆಬರಹಕ್ಕೆ, ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದ ವಿಧಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ದೃಢವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಕೊನೆಯ ಕೆಲವು ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ, ನಿಯತಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ಯ, ಮತ್ತು ಸೌಖ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ನಿರೂಪಕನ ಮೂಲಕ ಕೆರ್ಟೆಸ್ ತನ್ನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

[…] ನಿಯತಿ ಎಂಬಂಥದ್ದೇನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೆನ್ನುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ್ದು ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಲು ಇವರೇಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುವುದಿಲ್ಲ? ಆದರೆ, ಅದೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂಬಂಥದ್ದೇನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ — ನಾನು ಹೇಳುತ್ತ ಹೋದೆ, ನನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ನಾನೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆರಗಾಗುತ್ತ, ನಾನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸಗಳಿಂದಾಗಿ ಉತ್ಸಾಹಿತನಾಗುತ್ತ, ಬೆಚ್ಚಗಾಗುತ್ತ ಮುನ್ನಡೆದೆ — ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಿಯತಿ ಎನ್ನುವುದು ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದರರ್ಥ — ನಾನು ತಡೆದೆ, ಅರೆಗಳಿಗೆಯಷ್ಟೇ, ಉಸಿರೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ — ಅದರರ್ಥ, ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ನಾವೇ ನಿಯತಿ. ನಾನು ಹಿಂದೆಂದೂ ಅನುಭವಿಸಿರದ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಸೆಳಕಿನೊಂದಿಗೆ ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಮನಗಂಡೆ.

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಆದ ಮೇಲೂ ತನಗೊಂದು ಭವಿತವ್ಯವಿದೆಯೆಂದು ಜೂರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಮನುಷ್ಯ ಬದುಕಿರುವವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಸುಖದ ದಾರಿಯ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ, ತಾನು ಈಗಲೂ ಸಂತೋಷವಾಗಿರಬಹುದು, ಒಳ್ಳೆಯ ಬದುಕನ್ನೂ ನಡೆಸಬಹುದು, ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ ಅವನಿಗೆ.

[…] ಮುಂದೆ ಸೌಖ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅಂಥಲ್ಲಿಯೂ, ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಆಹುತಿ ಪಡೆದು ಹೊಗೆಯುಗುಳುತ್ತಿದ್ದ ಚಿಮಣಿಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೂ, ಹಿಂಸೆಯ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಸರಣಿಯ ನಡುವಿನ ಬಿಡುವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೋಲುವ ಏನೋ ಒಂದಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲಿಯ ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ, “ಘೋರ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳ” ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಾಯಶಃ ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಆ ಅನುಭವವೇ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಮರಣೀಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುವಂಥದ್ದು. ಹೌದು, ಮುಂದಿನ ಸಲ ಯಾರಾದರೂ ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ನಾನು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲೇಬೇಕು, ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಶನ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ನ ಸಂತೋಷದ ಗಳಿಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ.

ಎಂದರೆ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಯಾರಾದರೂ ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ. ಹಾಗೂ ನನಗೇ ಅದು ಮರೆತುಹೋಗದಿದ್ದರೆ.

ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಶನ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ನಂಥಲ್ಲೂ ಘನತೆಯನ್ನು ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಪ್ರೀಮೋ ಲೆವಿ, ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎನ್ನುವ ವಿಕ್ಟರ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್‌ಲ್, ಸಮುದಾಯದ ಹಂಗಿಲ್ಲದೇ, ಜಗತ್ತಿನ ಕರುಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ಬದುಕಲು ಸಮಯವಿದೆ ಎನ್ನುವ ಮೈಕಲ್ ಕೆ, ಹಾಗೂ ಭಯಾನಕತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ದಕ್ಕಬಲ್ಲ ಸುಖದ ಗಳಿಗೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಯಸುವ ಜೂರಿ. ಇಮ್ರೆ ಕೆರ್ಟೆಸ್‌‌ರ Fatelessness ಹಲಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಸಂಘಟಿತ ಸಂಕಲ್ಪದ ಎದುರು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಸಂಕಲ್ಪದ, ಕರ್ತೃತ್ವಶಕ್ತಿಯ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಜಯವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಸಮಾಜದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ಹೊರೆಯನ್ನೂ ನೀಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿದು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ವರ್ಣಭೇದದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರ್ಥೈಡ್‌ನದು (aparthied) ಅತ್ಯಂತ ಕರಾಳ ಅಧ್ಯಾಯ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ನನ್ನ ತಲೆಮಾರಿನವರು ಕೂಡ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿಯಾದರೂ ಗಮನಿಸಿದ್ದ ವಿದ್ಯಮಾನ. ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾಯದ ಹಸಿಗಾಯದಂಥದ್ದು. ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಸಾಹತುದಾರ ಡಚ್ ಜನರ ಆಡುನುಡಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಆಫ್ರಿಕಾನ್ಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರ್ಥೈಡ್‌ನ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥ ‘ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ’ ಎಂದು (apart-hood / aparth-heid). ಅಪಾರ್ಥೈಡ್ ಎನ್ನುವುದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವರ್ಣಭೇದದ ಆತ್ಯಂತಿಕ ಸ್ಥಿತಿ; ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅದರ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪ: ದೇಶದ ಜನರನ್ನು ವಿಸ್ತೃತವೂ ಸಂಕೀರ್ಣವೂ ಆದ ಜನಾಂಗೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಯಾವ ಜನಾಂಗದವರು ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬಹುದು, ಎಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಬಹುದು, ಯಾರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯಬಹುದು, ಯಾವ ರೀತಿಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು — ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಬೇರ್ಪಾಟು.

ಜೆ.ಎಂ.ಕೂಟ್ಸೀ (J.M.Coetzee) ಅವರ ಮೈಕಲ್ ಕೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಸೀಳುತುಟಿ, ಮಂದಬುದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣಲ್ಲೂ ಕೀಳಾಗಿದ್ದವನು; ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ತಾಯಿಗೇ ಬೇಡವಾದವನು. ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗಂದರೆ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಸರಕಾರೀ ಅನಾಥಾಲಯಕ್ಕೊಪ್ಪಿಸಿ ಕೈತೊಳೆದುಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾಳೆ. ಹೇಗೋ ಬದುಕುಳಿದು ದೊಡ್ಡವನಾಗಿ ಕೇಪ್ ಟೌನ್‌ನ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರುವವನಿಗೆ ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಅದುವರೆಗೂ ಅವನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿರದಿದ್ದ ತಾಯಿಯನ್ನು ಅವಳ ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಹುಟ್ಟಿದೂರಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಪ್ರಸಂಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಪಾರ್ಥೈಡ್‌ನ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೇ ಎಲ್ಲೂ ಹೋಗುವಂತಿಲ್ಲ. ಮೇಲಾಗಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ. ನೂರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಅವಳ ಹುಟ್ಟೂರಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದೆಂತು?

ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತಾಯಿಯ ಕೊನೆಯ ಆಸೆ ತೀರಿಸುವ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ರಸ್ತೆ ಬದಿ ಸಿಕ್ಕ ತಳ್ಳುಗಾಡಿಗೆ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಸೈಕಲ್ಲನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಇದ್ದುದರಲ್ಲೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಒಯ್ಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನ ದುರ್ದೈವ ಬೆಂಬಿಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಹೇಗೋ ಪೊಲೀಸರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಊರ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನ ತಾಯಿಯೇ ತೀರಿಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ನರ್ಸ್ ಒಂದು ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಅವನ ತಾಯಿಯ ಬೂದಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಾಗ ಗೊಂದಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನು ಮಾಡುವುದೇನು? ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯ ಸಲ ಅವನೊಂದು ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತಳೆಯಬೇಕು. ಅವಳು ಹುಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ದೂರದ ತೋಟವನ್ನು ತಲುಪಿಯಾದರಾದರೂ ಆಯಿತು ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಪಯಣ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಒಳಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಗುಡ್ಡಕಣಿವೆಗಳಿಂದ, ತೋಟಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತ, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲವು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದನ್ನು ನೆಲವು ತಾನಾಗಿಯೇ ಇವನಿಗೆ ತಿನ್ನಲು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತ, ಹಲವು ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನೀಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕೊನೆಗೊಂದು ದಿನ ತಾಯಿಯ ಹುಟ್ಟೂರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.

ಕುಟ್ಸೀಯ Life and Times of Michael K ಓದುಗರನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ತಟ್ಟಬಲ್ಲಂಥ ಕಾದಂಬರಿ. ಅವರ ಹೃಸ್ವತೆಯಲ್ಲಿ, ಅದರ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಅಗಾಧವಾದ ಸೌಂದರ್ಯವಿದೆ. ಮೈಕಲ್‌ನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕುಟ್ಸೀ ಮನುಷ್ಯನ ಇರುವಿಕೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು, ಘನತೆಯಿಂದ ಬಾಳುವುದರ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲೆಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮನುಷ್ಯ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತನಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಬದುಕಿದ್ದೂ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಉಳಿದ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸದೇ ಯಾರ ಗಮನಕ್ಕೂ ಬಾರದೇ ಧೂಳಿನ ಕಣವೊಂದರಂತೆ ಹಗುರವಾಗಿದ್ದು ಕೊನೆಗೆ ಯಾವ ಕುರುಹನ್ನೂ ಹಿಂದೆ ಬಿಡದೇ ಹಾರಿಹೋಗುವ ಬಗೆಯದ್ದು.

ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಮುನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಅವಗಣನೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಈ ಮೈಕೆಲ್ ಕೆ ಎಂಬ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯಾನವನ್ನು ಈ ಕಾದಂಬರಿ ದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾರ ಗಮನವನ್ನೂ ಸೆಳೆಯದೇ, ಘನತೆಯ, ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಬದುಕನ್ನು ಬಾಳಬಯಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯನೊಬ್ಬ ಯಾರನ್ನೂ ತನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ತಾನು ಇರಲು ಬಿಡದಿರುವ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಜೊತೆ ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಅರ್ಥ, ಇರುವಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಸ್ಪಷ್ಟವಿದೆ. ಅದನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾಗುವ ಕರ್ತೃತ್ವಶಕ್ತಿಯೂ ಅವನಲ್ಲಿದೆ. ಅವನು ಸಮಾಜ, ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಂಗಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಸರಳ ಸುಂದರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಒಬ್ಬ ತೋಟಗಾರ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯೊಳಗೆ ತಾನೊಂದಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವನನ್ನು ಜಗತ್ತು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೊರಗೆಳೆದು ಪೀಡಿಸುತ್ತದೆ, ಅವನಿಗೆ “ಪುನರ್ವಸತಿ” ನೀಡಿ ನಾಗರಿಕತೆಗೆ ಮರಳಿಸಲು ಹವಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಭಾಷೆಯೇ ಒಂದು ಸೊಗಸು: ಅದಕ್ಕೆ ಊದಿದರೆ ಹಾರಿಹೋಗುವಂಥ ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಒಡೆದುಹೋಗುವಂಥ ನಾಜೂಕಿದೆ.

"He thought of himself not as something heavy that left tracks behind it, but if anything as a speck upon the surface of an earth too deeply asleep to notice the scratch of ant-feet, the rasp of butterfly teeth, the tumbling of dust."

ಮೈಕಲ್ ಕೆ ಇರಬಯಸಿದ್ದು ಹಾಗೆ: ಇರುವೆಗಾಲ ಗೆಬರಿನಂತೆ, ಚಿಟ್ಟೆ ಹಲ್ಲ ಮಸೆದಂತೆ, ಮಣ್ಣಹುಡಿ ಉರುಳಿದಂತೆ.

ನಡೀನ್ ಗಾರ್ಡಿಮರ್‍‌ರ (Nadine Gordimer) ಕಾದಂಬರಿ July’s People ಕೂಡ ಅಪಾರ್ಥೈಡ್ ಯುಗದ ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾದದ್ದು. ಅದು ಶುರುವಾಗುವುದೂ ರಾಜಧಾನಿ ಜೊಹಾನೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ ಒಳನಾಡಿನ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರತ್ತ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಪ್ರಯಾಣದ ಪ್ರಮೇಯದಿಂದಲೇ. ಆದರೆ ಅದು ಮೈಕಲ್ ಕೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಿಂತ ತೀರ ಭಿನ್ನವಾದುದು. ಅದು ಪರ್ಯಾಯ ಚರಿತ್ರೆಯೊಂದರ (alternative history) ಅಂಗವಾಗಿ ಆದ ಪಾತ್ರಗಳ ತಿರುವುಮುರುವಿನ ಕುರಿತಾದದ್ದು.

ಅಪಾರ್ಥೈಡ್ ಯುಗದ ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿದ್ದೂ ಉದಾರವಾದಿಯಾಗಿರುವ ಬಿಳಿಯ ಸ್ಮೇಲ್ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಅವರ ಕಪ್ಪು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮನೆಯಾಳು ಜುಲೈ — ಇವರ ಕತೆಯನ್ನು July’s People ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದು ನಡೆಯುವುದು ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪರ್ಯಾಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ. ಇಲ್ಲೂ ಒಂದು ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವಾಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಾವು ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಮುಗಿತಾಯದ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ದೇಶವನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಬಿಳಿಯರನ್ನು ಅವರ ಮನೆಗಳಿಂದ ಹೊರಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಕಂಡಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಶುರುವಾತು. ಜೊಹಾನೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಈ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಬಿಳಿಯ ಸ್ಮೇಲ್ ಕುಟುಂಬವು ಈ ಹೊಸ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಬೆಂಬಲವಿರುವ ಕರಿಯ ದಂಗೆಕೋರರಿಂದ ಕಾಪಾಡುವ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಜುಲೈ ತನ್ನ ಮೇಲೆಳೆದುಕೊಂಡು, ಗಂಡ, ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಹದಿಹರೆಯದ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಪೊಲೀಸರಿಂದ, ದಂಗೆಕೋರರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ 600 ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದ ಅಪಾಯಭರಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ ಕೊನೆಗೂ ಅವನ ಊರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.

ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ಮನೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆಯೇ ಇದ್ದ ಪುಟ್ಟ ಮನೆಯೊಂದನ್ನು ಜುಲೈಗಾಗಿಯೇ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವನನ್ನು “ಕೆಲಸದ ಹುಡುಗ”ನಂತೆ ಕಾಣದೇ ಘನತೆಯಿಂದ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮನ್ನು “ಒಡೆಯ” ಅಥವಾ “ಒಡತಿ” ಎಂದು ಕರೆಯದಿರುವಂತೆ ತಾಕೀತು ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲೀಗ ಅಂಥ ಔದಾರ್ಯವನ್ನು ಚಾಚುವ ಸರದಿ ಜುಲೈನದು. ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತದ ಗುಡಿಸಲನ್ನೇ ಅವರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಹೆಂಡತಿಯ ಗುಡಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಇರತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಅವರಿಗೆ ಸುತ್ತಲ ಜನರಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ, ಅಡುಗೆಗೆ ಸಾಮಗ್ರಿ, ಬಟ್ಟೆಬರೆ, ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸೌಕರ್ಯ ಒದಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬದಲಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅವನು ಒಡೆಯ; ಆದರೆ ಅವನು ಇನ್ನೂ ಕೆಲಸದ ಹುಡುಗ ಕೂಡ — ಅವನು ಅವರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಸರಕು ಸರಂಜಾಮುಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಹಣ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಂದಲೇ ತಾವು ಬದುಕುಳಿದಿರುವುದು ಎಂದು ಇವರ ಮೈಯ ಕಣಕಣಕ್ಕೂ ಗೊತ್ತು. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಈ ಪಾತ್ರ ವಿಪರ್ಯಾಸ ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವಂಥದ್ದಲ್ಲ, ಹಿತಕರವಲ್ಲ. ಅವನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಹಣದ ಲೆಕ್ಕ ಕೂಡ ಒಪ್ಪಿಸುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ! ಅವನ ತಾಯಿಯ ಗುಡಿಸಿಲಲ್ಲಿ, ಹೆಂಡತಿಯ ಗುಡಿಸಿಲಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಲವು ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳಿವೆಯಲ್ಲ; ಅವನ್ನು ಕದ್ದದ್ದೇಕೆ, ಕೇಳಿದ್ದರೆ ನಾವೇ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೆವಲ್ಲ? ಅವನ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ಜುಲೈ ಕೂಡ ಅಲ್ಲವಂತಲ್ಲ, ನಾವು ಇಷ್ಟು ವರ್ಷ ಹಾಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದೆವಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕಾರಿನ ಕೀಲಿಕೈ ಅವನೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನಲ್ಲ. ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಸಣ್ಣ ದೊಡ್ಡ ಕಿರಿಕಿರಿಗಳು. ಅದೆಷ್ಟೇ ಪ್ರಗತಿಪರತೆಯನ್ನು ತೋರಿದರೂ ಮೈಯೊಳಗಡಕವಾದ, ಆತ್ಮಕ್ಕಂಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರಿವಿಲಿಜ್ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಳಚಿಹಾಕುವಂಥದ್ದಲ್ಲ.

ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹರಿವು ಮೈಕಲ್ ಕೆ ಮಾಡುವ ಯಾನದಂತಲ್ಲ; ಇದರಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ, ಅವನ ಘನತೆಯಿಂದ ಬಾಳುವ ಬಗೆಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯಿಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಸಹಜ ದೊಡ್ಡತನ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣತನಗಳ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಇರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗುವಿಕೆಯ ದರ್ಶನವಿದೆ. ಜುಲೈನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಒಡಗೂಡಿ ಹೆಂಡತಿ ಸ್ಮೇಲ್ ತೋಟದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋದದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಜುಲೈ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅದರ ನಂತರ ನಡೆಯುವ ವಾದದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರ ಮುಖವಾಡಗಳೂ ಕಳಚಿಬೀಳುತ್ತವೆ. ತಮಗಿಂತ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವವರನ್ನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅರಿಯದೇ ಅವರೊಡನೆ ಒಡನಾಡದೇ ದೂರದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಅವರಿಗೆ ಘನತೆಯನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವ ಪ್ರಗತಿಪರತೆಯ ಟೊಳ್ಳುತನವನ್ನು ಕಾದಂಬರಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದರಿನ್ನೊಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಬಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಮ್ಮವೇ ನೂರೆಂಟು ಒಳಜಗಳಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತವಾಗಿ, ಹತ್ತು ಹಲವು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿರುವ ಕಪ್ಪು ಜನರನ್ನು ಗುರುತಿಸದೇ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಎಂಬಂತೆ ಪರಿಭಾವಿಸುವ ಗಂಡ ಸ್ಮೇಲ್‌ನ ತಥಾಕಥಿತ ಪ್ರಗತಿಪರತೆಯ ಸೀಮಿತತೆ, ಅವನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪೊಳ್ಳುತನ ಎಲ್ಲರೆದುರಿಗೆ ಸಾಬೀತಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದಾಗಿ ಏಕಮೇವ ವೈರಿಯಾದ “ಬಿಳಿಯ ಮನುಷ್ಯ”ನನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇಕೆ ಎಂಬ ಉಪದೇಶ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರೀಮೋ ಲೆವಿಯನ್ನು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು 1943ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 13ಕ್ಕೆ. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 24 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು. ಅವರು ಔಷ್‌ವಿಟ್ಜ಼್ ತಲುಪಿದ್ದು 1944ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯ ಒಂದು ಸಂಜೆ. ಅವರು ಮತ್ತು ಬದುಕುಳಿದಿದ್ದ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಉಳಿದ ಬಂಧಿಗಳನ್ನು ರಷ್ಯನ್ ಪಡೆಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು 1945ರ ಜನವರಿ 27ರಂದು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಸುತ್ತುಬಳಸಿನ ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ 1945ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19ರಂದು ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಟ್ಯೂರಿನ್ ತಲುಪಿದಾಗ ಅವರ ಮನೆ ಮೊದಲಿದ್ದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಿತು, ಅವರ ಮನೆಮಂದಿಯೂ ಬದುಕುಳಿದಿದ್ದರು; ಇವರ ಬರುವ ಹಾದಿಯನ್ನು ಯಾರೂ ನೋಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವಷ್ಟೇ. ಲಾಗರ್‍‌ನಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ಮೇಲೆ ಮರಳಿ ಊರಿಗೆ ಬಂದು ತಲುಪುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನೂ ಭೇಟಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಅನುಭವಗಳನ್ನೂ ಕುರಿತು The Truce ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಯಹೂದಿಗಳ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಂಥವೇ ಘೋರ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಬಂದವರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ: ಅವರ ಜೊತೆಗಿದ್ದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರೂ ಸತ್ತುಹೋದಾಗ ಇವರು ಬದುಕುಳಿದದ್ದು ಹೇಗೆ? ಅಂಥ ಆತ್ಮಬಲ ಬಂದದ್ದು ಎಲ್ಲಿಂದ? ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಲೆವಿ ಮತ್ತು ಅಂಥ ಹಲವರು ಕೊಡುವ ಉತ್ತರ ಒಂದೇ: ಬದುಕಿಗೆ ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಒಂದು ಅರ್ಥವಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು; ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶವಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿ ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು; ತಮ್ಮಿಂದ ಹೊರತಾದ ತಮಗಿಂತಲೂ ಘನವಾದ ಉದ್ದೇಶ.

ಒಂದು ಕಡೆ ಲೆವಿ, “The conviction that life has a purpose is rooted in every fibre of man, it is a property of the human substance.” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರ The Periodic Table ಎಂಬ ಕಥಾಸಂಕಲನವನ್ನು “The greatest science book ever written,” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ರಾಯಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್‌ನವರು 2006ರಲ್ಲಿ, ಡಾರ್ವಿನ್‌ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಡಾಕಿನ್ಸ್‌ನ ಪುಸ್ತಕದ‌‌ವರೆಗೆ; ವ್ಯಾಟ್‌ಸನ್, ಫಾಯ್ನ್‌ಮನ್, ಹಾರ್ಡಿ, ಪೆನ್‌ರೋಸ್, ಹಾಫ಼್‌ಸ್ಟಾಟರ್ ಮೊದಲಾದ ದಿಗ್ಗಜ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳು; ಬರ್ಟೋಲ್ಟ್ ಬ್ರೆಕ಼್ಟ್‌ನ The Life of Galileo — ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಲೆವಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಾಧಾರಿತ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ಅದನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕತೆಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಒಂದೊಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಮೂಲಧಾತುವಿನ ಹೆಸರು: ಆರ್ಗಾನ್, ಹೈಡ್ರೋಜನ್, ಕಾರ್ಬನ್, ಯುರೇನಿಯಂ ಇತ್ಯಾದಿ. ಒಂದೆರಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದುವು ಆತ್ಮಕಥಾನಕಗಳು. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಮೂಲಧಾತುವಿನ ಗುಣವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಲೆವಿಯ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ತಳುಕುಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕತೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜೀವತಳೆದುವು. ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟು, ಬಾಲ್ಯ, ಗೆಳೆತನ, ಪ್ರೇಮ, ಬಂಡಾಯ, ಮತ್ತೆ ಮುಂದೆ ಲಾಗರ್‍‌ನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಕತೆಗಳಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದೇ ಅವರಿಗೆ ಬದುಕಲು ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟದ್ದು. A sense of purpose.

ಇದನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಾರಭೂತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಘನಿಷ್ಠವಾಗಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಫ಼್ರಾಂಕ್‌ಲ್ (Viktor Frankl) ತಮ್ಮ Man’s Search for Meaningನಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ವಿಯೆನ್ನಾ ಜಗತ್ತಿನ ಮೂರು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಹುಟ್ಟೂರಾಗಿದೆ. ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ ಆಡ್ಲರ್‍‌ರ ನಂತರ "Third Viennese School" ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ವಿಕ್ಟರ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಲ್. ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ‘ಲೋಗೋಥೆರಪಿ’ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು (ಮೂರು ಎನ್ನಬಹುದು) ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಔಷ್‌ವಿಟ್ಜ಼್‌ನ ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಶನ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕರಾಳ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಅದರ ಎಲ್ಲ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟರೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅತಿಭಾವುಕರಾಗದೇ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠೆಯಿಂದಲೂ ಘನತೆಯಿಂದಲೂ ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದ ಬಂಧಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತ, ಅವರ ಮನದಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರಬಹುದಾದುದನ್ನು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾಹಿತಿಯೂ ಅವರ ಕಥಾನಕದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ, ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪುಸ್ತಕವಿದು.

ರೈಲು ಹಳಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ, ಗುಡ್ಡಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಟ, ಬಂಡುಕೋರರ ದಾಳಿ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಶಿಬಿರ, ಕರುಣಾಮಯಿ ಡಾಕ್ಟರೊಬ್ಬನ ಕಕ್ಕುಲಾತಿ, ಅಲೆಮಾರಿಗಳ ಸಹವಾಸ ಎಲ್ಲದರಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮೈಕಲ್ ಕೆ ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಕೇಪ್ ಟೌನ್‌ನ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿರುವ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮನೆ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವನಿಗೆ ತೋಟಗಾರನಾಗುವ ಕನವರಿಕೆ; ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಬೆಳೆದದ್ದನ್ನು ತಿಂದು ಬದುಕುವ ಬಯಕೆ. ಅವನಿಗೆ ಸಮುದಾಯದ ಹಂಗಿಲ್ಲ, ಜಗತ್ತಿನ ಕರುಣೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಅವನೊಬ್ಬ ಪೆದ್ದು ಮನುಷ್ಯನೇ ಇರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಅದೂ ಇರದೇ ಒಂದು ಹೆಗ್ಗಣವೋ ಎರೆಹುಳವೋ ಆಗಿರಬಹುದು. ಅವಾದರೂ ತೋಟಗಾರರೇ ಅಲ್ಲವೇ!

“ನೀರಿಗೇನು ಮಾಡುತ್ತೀಯ?” ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ಕೇಳಿದರೆ ಅವನು ಕಿಸೆಯಿಂದ ಒಂದು ಚಹಾ ಚಮ್ಮಚೆ ಮತ್ತು ಹುರಿಯ ಸುರುಳಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ತೋರಿಸಿಯಾನು. ಕೊಳವೆಬಾವಿಯ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಕಲ್ಲುಕಸಕಡ್ಡಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಚಹಾ ಚಮ್ಮಚೆಯ ಹಿಡಿಕೆಯನ್ನು ಕುಣಿಕೆಯಂತೆ ಬಗ್ಗಿಸಿ ಹುರಿಯನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬಿಗಿದು ಕೊಳವೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇಳಿಸಿ ನೆಲದಾಳಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ತಲುಪಿಸಿಯಾನು; ಆಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಅವನು ಮೇಲೆತ್ತಿ ಹೊರತಂದಾಗ ಚಮ್ಮಚೆಯ ಬಾಯಲ್ಲಿ ನೀರಿದ್ದೀತು; ನೋಡಿ, ಹೀಗೆ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುವೆನು ಎಂದವನು ಹೇಳಿಯಾನು.

ಏಕೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಕೊನೆಗೆ ಇದೆಲ್ಲದರ ಅರ್ಥವೇನು, ತಾನು ಕಲಿತದ್ದೇನು ಎಂದು ಮೈಕಲ್ ಧ್ಯಾನಿಸುವಾಗ ಅವನಿಗೆ ಹೊಳೆದದ್ದು ಇದು: ಸಮಯವಿದೆ, ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಇನ್ನೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ತಾನು ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ಯಹೂದಿ ಮತದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಬಗೆಯ ಅಗ್ನಿತರ್ಪಣಗಳಿವೆ. ಹೀಬ್ರೂ ಬೈಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ qorban ōlā ಮತ್ತು zevach shelamim ಎಂಬ ಆಚರಣೆಗಳು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಅಗ್ನಿಗೆ ಆಹುತಿ ಕೊಡುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಹೀಬ್ರೂನ ōlā ಅಥವಾ olah ಎಂಬ ಪದವು Holocaustಗೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಏನೋ ಯಹೂದಿಗಳು Holocaustನ ಬದಲು ಹೀಬ್ರೂನ ‘ಶೂವಾ’ (Shoah, ಭೀಕರ ವಿನಾಶ) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ವರ್ಣಭೇದದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರ್ಥೈಡ್‌ನದು (aparthied) ಅತ್ಯಂತ ಕರಾಳ ಅಧ್ಯಾಯ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. 1948ರಿಂದ 1994ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 35 ಲಕ್ಷ ಕಪ್ಪು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅವರ ಮೂಲ ಮನೆಗಳಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಿಳಿಯರಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರಿಂದ ದೂರ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಪಾರ್ಥೈಡ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಜನ ಜೀವ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.

ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದವರು (Holocaust Survivors) ಬರೆದ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತ, ಜೊತೆಗೇ ಅಪಾರ್ಥೈಡ್ ಯುಗದ ಎರಡು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತ, ಮನುಷ್ಯನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಜೀವಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಹುಡುಕಾಟದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತ ಪಾಟೀಲ ಈ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿದೆ. ಇದು ಮೊದಲ ಭಾಗ. ಎರಡನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದು. ಮೂರನೆಯ ಭಾಗ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಅಮೆರಿಕಾದ ‘ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆ’ಯು (Declaration of Independence) ಒಂದು ಬಹುಚರ್ಚಿತ ಅಭ್ಯಾಸಯೋಗ್ಯ ದಸ್ತಾವೇಜು. ಅದರ ಶುರುವಾತಿಗೆ ಬರುವ ‘unalieanable rights’ — ಯಾರೂ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಅಥವಾ ಪರಭಾರೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಹಕ್ಕುಗಳು — ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿದೆ. ತಾವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ, ಸ್ವಾತಂತ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಅದು ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ನಾವು ಗುರುತಿಸಿ ಒಪ್ಪುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತಿದೆ.

ಅದು pursuit of dignity ಎಂದಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತೆನ್ನುವುದು ನನ್ನ ಯಾವತ್ತಿನ ಅನ್ನಿಸಿಕೆ. ಘನತೆಯ ಬಾಳಿನ ಹುಡುಕಾಟ, ಆತ್ಮಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಹಜವಾದುದು. ಸುಖ ಎನ್ನುವುದು, ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿರುವುದು ಅವುಗಳಷ್ಟಕ್ಕೇ ಗುರಿಯಾಗಲಾರವು; ಅವು ಸ್ಥಾಯಿಯಲ್ಲದವು. ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕುವ ರೀತಿಯಿಂದ, ಅವನ ಬೇರೇ ಯಾವುದೋ ಹುಡುಕಾಟದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಆವಿರ್ಭವಿಸುವಂಥವು. ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ದಕ್ಕುತ್ತದೆನ್ನುವುದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಮನುಷ್ಯನೂ, ಅವನ ನೆಲೆ ಯಾವುದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಘನತೆಯಿಂದ ಬದುಕಬಯಸುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ಮಾತ್ರ ನಿಜ.

ಕುಂದೇರಾನ ಒಂದು ಬಹುಚರ್ಚಿತ ಮಾತನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, “The struggle of man against power is the struggle of dignity against an undignified life.” ಏಕೆಂದರೆ ಸಮಾಜಗಳು, ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ, ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೊದಲು ಹೊಡೆತ ಕೊಡುವುದೇ ಮನುಷ್ಯನ ಆತ್ಮಗೌರವಕ್ಕೆ. ಅದರಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದವರು ಬದುಕಿರುವ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುವ ಆಸೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ದೇಶಭ್ರಷ್ಟನಾಗುವ ಬದಲು ವಿಷ ಕುಡಿದು ಸಾಯುವುದನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಕ್ರೇಟೀಸ್ ಸಾಯುವ ಮುನ್ನ ಹೇಳಿದ ಮಾತು, “The unexamined life is not worth living.” ಹಾಗೆಯೇ, “A life without dignity is less so.” ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಜಜೀವನ ಎರಡರಲ್ಲೂ.

ಕಾರಂತರ ಚೋಮನೇ ಆಗಲಿ, ದೇವನೂರರ ಅಮಾಸ, ನಾಯಿಗುತ್ತಿ, ಧನಿಯರ ಸತ್ನಾರಾಯಣನ ದೆಸೆಯಿಂದ ಬಾಳೆಗೊನೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಕ್ಕಳು, ನಡುಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮನ ಎಳೆದಾಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದ ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗ ರಾಮ, ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಸುಬ್ಬಮ್ಮ, ಚಿತ್ತಾಲರ ಆಬೋಲೀನ; ಕುಟ್ಸೀಯ ಮೈಕಲ್ ಕೆ, ದಾಸ್ತೋಎವ್ಸ್ಕಿಯ ಮಿಶ್ಕಿನ್, ಅಚೇಬೆಯ ಒಕೋಂಕ್ವೋ … ಎಲ್ಲರ ತಲ್ಲಣದ ಸೆಲೆ ಒಂದೇ, ಅವರ ಹುಡುಕಾಟದ ಮೂಲ ನೆಲೆಯೂ ಒಂದೇ. ಮನುಷ್ಯನ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಹೆಣಗಾಟವೇ ಅದು.

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಘನತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜನೈತಿಕ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ನಡತೆಯ ಹಾಗೂ ಹಲಬಗೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಘನತೆಯನ್ನು ಕಾಪಿಡುವ ವಾಗ್ದಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಜೊತೆಗೇ ದೇಶದ ಏಕತೆಯನ್ನೂ ಸಾಧಿಸುವ ಸಹೋದರತ್ತ್ವದ ಆಶಯವಿದೆ.

Dignity of the individual and the unity of the Nation.

ಇವೆರಡೂ ಉಪವಾಕ್ಯಗಳ ಸಹನಿಯೋಜನೆಯು (juxtaposition) ನನಗೆ ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿ ಕಂಡಿದೆ. ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಏನೇ ಇದ್ದರೂ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅದರೊಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ಅಸಮಂಜಸತೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತತೆಗಳ ಅರಿವು ಕಳೆದ 75 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಆಗುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಕಳೆದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಂತೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ, ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಹಜ ಹಕ್ಕುಗಳ ಎದುರು ದೇಶದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕಟ್ಟುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರವಿರೋಧಿ, ಹಿಂದೂವಿರೋಧಿ, ಅರ್ಬನ್ ನಕ್ಸಲ್, ಪಾಕ್ ಏಜೆಂಟ್ ಇಂಥ ಪದಗುಚ್ಛಗಳ ಬಳಕೆ ಮುಖ್ಯಧಾರೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ ನಮ್ಮ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ, ನಮ್ಮ ತತ್ತ್ವಮೀಮಾಂಸೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕವಾಗದಿರದು. ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ಆಶಯ ಅಮಾಯಕವೂ ಅಸಹಾಯಕವೂ ಎನ್ನಿಸದಿರದು.

ರೈತರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು, CAA/NRC, ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳು, ಮಣಿಪುರದ ದಂಗೆ — ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಮನುಷ್ಯನ ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮತ, ಒಂದು ಭಾಷೆ, ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂದು ಏಕರೂಪತೆಯನ್ನು ಹೇರಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿಯೋ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿಯೋ ಬಹುತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸತೊಡಗಿದಾಗ, ತಮ್ಮ ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಜನರು ರಸ್ತೆಗಿಳಿಯಬೇಕಾದಾಗ ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ inalienable rights ನಿಜಕ್ಕೂ ನಿರಪೇಕ್ಷವೇ, ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಅನನ್ಯ ಸ್ವರೂಪಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯಗಳ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ, ಅದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಸ ರೂಪ ಬಳಿಯುವ ಯತ್ನ. ಹೊಸಬಣ್ಣದ ನೆವದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡದ ಅಂದಗೆಡಿಸಿ ಮೇಲೆ ತೇಪೆ ಹಚ್ಚುವ ಯತ್ನ.

Immanuel Kantನ ಪ್ರಕಾರ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಯಾವುದೋ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲ; ಅವರೇ ಅಂತಿಮ ಗುರಿ. ಮನುಷ್ಯರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಅವರ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಸ್ಥಾನ, ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದ, ಯಾವುದೇ ಷರತ್ತಿಲ್ಲದ ಸಮಾನವಾದ ಮೌಲ್ಯವಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಘನತೆಯು ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಲಾಗದ್ದು ಎಂದು ಅವನ deontology ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಉಪಯುಕ್ತತಾವಾದವು (utilitarianism) ಪ್ರಯೋಜಕತೆಯನ್ನು, ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಾಧನಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. Utilitarianismನ ಆಖೈರಾದ ರೂಪವೇ majoritarianism — ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತವಾದ. ಅದಕ್ಕೆ ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣ, “greater good” ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಮುಂದೊಡ್ಡುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಏಕತೆಯ ರೂಪವನ್ನೂ ತಾಳುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪಪ್ರಜ್ಞೆ, ಚಿಕ್ಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಕಡೆ ಅದು ಲಕ್ಷ್ಯ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಹುಮ್ಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ಸದೆಬಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಮನುಷ್ಯನ ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಾಶ ಮಾಡಿದ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕರಾಳ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ಮುಂಚೂಣಿಯದು. ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಪ್ರೀಮೋ ಲೆವಿ (Primo Levi) ಬರೆದಿರುವ If this is a Man ಎಂಬ ಆತ್ಮವೃತ್ತಾಂತದ ಶುರುವಾತಿಗೆ ಈ ಪದ್ಯವಿದೆ.

ಇವನೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನೇ

ನೀವುಗಳು ನಿಮ್ಮ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಮನೆಗಳ
ಭದ್ರತೆಯಲಿ ಬದುಕುವವರು 
ನೀವುಗಳು ಸಂಜೆಯಲಿ ಮರಳಿದಾಗ ಬಿಸಿಯೂಟದ 
ಜೊತೆ ಅಕ್ಕರೆಯ ಮುಖಗಳ ಕಾಣುವವರು:       
        ಆಲೋಚಿಸಿ ಇವನೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನೇ       
        ಮಣ್ಣಿನಲಿ ದುಡಿವವನು       
        ನೆಮ್ಮದಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದವನು       
        ರೊಟ್ಟಿ ತುಂಡಿಗೆ ಅಡರಾಯಿಸುವವನು       
        ಒಂದೇ ಹೂಂ ಇಲ್ಲಾ ಊಹೂಂ ದೆಸೆಯಿಂದ ಸಾಯುವವನು.       
        ಆಲೋಚಿಸಿ ಇವಳೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯಳೇ       
        ಕೂದಲಿಲ್ಲದೆ  ಹೆಸರಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತಿನ್ನು       
        ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಸುವೂ ಇಲ್ಲದೇ       
        ಅವಳ ಕಣ್ಣು ಬರಿದು ಬಸಿರು ತಣ್ಣಗೆ       
        ಮಾಗಿ ಕಾಲದ ಕಪ್ಪೆಯಂತೆ. 
ಧೇನಿಸಿ ಇದು ಇಲ್ಲಿ ಹೀಗಾಯಿತು ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗೆ: 
ನಾನು ಈ ಒಂದಷ್ಟು ನುಡಿ ನಿಮ್ಮಗಳ ಮುಂದಿಡುತ್ತೇನೆ. 
ಕಡೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಅವನ್ನು ನಿಮ್ಮೆದೆಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ 
ಹಾಸಿಗೆಗೆ ಒರಗುವಾಗ, ಎದ್ದೇಳುವಾಗ; 
ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೆಲುಕು ಹಾಕಿ ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಮುಂದೆ,     
        ಇಲ್ಲೆಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಮನೆ ಮುರಿದು ಬೀಳಲಿ     
        ಬೇನೆಗಳು ನಿಮ್ಮಗಳ ಕಾಲ್ಗೆಡಿಸಲಿ     
        ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ನಿಮ್ಮೊಟ್ಟಿಗೆ ಮುಖ ಹರಿದುಕೊಳ್ಳಲಿ.

ಲೆವಿ ಒಬ್ಬ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು. ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಡುಕೋರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಇಟಲಿಯ ಗುಡ್ಡಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದವರು. ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು ೨೪ ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಉಳಿದ ಯಹೂದಿಗಳಂತೆ ಅವರನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಿ ಔಷ್‌ವಿಟ್ಜ಼್ (Auschwitz) ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗೆ ಒಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 20 ತಿಂಗಳು ಲಾಗರ್‍‌ನಲ್ಲಿ (Lager, ಕೂಲಿಯಾಳುಗಳ ಬಿಡಾರ) ಕಳೆದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರ ಬಂದ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ — ಆ ನೆನಪುಗಳ ಹಸಿ ಆರುವುದರ ಮೊದಲೇ — ಬರೆದರು. ಆ ಪುಸ್ತಕವೇ If this is a Man. ಮುಂದೆ ಲಾಗರ್‍‌ನಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ಮೇಲೆ ಮರಳಿ ಊರಿಗೆ ಬಂದು ತಲುಪುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನೂ ಭೇಟಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಅನುಭವಗಳನ್ನೂ ಕುರಿತು The Truce ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಲೆವಿಯ ವೃತ್ತಾಂತ ಶುರುವಾಗುವುದು 1943ರಲ್ಲಿ. ಆ ವರ್ಷದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರು ಸಂಗಡಿಗರನ್ನೂ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪ್ರಜಾಸೇನೆಯವರು (militia) ಸೆರೆಹಿಡಿದರು. ಅವರನ್ನು ಇಟಲಿಯ ಮೊಡೆನಾದ ಹತ್ತಿರದ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 650 ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಯಹೂದಿಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಂಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ್ದರು. ಬಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳೂ ಇದ್ದುವು. ಮುಂದೇನು ಎಂದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ SS ಪಡೆ ಒಂದು ಮುಂಜಾನೆ ಮರುದಿನ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಡುವವರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂತು. ಕೆಲವು ಭ್ರಾಮಕರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದವರಿಗೆಲ್ಲ ಆ ‘ಹೊರಡುವಿಕೆ’ಯ ಅರ್ಥ ಏನೆಂದು ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಆ ರಾತ್ರಿ ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತ, ಉಳಿದವರು ಕುಡಿಯುತ್ತ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಸಲ ಕುಡಿತದ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ತಾಯಂದಿರು ಮಾತ್ರ ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲ ಎಚ್ಚರವಿದ್ದು ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಪ್ರಯಾಣದ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಕರಾಳತೆಯನ್ನು ಲೆವಿ ಕೆಲವೇ ಸರಳವಾದ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕೇಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ಕಾಡಬೇಕು.

[..] ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಮೈತೊಳೆದು ಸಾಮಾನು ಜೋಡಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು; ನಸುಕು ಹರಿದಾಗ ಗಾಳಿಗೆ ಆರಲೆಂದು ತಂತಿಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಒಣಹಾಕಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳ ಒಗೆದ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಕಂಡುವು. ಅವರು ಡೈಪರ್, ಆಟಿಕೆಗಳು, ಮೆತ್ತೆಗಳು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ತಾಯಂದಿರಿಗಷ್ಟೇ ನೆನಪಾಗುವ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಬೇಕಾಗುವ ನೂರಾರು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಅವರು ಮರೆಯದೇ ಎತ್ತಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ನೀವೂ ಅದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಿರಲ್ಲವೇ? ಹೇಳಿ, ನಿಮ್ಮ ಮಗುವನ್ನು ನಾಳೆಯೇ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆಂದರೂ ಇಂದು ಅದಕ್ಕೆ ತಿನ್ನಲು ಏನಾದರೂ ಕೊಡದೇ ಇರುತ್ತೀರಾ?

ರೈಲು ಹತ್ತಿದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ. ಉತ್ತರಿಸುವವರಾರು? ಕೊನೆಗೂ ಒಂದು ಸಂಜೆ ರೈಲು ಹೊರಟಾಗ ಅವರಿಗೆಲ್ಲ, “ಗಮ್ಯದ ಹೆಸರು ತಿಳಿದಾಗ ನಿರಾಳವಾಗಿತ್ತು. Auschwitz: ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆ ಹೆಸರು ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ಯಾವ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಡೆಯ ಪಕ್ಷ ಅದು ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಇರುವ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಜಾಗ ಎನ್ನುವುದಷ್ಟಂತೂ ತಿಳಿದಿತ್ತು." ಎಂದರೆ, ಅದು ಆ ಕ್ಷಣದ ಯಾವುದೇ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ನಿಲುಕದ ನಿರುಮ್ಮಳತೆ! ನರಕವಂತೂ ಅಲ್ಲವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಜಾಗಗಳಂತೂ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ನರಕಗಳು. ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಪಶುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡೆಗೀಡುಮಾಡಿ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬಾರದವರ ಜೀವವನ್ನೇ ತೆಗೆದು ಇನ್ನುಳಿದವರ ಆತ್ಮಗೌರವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಜಾಗಗಳು.

ನಾತ್ಸೀಗಳು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೇರೆಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. Concentration Camp — ಚಿಕ್ಕ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಒತ್ತಟ್ಟಿಗೇ ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಯಾಗಿಟ್ಟ ಶಿಬಿರಗಳು. Forced Labour Camp — ಇವು ಕೂಲಿಯಾಳುಗಳ ಶಿಬಿರಗಳು. ಹೀಗೆಯೇ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದ Tranit Camp, Prisoners of War Campಗಳೂ ಇದ್ದುವು. ಇನ್ನುಳಿದದ್ದು, Extermination Camp, ಇದು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ‘ಅಂತಿಮ ಪರಿಹಾರ’ (Final Solution).

ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ರೈಲು ನಿಂತಾಗ ಮುಂದಿನ ಹತ್ತೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ: ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಗಂಡಸರು ಒಂದು ಕಡೆ; ಹೆಂಗಸರು, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಂತರಲ್ಲದ ಗಂಡಸರು ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಗುಂಪನ್ನು “ಕೆಲಸವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ಬೋರ್ಡ್ ಇದ್ದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಗುಂಪು ಏನಾಯಿತೆಂದು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ರಾತ್ರಿ ಕತ್ತಲೆಯು ಅವರನ್ನು ನುಂಗಿಹಾಕುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ಚಿಮಣಿಗಳಿಂದೇಳುವ ಹೊಗೆ ದಟ್ಟ ಮಂಜನ್ನೂ ಮೀರಿ ಕೂಲಿಯಾಳುಗಳ ಬಿಡಾರದಲ್ಲಿದ್ದವರಿಗೆ ಕಂಡು ಅವರ ಆಹುತಿಯ ಕತೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನುಳಿದವರಿಗೆ ಹೊಸಹುಟ್ಟು. ಹೊಸ ನಾಮಕರಣ. ಪ್ರೀಮೋ ಲೆವಿಯ ಹೊಸ ಹೆಸರು ‘ಹಾಫ್ಟ್‌ಲಿಂಗ್ ೧೭೪೫೧೭’ (Häftling, ಕೈದಿ). ಅಂದು ಹಾಕಿದ ಹಚ್ಚೆಯು ಸಾಯುವವರೆಗೆ ತೋಳಿನ ಮೇಲಿರುವಂಥದ್ದು. ಹೀಗೆ ಅರೆಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಿಡೀ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೆಸರಿರಲು ಸಾಧ್ಯ; ಇವರು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲವಲ್ಲ.

ಲಾಗರ್‍‌ನ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಹಾಫ್ಟ್‌ಲಿಂಗ್‌ಗಳ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚನಾ ಫಲಕಗಳು:

ಒಂದು ಹೇನು ಕೂಡ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲುದು

ಶೌಚದ ನಂತರ ಊಟಕ್ಕೆ ಮೊದಲು

ಕೈತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮರೆಯದಿರಿ

ಇದು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವೆಂದರೆ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಿಶ್ರಿತ ಹೊಲಸು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮೈಕೈ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನಿರರ್ಥಕವಾದುದು. ಅಲ್ಲಿಯ ಪಾಯಖಾನೆಗಳು ತುಂಬಿ ಹರಿದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೊಚ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೂಲಿಯಾಳುಗಳ ಡಾರ್ಮಿಟರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚೆಹುಯ್ಯಲು ಇಟ್ಟ ಬಕೀಟುಗಳು ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಎಲುಬನ್ನು ಕೊರೆಯುವಂಥ ಚಳಿಯ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನ್ನು ಸುರಿದು ಬರಬೇಕಿತ್ತು. ಬೆಚ್ಚಗಾಗಲೆಂದು ಬಕೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಉಚ್ಚೆಯನ್ನು ಬೇಕೆಂದೇ ಮೈಮೇಲೆ ತುಳುಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.

ಲಾಗರ್ ಎನ್ನುವ ಆ ಬೃಹತ್ತಾದ ಕ್ರೂರ ಯಂತ್ರ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಪಶುವಿನ ದರ್ಜೆಗೆ ಇಳಿಸುವಂಥದ್ದು. ಆದರೆ ಬದುಕುಳಿಯಬೇಕೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿ ಉಳಿಯಲೇಬೇಕು. ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಹತಾಶೆಯ ಆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ದಿನನಿತ್ಯದ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳು ಕೈದಿಗಳ ಜೀವಚೈತನ್ಯದ ಕುರುಹುಗಳು. ಆ ಕೊಳಕು ನೀರಿನಲ್ಲೇ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು, ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಸನಾಗಿರುವುದು, ನಡೆ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ಸಂಯಮ ಸಾಧಿಸುವುದು ಅವರ ನೈತಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು; ಮುಖ ತೊಳೆದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮದೇ ಜಾಕೆಟ್‌ನಿಂದ ಒರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು; ಕೂಲಿಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ಹೇಗೋ ಏನೋ ಶೂಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಶ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು — ಇದು ನಿಯಮ ವಿಧಿಸಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿಯಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಘನತೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಸಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಎಂಬ ಭಾವ. ಕಾಲೆಳೆದು ಹಾಕದೇ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನಡೆಯಬೇಕು — ಅದು ನಾತ್ಸೀಗಳ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿಯಲ್ಲ — ಆತ್ಮದ ಸಾವಿನ ಶುರುವಾತನ್ನು ತಡೆಯುವುದರ ಸಲುವಾಗಿ.

ಒಂದು ಚೂರು ಅತ್ತಿತ್ತ ಲಕ್ಷ್ಯ ಸರಿದರೂ ಶೂಗಳು, ತಟ್ಟೆ, ಲೋಟಗಳು, ಜಾಕೆಟ್ — ಇರುವ ಅಷ್ಟೇ ಸ್ವತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನೋ ಒಂದು ಕಳ್ಳತನ ಆಗುವುದು ಮಾಮೂಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕದ್ದ ಮಾಲುಗಳದೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೂ ಇತ್ತು. ಎಲ್ಲ ಕಳ್ಳರ ನಡುವೆ ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರೇ ಸಂಭಾವಿತರಾಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಮಾತಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಕಳ್ಳತನವು ಆ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ವರ್ತನೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಅಂಥಲ್ಲಿಯೂ ಮನುಷ್ಯತ್ವದ ದರ್ಶನ ಆಗಾಗ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ರೋಗಿಗಳು ಬೇಗ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಅವರನ್ನು ಗ್ಯಾಸ್ ಚೇಂಬರುಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂಥ ಒಬ್ಬ ಕೈದಿ ಸಾಯಲು ಹೊರಟಾಗ ತನ್ನ ಚಮ್ಮಚೆ ಮತ್ತು ಚಾಕುಗಳನ್ನು ಲೆವಿ ಅವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಹೋದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವು ಸಾಯಲು ಹೊರಟವನ ಉಡುಗೊರೆಗಳು. ಅಂಥ ಕೆಲವರು ಮನುಷ್ಯತ್ವ ತೋರದಿದ್ದರೆ ತಾವೂ ಮನುಷ್ಯರೇ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ.

ಒಂದು ಕಡೆ ಲೆವಿ, “The conviction that life has a purpose is rooted in every fibre of man, it is a property of the human substance.” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ‘ಮನುಷ್ಯತ್ವ’, 'ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ', ‘ಜೀವನೋದ್ದೇಶ’ದಂಥ ಘನವಾದ ಪದಗಳಂತೂ ಸರಿಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಗಳೂ ಅರ್ಥ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ‘ಸುಸ್ತು’, ‘ಹೆದರಿಕೆ’, ‘ನೋವು’, ‘ಚಳಿಗಾಲ’ — ಇವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೂ ಲಾಗರ್‍‌ನ ಕೈದಿಗಳು ಹೇಳಿಳುವುದಕ್ಕೂ ಯಥಾರ್ಥ ಸಂಬಂಧವೇ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಮೈಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದು ವಸಂತದವರೆಗೆ ಜೀವ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಉದ್ದಿಶ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

If this is a Manನ 17 ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮೋ ಲೆವಿ ಅವರ ಈ ‘ಯಾತ್ರೆ’ಯ ಶುರುವಾದದ್ದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದವರೆಗೆ — ಎಂದರೆ axis powers ಸೋಲುವವರೆಗಿನ ಸುಮಾರು 20 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯ ಅವರ ಅನುಭವಗಳಿವೆ. ಅದು ಕಾಲಕ್ರಮದ ಪ್ರಕಾರ ಇರದೇ ಅವರಿಗೆ ಮುಖ್ಯವೆನ್ನಿಸಿದ, ಅವರನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಾಧಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳು ಅನುಭವಗಳ ಥಿಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿವೆ. ಎಲ್ಲಿಯೂ ಆತ್ಮಮರುಕ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ, ಅತಿಭಾವುಕತೆಯಿಲ್ಲ. ಆದುದನ್ನು ಆದ ಹಾಗೆ neutral observerನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅಂಥ ಸಂಕಷ್ಟಕೂಪದ ಆಳವನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಬಂದವರಿಗಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಯಶಃ ಆ ರೀತಿಯ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆ ಸಾಧ್ಯವೇನೋ.

1943ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯಿಂದ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಟ 650 ಜನರಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಇಟಲಿಗೆ ಬಂದವರು ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಜನ. ಬದುಕುಳಿಯಬೇಕು, ನಾವು ನೋಡಿದ್ದನ್ನು, ಅನುಭವಿಸಿದ್ದನ್ನು ಹೇಳಲಿಕ್ಕಾದರೂ ಎಂಬ ಸಂಕಲ್ಪವೇ ಅವರನ್ನು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಮೀರಿ ಬದುಕುಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತೇನೋ.

ಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯ ಅನುಬಂಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮೋ ಲೆವಿ, ತಮಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ, “ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜರ್ಮನ್ನರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತೇ?” ಅದಕ್ಕೆ ಸುದೀರ್ಘ ಉತ್ತರ ಕೊಡುವ ಲೆವಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಕೇಳುವುದು: “ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತೇ ಆಗದಂತೆ ಯುರೋಪಿನ ಹೃದಯಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಲಕ್ಷ ಜನರ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ನಡೆಯುತ್ತಲಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತೇ?” ಜನರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ವಿವರಗಳು ಗೊತ್ತಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸುಳಿವಂತೂ ಸಿಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವು ಸುಳ್ಳಾಗುತ್ತದೆ, ಸುಳ್ಳೇ ಸತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ತಿರುಚಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರೂ ಒಂದು ಬೃಹತ್ propaganda machineryಯ ಭಾಗವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸೃಷ್ಟಿಯ ಚರಿತ್ರೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೆಲವು ಗಳಿಗೆಗಳಷ್ಟೇ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕಡೆಯ ಗಳಿಗೆಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂಶವಷ್ಟೇ. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರತೊಡಗಿದುವು. ಹಾಗಿದ್ದೂ ೨೧ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೂರನೆಯ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಒಲವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ, ಕೋವಿಡ್‌ನ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಪ್ರಾಪಗ್ಯಾಂಡಾ — ಹೀಗೆ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಹತ್ತು ಹಲವು ಇರಬಹುದು. ಈ ಕುಸಿತ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವೂ ಇರಬಹುದು. ಇದು ನಮಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕರೆಗಂಟೆಯಾಗಬೇಕೆನ್ನುವುದಂತೂ ನಿಜ. ಡೆಮಾಕ್ರಸಿಗಳ ಕುಸಿತವೆಂದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ, ಘನತೆಯ ಕುಸಿತವೇ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ಧರ್ಮನಟಿ ನಾಟಕದ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರ ಆಶಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದಾಗಿದೆ.

ದೃಶ್ಯ – ೧೦

(ಮರುದಿನ ಮುಂಜಾನೆ) (ಓಕ್ಕಾಕನ ಕಕ್ಷೆ)

(ಓಕ್ಕಾಕ ಮಹತ್ತರಿಕಾಳ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಗುವಂತೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ)

ಸಮಯ ಸೂಚಕ: ಸೂರ‍್ಯನ ಮೊದಲ ಕಿರಣ.....

ಮಹತ್ತರಿಕಾ: ಶುಭವಾಗಲಿ ಮಹಾರಾಜರೇ.

ಬೆಳಕು! ನಸುಕು, ಮೂಡಲ ಕೆಂಪಾಯಿತು, ಪ್ರಕಾಶ.

ಓಕ್ಕಾಕ: (ಶೂನ್ಯತೆ) ಹೌದು... ಅಂತೂ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯಿತು. ಹೋಗಿ ನೋಡು, ಅಲ್ಲಿಯ ಸಮಾಚಾರವೇನು?

(ಮಹತ್ತರಿಕ ಕಿಟಕಿಯ ಬಳಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಹೊರಗಿನಿಂದ ಅಲೇಖ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಮಧುಕಾರಿಕಾ ಮದ್ಯದ ಬಾಟಲಿ ಹಾಗು ಲೋಟಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಒಳಬರುತ್ತಾರೆ)

(ಮಧುಕಾರಿಕಾ ಲೋಟಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಕಿಟಕಿ ಬಳಿ ಹೋದ ಮಹತ್ತರಿಕಾಳ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ. ಅಲೇಖ್ಯಾ ಓಕ್ಕಾಕನಿಗೆ ಮದ್ಯವನ್ನು ಸುರಿದುಕೊಡುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ)

ಮಹತ್ತರಿಕಾ: (ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ನೋಡುತ್ತಾ)... ಮಹಾದ್ವಾರದ ಮುಂದೆ ಅಮಾತ್ಯರು, ಸೇನಾಪತಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಥ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಪಂಜು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡ ಸೈನಿಕನೊಬ್ಬ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಎಲ್ಲರೂ ಹೊರಟರು. ಇನ್ನೇನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಅಗೋ ಬಂದೇಬಿಟ್ಟರು.

(ಗುಡುಗು ಸಿಡಿಲು ಮತ್ತು ಮಳೆ)

ಅರೇ.. ಮಳೆ, ಅಕಾಲಿಕ ಮಳೆ! ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಮಳೆಯಿಂದ ಆಶ್ರಯ ಪಡಲು ಓಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ನೆನೆಯುತ್ತಾ ಹರ್ಷಚಿತ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೇನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಾಣಲು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಓಕ್ಕಾಕ: ಬರಲಿ. ಅವರು ಬಂದ ಮೇಲೆ ನಾನು ಬರುತ್ತೇನೆ.

(ಓಕ್ಕಾಕ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಾನೆ)

(ಶೀಲವತಿ ಬರುತ್ತಾಳೆ)

ಮಳೆ ಹಾಡು

ಇಳೆಯ ಗೆಳೆಯ ಮಳೆಯು ನೀನು
ತಪ್ತ ಮನದ ಸಖನು ನೀನು
ಪುಳಕ ಜಳಕ ನಿನ್ನ ಸಂಗ
ಮುದವ ಮೊರೆವ ಮಂತ್ರ ನೀನು

ಸುರಿಯಬೇಡ ತೊಳೆಯಬೇಡ
ಮೈಗಂಟಿದ ಪ್ರಣಯ ಘಮಲು
ಅಳಿಸಬೇಡ ಇಳಿಸಬೇಡ
ಆವರಿಸಿದ ಕಾಮದಮಲು

ಮೋಡ ಸೀಳಿ ಸುರಿವ ನಿನ್ನ
ಶೀತ ಸಲಿಲ ಸಿಂಚನ
ಗುಡುಗು ಮಿಂಚು ತಾಳ ಮೇಳ
ಅಣು ಅಣು ರೋಮಾಂಚನ

ರಾಚಬೇಡ ಬಾಚಬೇಡ
ಬೇಡ ಹನಿಯ ಸಿಂಗಾರ
ಅಳಿಸಿ ನಶಿಸಿ ಹೋದಾವು
ಬೆನ್ನಿನ ನಖ ಚಿತ್ತಾರ

ಆರದಿರಲಿ ತಣಿಯದಿರಲಿ
ಒಡಲ ಬಯಕೆ ಬೇಗುದಿ
ಮನ ಮಿಡಿಯಲಿ ತನು ಸಿಡಿಯಲಿ
ಉನ್ಮಾದದಿ.... ಶೃಂಗಾರದಿ...

(ಹಾಡು ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಓಕ್ಕಾಕ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಮಹತ್ತರಿಕಾ, ಮಧುಕಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಲೇಖ್ಯಾರಿಗೆ ಹೊರಡುವಂತೆ ಸನ್ನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವರೆಲ್ಲರ ನಿರ್ಗಮನ.)

ಓಕ್ಕಾಕ: (ಅವಳನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಾ) ಮ್ ಮ್... ಅಸೂರ‍್ಯ ಸ್ಪರ್ಶಾ!

ಶೀಲವತಿ: (ಮೌನ)

ಓಕ್ಕಾಕ: ರಾತ್ರಿ ಹೇಗೆ ಕಳೆಯಿತು?

ಶೀಲವತಿ: ಯಾವಾಗ ಬೆಳಗಾಯಿತೋ ಗೊತ್ತೇ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮದು?

ಓಕ್ಕಾಕ: ಚಕ್ರವಾಕ, (ಸ್ವಗತ) ಹ್ಹ....

ಶೀಲವತಿ: ಏನು?

ಓಕ್ಕಾಕ: ಏನೂ ಇಲ್ಲ. (ಹತ್ತಿರ ಬಂದು) ಇದೆಂಥ ಮೈವಾಸನೆ? ಅಂಗರಾಗವೇ?

ಶೀಲವತಿ: ಅಲ್ಲ.

ಓಕ್ಕಾಕ: ಗೋರೋಚನ?

ಶೀಲವತಿ: ಅಲ್ಲ.

ಓಕ್ಕಾಕ: ಲಾಕ್ಷಾರಸ? ಸುರಭಿ?

ಶೀಲವತಿ: ಉಹುಂ, ಅದಾವುದೂ ಅಲ್ಲ!

ಓಕ್ಕಾಕ: ಹಾಗಾದರೆ?

ಶೀಲವತಿ: ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಘ್ರಾಣಿಸಿ ನೋಡಿ.

ಓಕ್ಕಾಕ: (ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ) ಶೀಲವತಿ!

ಶೀಲವತಿ: (ನಗುತ್ತಾ) ಹೋಗಲಿಬಿಡಿ. ಈ ಪರಿಮಳದ ಪರಿಚಯ ನಿಮಗಿಲ್ಲ. ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ನೆನ್ನೆ ಬಂದ ಈ ರಾತ್ರಿ ನನ್ನ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಓಕ್ಕಾಕ: ಮಹತ್ತರಿಕಾ! (ಹೊರಗಿನಿಂದ ಮಹತ್ತರಿಕಾ ಬರುತ್ತಾಳೆ) ಮಹಾದೇವಿಯವರ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡು.

ಶೀಲವತಿ: ಬೇಡ ಮಹತ್ತರಿಕಾ. ಈಗಲೇ ಬೇಡ. ನೀನಿನ್ನು ಹೊರಡು. (ಮಹತ್ತರಿಕಾ ಹೊರಡುತ್ತಾಳೆ) (ಓಕ್ಕಾಕನಿಗೆ) ಓಕ್ಕಾಕ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲ ಹೊತ್ತು ಈ ಪರಿಮಳದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಬಂಧಿಯಾಗಿರಲು ಬಿಡಿ. ಇದನ್ನು ನನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ರೋಮರೋಮಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನನ್ನ ಎಚ್ಚೆತ್ತ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಈ ಪರಿಮಳದ ಸಿಂಚನವಾಗಬೇಕು.

ಓಕ್ಕಾಕ: ಶೀಲವತಿ!

ಶೀಲವತಿ: (ಓಕ್ಕಾಕನಿಗೆ) ಈ ವಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ಏನೆಲ್ಲಾ ಅಡಗಿದೆ ಗೊತ್ತೇ…

ಓಕ್ಕಾಕ: ಶೀಲವತಿ!

ಶೀಲವತಿ: ಆಲಿಂಗನದ ಆರ್ದ್ರತೆ. ಚುಂಬನಗಳ ಉಷ್ಣತೆ. ಹಲ್ಲಿನ ಕಡಿತಗಳ ಸೀತ್ಕಾರ. ನಖಕ್ಷತಗಳು.

ಹಾಡು (ಶೀಲವತಿಯ ಮನಸ್ಥಿತಿ)

ತಿಳಿ ಮಧುರ ಸುಗಂಧ
ಹೃದಯ ಹೂವ ಹಂದರದಿ
ಭಾವ ತರಂಗದ ಕಲರವ
ಕನಸ ಕಣಿವೆಯ ಆಳದಿ

ತಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಸುಪ್ತ ಕಾಮನೆಗಳ
ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಿದ ಆ ಸ್ಪರ್ಶ
ಪಾಳು ಕೋಟೆಯ ಹಾಳು ಮೌನದ
ಏಕಾಂತ ಕೂಗಿನ ಈ ಹರ್ಷ

ಚೆದುರಿದ ತೃಷೆಯ ಹಕ್ಕಿ
ಬೆದರಿದ ಬಾಳನು ಹೆಕ್ಕಿ
ಹಾರಿ ಬಾನೆತ್ತರದಲಿ
ದಿಗಂತದ ಶೃಂಗಾರದೋಕುಳಿ

ಓಕ್ಕಾಕ: ಸಾಕು... ಸಾಕುಮಾಡು!

ಶೀಲವತಿ: (ನಗುತ್ತಾ) ಏಕೆ? ಸಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೇ?

ಓಕ್ಕಾಕ: ಅರ್ಥಹೀನ ನುಡಿಗಳು!

ಶೀಲವತಿ: ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಸಂತೋಷ. ಪಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಆಕ್ರೋಶ. ಅರ್ಥವಾಯಿತೇ?

ಓಕ್ಕಾಕ: ಇಲ್ಲ.

ಶೀಲವತಿ: ಅರ್ಥವಾಗದು! ನೀವು ಬಯಸಿದರೂ ನಿಮಗಿದು ಅರ್ಥವಾಗದು. ನಾನು ಈಗ ಪಡೆದದ್ದು. ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದು. ನಿಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಗೂ ಮೀರಿದ್ದು.

ಓಕ್ಕಾಕ: ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ನಿಮ್ಮ ಆಸೆ – ಕನಸುಗಳ ರಥಯಾತ್ರೆ ಅಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೇ ಆದಂತಹ ನಿಯಮಗಳು ಇವೆ.

ಶೀಲವತಿ: ನಿಯಮಗಳು! ಹ್ಹ.. ನಿಮ್ಮ ಪುರುಷ ಸಮಾಜ ಮಾಡಿದ ನಿಯಮಗಳು! ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ಆಸೆ – ಕನಸು - ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಬಲಿ ಕೊಡಬೇಕೆ? ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಉನ್ಮಾದಗಳ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಶಕ್ತಿ ಈ ನಿಮ್ಮ ‘ನಿಯಮಗಳಿಗೆ’ ಇದೆಯೇ?

ಓಕ್ಕಾಕ: ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತುಗಳು!

ಶೀಲವತಿ: ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತುಗಳಲ್ಲ ಓಕ್ಕಾಕ... ಅಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದದ್ದು ನಿಮ್ಮ ಜೊತೆಗಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ! ಇಷ್ಟು ವರ್ಷ ನನಗೆ ಯಾವುದೂ ಸೇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿನಾಕಾರಣ ಮಹತ್ತರಿಕಾಳ ಮೇಲೆ ಸಿಟ್ಟಿಗೇಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆ ಚಕ್ರವಾಕಕ್ಕೆ ಆಹಾರವನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹರಿದು ಚೂರು ಚೂರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಪ್ರತಿರಾತ್ರಿಯೂ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ದೆ ಇಲ್ಲದೇ ಹೊರಳಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಇದರಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ನಿಮ್ಮ ತಪ್ಪಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ನಾನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು, ಈ ನಿಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದೆ. ಆದರೆ ನೀವು ಮಾಡಿದ್ದೇನು? ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯತುಂಬಿ ಕಳುಹಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಜಯಮಾಲೆಯನ್ನು ನನ್ನ ಮುಖಕ್ಕೆಸೆದು, ನನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದಿರಿ. ನನ್ನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಮನೋಭಾವನೆ ಜಾಗೃತ ಆಗುವ ಹಾಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಿದಿರಿ. ನಿಮ್ಮ ಮುಖವನ್ನು ಪರಚಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. (ತನ್ನ ಕೈಬಳೆಗಳ ಸದ್ದಿನಿಂದ ಪ್ರತೋಷನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ)

ಪ್ರತೋಷನಿಗೆ ಬಹಳ ಅನುಭವವಿದೆ. (ನಾಚಿ ನಗುತ್ತಾಳೆ)

ಓಕ್ಕಾಕ: (ಗದ್ಗದಿತನಾಗಿ) ಶೀಲವತಿ..

ಶೀಲವತಿ: (ನಗುತ್ತಾ) ಏನು ಮಾಡಲಿ ಓಕ್ಕಾಕ.. ತುಂಬಿದ ಕೊಡದಂತೆ ತುಳುಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.. ಇಷ್ಟೊಂದು ಸುಖ.. ಕಂಪನ.. ರೋಮಾಂಚನ.. ಹೊಸ ಅನುಭವ.. ತನು-ಮನಗಳ ಹೊಸಭಾಷೆ.. ನನ್ನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಯಾರಿಗಾದರೂ ಹೇಳಬೇಕು.. ನನ್ನ ಉಲ್ಲಾಸವನ್ನು ಯಾರ ಮೇಲಾದರೂ ಚಿಮ್ಮಬೇಕೆನ್ನುತ್ತೇನೆ.. ಏನು ಮಾಡಲಿ? ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳಲಿ? ಮಹತ್ತರಿಕಾ.. ಓ ವಿರಾಜನ ಸಂಗಾತಿಯೇ.. (ಕೂಗುತ್ತಾಳೆ).. ಸ್ವಲ್ಪ ಈ ಕಡೆ ಬಾ, ಪ್ರೇಮಪೂರ್ಣಳೇ.. ಓ ಕವಿತೆಯಾದವಳೇ..

ಅಲೇಖ್ಯಾ: ಅಮಾತ್ಯರು ಮತ್ತು ಸೇನಾಪತಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

(ಅಮಾತ್ಯರು ಮತ್ತು ಸೇನಾಪತಿ ಪ್ರವೇಶ)

ಶೀಲವತಿ: ಓ.. ಅಮಾತ್ಯರೇ ಬನ್ನಿ ಬನ್ನಿ.. (ಸರಸಧ್ವನಿ) ಹೇಳಿ.. ನಿಮ್ಮ ರಾತ್ರಿ ಹೇಗೆ ಕಳೆಯಿತು?

ಅಮಾತ್ಯ: (ಬೆಚ್ಚಿ) ಮಹಾದೇವಿಯವರೆ!!

ಶೀಲವತಿ: ಹೇಳಿ! ನಾಚಬೇಡಿ.

ಓಕ್ಕಾಕ: (ತೀವ್ರವಾಗಿ) ಶೀಲವತಿ! ನೀನು ನಿನ್ನ ಹಿಡಿತದೊಳಗಿಲ್ಲ!

ಅಮಾತ್ಯ: (ಸಂಭಾಳಿಸಿಕೊಂಡು) ಮಹಾದೇವಿಯವರೇ... ಮರ್ಯಾದೆಯ ನಿಯಮವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಬೇಡಿ.

ಶೀಲವತಿ: ಅದೇ ಸವಕಲು ಪದಗಳು. ಮರ್ಯಾದೆ. ನಿಯಮ. ಬಿಡಿ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೇನು ಮಾತು.

(ಸೇನಾಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು) ಮ್ ಮ್.... ಸೇನಾಪತಿ. ಹೇಳಿ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಕಾರ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವೈರಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಗೆಲುವೋ ಅಥವಾ ಪ್ರಣಯದಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗುವುದು ಗೆಲುವೋ?

ಸೇನಾಪತಿ: ಮಹಾದೇವಿಯವರೇ. ಮುಜುಗರಕ್ಕೀಡುಮಾಡಬೇಡಿ.

ಶೀಲವತಿ: ಅರೇ! ಮುಖ ತಗ್ಗಿಸುವಂತಹ ಮಾತು ನಾನೇನು ಹೇಳಿದೆ? ಸುಖ ನಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವಲ್ಲವೇ? ಸ್ತ್ರೀ ಇದರಿಂದ ಏಕೆ ವಂಚಿತಳಾಗಬೇಕು? ಅದೂ ಅವಳದ್ದಲ್ಲದ ತಪ್ಪಿಗೆ!?

ಅಮಾತ್ಯ: ಆದರೆ, ವೈವಾಹಿಕ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಪೂರಕವಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ನಿಯಮ.

ಶೀಲವತಿ: ಈ ಪೊಳ್ಳು ಶಬ್ದಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆ ಕಳಚಿಹೋಗಿದೆ ಅಮಾತ್ಯರೇ, ಸಾಕು ಮಾಡಿ! ಇದೆಲ್ಲವೂ ಆಡಂಬರ, ಗ್ರಾಂಥಿಕ, ನಾನು ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬದುಕಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಜೀವನವನ್ನು ಬದುಕಬೇಕಾಗಿದೆ. (ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ) ನಿನ್ನೆ, ಗುರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಏನೋ ಹೇಳಿದಿರಿ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೇಳಿ.

ಅಮಾತ್ಯ: ಅದು... ಹೋಗಲಿಬಿಡಿ.

ಶೀಲವತಿ: (ಕ್ರೋಧದಿಂದ) ಹೇಳಿ! ನಾನು ಮಹಾರಾಣಿ! ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಅಮಾತ್ಯ: ನೀವು ಧರ್ಮನಟಿಯಾಗಿ ಹೋದಾಗ, ಕೇವಲ ನಿಮ್ಮ ಗುರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದೆ.

ಶೀಲವತಿ: ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯ ಜೊತೆ ಮಲಗಿದಾಗ ಗುರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತೀರಾ? ಅಮಾತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ.. ಗಡಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ… ಮೂರ್ಖರು ನೀವು! ಮಿಲನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮುಂಬರುವ ಸಂತಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವ ಹೆಣ್ಣು ನಿಮ್ಮ ಯಾವ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ? ಸ್ತ್ರೀ - ಪುರುಷರ ಮಿಲನ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಅನಿವಾರ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಮಾತೃತ್ವ ಅದರ ಗೌಣ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾತ್ರ!

ಅಮಾತ್ಯ: ಮಹಾದೇವಿಯವರೇ, ತಾವು ಬಹಳ ದಣಿದಿದ್ದೀರಿ. ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಿರಿ.

ಶೀಲವತಿ: ಈ ಹಗಲಿಡೀ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವುದು ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ರಾತ್ರಿ ಇಡೀ ಎಚ್ಚರವಾಗಿದ್ದೆನಲ್ಲ!

ಅಮಾತ್ಯ: ಈಗ ನಮಗೆ ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಡಿ. ಅಮಾತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ತುಂಬ ಆತುರತೆಯಿಂದ ಶುಭ ಸಮಾಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದಿರುತ್ತದೆ.

ಸೇನಾಪತಿ: ನಮ್ಮ ರಾಜಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬರಲಿ ಎಂದು ಇಡೀ ಮಲ್ಲರಾಜ್ಯ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ಅಪ್ಪಣೆ.

(ಅಮಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಸೇನಾಪತಿ ಹೊರಡಲನುವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಶೀಲವತಿ ಅವರನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.)

ಶೀಲವತಿ: ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಲ್ಲಿ! ನನಗೆ ಮೂರು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಅಮಾತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದೆಯಲ್ಲವೇ?

ಅಮಾತ್ಯ: ಹೌದು. ಮೂರು ಸಲ.

ಶೀಲವತಿ: ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಈಗಲೇ ಹೋಗಿ ಘೋಷಿಸಿಬಿಡಿ - ಇಂದಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಒಂದು ವಾರಕ್ಕೆ ಮಹಾರಾಣಿ ಶೀಲವತಿ ಧರ್ಮನಟಿಯಾಗಿ ಬರುವಳೆಂದು ಸಾರಿಬಿಡಿ.

ವೈದ್ಯ: ಕೆಲದಿನಗಳವರೆಗೆ ಕಾದಿದ್ದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು.

ಪುರೋಹಿತ: ಕಳೆದ ರಾತ್ರಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ.

ಶೀಲವತಿ: ರಾತ್ರಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಪುರೋಹಿತರೇ, ನನ್ನ ಉಪಪತಿ ನನಗೊಂದು ನಿರೋಧಕ ಔಷಧಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದಿನ ಸಲವೂ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

ಓಕ್ಕಾಕ: (ಶೀಲವತಿಯನ್ನು ನೆಟ್ಟದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ) ರಾಣಿ ಧರ್ಮನಟಿಯಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದಳು. ಕಾಮನಟಿಯಾಗಿ ಮರಳಿದ್ದಾಳೆ.

ಶೀಲವತಿ: ಹರಿಯುವ ನದಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತಾನಾಗಿ ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಓಕ್ಕಾಕ.

(ಓಕ್ಕಾಕನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಅಮಾತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.)

ಓಕ್ಕಾಕ: ನೀನು ನಿನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಇಷ್ಟು ದೂರ ಹೋಗಬಲ್ಲೆಯಾ?

ಶೀಲವತಿ: ಸ್ವಾರ್ಥ?! (ವ್ಯಂಗ್ಯನಗು) ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಮದುವೆಯಂತಹ ಪಾಪದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀರಲ್ಲ... ನೀವೆಂಥ ಪರಮಾರ್ಥಿಗಳು? ನಿಮಗೆ ರಾಜವೈದ್ಯರು ಹೇಳಿದ್ದರಲ್ಲವೇ... ಕಾಮದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಷ್ಣತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಣ್ಣು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತಾನಾಗಿಯೇ... ಅಂದರೆ, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ಕೇವಲ ಮೂಲಿಕೆಯೇ? ಔಷಧಿಯೇ? ಕೇವಲ ಒಂದು ಉಪಚಾರವೇ? ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವ್ಯರ್ಥವಾದರೆ, ಈ ಜೀವಂತ ಮೂಲಿಕೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವು ಯೋಚಿಸಲಿಲ್ಲ!ಹೇಳಿ... ಯಾರು ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳು? ನಾನೋ? ನೀವೋ? ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೋ? ಅಥವಾ ಈ ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಾಜವೋ? ಉತ್ತರ ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳಿ!

(ಶೀಲವತಿ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಾಳೆ.)

ಓಕ್ಕಾಕ: (ರಂಗದ ಮಧ್ಯೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಾ) ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು ಶೀಲವತಿ... ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುರುಷರಲ್ಲ. ಯಾರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುರುಷರಲ್ಲ!

(ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ)

(ಬೆಳಗಾಗುತ್ತದೆ)

(ಡಂಗುರದವನು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಕಲಾವಿದರು ಸಾಲಾಗಿ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.)

ಡಂಗುರದವನು: ಕೇಳಿರಿ ಕೇಳಿರಿ, ಮಲ್ಲರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರೀಕನಿಗೂ ಈ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ… ಇಂದಿನಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ‘ಒಂದು ವಾರಕ್ಕೆ’, ಸಾಯಂಕಾಲ... ಮಹಾರಾಣಿ ಶೀಲವತಿಯವರು, ಧರ್ಮನಟಿಯಾಗಿ, ರಾಜ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಮಲ್ಲರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರೀಕನಿಗೂ ಇಚ್ಛುಕನಾಗಿ ಬರಲು ಆಮಂತ್ರಣವಿದೆ. ಮಹಾರಾಣಿ ಶೀಲವತಿಯವರು, ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟದಂತೆ ಬೇಕಾದ ಒಬ್ಬ ನಾಗರೀಕನನ್ನು ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಸೂರ‍್ಯಾಸ್ತದಿಂದ ಸೂರ್ಯೋದಯದವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಉಪಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ

ಇದು ೧೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಲ್ಲರಾಜ್ಯದ ರಾಜನ ಕಥೆ. ವರ್ಷಗಳೇ ಕಳೆದರೂ ರಾಜನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಾಗದೇ ರಾಜಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಸಿಗುವ ಸಂಭವ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜರು ಮಲ್ಲರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಬಳಿಸುವ ಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಮಲ್ಲರಾಜ್ಯದ ಅಮಾತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ವೈರಿಗಳ ಯತ್ನಗಳನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸಲು ‘ನಿಯೋಗ’ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ರಾಜಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆ ಮಹಾರಾಣಿ ಶೀಲವತಿ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಜ ಓಕ್ಕಾಕನ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನೇ ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಈ ನಾಟಕದ ವಸ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೇ ಅಂದಿನ ಹಾಗೂ ಇಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಭಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ಣತೆಯ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅವರ ಆಂತರಿಕ ಹೋರಾಟವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಶೋಷಣೆ ಅಂದಕೂಡಲೇ ನಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶೋಷಣೆ. ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಈ ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಾಜದ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ‘ಮಹಿಳೆಯರ ಅಸ್ಮಿತೆ’ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ನಾವು ‘ಕೆರೆಗೆ ಹಾರ’ದಂತಹ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾಸ್ತಿಕಲ್ಲುಗಳ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೂ ಇದರ ಬಣ್ಣ, ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲೂ ಲಿಂಗತಾರತಮ್ಯ ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ನಡೆದೇ ಇದೆ. ಇದು ಅಗೋಚರವಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಡೆಯುವ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ‘ಗಂಡು’ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಡೆಯುವ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ, ಎಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಆದರ, ಗೌರವ. ಪುರುಷ ಲೋಕದ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ, ಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ಆಕೆ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಡೆಯಲೇಬೇಕೆಂಬ ಅಲಿಖಿತ ನಿಯಮ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಹೆಣ್ಣುಭ್ರೂಣ ಹತ್ಯೆ ತೆರೆಮರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಡೆಯುವ ನಿರ್ಧಾರ ಅಥವಾ ಇಚ್ಛೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಕೆಯದ್ದೇ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮಕ್ಕಳು ಬೇಕು ಬೇಡ ಅನ್ನುವ ನಿರ್ಧಾರ ಆಕೆಯ ಹಕ್ಕು.

ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ, ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕವಾಗಿ, ಹೆಣ್ಣಿನ ಮತ್ತು ಗಂಡಿನ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಪರಸ್ಪರ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಕೂಡುವುದೇ ವಿನಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳು ಇಂತಹ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಹಜ ಮಿಲನದ ಗೌಣ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾತ್ರ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾಟಕ ಧರ್ಮನಟಿಯಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅಥವಾ ತಡೆಯುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಹಕ್ಕಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇದೆ. ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ತನ್ನ ನಪುಂಸಕ ಗಂಡನಿಂದ ಮಕ್ಕಳಾಗದೇ ಇದ್ದಾಗ ಅನ್ಯ ಪುರುಷನ ಕೂಡಿಕೆಯಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ಧಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಸೊಲ್ಲೆತ್ತುವ ಸಂದರ್ಭವಿದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ತಂತ್ರ-ಮಂತ್ರಗಳ ಅಧೀನರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು, ಬದುಕಿನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬದುಕುವುದನ್ನು ರೂಢಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಅನೇಕಾನೇಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡವರಾರು? ಮಹಿಳೆಯರ ಮೌನದ ಚೀತ್ಕಾರಗಳನ್ನು ದಮನಿಸಿದರಾರು? ಈ ವಿಷ ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡ ಸಹೃದಯೀ ಗಂಡಸರ ಪರ ವಹಿಸುವವರಾರು? ಅಂಧ-ಧರ್ಮಾಚರಣೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮತೋಲನ, ಕರಾಳ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ, ರಾಜಕೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ, ಇವುಗಳ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಗಂಡಸರೂ ಶೋಷಿತರೇ!

ಇಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟ ಇರುವುದು ಲಿಂಗಭೇದವನ್ನು ಮೀರಿ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ಆಂತರಿಕ ತುಮುಲ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ. ಇಂತಹ ಮಾನವೀಯ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ನಿಲುಕುವ ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಂಗರಥ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.

ಈ ‘ಧರ್ಮನಟಿ’ ನಾಟಕ ೧೦ನೇ ಶತಮಾನದ್ದೇ ಆದರೂ ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಹೆಣ್ಣಿನ ಸಂಘರ್ಷ, ಆಕೆಯ ತಾಯ್ತನದ ಗ್ರಹಿಕೆ, ಗಂಡಸಿನ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಇವತ್ತಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲೂ ಪ್ರಸ್ತುತ. ಈ ನಾಟಕದ ತಿರುಳು ಈಗಿನ ಅನೇಕ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರತಿಫಲನವೇ ಆಗಿದೆ.

ಈ ನಾಟಕದ ಮೂಲ ಕಥಾಹಂದರಕ್ಕೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಧಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಹಾಗೆ, ಈಗಿನ ಪೇಕ್ಷಕರ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಸುಲಭ ಆಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಸೂಕ್ತ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಒಂದು ಸಂಗೀತಮಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು BookMyShowನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ.

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ …

ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಸ್ವಾಮಿ ಪೊನ್ನಾಚಿಯವರ ಎರಡು ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳಾದ ‘ಧೂಪದ ಮಕ್ಕಳು’ (೨೦೧೮), ‘ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಗಿಡ’ (೨೦೨೩)  ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ‘ಕಾಡುಹುಡುಗನ ಹಾಡುಪಾಡು’ ಎಂಬ ಅನುಭವ ಕಥನಗಳನ್ನು ಓದಿದ್ದೆ.  ಅವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಾಳುಬೆಟ್ಟದ ಕಮಾನು, ಮಲೆಮಹದೇಶ್ವರ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲು, ಚಾಮರಾಜನಗರದ — ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೀರಪ್ಪನ್ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದ — ಕಾಡುಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದವು. ತಾಳುಬೆಟ್ಟದ ಕಮಾನು ಗೋಪುರವೇ ಅವರ ಹಲವು ಕತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆ ಅವರು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಕಾಡಂಚಿನ ಪರಿಸರ, ಬಿದಿರ ಮೆಳೆಗಳು ಗಾಳಿಗೆ ಮುರಿಯುವ ಕಟಕಟ ಸದ್ದು, ಕಾಡುಕೀಟಗಳ ಚೇರ್ ಚೇರ್ ಸದ್ದು, ಕೊಂಬೆಯಿಂದ ಕೊಂಬೆಗೆ ಜಿಗಿಯುವ ಮುಸಗಳು — ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ನಡುವೆ ಕಿರುಬ, ಚಿರತೆ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆನೆಗಳ ಭಯ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಡುಗಳ್ಳರ, ವೀರಪ್ಪನ್ ಗ್ಯಾಂಗಿನವರ ಕಾಟ ಈಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

‘ಧೂಪದ ಮಕ್ಕಳು’ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ತೀರ ಹೊಸದು. ಕಾಡಿನಂಚಿನ ಸೋಲಿಗರ ಕೇರಿಯ ಮಕ್ಕಳು ದೊಡ್ಡವರ (ಮತ್ತೆ ಕ್ರಮೇಣ ಅವರದೇ) ಹಣದಾಸೆಗೆ ಶಾಲೆ ತಪ್ಪಿಸಿ ಧೂಪ ಮಾರಲು ಬರುವುದನ್ನು ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಾಳುಬೆಟ್ಟದ ಕಮಾನುಗಳ ಕೆಳಗಿನ ಮಾದಪ್ಪನ ಪಾದವೆಂದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಬಂಡೆ; ಅಲ್ಲಿ ಗಳಿಗೆ ನಿಂದು ಈಡುಗಾಯೊಡೆದು ಬೆಟ್ಟವೇರುವ ಭಕ್ತರು; ಬಸ್ಸು ವ್ಯಾನುಗಳಿಗೆ ಕಾಯುತ್ತ ನಿಂತು ಅವು ಬಂದೊಡನೆ ಗುಲ್ಲೆಬ್ಬಿಸುವ ಧೂಪದ ಮಕ್ಕಳು. ಈ ಕತೆ ಮುಂದೆ ಇಂಥ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ರಂಗಪ್ಪನತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ತಿಳಿದದ್ದೂ ತಿಳಿಯದಂತಾಗುವ ತಿಳಿಯದ್ದು ತಿಳಿದಂತಾಗುವ ಅಡ್ಡನಾಡ ವಯಸ್ಸಿನ ರಂಗಪ್ಪ ಮತ್ತು ಅವನಂಥ ಹುಡುಗ ಹುಡುಗಿಯರು. ಇವರನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಹಚ್ಚಿ ನಾಕಕ್ಷರ ಕಲಿಸಬೇಕೆಂಬ ಫಾಲಾಕ್ಷಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರು. ಧೂಪದ ಮಕ್ಕಳ ಕಾಯಕ, ಅವರ ಅಪ್ಪಂದಿರ ಕುಡಿತ; ಕಲಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ತಾಕಲಾಟಗಳು. ಕುತೂಹಲವೇ ಮುಂದಾಗಿ ಅದು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಸಣ್ಣ ದೊಡ್ಡ ಕಳ್ಳತನಗಳು. ಇಷ್ಟಕ್ಕೂ ಕಳ್ಳತನವೆಂದರೇನು? ತನ್ನದಲ್ಲದ್ದನ್ನು ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ದೊಡ್ಡವರ ಇಂಥ ಕಳ್ಳತನಗಳು ಗೊತ್ತಿರುವುದೇ — ಒಣಗಿದ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡಿ ಧೂಪವೆಂದು ಮಾರುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹುಣಿಸೇಮರದ ಕೆಳಗೆ ನಸುಗತ್ತಲಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹಾದರದವರೆಗೆ. ಆದರೆ ರಂಗಪ್ಪ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ದುಡ್ಡು, ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವುದು, ಮಾಸ್ತರರ ಫೋನು ಎತ್ತಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅಥವಾ ಕುತೂಹಲವು ವ್ಯಸನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ್ದರಿಂದಲೇ? ಕತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲಾಗದ ಇಂಥ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ. ರಂಗಪ್ಪ ಕದ್ದ ಫೋನ್ vibration modeನಲ್ಲಿದ್ದು ಆಗಾಗ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಎಚ್ಚರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಾಂಕೇತಿಕವಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ focus shift ಆಗುತ್ತ ಕತೆಯೊಳಗಡೆ ಗೊಂದಲವೇಳುತ್ತದೆ. ಕತೆಯು a little all over the place ಎನ್ನಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಕತೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಿಡಿತ ಸಿಗಬೇಕಿತ್ತು. (ಉದಾಹರಣೆ: ನಗರದಿಂದ ಬರುವ ಯುವತಿಯರಿಗೆ “ಬಿಳಿ ಜಿರಳೆ” ಎನ್ನುವ ಪದದ ಬಳಕೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬರುವುದು ತುಸು ಕಿರಿಕಿರಿ.)

‘ಸ್ವಾಮೀಜಿಯ ಪಾದವೂ ಹೆಣದ ತಲೆಯೂ’ ಕತೆಯ ಪೋಲಿ ಬಸವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸಮಾಜದ ಸಾಕ್ಷಿಪ್ರಜ್ಞೆಯಂತಿದ್ದು ಸರಿತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡವ. ಬಸವ ಎಂಬ ಅವನ ಹೆಸರು, ಅವನೆತ್ತುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು — ಬಸವಣ್ಣನ ಜೊತೆ ತೀರ ಸ್ಫುಟವಾದ ಸಾಟಿಯಿದೆ. ಐನಾರ ಮನೆಯವನಾದ ಅವನು ಈ ರೀತಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಲೇ ಕಡೆಗೆ ಮಠದ ಬುದ್ದಿಯಾಗುವ ವಿಪರ್ಯಾಸವೂ ಇದೆ. ಅವನ ಈ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ, ಹೊಸ ವೇಷಧಾರಣೆಗೆ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೂರ್ವತಯಾರಿಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವೇಷ ಹಾಕಿದ ನಂತರ ಅವನ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ವೇಷಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದಾದುವೇ. ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯ ಮೂರ್ತಿಯ ಅಪ್ಪನನ್ನು ಮಣ್ಣು ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇದೇ ದೇಹವು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾಗ ತನ್ನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಈಗ ಅದೇ ದೇಹದ ತಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಪಾದಗಳಿಂದ ಮುಟ್ಟಬೇಕಾದುದರ ಅರಿವಾದಾಗ — ಆ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಾದರೂ ವೇಷ ಕಳಚಿಬಿದ್ದು ಬಸವನ ಮೂಲ ಮಾನವೀಯ ರೂಪ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಥೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಡಂಬನೆಯಾಗಬಹುದಿತ್ತು. ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ. ಕತೆಯ pacing ಮತ್ತು timelineಗಳಲ್ಲೂ ಗೊಂದಲಗಳಿವೆ.

‘ಅಕ್ಕ ಅವನು ಸಿಕ್ಕಿದನೆ’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಭೂತವನ್ನು ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹದಬೆರೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿದೆ. ಹಿಂದಣ ಅಕ್ಕನ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ಕತೆಯಿದೆ. ಅರಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆದು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮಹಾಮನೆ ತಲುಪಿದರೂ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾಧಾನ ಸಿಗದೇ ಶ್ರೀಶೈಲದತ್ತ ನಡೆಯುವ ಇಂದಿನ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಇದ್ದಾಳೆ. ಅಕ್ಕ ಮಧುರ ಭಾವವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತ ಅರಿವಿನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಇವಳು ಇಂದಿನ ಕೇಡಿಗ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದೇ ಅವಸಾನ ಹೊಂದುತ್ತಾಳೆ. ಹೆಚ್ಚಿನದೇನನ್ನೋ ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ಹವಣಿಸುವ ಕತೆ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿರೂಪಣಾ ತಂತ್ರದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಮನದಟ್ಟಾಗದೇ ಅದು ಫಲಿಸಿಲ್ಲ. ಕತೆಯ ದುರಂತ ಅಂತ್ಯವೂ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತವೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಕತೆಗಾರರು ತಮ್ಮ ಪರಿಚಿತ ಪರಿಸರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಬಂದು ‘ಸ್ವಗತ’ ಹಾಗೂ ‘ವಿದಾಯ’ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಹೊರಗಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿವಿಧ ಮಗ್ಗುಲುಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಲೆತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಸ್ವಗತ’ ಕತೆಯ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಬೆಳೆದ ಮಕ್ಕಳು ಇರುವ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ — ಇಂಥ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿರುವಂಥ, ಆದರೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತುಸು ಹೆಚ್ಚಿರಬಹುದಾದ — ವಿಘಟನೆಯಿದೆ. ಅದು ಆ ನಾಲ್ಕು ಪಾತ್ರಗಳ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನೆರೆಹೊರೆಯ ‘ಅವರು’ಗಳ ಸ್ವಗತದಿಂದ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನನಗೆ ಖಾಸನೀಸರ ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳು ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದುವು. ಮಧ್ಯಮಗರ್ವದ ವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿನ dysfuncion ಅನ್ನು ಖಾಸನೀಸರಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದವರು ಕಡಿಮೆ. ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದಲ್ಲಿ ಅದು ತೀರ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಒಂದಷ್ಟು thematic ಹೋಲಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ‘ಅಶ್ವಾರೋಹಿ’ ಕತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಖಾಸನೀಸರ ಕತೆಗಳಂತಲ್ಲದೇ ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ‘ನಿರೂಪಕ’ ಕತೆಗೊಂದು ಸುಖಾಂತವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ‘ಸ್ವಗತ’ ಕತೆಯ ಬರವಣಿಗೆ ಕೊಂಚ ಸಪ್ಪೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ವಿದಾಯ’ ಕತೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಚಲನಶೀಲವಾಗಿದೆ. ಅಂತ್ಯ ನಿರೀಕ್ಷಿತವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಒಂದಷ್ಟು ವಿಷಾದವನ್ನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉಳಿಸುತ್ತದೆ.

‘ಮಾಯಿ’ ಕತೆಯ ಮಲ್ಲೇಶನದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕನಸು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಬಂದಿಳಿಯುವ ಎಷ್ಟೋ ತರುಣರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೇ. ಬಡತನದ ಬಾಳು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕಷ್ಟದ್ದೇ ಆದರೂ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಬಡತನವು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿನದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ಕ್ರೌರ್ಯಗಳು ತುಂಬಿಕೊಂಡದ್ದು, ದೈನ್ಯ ಬಯಸುವ ಸ್ವರೂಪದ್ದು ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲ್ಲೇಶ ಬಂದಿಳಿಯುವ ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ವಠಾರದ ವಿವರಗಳು, ಅಲ್ಲವನ ಪೇಚಾಟಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಊರಾಚೆಯ ಡಾಬಾವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರೆ ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು. ಕೊನೆಗೆ ಕನಸುಗಳು ಕಮರಿದ ಭಾವನೆ ಸ್ಥಾಯಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹಳವಂಡದ ಕೊನೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದೇನೋ.

ಮತ್ತೆ ಪೊನ್ನಾಚಿಯವರ ಆಪ್ತ ಜಗತ್ತಿಗೇ ಮರಳಿದರೆ ‘ಹೀಗೊಂದು ಭೂಮಿಗೀತ’ ಮತ್ತು ‘ಶಿವನಜ್ಜಿ’ ಕತೆಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಾಟದ ನಿಖರ ವಿವರಗಳು, ನಾಗಣ್ಣ ಮತ್ತು ಕೆಂಚರ ಸಹಜೀವಿ ಸಂಬಂಧದ ನಿರೂಪಣೆ, ಬೇಕಾಗಿಯೂ ಬೇಡವಾಗಿಯೂ ನಾಗಣ್ಣ ಕೆಂಚನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗುದುದು — ‘ಶಿವನಜ್ಜಿ’ ಕತೆಯ ಅಜ್ಜಿಗೆ ನಾಯಿಗಳು ಜೊತೆಯಾದಂತೆ. ಮೊದಲ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ನಾಗಣ್ಣನ ಮಗ ಅವನ ಮೇಲಿನ ಕೋಪದಿಂದ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ; ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಸೊಸೆಯ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಮಗನ ಮಾಡಿದ ಅವಮಾನದಿಂದ ಜಿಗುಪ್ಸೆಗೊಂಡ ಶಿವನಜ್ಜಿ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರದಬ್ಬಿಸಿಕೊಂಡವಳಾಗಿ ಬೇರೇ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಎರಡೂ ಕತೆಗಳ ದುರಂತಗಳು ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರಗಳು ಹುಲುಕಡ್ಡಿಯಂತೆ ತಮ್ಮ ಕೈಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಯಸುವ ಆಸ್ತಿಯ ಜೊತೆ ತಳುಕುಹಾಕಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಘಟಿಸಬಹುದಾದ ದುರಂತಗಳ ಸುಳಿವು ಈ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಸಿಕ್ಕರೂ ಪಾತ್ರಗಳ ಮನೋಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ತಾಕಲಾಟಗಳ ದಾಟಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಪೂರ್ಣತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಫಲ್ಯ ಪಡೆದ ಕತೆಗಳು ಇವು.

ಈ ಕತೆಗಳು, ‘ಧೂಪದ ಮಕ್ಕಳು’ ಕತೆಯಂಥವು ಆಳಕ್ಕಿಳಿಯುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಾಮಿ ಪೊನ್ನಾಚಿಯವರ ಮೊದಲ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಒಂದಷ್ಟು ಬಿಡಿ ಕತೆಗಳ ಗೊನೆಯಂತಿದ್ದು ಅದರ ಒಟ್ಟಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಕಥಾಸಂಕಲನವಾದ ‘ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ಗಿಡ’ದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಪಕ್ವತೆಯೂ, ಜೀವನ ದೃಷ್ಟಿಯೂ, ಒಡಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ತಾತ್ವಿಕತೆಯೂ ಉಜ್ವಲವಾಗಿ ಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ನಾನು ಶುರುವಾತಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಪೊನ್ನಾಚಿಯವರ ಪರಿಸರ ‘ಗೋಣಿಮರದ ಕೊಂಬೆ’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪಡಿಮೂಡತೊಡಗುವುದು, ‘ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಗಿಡ’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಡುಗಟ್ಟುವುದು, ಹಾಗೂ ‘ನಾಮ್ದರೆ ಜೇನು’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಓದುಗರನ್ನು ಇನ್ನೂ ಎತ್ತರದ ಸ್ತರಕ್ಕೊಯ್ಯುವುದು. ಜೊತೆಗಾರ ಮಾರನನ್ನು ರೇಷನ್ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಊರತ್ತ ಕಳಿಸಿ ಒಬ್ಬನೇ ಕಾಯುತ್ತ ಕುಳಿತ ಶಿವನಪ್ಪನಿಗೆ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಗಿಡದ್ದೇ ಧ್ಯಾನ. ಊರಿನ ಜಂಜಡಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬಯಸುವವರಿಗೆ ಕಾಡಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸದ್ದುಗಳ ನಡುವೆ ಕೇಳುವ ಮೌನವೇ ಅಪ್ಯಾಯಮಾನ. ಆದರೆ ಅದರ ಹಿಂದೆಯೇ ಗೋಚರಾಗೋಚರ ಅಪಾಯಗಳೂ ಅಡಗಿವೆ. ನಿಖರ ವಿವರಗಳಿಂದ ಸಾಂದ್ರವಾದ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನ ಪರಿಸರ, ದೊಡ್ಡಿಯ ಜೀವನ ಎದ್ದುಕಾಣುವಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಆನೆಯನ್ನು ಓಡಿಸಿದ ಶಿವನಪ್ಪ ಬಾಯಾರಿಕೆ ನೀಗಿಸಲು ಹೆಪ್ಪುಹಾಕಿದ ಮೊಸರನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆತುಂಬ ಕುಡಿದರೂ ತಳಮಳ ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲ. ಹಗಲು ಸತತ ಏನಾದರೂ ಮಾಡುತ್ತಲಿರುವ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯ ನಿಧಾನ, ನೀರವತೆಗಳು ಹೆದರಿಕೆ, ಹಳಹಳಿ, ತಪ್ಪರಿವು, ಮತ್ತಿನ್ನೇನೇನೋ ಸುಪ್ತಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತವೇನೋ. ಸೇಯಲು ಬೀಡಿಯಿದ್ದರೆ, ಹರಟಲು ಜೊತೆಗೊಬ್ಬರಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಅವಕ್ಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಶಮನ. ಇಲ್ಲೆಂದಲ್ಲಿ ಈ ಭ್ರಮೆಗಳು ವಿರಾಟ ರೂಪ ತಾಳಿ ಕುಣಿಯತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಅವಕ್ಕೆ ಕೊಳ್ಳಿದೆವ್ವವೋ, ಮೊಸರುದೆವ್ವವೋ, ಹೆಸರು ಕರೆಯುವ ಹಕ್ಕಿಯೋ, ಆಥವಾ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಗಿಡವೋ ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಒಬ್ಬಂಟಿ ಮನುಷ್ಯನ ಅವ್ಯಕ್ತ ಅನಿರ್ವಚನೀಯ ಹೆದರಿಕೆಗೆ ಕತೆ ಒಳ್ಳೆಯ ರೂಪಕವಾಗಿದೆ.

‘ನಾಮ್ದರೆ ಜೇನು’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅನಿಯಮಿತತೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಮಗ್ಗುಲಿನ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. ಜೇನು ಕೀಳಲು ಹೊರಟ ತಂಡದ ಪಯಣ ದಟ್ಟ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಘನವಾದ ಕಾದಂಬರಿಯ ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯದಂತಿದೆ. ಕಾರಂತ, ಕುವೆಂಪು, ತೇಜಸ್ವಿ, ಅಥವಾ ಹಲವು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಿರದವರಾದ ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದರ ಬರವಣಿಗೆಯ ನೆನಪು ತರುತ್ತದೆ. ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾಮ್ದರೆಯ ಬರೆ ಹತ್ತಿ ಜೇನಿಳಿಸುವ ಹುನ್ನಾರ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ರೂವಾರಿ ಭಂಡಸಾಹಸಿ ಮತ್ತು ಊರ ಉಡಾಳ ಶಂಕರಣ್ಣ. ಅವನಿಗೆ ಇಂಥ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನ ಸೋಲಿಗರನ್ನೂ ನಿವಾಳಿಸಿ ಒಗೆಯಬಲ್ಲ ಮಲ್ಲೇಶನ ಸಹಾಯ ಬೇಕು. ಮಲ್ಲೇಶ ಶಂಕರಣ್ಣನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿದ್ದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೊಂದು ದುರಂತ ಕತೆಯಿದೆ. ಜಾತಿಗಳ ತಿಕ್ಕಾಟದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಎಳೆಯೂ ಇದೆ. ಫಾರೆಸ್ಟಿನವರ, ಖಾಸಗಿ ಟೆಂಡರುದಾರರ ಕಣ್ಣುತಪ್ಪಿಸಿ ಹೊರಟವರಿಗೆ ‘ಹಪ್ಪಳ ನುರುಕಿದಂಗೆ ನುರುಕಿ ಹಾಕಿಬಿಡುವ’ ಆನೆಗಳ ನೆನಪು, ಸೀಳುನಾಯಿಗಳ ಕಾಟ. ಜೇನು ಇಳಿಸುವ ತಯಾರಿಯ ಪ್ರತಿ ವಿವರವನ್ನೂ ಖಚಿತವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತ ಒಂದು ಮಿಡುಕುವ ನೆನಸನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾಮ್ದರೆಯ ಜೇನಿಳಿಸುವ ಘನೋದ್ದೇಶ ತನ್ನ ಚರಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕತೆಯಲ್ಲೊಂದು ತಿರುವು ಬರುತ್ತದೆ. ಮರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿದ ಹಗ್ಗ ಸಡಲಿಸಿ ಹಗ್ಗಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಮಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಓಲಾಡುತ್ತ ಕೆಳಗೆ ಜೇನು ಇಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಶಂಕರಣ್ಣನ ಕತೆ ಮುಗಿಸಿಬಿಡುವ ಎಂಬ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಮಲ್ಲೇಶ, ಕೊನೆಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುವುದು ಮನುಷ್ಯಮಾತ್ರನಾದ ತನ್ನ ಕೆಲಸವಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನಾದ ತಾನು ಇಷ್ಟು ಸಣ್ಣವನಾಗಬಾರದು ಎಂದು ಮನಸ್ಸು ಬದಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ನಿರ್ನೈತಿಕ, ನಿರುದ್ದಿಶ್ಯ — ಅದಕ್ಕೆ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ನ್ಯಾಯಾನ್ಯಾಯದ ಬಾಧೆಯಿಲ್ಲ, ಸರಿತಪ್ಪುಗಳ ಹಂಗಿಲ್ಲ. ಶಂಕರಣ್ಣನನ್ನು ಕೊಲ್ಲದಿರುವ ಹೊಸ ನಿರ್ಧಾರದ ಭರದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲೇಶ ತಾನೇ ಜಾರಿ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕುರುಳುತ್ತಾನೆ.

ಕತೆಗಾರರು ತಮ್ಮ ಕತೆಗಳನ್ನು ಆಗುಮಾಡಲು ಒಂದು ವಿಶ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಯವರು ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ತೋರಿದಷ್ಟು ಆಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪಾತ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಕತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ತೋರಿಲ್ಲವೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಕಥಾಪರಿಸರದ, ಅದರ ನಿರೂಪಣೆಯ ಹರಹನ್ನು ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಥಾವಸ್ತು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ‘ಗೋಣಿ ಮರದ ಕೊಂಬೆ’ ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತಿರುವು ಅವಸರದ್ದೂ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತವಾದದ್ದೂ ಎನ್ನಿಸಿ ನಿಬಿಡವಾಗಿಯೂ ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿಯೂ ಬೆಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಕತೆ ಸಪ್ಪೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ‘ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಗಿಡ’ದಲ್ಲಿ ಸತ್ವಯುತ ರೂಪಕಗಳಿದ್ದು ಕತೆ ಏನನ್ನೋ ಹೇಳಬಯಸಿ ಹೇಳಲಾಗದೇ ಮುಗಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ (ಕತೆಗಾರರು ಅದನ್ನು ಮುಗಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ). ಅವುಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ನಾಮ್ದರೆ ಜೇನು’ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲು realize ಆದ ಕತೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಕತೆಯ ಪರಿಸರವೇ ಮುನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಗ್ನತೆಯಿಂದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದರೆ ಕತೆಯ ದುರಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಇವುಗಳಾಚೆ ‘ಹದಿನಾರು ಕಂಬದ ಮನೆ’, ‘ಇಟ್ಟರೆ ಸಗಣಿಯಾದೆ’, ‘ಸಿದ್ದವ್ವ ಮತ್ತು ತಂಬೂರಿ ಮಾದ’ದಂಥ ಕತೆಗಳ ಚೌಕಟ್ಟು ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಕತೆಗಳಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಕಾರಗೊಂಡಿವೆ. ‘ಇಟ್ಟರೆ ಸಗಣಿಯಾದೆ’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಗೌಡರ ಹಟ್ಟಿಯ ಮುದಿ ದನ ಸತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಕೇರಿಯವರಿಗೆ ಬಾಡೂಟದ ಭಾಗ್ಯ ದಕ್ಕಿದ ದಿನವೇ ಕ್ಯಾತನ ಮೆಚ್ಚಿನ ರಮೇಶ ಮೇಷ್ಟ್ರು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ‘ನೀನಾರಿಗಾದೆಯೋ ಎಲೆ ಮಾನವ’ ಎಂದು ಗೋವಿನ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನೂ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನೂ ದೈವತ್ವವನ್ನೂ ಬಣ್ಣಿಸುವ ವಿಪರ್ಯಾಸವಿದೆ. ಇದು ತನ್ನಿಂತಾನೇ ನಡೆಯದೆ ಒಂದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೃತಕವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಿದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಎಂದೆನಿಸಿದರೂ ಅವು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಎದುರಾದದ್ದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಮೇಷ್ಟ್ರು ಹಸುವಿನ ದೇಹದ ಬೇರೆಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ದೇವತೆಗಳ ಹೆಸರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, “ಕ್ಯಾತನಿಗೆ ಹಸುವಿನ ಈಲಿ, ಗುಂಡ್ಕಾಯಿ, ತೊಡೆಮಾಂಸ, ಒಳಸಾಮಾನು ಇವು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದವೇ ಹೊರತು ಯಾವ ದೇವತೆಗಳೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ,” ಎಂಬ ಆ ಸನ್ನಿವೇಶದ ರುಚಿಕಟ್ಟಾದ ವಿಡಂಬನೆಯಿದೆ. ಮುಗ್ಧ ಹುಡುಗನ ಗೊಂದಲ, ಪಾಪಭೀತಿ, ಹಸಿವೆ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೇ ಕಾಡುವ ಸಂಕಟವಿದೆ. “ಗೋಹತ್ಯೆ ಮಹಾಪಾಪ, ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲೂಬಾರದು ತಿನ್ನಲೂಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಏನೋ ಬರೆಯಲು ಬೋರ್ಡಿನತ್ತ ತಿರುಗಿದ ಮಾಸ್ಟರಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಏನೋ ಹೊಳೆದಂತಾಗಿ ನಾಲಿಗೆ ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡು […]" — ಈ ನಾಲಿಗೆ ಕಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿದೆಯಲ್ಲ… ಪೊನ್ನಾಚಿಯವರ ಕತೆಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ರೀತಿಯ non-binary ಸಹಜ ಮಾನವಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿದೆ. ನಮ್ಮ ಲೋಕದೃಷ್ಟಿ, ನಿಲುವು, ಧೋರಣೆಗಳ ಬಹುಪಾಲು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ, ನಾವು ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ನಮಗೆ — ಬೇಕಾಗಿಯೋ ಬೇಡಾಗಿಯೋ — ದತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೇಡಾದ್ದನ್ನು ಬಿಡುವ, ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವಿದ್ದೇ ಇದೆ; ಆ ಕರ್ತೃತ್ವಶಕ್ತಿ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕಾಲದ ಜೋರುಮಾತಿನ, ಘೋಷಣೆಗಳ, ರಾಜಕೀಯ posturing, “ನಾಲಿಗೆ ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡು ತಿರುಗಿ ನೋಡುವ” ಭಿನ್ನತೆಗಳಿದ್ದೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಾದದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕತೆಗಾರರು ‘ಆಹಾರದ ಆಯ್ಕೆಯ ಹಕ್ಕು’, ‘ಸವರ್ಣೀಯರ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ’, ‘ಜಾತಿ ರಾಜಕಾರಣ’ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ಹೇಳದೇ, ಹೇಳಬೇಕಾದಷ್ಟೆಲ್ಲವನ್ನು ಹೇಳಿಯೂ, ಕಡೆಗೆ ಮಾನವತೆಗೆ ಆತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭರವಸೆ ತರುತ್ತದೆ.

ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸೂಕ್ಷಜ್ಞತೆ ‘ಹದಿನಾರು ಕಂಬದ ಮನೆ’ಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಎಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡವನಾದರೂ ಸಮುದಾಯವೂ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಬದಲಾದರೂ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ ಜಾತಿಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನೂ ಕೀಳರಿಮೆಯನ್ನೂ ಮೀರಲಿಕ್ಕಾಗದಿರುವ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕತೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವರ್ಗ ಭೇದ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಕತೆಗಾರರಿಗೆ ಆಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ victimizationನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ; ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆಯಿಂದ ಆದರೆ ಓದುಗರಿಗೆ ತಟ್ಟುವಂತೆ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರಲ್ಲಿದೆ. ಗಾಜಿನ ಗೋಲಿಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿ ಮಾಡಿದ್ದ ದಪ್ಪ ಮುಂಬಾಗಿಲು, ಕರ್ರಗೆ ಮಿಂಚುವ ತೇಗದ ಕಂಬಗಳು, ಕೆಂಪು ಜ್ವಾಲೆಯ ಕರಿ ಡೂಮ ಮೀರುವಿಕೆಯ ಹಂಬಲದ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಾಗಿವೆ.

‘ಗೌರಿ’ ಕತೆಯ ಮಾದೇವ, ‘ಸಿದ್ದವ್ವ ಮತ್ತು ತಂಬೂರಿ ಮಾದ’ದಲ್ಲಿನ ಸಿದ್ದವ್ವ, ರೂಢಿಗತ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು, ನೈತಿಕಪ್ರಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಭಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಸಿದ್ದವ್ವನ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಮೀರುವಿಕೆಯಿದೆಯಾದರೂ ಅದಾಗುವುದು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಯಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಲೆಂದು — an unconventional means to a conventional end. ಸಂಸಾರ ಉಳಿಸಲು, ಮನೆತನ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದೆಲ್ಲ ಮಾಡಲೇಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಮಹಾಭಾರತ ಕತೆಯ ಕಾಲದಿಂದ ಬಂದ ಬೋಧ.

‘ನಿಂಬೆ ಮತ್ತು ಧೂಳತದ ಪಾಕಿಟ್ಟು’, ‘ದೇವರ ಕನಸು’ ದೇವರು, ನಂಬಿಕೆ ಇವು ವ್ಯಾಪಾರವಾಗುವ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ‘ದೇವರ ಕನಸು’ ಕತೆಯ ಮೂರ್ತಿ ‘ಹದಿನಾರು ಕಂಬದ ಮನೆ’ ಕತೆಯ ಎಂಎಲ್ಎ ಕರಿಯಪ್ಪನ ಇನ್ನೊಂದು ಅವತಾರ. ಆದರೆ ಅವನಂತಲ್ಲದೇ ಇವನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ತನ್ನ ಕೀಳರಿಮೆಯನ್ನು ಮೀರಲು ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ದೇವರು ದಿಂಡರ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಡ್ಡೆಯಿದ್ದರೂ ಅವನಿಂದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮೀರಲಾಗಿಲ್ಲ. ‘ಸ್ವಾಮೀಜಿಯ ಪಾದವೂ …’ ಕತೆಯ ಬಸವ ಮಠದ ಬುದ್ದಿಯಾಗಲು ಹೊರಟಂತೆ ಇವನು ಕನಸಿಲ್ಲಿ ಬಂದ ದೇವರಿಗೆ ಗುಡಿ ಕಟ್ಟಲು ಉದ್ಯುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ದೇವರು ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕೆ? ನೂರೆಂಟು ತಾಪತ್ರಯಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಕೊನೆಗೂ ಕಟ್ಟಿ ಮುಗಿಸಿದ ಗುಡಿಗೆ ಬೀಗ ಜಡಿಯಲಾಗುವ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಮೊನಚಾಗಿದೆ.

ನಾನು ಮೊದಲಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಕತೆಗಳು ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ, ಕಾಡಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ , ನಿಸರ್ಗದ ಅನಿಯಮತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂಥವು. ಅಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕರ್ಷಣ, ನಾಟಕಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಒಬ್ಬಂಟಿತನ, ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ, ಹೆದರಿಕೆ, ದ್ವೇಷ ಮೊದಲಾದ ಆದಿಮ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಪರಿಧಿಯವು. ಆಮೇಲಿನವು ನಾಗರಿಕತೆಯ — ಎಂದರೆ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಪರಿಸರದೊಳಗೆ ನಡೆಯುವುವು. ಇಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ವರ್ಗ, ಆಹಾರ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮೊದಲಾದುವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಿಕ್ಕಾಟಗಳಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಮಿ ಪೊನ್ನಾಚಿ ಬಹುಪಾಲು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ವಾಮಿ ಪೊನ್ನಾಚಿಯವರಿಗೆ ಚಾಮರಾಜನಗರ, ಮಲೆಮಹದೇಶ್ವರ ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗನ ಬೆಟ್ಟಸಾಲುಗಳ ಪರಿಸರ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಜನಜೀವನದ ನೇರ ಮತ್ತು ಗಾಢ ಅನುಭವವಿದೆ. ತನ್ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವ ನಿಧಾನ ಅವರಲ್ಲಿದೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಹಾಗೂ ಪೋಷಕವಾದ ಓದು, ಸಂಶೋಧನೆ, ತಿರುಗಾಟ ಮತ್ತು ಸಂವಾದಗಳನ್ನು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ನಡೆಸಿದ್ದು ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ‘ಕಾಡುಹುಡುಗನ ಹಾಡುಪಾಡು’ ಅನುಭವ ಕಥನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾದ ಪರಿಸರ, ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಆ ಪರಿಸರದಲ್ಲದ್ದಿದ್ದ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಯೋಗದ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತವೂ ಅವರಿಗೆ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಆಡಂಬರವಿಲ್ಲದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಮೇಲ್ಪದರವಿದೆ. ಅವರ ಕತೆಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ರಾಜಕೀಯ ವಾಸನೆಯಿಂದ ಬಳಲುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಓದುಗರ ಮೂಗಿಗೆ ಬಂದು ಅಡರುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನವಿರಾಗಿ ತೇಲಿ ಬಂದು ನಮಗೆ ತಾಕುತ್ತದೆ. ಮಾನವೀಯ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆದರೆ ತಟಸ್ಥ ನೋಡುಗನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರುಮ್ಮಳತೆಯಿಂದ ಕಥನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ, ಹೇಳಲೇಬೇಕಾದ ಅವಸರವನ್ನು ತೋರದೆ ಆದರೆ ಹೇಳಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಹೇಳುವ ಕೌಶಲ ಸಿದ್ಧಿಸಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಕತೆಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸೋಲುತ್ತವೆ: (೧) ಪರಿಚಿತ ಪರಿಸರದಿಂದ ಹೊರಬೀಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಎಡವುತ್ತಾರೆ, (೨) ನಿರೂಪಣೆಗೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಸಿಕ್ಕು ಪಾತ್ರಗಳ ಕಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಮನ ಸಿಗದೆ ಕತೆಗಳು ಅಪೂರ್ಣವಾಗುಳಿಯುತ್ತವೆ, (೩) ಕೆಲವೆಡೆ ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು (focal point) ಅತ್ತಿತ್ತ ಕದಲುತ್ತ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಶಯ ಸಾಕಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಕೊರತೆಗಳಿದ್ದೂ ಅವರು ಗಟ್ಟಿ ಕತೆಗಾರರೆಂದು ನನಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರ ಕತೆಗಳ ಮತ್ತು ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಇದಿಷ್ಟು ಬರೆಯಬೇಕು ಎನ್ನಿಸಿತು. ಅವರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಪಾತ್ರಗಳು, ಸಂಪುಷ್ಟವಾದ ಕತೆಗಳು ಬರಲೆಂದು ಓದುಗನಾದ ನನ್ನ ನಿರೀಕ್ಷೆ. ಅವರ ‘ಹಾಡುಹುಡುಗನ ಹಾಡುಪಾಡು’ ಓದಿದರೆ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆಯಬಲ್ಲಷ್ಟು ಲೋಕಾನುಭವ, ಸಾಕಷ್ಟು ಪೂರ್ವತಯಾರಿ ಅವರಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ತಾದಾತ್ಮ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶ ಅವರಿಗೆ ಸಿಗಲೆಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವ ದಾರಿ ಹುಡುಕುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಲಭೂತ ಹುಡುಕಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಿರಬೇಕು. ಮೌನದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮನಗಾಣಿಸಲು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ, ಭಾಷೆಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಬಹಳ ಇವೆ. Read between the lines ಆಗಿದ್ದರೆ ಶಬ್ದಗಳು ತುಂಬಿದ ಸಾಲುಗಳೇಕೆ ಎಂದು ಕೇಳುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವೇ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಮೀರಿದ ಅರ್ಥ ಹುಡುಕಬೇಕು. ಭಾವನೆಯ ನವಿರನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಭಾಷೆ ಬಲು ಒರಟು. ಭಾಷೆಗೆ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಬಹಳ. ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳದೇ ಆದ ಅರ್ಥವಿದೆಯೇ? ಸಂದರ್ಭ ತಿಳಿದರೂ ಆಡುವ, ಕೇಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಸಂದರ್ಭ ಅವುಗಳ ಅರ್ಥ ಬದಲಿಸಬಹುದು. ಅನುಪಮ ಖೇರನ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಟಕ “ಮೇರಾ ವೋಹ್ ಮತಲಬ್ ನಹೀ ಥಾ” ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಥಾನಾಯಕ “ನಾನಂದದ್ದು ಆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ!” ಎಂದು ಪದೇಪದೇ ಸಮಜಾಯಿಷಿ ಕೊಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ತೊಡಕು ಅಥವಾ ಬಹು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕೇವಲ ಭಾಷೆಗೆ — ಅಂದರೆ ಆಡುವ ಮಾತು ಅಥವಾ ಕಥನಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೇ, ಸಂಗೀತ, ಹಾವ-ಭಾವ ಮೊದಲಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಾದ್ಯತೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ಼್ರಿಕಾ ಮೂಲದ, ಅಮೆರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತು, ಈಗ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ 84ರ ಹರೆಯದ ಜೆ. ಎಂ. ಕೂಟ್ಸಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪುರಸ್ಕಾರ ಪಡೆದಿರುವ ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕ. ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಟ್ಸಿ ಮಿತವ್ಯಯಿ. ಹೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನು ಬಲು ಎಚ್ಚರದಿಂದ, ಆದರೆ ಬೇಕಾದ ಯಾವುದನ್ನೂ ಹೇಳದೇ ಸುಮ್ಮನಿರಲಾರದ ಲೇಖಕ. ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದೂ, ಅದರ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅನುವಾದ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾಗುವಂತೆ ಆಯೋಜಿಸಿ, ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಮಾನತೆ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸುವ, ದೇಶ-ಭಾಷೆಗಳ ಗಡಿ ಮೀರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಲೇಖಕ. ಅವನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಈ ಕಾದಂಬರಿ The Pole (2023), ಸಂಬಂಧಗಳು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವಲ್ಲಿ ಇರುವ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಪೋಲೆಂಡ ದೇಶದ ಕರೆಯಲು ಕಷ್ಟವೆನಿಸುವ, ವೀಟೋಲ್ಡ್ ವಾಲ್‌ಚಿಕಿಎವಿಜ಼್ (Witold Walczykiewicz), ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವನ ಆತಿಥೇಯರಿಂದ ಪೋಲ್ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಪಡುವ ಎಪ್ಪತ್ತರ ಹರೆಯದ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ನಲವತ್ತು ದಾಟಿರುವ ಸಂಸಾರಸ್ಥೆ ಬೀಯಾತ್ರೀಜ಼್ (Beatriz) ನಡುವಿನ ಪ್ರಣಯದ ಸುತ್ತ ನಡೆಯುವ ಕತೆ “ದ ಪೋಲ್”. ಅವರ ನಡುವೆ ದೇಶ-ಕಾಲ-ಭಾ‍ಷೆಗಳ ಅಂತರ; ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿರುವ, ಪೋಲೆಂಡಿನ ಸಂಗೀತಗಾರ ಫ಼್ರೆಡ್‌ರೀಕ್ ಶೋಪ್ಯಾನ್‌ನ (Frédéric Chopin) ಸಂಗೀತವನ್ನು (Chopin ಘರಾನಾ ಎನ್ನಬಹುದೇನೋ!) ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಜಗತ್ತು ಸುತ್ತುವ ಪೋಲ್; ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮಗಳಿದ್ದರೂ ಅವನದು ಒಂಟಿ ಜೀವನ. ಸ್ಪೇನಿನ ಬಾರ್ಸಿಲೋನದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಗಂಡ, ಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘದ ಗೆಳತಿಯರೊಡನೆ, ಅತಿಯಾದ ಸ್ವವಿಮರ್ಶೆ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದುಕೊಂಡು, ಬದುಕಿನ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿಕಾಣುವ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಗೃಹಿಣಿ ಬೀಯಾತ್ರೀಜ಼್. ಅವಳ ಗೆಳತಿಯೊಬ್ಬಳು ಕೊನೆಯ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿದುದ್ದದರಿಂದ ಅತಿಥಿ ಪಿಯಾನಿಸ್ಟ್  ವೀಟೋಲ್ಡ್‌ಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘದ ಆತಿಥೇಯಳಾಗಿ ಔತಣ ಕೂಟಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಶೋಪ್ಯಾನ್ ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕ ಯಾಕೆ ಬದುಕಬೇಕು? ನಮಗದರ ಮಹತ್ವ ಏನು ಎನ್ನುವ ಅವಳ ನೇರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ,  ಶೋಪ್ಯಾನ್‌ನ ಸಂಗೀತ ಹೇಳುವುದೂ ನಮ್ಮ  ಬಯಕೆಗಳ ಕುರಿತೇ. ಅದನ್ನು ನಾನು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಾಗಲೀ, ಪೋಲಿಷಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ವಿವರಿಸಲಾರೆ. ನೀನೇ ಕೇಳಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಪೋಲ್ ಶೋಪ್ಯಾನ್‌ನ ಸಂಗೀತದ CDಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ನಡುವೆ ಬಂಧವೊಂದು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಟ್ಸಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ರೀತಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು. “ತನ್ನ ಕಡೆ ಹಾಯುವ ಗಂಡಸರ ನೋಟಗಳಿಂದ ಬೀಯಾತ್ರೀಜ಼್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಅದು ಅನಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಅಂತ ಅಲ್ಲ, ಆ ಕುರಿತು ಅವಳು ಮುಂದಡಿಯಿಟ್ಟಿಲ್ಲ; ಆ ನಿರ್ಧಾರ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅವಳದ್ದೇ,”  ಎಂದು ಮೊದಲೇ ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ನಂತರದ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪೋಲ್ ಮುಂದಿಟ್ಟ ಪ್ರೇಮಯಾಚನೆಗೆ ಓಗೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅವಳು ದುಡುಕಿದಳು ಎನ್ನುವ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಓದುಗ ಬರದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕಥಾನಾಯಕ ಪೋಲ್‌ಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ ಸ್ವಂತದ್ದಲ್ಲ, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಮನೆಮಾತಿನ ಬೀಯಾತ್ರೀಜ಼್‌ಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸ್ವಂತದ್ದಲ್ಲ. ಪೋಲ್‍ನ ಶೋಪ್ಯಾನ್‌ ಬೀಯಾತ್ರೀಜ಼್‌ಗೆ ಸಪ್ಪೆ. ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದಷ್ಟೂ ಅಂತರಗಳೇ ಜಾಸ್ತಿ. ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಆಕರ್ಷಣೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಹೇಗೆ? ಅಂತರಗಳನ್ನು ಮೀರಲು, ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಅರುಹಲು ಅಥವಾ ತಿಳಿಯಲು ಭಾಷೆ, ಸಂಗೀತ, ಸಂವೇದನೆಗಳ ತಾಕಲಾಟ. ಪೋಲ್‍ನನ್ನು ದೂರವಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಲೇ ಅವನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಅವನ ಪ್ರೇಮ ನಿವೇದನೆಯ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಪೋಲಿಷ್‍ನಿಂದ ಅನುವಾದಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಬರೆದಿರಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವ ತವಕಿಸುವ ಬೀಯಾತ್ರೀಜ಼್ ಅವನಲ್ಲಿ ಏನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಳು ಎನ್ನುವುದು ಅವಳಂತೆಯೇ ನಮಗೂ ಕುತೂಹಲ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋಲ್ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಶೋಪ್ಯಾನ್‌ನ ಸಂಗೀತವಾಗಲೀ, ಪೋಲ್‍ನ ನಿಲುವುಗಳಾಗಲೀ ಅವಳನ್ನು ಸೆಳೆದ ಸುಳಿಹಿಲ್ಲ. What an old clown! ಎನ್ನುವ ಅವಳು ಬಯಸಿದ್ದು ತನ್ನೆಡೆಗಿನ ಅವನ ಆರಾಧನೆಯನ್ನೇ? ಸಂಗೀತದ ಗರಿಮೆಯನ್ನು ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗದು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಪೋಲ್, ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಸಂದೇಶವೆನ್ನುವಂತೆ ಕವನಗಳನ್ನು ಅವಳಿಗಾಗಿಯೇ ರಚಿಸಿ ಏನನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಯಸಿದ? ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಬಂಧದ ಮೂಲಧಾತುವಿನ ಹುಡುಕಾಟ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿದೆ. ಇಟಲಿಯ ಮಹಾಕವಿ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಡಾಂಟೆ ಮತ್ತು ಅವನು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸಿದ ಬಿಯಾಟ್ರಿಸ್ (Beatrice) ನಡುವಿನ ನನಸಾಗದ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ, ಡಾಂಟೆಯ ಕಾವ್ಯ ಕನ್ನಿಕೆಯಾಗುವ ಬಿಯಾಟ್ರಿಸ್ ಇಲ್ಲಿ ನೆರಳಾಗಿಯೋ, ಕಾರಣವಾಗಿಯೋ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೋಲ್ ಬೀಯಾತ್ರೀಜ಼್‌ಳ ಕಡೆ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಲು ಡಾಂಟೆಯ ಬಿಯಾಟ್ರಿಸ್ ಕಾರಣವೇ? ನೀನು ಡಾಂಟೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ನಿನ್ನ ಸ್ಪೂರ್ತಿಸೆಲೆಯಾಗಿರುವ ನಾನೂ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ನೀನು ಡಾಂಟೆಯಂತೆ ಕವಿಯಲ್ಲ, ಮತ್ಯಾಕೆ ನನ್ನ ಕುರಿತ ಈ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ವ್ಯರ್ಥ ಹೆಣಗಿದೆ ಎಂದು ಖೇದದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ.  ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಗುರಿ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಮರತ್ವ ಪಡೆಯುವ ಹವಣಿಕೆಯೇ?

ನಾವು ಹೇಳುವ, ಏನನ್ನು ಹೇಳಬಯಸುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವುದರ ನಡುವಿನ ಅಂತರವೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಜೀವಾಳ. ಪೋಲ್‍ನ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಒಗಟಿನಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಬೀಯಾತ್ರೀಜ಼್, ಉದಾಹರಣೆಗೆ “I am here for you,” ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಾಗ, ‘ನಾನು ನಿನಗಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದರೆ ಏನು ಅರ್ಥ? ಬ್ರೆಡ್ಡಿಗಾಗಿ ಬೇಕರಿಗೆ ಬರುವ ಗ್ರಾಹಕಕನಂತೆಯೇ ಅಥವಾ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ‘ನೀನಲ್ಲದೆನಗಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಅರಸಿ ಬರುವ ಭಕ್ತನಂತೆಯೇ ಎನ್ನುವ ಸಂದೇಹ ಅವಳಿಗೆ. ಇಂತಹ ಒಗಟುಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಲೇ ನಮ್ಮನ್ನೂ ಆ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.

ಕೂಟ್ಸಿಯ ಕಥನಗಳ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ‘The Pole’ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತದೆ.

2

ಇದು UK, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾಗಳಲ್ಲಿ The Pole and Other Stories ಎಂದು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಕಿರು ಕಾದಂಬರಿಯ (novella) ಜೊತೆಗೆ ಐದು ಸಣ್ಣಕತೆಗಳೂ ಇವೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಷ್ಟೇ The Pole ಎಂದು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

---

---

ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್

ಲೇಖಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹನೇಹಳ್ಳಿಯವರು. ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್. ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವಾಸ. ‘ಅಮೂರ್ತ ಚಿತ್ತ’, ‘ಪೆಸಿಫಿಕ್ ತೀರದ ಪಾತಿ’ ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳು, 'ಅಂತು’ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು. ಕಾಮೂನ (Albert Camus) The Stranger ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

---

---

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ನನಗೆ ಜಾರ್ಜ್ ಪೆರೆಕ್ (Georges Perec) ಎದುರಾದದ್ದು ಒಂದು ಸುತ್ತುಬಳಸಿನ ಹಾದಿಯ ಮೂಲಕ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಈಟಾಲೊ ಕಾಲ್‌ವೀನೋರ ‘Numbers in the Dark’ ಮತ್ತು ‘Cosmicomics’ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು ಅವುಗಳ ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಂರಚನೆಯಿಂದ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿಸಿದವು. ಗಣಿತ, ಗಣಕ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ್‌ವೀನೋಗೆ ಆಳವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದುದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು 1967ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ “Cybernetics and Ghosts” ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ವಿಕಸನದ ಬಗ್ಗೆ ಧೇನಿಸುತ್ತ, ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಯಂತ್ರ ಆಸಕ್ತಿಕರ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ವ ಪದಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕವಿತೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭೂತಿ ಕೊಡಬಲ್ಲುದಾದರೆ ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಅಂಥ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆಯಬಹುದೇ, ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಆದರೆ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ Computational ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತ “The Literature Machine” ಎಂಬ ಪ್ರಚೋದಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಟ್ಟದ್ದನ್ನೂ ಓದಿದ್ದೆ.

ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕ ಅವರ ‘The Burning of the Abominable House’1 ಎಂಬ ಸಣ್ಣಕತೆಯನ್ನು ಓದಿ ದಂಗಾಗಿ ಅದರ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿ ಹೋದಾಗ ನನಗೆ ಫ಼್ರಾನ್ಸಿನ ‘ಊಲಿಪೊ’ (OuLiPo) ಎಂಬ ಕುತೂಹಲಕರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಳುವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಾಲ್‌ವೀನೋ ಅದರ ಜೊತೆ ಒಡನಾಟ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡದ್ದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದಿತ್ತು.

ಫ಼್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಊಲಿಪೊದ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ ‘Ouvroir de littérature potentielle’ (ಸರಿಸುಮಾರಿನ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ — Workshop for Potential Literature / ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ). ಅದು ಯುರೋಪಿಯನ್ (ಬಹುತೇಕ ಫ಼್ರೆಂಚ್) ಸಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಿತಜ್ಞರ ಒಂದು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಕೂಟವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಉದ್ದೇಶ: “ಬರಹಗಾರರು ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಆನಂದಕ್ಕೆ ಅನುವಾಗಬಲ್ಲಂಥ ಹೊಸ ಸಂರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಹುಡುಕಾಟ.” ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು: “ತಾವೇ ತೊಡಕುದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿ ಹೊರಹೋಗಬಯಸುವ ಇಲಿಗಳು.” ಊಲಿಪೊದ ಬರಹಗಾರರು ಅಕ್ಷರಲೋಪ, ಪದಲೋಪ, ಮೊದಲಾದ ‘ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಬರವಣಿಗೆ’ಯ (Constrained Writing) ತಂತ್ರಗಳು, ಶಬ್ದಚಮತ್ಕಾರ, ಗಣಿತದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಸಂಸ್ಕೃತ, ಕನ್ನಡ ಇತ್ಯಾದಿ ಭಾಷೆಗಳ, ಬಹುತೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇಂಥ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಮಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇಂಥದೊಂದು ಚಳುವಳಿಯ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಶಿಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸುಸಂಬದ್ಧವಾಗಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗಂಭೀರ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡದ್ದು ಮಹತ್ವದ್ದು.

***

ಕಾಲ್‌ವೀನೋರ ‘The Castle of Crossed Destinies’ ಎಂಬ ಕಿರುಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಊಲಿಪೊ ಸಾಹಿತ್ಯವೆಂದು ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೋ ಇಲ್ಲವೋ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ರೂಢಿಗತವಾದ ಕಾದಂಬರಿಯಂತೂ ಅಲ್ಲ.

ಒಂದು ಕತೆ ಕತೆಯಾಗುವುದು ಯಾವಾಗ? ಕತೆಯ ಬೀಜವೊಂದು ಕತೆಗಾರನ ಮನದಾಳದಲ್ಲಿ ಇಳಿದಾಗ ಕತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೋ? ಅದನ್ನವನು ಹೇಳುವ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ಅದರ ಹುಟ್ಟೋ? ಅಥವಾ ಕತೆಗಾರನಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿರುವ ಪದಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡವರು ಅವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮವೇ ವಿಶ್ವಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಗಲೋ? ಕತೆಗೆ ಅರ್ಥ ದತ್ತವಾಗುವುದು ಆಗಲೇ ಏನು?

ಕಾಲ್‌ವೀನೋರ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದುವಾಗ ಇಂಥ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕಾಡುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ಓದುಗ ತನ್ನ ಓದುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾವಿರ ಬಾಳುವೆಗಳನ್ನು ಬಾಳಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬರ್ಥದ ಮಾತೊಂದಿದೆ. ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಕತೆ ಹೇಳುವವರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದೇನೋ. ಓದುಗರು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸಾವಿರಾರು ದಟ್ಟ ಹಾಗೂ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕತೆ ಹೇಳುವವರೂ ಬದುಕುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ — ಕತೆ ಹೇಳುವವರಿಗೆ ಆ ಅದೃಷ್ಟವಿದ್ದರೆ!

ಇದನ್ನೇ ಕಾಲ್‌ವೀನೋರ ಮಾರ್ಕೋ ಪೋಲೋ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. “Invisible Cities” ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಲಕ್ಷಣ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ವೆನಿಸ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಅನ್ವೇಷಕ ಮಾರ್ಕೋ ಪೋಲೋ, ಮೊಂಗೋಲ್ ಸಾಮ್ರಾಟ ಕುಬ್ಲಾಇ ಖಾನನಿಗೆ ಗದ್ಯಕವಿತೆಗಳಂಥ ಬರಹಗಳ ಮೂಲಕ 55 (ಕಾಲ್ಪನಿಕ) ನಗರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಮಾರ್ಕೋನನ್ನು ತಡೆದ ಕುಬ್ಲಾಇ ಹೀಗೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ: “ನೀನು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ನಿನ್ನ ಜನರಿಗೂ ನನಗೆ ಹೇಳುವ ಕತೆಗಳನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತೀಯಾ?” ಇದಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಕೋನ ಉತ್ತರ: “ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಕೇಳುವವರು ತಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದ ಪದಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.  […] ಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದು ಕೊರಳಲ್ಲ, ಕಿವಿ.” It is not the voice that commands the story: it is the ear.

“The act of reading is a partnership. The author builds a house, but the reader makes it a home.” ಎಂಬ ಮಾತೂ ಇದೆ. ಅರ್ಥಾತ್, ಕತೆಗಾರ ತನಗೆ ನೀಗಿದ ಹಾಗೆ ನೀಗಿದಷ್ಟು ಪದಗಳನ್ನು ಪೇರಿಸಿ ಕತೆ ಕಟ್ಟಬಲ್ಲನಷ್ಟೇ. ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನದಲ್ಲಿ ಸಜೀವಗೊಳಿಸುವುದು ಕೇಳುವವರು (ಅಥವಾ ಓದುವವರು). ಕತೆ ಸಜೀವವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿ ತಳೆಯುವುದು ಅಲ್ಲಿ. ಒಂದೆರಡಲ್ಲ, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು — ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಓದುಗರು ತಮ್ಮದೇ ಕತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಈ ಸಮೀಕರಣದಿಂದ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಕೇಳುವುದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದರೆ? ಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಕೊರಳು ಮತ್ತು ಕಿವಿ ಎರಡೂ ಇಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ? ಆಗ ಕತೆಯ ಗತಿಯೇನು? ಅದು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದು ಎಲ್ಲಿ?

ಕಾಲ್‌ವೀನೋ ‘The Castle of Crossed Destinies’ಯಲ್ಲಿ ಇಂಥದೇ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಓದುಗರನ್ನು ತಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಅಪರಿಚಿತರಾದ ಒಂದಷ್ಟು ದಾರಿಹೋಕರು ಒಂದು ಪುರಾತನ ಕೋಟೆಮನೆಗೆ ಬಂದು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮವೇ ಬೇರಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಹಾದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿದ ಕೂಡಲೇ ತಾವು ಮಾತು ಕಳಕೊಂಡದ್ದು ಅವರ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಉಳಿದವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಉದ್ರಿಕ್ತರಾಗಿ ಕತೆ ಹೇಳುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅರಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಟ್ಯಾರೋ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ (Tarot Card)2 ಒಂದು ಕಟ್ಟು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸರಿಯಾದ ಅವಕಾಶವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡು, ಟ್ಯಾರೋ ಕಾರ್ಡುಗಳ ಚಿತ್ರಕ ಶಕ್ತಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಹೇರಳವಾದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಟ್ಯಾರೋ ಕಾರ್ಡುಗಳ ಕಟ್ಟಿನ ವಿಶ್ವದಿಂದ ನಿರ್ಬಂಧಿತರಾದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೇಳುಗರಿಗಾಗಿ (ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ನೋಡುಗರಿಗಾಗಿ) ತಮ್ಮ ಕತೆಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಬಲ್ಲರು? ಧ್ವನಿಯಿಲ್ಲದೇ ಕೇವಲ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಥೆಯನ್ನು ನೋಡುಗರು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಸರಿಸಬಲ್ಲರು? ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಹಿಂದಿನವರ ಕತೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಕೆಲವನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ತಮ್ಮ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಅವರೆಲ್ಲಾ  ನೂರಾರು ಬಣ್ಣಗಳ ಚಿತ್ತಾರದ ಬಟ್ಟೆಯೊಂದರ ಸಂಕೀರ್ಣ ಹೆಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳ ಸ್ವರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಕಾಲ್‌ವೀನೋ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗಳು ಅನನ್ಯವಾದುವು. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕತೆಯ ಗದ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾರೋ ಕಾರ್ಡುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಓದುಗರಾದ ನಮಗೂ ನಮ್ಮವೇ ಕತೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ! ಇದೊಂದು ಸಮ್ಮೋಹಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಂತೂ ಹೌದು. ಕಾಲ್‌ವೀನೋನ ಪ್ರಯೋಗ ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆ ನನಗೆ ತುಸು ನಿರಾಸೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಅವರ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು ಹಗುರತನ (lighness) ಮತ್ತು ನಿಖರತೆ (exactitude) — ಇವಕ್ಕೆ ಕುಂದು ಬಾರದಂತೆ ಅವನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಬಹುತೇಕ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಗದ್ಯ ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಓದುವವರನ್ನು ತೇಲಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದುವಾಗ ನಾನು ಹಲವೆಡೆ ಹೆಣಗಬೇಕಾಯಿತು. ಕಾಲ್‌ವೀನೋ ಕೂಡ ಬರೆಯುವಾಗ ಹೆಣಗಿರಬಹುದೇ? ಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಕಲ್ಪನೆ ತನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ಆವರಿಸಿತು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಟ್ಯಾರೋ ಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ಜಾನಪದ ಕತೆಗಳು, ದಂತಕತೆಗಳ ಸಿದ್ಧಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಎರವಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ತನ್ನವೇ ಹೊಸ ಕತೆಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸುತ್ತ, ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೆಣೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಧೇನಿಸುತ್ತ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಜೊತೆ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೇ ಕಳೆದಿದ್ದರಂತೆ.

ಇದು ಕಾಲ್‌ವೀನೋರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಲ್ಲವಾದರೂ ಅವರ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಹರಹು, ಅವರ ಕಲ್ಪಕತೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಮತ್ತು ಬರೆಹಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿ ನನ್ನನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.

***

ಮೊದಲಿಗೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ನನಗೆ ಜಾರ್ಜ್ ಪೆರೆಕ್ ಎದುರಾದದ್ದೂ ಇಂದಿನಂಥದ್ದೇ ಒಂದು ದಿನದಂದು, ನಾನು ಎಂದಿನಂತೆ ಸುತ್ತುಬಳಸಿನ ಹಾದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಳಿದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ. ಊಲಿಪೊದ ಬೆನ್ನುಹಿಡಿದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಅವರು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರು. ಅವನ ‘La Disparition’ (ಕಾಣೆಯಾಗುವುದು / ತೆರಪು) ಎಂಬ 300 ಪುಟಗಳ ಕಾದಂಬರಿಯು ‘e’ ಅಕ್ಷರಲೋಪ ಮಾಡಿ ಬರೆದ ಒಂದು lipogram. ನಿರ್ಬಂಧಗಳಡಿಯಲ್ಲೇ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನೂ ಬಹುಪದರಗಳ ಕಥಾ ಹಂದರವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ‘Life: A User’s Manual’ ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಬಹುಚರ್ಚಿತ ಬೃಹತ್ ಕಾದಂಬರಿ. ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿ ನಡೆಯುವುದು ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟದ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ —  ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಒಂದು ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ.

ನಾನು ಮೊದಲು ಓದಿದ ಪೆರೆಕ್‌ರ ಕೃತಿಗಳು ಶುರುವಾತಿನವು — ಊಲಿಪೊ ದಿನಗಳಿಗಿಂದ ಹಿಂದಿನ — ಎರಡು ಕಿರುಕಾದಂಬರಿಗಳು: ‘Things: A Story of the Sixties’, ಮತ್ತು ‘A Man Asleep’. ಇವೆರಡನ್ನೂ ‘ಅವಲೋಕನಾತ್ಮಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳು’ (‘observational novels’) ಎನ್ನಬಹುದೇನೋ. ಹೇಳಬಹುದಾದ ಕಥಾವಸ್ತು ಅಥವಾ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಗಳಿಲ್ಲದ, ಹೆಚ್ಚು ಪಾತ್ರಗಳಿಲ್ಲದ, ಇದ್ದವುಗಳ ಪಾತ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೂ ಇಲ್ಲದ  — ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯ ಉಪಯುಕ್ತ ಪರಿಕರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತ್ಯಜಿಸಿ ಬರೆದ ಕಾದಂಬರಿಯಿದು. ಹಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಾದಂಬರಿಗಳಂತೆ ಇದೂ ಪ್ರಬಂಧಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

‘ವಸ್ತುಗಳು’ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಪೆರೆಕ್, ಸದಾ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ಬಯಸುವ ಇನ್ನೂ ಎತ್ತರದ ಬದುಕಿನ ಕನಸು ಕಾಣುವ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಒಂದು ಯುವ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ ಅವರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬಾಳುವೆಯನ್ನು ನಮಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಬಾಳ್ವೆಯ ಅವರ ಒಟ್ಟೂ ಕಲ್ಪನೆ ‘ವಸ್ತು’ಗಳ ಸುತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತ, ವಸ್ತುಗಳನ್ನು, ಸುಖವನ್ನು, ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಹಗಲುಗನಸು ಕಾಣುತ್ತ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವ ಅವರು ಅವಕ್ಕಾಗಿ ಕಷ್ಟಪಡಲೊಲ್ಲರು. ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಠಾತ್ತನೆ ಕೈಗೆ ಹತ್ತಬೇಕು ಎಂದು ಉತ್ಕಟವಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ — ಇಷ್ಟು ದಿನ ಅವರ ಇರುವಿಕೆಯ ಸುಳಿವೇ ಇಲ್ಲದ ಯಾವುದೋ ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಇವರ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾಡಿಟ್ಟು ತೀರಿಹೋದ ಸುದ್ದಿಯಿರುವ ಪತ್ರ ಬಂದುಬಿಟ್ಟಂತೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ನೌಕರಿಗಳ ಕಂತೆಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಕಂಡರೆ ಅವರಿಗೆ ಹೇಸಿಗೆ. ದಿನಗಟ್ಟಳೆಯ ತಿರುಗಣಿ ಮಡುವಿನಿಂದ ಪಾರಾಗಬೇಕಿದೆ.

ಯಾವುದೇ ಧ್ಯೇಯವಿಲ್ಲದೇ ಹೀಗೆ ಕನವರಿಸುತ್ತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಬದುಕೆಂಬ ಹುದುಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಜೋಡಿಯ tragicomic ಪಾಡನ್ನು ನಿಖರವಾದ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ‘ವಸ್ತುಗಳು’ ಕಾದಂಬರಿ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ನೀರಸ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಸುಗಮವಾದ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಲ್ಲ, ಯಾವ ಪವಾಡವೂ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವು ಅವರಲ್ಲಿ ಇಳಿಯತೊಡಗಿ ತಮ್ಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಲಕ್ಷಣ ತೋರುತ್ತಾರೆ.

‘ಮಲಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯ’ ಕಾದಂಬರಿ ‘ವಸ್ತುಗಳು’ ಕಾದಂಬರಿಯ ವಿವಾದಿ ಸ್ವರದಂತಿದೆ. ‘ವಸ್ತುಗಳು’ವಿನ ಯುವ ಜೋಡಿಯಾದ ಜೆರೋಮ್ ಮತ್ತು ಸಿಲ್ವೀ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಜಗತ್ತು ಒಂದು ಮೋಡಿಯ ತಡೆಯಲಾಗದಷ್ಟೂ ಸೆಳೆತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ; ಅವರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅನುಭೋಗಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಪೆರೆಕ್, 25 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಒಬ್ಬ ಅನಾಮಿಕ ಮಾಜಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲು ಅಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಆ ಯುವಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಉದಾಸೀನತೆಯೇ ಮೂರ್ತಿವೆತ್ತಂತಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಬದುಕಿನ  ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆಯಿಂದ, ಅವಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಮೌಲ್ಯ ಅಥವಾ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚದೇ, ಗಮನಿಸುತ್ತ ಇರಬಯಸುತ್ತಾನೆ.

‘ಮಲಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯ’ ಮಧ್ಯಮ ಪುರುಷ (Second Person) ನಿರೂಪಣೆಯಿರುವ ಕಾದಂಬರಿ. ಈ ನಿರೂಪಣಾ ತಂತ್ರದ ಬಳಕೆ ಬಹಳ ವಿರಳ. ನನಗಂತೂ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹೊರತಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಥವಾ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಬರೆದ ಯಾವ ಕೃತಿಯನ್ನೂ ಓದಿದ ನೆನಪಿಲ್ಲ. ಇದು ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಆಯಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ: ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಅವಲೋಕನಾತ್ಮಕ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಮೂರು ಪಟ್ಟು. ಕಥಾನಾಯಕ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಿರುವನು, ಅದನ್ನೀಗ ನಿರೂಪಕರಾದ “ನೀವು” ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ.

ಇದು ಭಾಗಶಃ ಆತ್ಮಕಥಾತ್ಮಕ ಕಾದಂಬರಿ. ಜೀವಿತದ ನಾಲ್ವತ್ತಾರನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೇ ತೀರಿಹೋದ ಪೆರೆಕ್ ತಮ್ಮ ಇಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ್ದರಂತೆ. ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಔದಾಸೀನ್ಯದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಅವರು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಾಕೃತಿಯ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದ್ದಾರ. ಕಾದಂಬರಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವ ದೃಶ್ಯ ವಿವರಗಳಿವೆ — ಸಿನೆಮಾದ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ ರೀಲಿನ ಸುರುಳಿ ಬಿಡಿಸಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತೆ.3

ಎರಡೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೆರೆಕ್ ಯಾವುದೇ ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಕತೆಗಳ ಪಾತ್ರಗಳ ಬದುಕನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವುದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ತನಗಿಂತ ಓದುಗರಾದ “ನಿಮ್ಮ” ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಂತೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. “ಮಲಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯ”ದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಎಚ್ಚರದ, ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಸುಳಿವುಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಆ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿತಾಯ ತಲುಪದ ಭಾವನೆ “ವಸ್ತುಗಳು” ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿಗಿಂತ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿದೆ.

ಕತೆಯ ಕಟ್ಟೋಣದ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಚೆಂದದ ಬಾಗಿಲು ಮಾಡುವ ಪುಟ್ಟ ಕೆಲಸವೂ ಇರುತ್ತದೆ — ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಕೆತ್ತನೆ. ಅಂಥ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆರಂಭಿಕ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಅವು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಉದ್ದನೆಯ ನಾಲಗೆ ಚಾಚಿ ಸರಕ್ಕನೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಕತೆಯ ಒಟ್ಟೂ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕ್ಲುಪ್ತವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತವೆ; ಬಾಗಿಲಲ್ಲೇ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು ಅದರ ಕುಸುರಿಯನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆಗಾರರಿಗೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮ ಕತೆಯ ಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಸ್ಥೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಅಂಥವರು ಕಾಳಜಿಯಿಂದಲೇ ಓದುಗರಿಗೆ ಕತೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

“ಅಪ್ಪನ ತಂಗಿ ಜಯತ್ತೆ ಎಂದರೆ ಜೀವ ನನಗೆ. ಅವಳ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲಿತ್ತು. ಅವಳು ಬಾಯಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ‘ಫೂ’ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದು ಮೂಡುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನಾಗ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟುತ್ತಿದೆ.” ಎಂದು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ ಮಂಜುನಾಯಕ ಚಳ್ಳೂರರ ‘ಫೂ’ ಎಂಬ ಕತೆ. ಗಣಿತದ ಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟಲ್ ಎಂಬ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಆಕೃತಿಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಚೂರು ಕೂಡ ಆ ಇಡೀ ಆಕೃತಿಗೆ ಸ್ವಯಂಸದೃಶವಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಒಟ್ಟಂದವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ತೋರುವಂತೆ ಈ ಸಾಲುಗಳು ಆ ಇಡೀ ಕತೆಯೊಳಗಿನ ಪುಟ್ಟಕತೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೇ ಕತೆಯ ಹಲವು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. ಅರೆಗಳಿಗೆ ನಿಂತು ಈ ಪುಟ್ಟಪುಟ್ಟ ಸರಳ ವಾಕ್ಯಗಳ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ ಭಾಷೆಯ ಕಸುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬೆರಗು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇವನ್ನು ಬರೆದ ಕತೆಗಾರನ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸತನವಿರಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ಉದ್ದೀಪಿಸುತ್ತವೆ.

ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಪರಿಸರದ ಬಾಲ್ಯದ ದಟ್ಟ ಅನುಭವಗಳೇ ಮೂಲದ್ರವ್ಯ. ಪ್ರತಿ ಹೊಸ ಕತೆಗಾರರ ಪ್ರಯಾಣ ಶುರುವಾಗುವುದು ತನ್ನ ಎಳವೆಯ ಅನುಭವಗಳಿಂದಲೇ. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಬದುಕು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಕಥಾದ್ರವ್ಯವಾಗಬಲ್ಲ ಗಾಢ ಅನುಭವಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಅನನ್ಯವಾಗೇನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅನನ್ಯತೆ ಬರುವುದು ನಾವು ಈಗಾಗಲೇ ಕಂಡುಕೇಳಿರುವ ಅನುಭವಗಳಿಗೂ ಇರಬಹುದಾದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಗ್ಗುಲುಗಳನ್ನು  ಹೊಸ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟು ಸಾವಧಾನವಾಗಿ ಕತೆ ಹೇಳುವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ. ಚಳ್ಳೂರರ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿರುವ ಏಳೂ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಕುಶಲ ಕಸುಬುದಾರಿಕೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಬರೆದ ಮೊದಲನೆಯ ಕತೆಯಿಂದಲೇ ಭಾಷೆಯ ಹದ ಮತ್ತು ಕತೆಗೆ ತಕ್ಕುದಾದ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಕತೆಗಾರರು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

‘ಫೂ’ ಕತೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶ ಗಂಭೀರ ಸಾಹಿತ್ಯಕೃತಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿನೆಮಾಗಳವರೆಗೆ ನೂರಾರು ಸಲ ಬಂದುಹೋಗಿರುವಂಥದು. ಆದರೂ, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವಂಥ ಸೋದರತ್ತೆ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಕ ಬಾಲಕನ ಸಂಬಂಧದ ನವಿರು ನಮ್ಮನ್ನು ತಾಕುತ್ತದೆ. ಅವರಿಬ್ಬರ ‘ಫೂ’ಆಟ ಎಷ್ಟು ಮುಗ್ಧವೋ ಹುಡುಗನ ‘ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಬೆಳೆಯುವಷ್ಟು’ ಅವನು ದೊಡ್ಡವನಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗಿ ಮುಗ್ಧತೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಷ್ಟೇ ಕ್ರೂರವಾದುದು. ದೊಡ್ಡವನಾಗುವ ಆತುರವಿರುವ ಹುಡುಗನಿಗೆ ದೊಡ್ಡವರ ಜಗತ್ತಿನ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣಗಳು ಬೇರೆಯೇ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.

ಬಾಲ್ಯದ ಮುಗ್ಧ ಪ್ರಪಂಚ ದೊಡ್ಡವರ ಅನೇಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಕೆಡುಕುಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗುವ ಕತೆಗಳ ಪರಂಪರೆಯೇ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿದೆ. ಕೊರಡ್ಕಲ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರ ಕತೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಬಾಳೆಗೊನೆಯ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣುಹಾಕಿದ ದನಿಯರ ಸತ್ನಾರಾಯಣನ ಮೇಲುಂಟಾಗುವ ಆಕ್ರೋಶ, ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯರ ಚಂದೂನಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಲೈಂಗಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಅಸಹಾಯಕತೆ, ಖಾಸನೀಸರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಕ್ಕನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಮುಂಬೈ ಎಂಬ ಮಾಯಾನಗರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವ ವಾಸುವಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆ, ಸಂತೆಗೆ ಸವಾರಿ ಹೋದ ರಾಮ ತನ್ನ ತಾಯಿಯಿತಂದೆಯರ ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಗೊಂಬೆಯಂತೆ ಎಳೆದಾಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಪಡುವ ನೋವು — ಚಳ್ಳೂರರ ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಜಯತ್ತಿಯ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಅಮುಕಿದಾಗ, ಅವಳು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಯೊಮ್ಮೆ “ಫೂ… ಎಂದಳು. ಬಗ್ಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವ್ವ ಅಪ್ಪರ ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಿರುಸಿನಿಂದ ನೀರು ಸಿಡಿದವು. ಅವ್ವ ಮುಖ ಒಂಥರ ಮಾಡಿದಳು.”

ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದು ಸರಳವಾದ ಪುಟ್ಟಪುಟ್ಟ ವಾಕ್ಯಗಳು ಉರುಳುತ್ತ ಸಾಗುವ ಈ ಕತೆಯ ಲಯ ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗನ ಸಹಜ ಲಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿದೆ. ‘ಖತಲ್ ರಾತ್ರಿ’ ಇಂಥದೇ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಗ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ ತೆಗೆದ ಕತೆ. ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅನಾಥಪ್ರಜ್ಞೆ, ಊರವರ ಕೊಂಕುಮಾತುಗಳು ತರುವ ಹತಾಶೆ, ಹರೆಯಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾದ ಸಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲ ಸಂಕಟಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಜಿನುಗುವ ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರೀತಿ, ಮೊಹರಂನ ಖತಲ್ ರಾತ್ರಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನವಿರಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬರುತ್ತವೆ.

‘ತೇರು ಸಾಗಿತಮ್ಮ ನೋಡಿರೆ...’ ಕತೆಯ ಹುಚ್ಚಶೈಲಾ ಮತ್ತು ‘ವಜ್ರಮುನಿ’ ಕತೆಯ ನಿರೂಪಕನ ಅಪ್ಪ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪಾತ್ರಗಳು: ಒಮ್ಮೆ ಹುಚ್ಚರಂತೆಯೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದಾರ್ಶನಿಕರಂತೆಯೂ ಒಮ್ಮೆ ಹತಾಶರಂತೆಯೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಿರಕ್ತರಂತೆಯೂ ಕಾಣುವ ಇವರು ತಮ್ಮವೇ ಅಂತರ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲೇ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೆ ಭಜನೆಯ ಶರಣಪ್ಪನ ತತ್ವಪದಗಳ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಸಿಕೊಂಡ ಶ್ರೀಶೈಲ ಅವನನ್ನು ತಂದೆಯಂತೆ ಗುರುವಿನಂತೆ ಕಾಣತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಶರಣಪ್ಪನ ಅಚಾನಕ್ ಸಾವಿನಿಂದ ದಿಕ್ಕೆಟ್ಟು ನಿರ್ವಿಣ್ಣನಾಗಿ ಹುಚ್ಚನಂತಾಗಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತ ಓಡಾಡುತ್ತ ಅವನ ಬದುಕಿನ ತೇರು ಸಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಮಳೆಯಿಂದ ಹಳ್ಳ ಬಂದು ಹಳ್ಳದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಮಾಡಿದ್ದ ಶರಣಪ್ಪನ ಹೆಣ ಮಾಂಸದ ಮುದ್ದೆಯಾಗಿ ಹರಿದು ಬಂದು ಬಾರಿಗಿಡಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಯಾನಕ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ವಿಚಲಿತನಾದರೂ ಜೀವನದ ನಶ್ವರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಹನವಾದ ದರ್ಶನವನ್ನು ತೀರ ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

“ನಾನು ಐದನೇಯತ್ತೆ ಇದ್ದಾಗ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲುಳಿದಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ಎಮ್ಮೆ ಭದ್ರಿಯೂ ಸತ್ತು ಹೋಯಿತು. ಅದರೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಬಂಕ ಖಾಲಿ ಖಾಲಿಯಾಯಿತು.” ಎಂದು ಶುರುವಾಗುವ ‘ವಜ್ರಮುನಿ’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅವ್ವನ ಕೊಂಕುಮಾತುಗಳು ಅಪ್ಪನ ಸಿಟ್ಟು ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಹಣ್ಣಾಗುವ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ಭದ್ರಿಯ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಅದು ವಿಕೋಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅವರು “ರಾಕ್ಷಿ"ಗಳಂತೆ ಕಡಿದಾಡಿ ಕೊನೆಗೆ ಖಬರಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅಪ್ಪ ಪೂರ್ತಿ ಬದಲಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಏನೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡದೇ ಇಡೀ ದಿನ ಬೀಡಿ ಸೇದುತ್ತ ಬಂಕವನ್ನೇ ತನ್ನ ಜಗತ್ತನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಇವೆರಡರ ಕಥಾಹಂದರ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಗತಿ ಹಾಗೂ focusಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ. ಶೈಲಾನ ಮರುಳುತನದ ಬಗ್ಗೆ ಊರಮಂದಿಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವನ ಮಾವನ, ಕೊಂಕುತನ, ಅದಕ್ಕೆ ಅವನ ಅವ್ವನ ಮಾರುತ್ತರ — ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಕತೆ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ವ್ಯಯಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಕತೆಯ ಬಂಧ ಸಡಿಲಾಗಿದೆ. ‘ವಜ್ರಮುನಿ’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪನ ನಡವಳಿಕೆ ಮಾತುಗಳು ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿದ್ದರೂ convincing ಆಗಿಲ್ಲ. ಒಂದಷ್ಟು ಬಿಡಿ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಪೋಣಿಸಿದಂತಾಗಿ ಆದ್ಯಂತವಾದ ಆಶಯ ಘನೀಭವಿಸಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ ಮಗನಿಗೆ, “[…] ನಾ ನಂದಾ ಒಂದು ಕಥಿ ಕಟ್ಟಿಗ್ಯೊಂಡು ಅದ್ರಾಗ ಅರಾಮದೀನಿ… ಅದನ್ ಸುಳ್ ಮಾಡೂ ಯಾವ್ ಕಥೀನೂ ಬ್ಯಾಡಾಗ್ಯೇತಿ ನನಗ…” ಎನ್ನುವಲ್ಲಿಗೇ ಕತೆ ಮುಗಿದಿತ್ತೇನೋ. ನಂತರ ಬರುವ ನಿರೂಪಕನ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮತ್ತು ಅವನು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದು ಹಚ್ಚುವುದು —  “[…] ಅಪ್ಪನಿಗಾದರೂ ತನ್ನ ಕತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂಕವಿದೆ. ನನಗೆ?” — ಈ shift in focus ತುಸು self-indulgent ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಕತೆಗಳು, ಅವುಗಳ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಟ್ಟದ ಸಾಫಲ್ಯದ ನಡುವೆಯೂ, ಕತೆಗಾರರು ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಚಿಕ್ಕ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸಿನ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಿದುವು. ‘ಕನಸಿನ ವಾಸನೆ’ ಮತ್ತು ‘ಪಾತಿ’ ಈ ಸಂಕಲನದ ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯುಳ್ಳ ಕತೆಗಳು. ‘ಕನಸಿನ ವಾಸನೆ’ಯಲ್ಲಿ ಮಿರ್ಚಿ ಮಂಡಾಳ ಮಾರುತ್ತ ಯಾರ ಹಂಗಲ್ಲೂ ಬೀಳದೆ ಯಾರ ಗೋಜಿಗೂ ಹೋಗದೆ “ಜಾಲಿ ಮರದಂತೆ” ಬದುಕುವ ರಂಗಮ್ಮ; ಅವಳ ಮಿರ್ಚಿಯ ಪರಿಮಳ ಅವಳಂತೆ ನಿಗೂಢವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಅದರ ರಹಸ್ಯ ಇರುವುದು ಅವಳಲ್ಲಿ ಮಡುಗಟ್ಟಿದ ಅಪಾರ ದುಃಖವೇ ಏನೋ ಎಂಬಂತೆ ತನ್ನ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾಗಿದ್ದವಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಕಿರುಕುಳದಿಂದಾಗಿ ಕಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ನೀರು ಹರಿಯತೊಡಗಿದ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳ ಮಿರ್ಚಿಗೆ ಮೊದಲಿನ ರುಚಿಯಿಲ್ಲ.  ಅವಳ ಮೈಮೇಲೆ ಕೈಹಾಕಿ ಅವಳಿಂದ ಹೊಡೆಸಿಕೊಂಡ ವಿಕೃತ ಬುದ್ಧಿಯ ಲಚುಮ — ಇನ್ನೂ ಯೌವನ ಮೀರಿರದ —  ಗಂಡನನ್ನು ಬೇಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡ — ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗು ಎರಡೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತೀರಿಹೋದ — ರಂಗಮ್ಮನ ಅದುಮಿಟ್ಟ ಕಾಮಾಸಕ್ತಿ, ತಾಯ್ತನದ ಬಯಕೆ ಮೊದಲಾದ ಭಾವಗಳನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವು ಹೆಬ್ಬಾವಾಗಿ ಅವಳ ಕಾಲಿಗೆ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇತ್ತ ತನ್ನ ಅತಿ ಕಾಮುಕತೆಯ ದೆಸೆಯಿಂದ ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಮಣ್ಣುಮುಕ್ಕಿದ ಲಚುಮನ ತಪ್ಪರಿವು ಅವನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಒಡೆದ ಹಾಲಿನ ವಾಸನೆಯ ರೂಪ ತಾಳಿ ಅವನ್ನು ಹಗಲಿರುಳು ಬೆಂಬತ್ತುತ್ತದೆ. ಕಡೆಗೆ ರಂಗಮ್ಮನ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಅವಳ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕುಡಿದಾಗಲೇ ಆ ವಾಸನೆ ಹೋಗುವುದು. ಬಟ್ಟಲುಗಟ್ಟಲೇ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಅವಳ ಕಣ್ಣೀರು ಅವಳಿಗೆ catharsis ಒದಗಿಸಿದರೆ, ಅದೇ ಇವನ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಮುಗ್ಧತೆ ತಂದುಕೊಡುವುದು. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಆದ ಕೆಟ್ಟ ಅನುಭವಗಳಿಗೊಂದು ಮುಗಿತಾಯ ಸಿಕ್ಕುವುದು.

ಕತೆಯಲ್ಲಿ ರಂಗಮ್ಮನ ಪಾತ್ರದ ಚಿತ್ರಣ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಲಚುಮನ ಪಾತ್ರ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ. ಅವನಲ್ಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಟು, ಅವನ ಬದಲಾದ ನಡೆವಳಿಕೆಗಳು ಸಹಜವೆನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿಯಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಾಂತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತವವಾದದ ಸಮರ್ಪಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಥನವಿದ್ದರೂ, ಈ ಎರಡು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರುಬದುರಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಕತೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸಫಲವಾಗಿಲ್ಲ.

‘ಪಾತಿ’ಯಲ್ಲಿ ಎಳೆ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಅವಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಕೊಡಲಾಗದಿರುವಿಕೆ — ಹಾಗೂ ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟಾಕ್ಷಣ ಅವು ಉಂಟುಮಾಡುವ ತಲ್ಲಣಗಳ ತಡಕಾಟವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪಾತಿ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೇ ಗಟ್ಟಿಗಿತ್ತಿ; ಎಲ್ಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲೂ ಅವಳು ತನಗಿಂತ ತುಸು ಚಿಕ್ಕವನಾದ ನಿರೂಪಕನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬುದ್ಧಳು. ತನ್ನನ್ನು ಅವನು ಅಕ್ಕನೆಂದು ಕರೆದರೆ ಸಿಟ್ಟು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿರಲಿ, ಇವರಿಗೆ ಕತೆ ಹೇಳಿ ಚಾಕಲೇಟ್ ಕೊಟ್ಟು ಮರುಳು ಮಾಡುವ ಮುದುಕನ ‘ಚಾಳಿ ಬೇಸಿಲ್ಲ,’ ಎಂದು ಬಹುಬೇಗ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿರಲಿ, ಇವನಿಗಾಗಿ ‘ಮಸಾಲಿ ಅನ್ನ’ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಬಂದು ತಿನ್ನಿಸುವುದಿರಲಿ, ಹುಡುಗನ ಹಠಮಾರಿತನ ಪೋಕರಿತನಗಳನ್ನು ಮಾಫಿ ಮಾಡುವುದಿರಲಿ, ಹಂಪಿಯ ಪುರಂದರ ಮಂಟಪದ ಮರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದಿರಲಿ … ಕಡೆಗೆ, ಇನ್ನು ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಬೇಡವೆಂದು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮತಗಳ ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಸಂಬಂಧದ ಮಿತಿ ಇಷ್ಟೇ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟು — ಒಟ್ಟಾರೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೊರೆದವಳು. ಇವಳು ಫಾತಿಮಾ. ಕಕ್ಕುಲತೆ, ಔದಾರ್ಯ, ಮತ್ತು  ಎಣೆಯಿಲ್ಲದ ಸಹನೆಯ ಮೂರ್ತಿ. ಮುಹಮ್ಮದನ ಮೆಚ್ಚಿನ ಮಗಳು. ಅವಳಿಲ್ಲಿ ಪಾತಿ. ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಗುವ ಈ ಕತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಕಟದ ಕೂಪಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಈ ಸಂಕಲನದ ಕಾಡುವ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು.

ಕೊನೆಯ ಕತೆ ‘ಮಿಣುಕು ಹುಳು’ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕರ ಪ್ರಯೋಗ. ಬೋರ್ಹೆಸ್, ಕಾಲ್ವೀನೋ ಮೊದಲಾದವರ fableಗಳು, allegoryಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಓದಿದ್ದರೂ ಅಂಥ ಕಥನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಜಾಯಮಾನಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲಿದೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ತಾದಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಕತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಬಹುದಿತ್ತು ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಾಗ್ಗ್ಯೂ, ಔಷಧಿ ಅಂಗಡಿಗೆ ಬಂದ ಎಲ್ಲರ ಚೀಟಿಗಳನ್ನೂ ಇಸಿದುಕೊಂಡು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ನೋವಿನ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಬಯಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಆ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಜನರಿಂದ ನಗೆಪಾಟಲಿಗೀಡಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಕತೆಗಾರನ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯ.

ಎಲ್ಲ ಸಂವೇದನಾಶೀಲರಂತೆ ಮಂಜುನಾಯಕರಿಗೂ ಮಿಣುಕುಹುಳದ ಉಪಟಳವಿದೆ. ಅದು ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂತಾಗಲೆಲ್ಲ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ಕಾಟ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದರೆ — ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿಯಾದರೂ — ಏನಾದರೂ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕು — ಅದು ಎಂಥ ನಿರರ್ಥಕ ಕೆಲಸವಾಗಿದ್ದರೂ! ಆದರೆ, ಮಿಣುಕುಹುಳದ ಕಾಟವಿರುವವರೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆ ಬರೆಯಲು ಹಾಗೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಅದರ ಕಾಟವನ್ನು ಕೊಂಚವಾದರೂ ತಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ. ಬಹಳ ಕಾಲದ ನಂತರ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಂದಿಡೀ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಓದು ಮೊದಲಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಖುಷಿಯ, ತೃಪ್ತಿಯ ಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿತು. ಮಂಜುನಾಯಕ ಚಳ್ಳೂರರು ಭರವಸೆಯ ಯುವ ಕತೆಗಾರರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಸಂಕಲನದಲ್ಲೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾವೆ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಂದ ಮುಂದೆ ಇನ್ನೂ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಕತೆಗಳು ಬರಲೆಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ.

ಮಂಜುನಾಯಕ ಚಳ್ಳೂರು

ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಂಜುನಾಯಕ ಚಳ್ಳೂರು ಅವರ ಹುಟ್ಟೂರು ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಂಗಾವತಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಚಳ್ಳೂರು. ಜನನ 31-08-1993ರಲ್ಲಿ. ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಬಿಎಸ್ಸಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಪಕಾಲ ಪರ್ತಕರ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಸದ್ಯ ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. “ಫೂ ಮತ್ತು ಇತರ ಕತೆಗಳು” ಇವರ ಮೊದಲ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ. ಟೊಟೊ ಪುರಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಯುವ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇವರಿಗೆ ಲಭಿಸಿವೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ಮಾರುತಿ ಭಕ್ತರ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ನೋಡುವ ಉದ್ದೇಶ ನನಗೆ ಖಂಡಿತ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಅದೂ ಸರಯೂ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ. ವ್ಯಾಸ, ವಾಲ್ಮೀಕಿ, ಕೃಷ್ಣ, ರಾಮ, ವಿದುರ, ವಿಭೀಷಣ, ಇವರೆಲ್ಲರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೂ ನನಗೆ ಗೌರವ ಆದರವಿದ್ದುದು ಮಾರುತಿ ಬಗ್ಗೆಯೇ. ಏನೇ ಆದರೂ ಎರಡು ಯುಗಗಳನ್ನು ಕಂಡವನು. ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಮಾರುತಿ ಯಾರ ಹತ್ತಿರವೇ ಮಾತನಾಡಲಿ, ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಿ, ಒಂದೂ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ಮೋಸವಿಲ್ಲ, ಕಪಟವಿಲ್ಲ, ಅಡ್ಡ ಮಾತಂತೂ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಧರ್ಮರಾಯ, ಭೀಷ್ಮ, ಕೃಷ್ಣರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾರೆ. “ಹನುಮಂತನ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು” ಎನ್ನುವುದು ನಾನು ಮುಂದೆ ಬರೆಯಲೇಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇರಲಿ, ಈಗ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಹೋದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೇಳುವೆ.

ನಾನೇಕೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬರೆದಾಗಲೂ ನನಗೆ ಹೋಗಬಾರದು ಎಂದೇನಿರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮೂರ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ರಾಮ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಸಲು ಎಲ್ಲರ ನೆರವು ಕೋರಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಹಾಗೆಂದು ಬರೆದಿದ್ದೆ ಅಷ್ಟೇ. ಮನಸ್ಸಿನ ಒಳಗಡೆ ನನಗೂ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಇತ್ತು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ತೀರ್ಪು ಸಹ ರಾಮನ ಪರವಾಗಿಯೇ ಬಂತು. ಸರಿ, ಈಗಲಾದರೂ ಹೋಗೋಣ ಎಂದು ಸೇನೆ, ಪೋಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗೆಳೆಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಹೊರಟೆ. ರಾಮನಿಗೆ highest protocol ಮತ್ತು ವಿಪರೀತ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ. ಹತ್ತಾರು ಇಲಾಖೆಗಳ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕು. ತಪಾಸಣೆಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಾಲ್ಕಾರು ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್‌ಗಳನ್ನು ಜಿಗಿಯಬೇಕು. ಭಕ್ತರಿಗಿಂತ ಪೋಲೀಸರು, ಪುರೋಹಿತರಿಗಿಂತ ರಾಜಕೀಯ ಧುರೀಣರೇ ಹೆಚ್ಚು. ಇದೆಲ್ಲದರ ಮಧ್ಯೆ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಾ ಪುಟ್ಟದಾದ ಟೆಂಟ್‌ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಂತೆ ಕೂರಿಸಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಿ, ಆತುರಾತುರವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹೊರಗಡೆ ಬಂದಾಗ, ಮಿಲಿಟರಿ ಕ್ಯಾಂಪಿನಿಂದ ಹೊರ ಬಂದಾಗ ಮೂಡುವ ನಿರಾಳ ಭಾವ.

ನಂತರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಟೆ. ಬಿಹಾರದ ಕುರ್ಮಿ ಜನಾಂಗದ ನಂಬರ್‌ ಒನ್‌ ಶ್ರೀಮಂತ ಜಮೀನ್ದಾರರು. ಅವರು ಅಪ್ಪಟ-ಅನುಪಮ ರಾಮ ಭಕ್ತರು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ತೀರ್ಪನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಓದಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆಂದೇ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಒಂದನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟು, ಆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಅರಿಶಿನ-ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆವಾಗ ಮುಂಬೈನಿಂದ ಹೋಗಿದ್ದ ನನಗೆ ಬಿಸಿಬಿಸಿ ಸಮೋಸಾ, ಚಹಾದ ಉಪಾಹಾರವಾಯಿತು. ಆವತ್ತು ಅದೇ ತಾನೆ ಓದಿದ್ದ ತೀರ್ಪಿನ ಭಾಗವನ್ನು ನನಗಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು. ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪರ್ಷಿಯಾ, ಯುರೋಪುಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸ ಬಂದು ಕಥನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದವರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರವನ್ನೇ ತೆಗೆದಿದ್ದರು. ಅವರ ಕಚೇರಿಯ ಹೊರಗಡೆ ಆವತ್ತು ರೊಯ್ಯನೆ ಬೀಸುತ್ತಿರುವ ಶೀತಗಾಳಿ, ಕತ್ತಲು ತುಂಬಿದ ವಾತಾವರಣ, ಜಟಿ ಜಟಿ ಮಳೆ.

“ನೀನು ನಿನಗೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ಒಂದು ಪವಿತ್ರವಾದ ದಿನದಂದು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದೀಯೇ. ಸರಯೂ ನದಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ದಡದಲ್ಲಿ ಈವತ್ತು ಮಾರುತಿ ಭಕ್ತರ ಸಮಾವೇಶವಿದೆ. ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರ ಪ್ರಭು ಈ ದಿನವೇ ಸರಯೂ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದ ದಿನ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಈ ದಿನ ಮಾರುತಿ ಭಕ್ತರು ಸೇರಿ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೋಗಿ ನೋಡೋಣ ಬಾ.”

ನಾವು ಹೋದ ನದಿಯ ದಡದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಶಿವನ ದೇವಾಲಯವಿತ್ತು. ಪೂಜೆ, ಮಂಗಳಾರತಿಯೆಲ್ಲ ಮುಗಿದಿತ್ತು. ಶೀತಗಾಳಿ ಈಗ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಮಳೆಯ ರಭಸ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ದೂರದಿಂದಾಚೆಗೆ ಏನೂ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ, ಭಕ್ತರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಾವಜೀವಿ, ಅಧ್ಯಯನಶೀಲರು ಕೂಡ. ಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು:

“ರಾಮನಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಗೊಂದಲ, ಸಂದೇಹ. ತಾನೊಬ್ಬ ಹುಲುಮಾನವನೋ ಇಲ್ಲ ಭಗವಂತನ ಅವತಾರದ ಒಂದು ರೂಪವೋ? ಈ ತಾಕಲಾಟ ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಪರಿಹಾರವಾಗಲಿಲ್ಲ. ವಾಲ್ಮೀಕಿಗೂ ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ತೆರೆದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿಯೇ ಇಟ್ಟ! ಕೊನೆ ಕೊನೆಗೆ ತಾನು ಹುಲುಮಾನವನಲ್ಲ, ಭಗವಂತನ ಅವತಾರ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತನಾಗಿ ಬಂದವನು ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅಷ್ಟು ಗೊತ್ತಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಾಮ ದಣಿದಿದ್ದ, ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದ; ನಿರಂತರ ಯುದ್ಧ, ಪ್ರವಾಸ, ವನವಾಸ. ದಾಂಪತ್ಯ ಕಲಹದಿಂದ ನೊಂದಿದದ್ದ ಅತನನ್ನು ಕಂಡು ದೇವಾನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಯ್ಯೋ ಎನಿಸಿತು!

“ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಒಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆಂದು ಕಳಿಸಿದ್ದೆವು. ರಾವಣನ ಹತ್ಯೆಯಾಯಿತು. ನಿನ್ನ ಕೆಲಸ-ಪಾತ್ರ ಮುಗಿಯಿತು. ಮುಂದಿನದು ನಿನ್ನ ಆಯ್ಕೆ. ತ್ರೇತಾಯುಗವು ಮುಗಿಯುವ ತನಕವೂ ಇರಬಹುದು. ಬೇಕಿದ್ದರೆ ನೀನೇ ದ್ವಾಪರ, ಕಲಿಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದು. ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ಆಯ್ಕೆ.”

ರಾಮಚಂದ್ರ ಸುತಾರಾಂ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. “ನನಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಸುಸ್ತಾಗಿದೆ. ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಮನುಷ್ಯರನ್ನೇ ನಾನು ನಿಭಾಯಿಸಲಾರದೆ ಹೋದೆ. ಇನ್ನು ದ್ವಾಪರ, ಕಲಿಯುಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ? ಅದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಏನಿದ್ದರೂ ಹನುಮಂತನೇ ಸರಿ. ಕಾಡು, ನಾಡು, ಸಮುದ್ರ, ಆಕಾಶ, ಪರ್ವತ, ಹತ್ತು ಹಲವು ನಾಗರಿಕತೆಗಳನ್ನು ಕಂಡವನು, ಬಲ್ಲವನು. ನನಗಿಂತ ಅವನೇ ಸಮರ್ಥ,” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆತುರಾತುರವಾಗಿ ಸರಯೂ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ನಡೆದು, ದೇವಲೋಕದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದ. ಈವತ್ತೇ ಆ ಪವಿತ್ರ ದಿನದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಭಕ್ತರೆಲ್ಲ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

ಹನುಮಂತನಿಗೂ ಆವತ್ತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಜೊತೆಯೇ ದೇವಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಕಾತುರವಿತ್ತು. ರಾಮಚಂದ್ರನಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಊರಿಗೆ ವಾಪಸ್‌ ಹೋಗುವ ಗಡಿಬಿಡಿ. ನಾಲ್ಕು ಕ್ಷಣ ನಿನ್ನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹನುಮಂತ ಗೋಗರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೈ ಚೆಲ್ಲಿ ಹೊರಟೇ ಬಿಟ್ಟ. ಮಾರುತಿ ವಿಷಾದದಿಂದ, ವ್ಯಾಕುಲತೆಯಿಂದ ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ.

ನಾವು ದಡ ತಲುಪಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರ ಗಡಿಬಿಡಿ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಭಜನೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮಾರುತಿಯ ವೇಷ ಧರಿಸಿದವರೊಬ್ಬರು ವ್ಯಾಕುಲಚಿತ್ತರಾಗಿ, ವಿಷಾದ ಭಾವದಿಂದ ಗದ್ದದ ಮೇಲೆ ಕೈ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಕೂತಿದ್ದರು. ಭಕ್ತರೆಲ್ಲ ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾವೂ ಕೂಡ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದೆವು. ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಾನು ಅಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ಮಾರುತಿ ಗದರಿಕೊಂಡರು.

“ನಮಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಕ್ಷಣಗಳು, ಕ್ಷಣಗಳ ರೀತಿ ಈಗಾಗಲೇ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ. ನೀನು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಡ, ಹೊರಡು.” ನಾನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಡ್ಡಬಿದ್ದು ಒಂದೆರಡು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿದೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತೆ. ಮಾರುತಿಯ ವೇಷ ಹಾಕಿದ್ದವರಿಗೆ ಮುಖದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಿದ್ದರು. ಮಾರುತಿಯ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ಜಿನುಗಿ ಬಣ್ಣವೆಲ್ಲ ಕರಗಿ ಕೆಳಗಡೆ ಹರಿದು ಸರಯೂ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.

ನನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು, “ಇನ್ನೊಂದು ವಾರ ಇಲ್ಲಿ ಮಾರುತಿ ಸಪ್ತಾಹ. ಮಾರುತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಉಪನ್ಯಾಸ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಂದ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಬಂದ ಪಂಡಿತರಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ. ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ. ಸಮಾರೋಪವೆಲ್ಲ ಆದ ಮೇಲೆ, ಹನುಮಂತ ಕೂಡ ಎದ್ದು ನದಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವೇಷ ಬದಲಾಯಿಸಿ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಸಾಧಾರಣ ವೇಷ-ಭೂಷಣ ಧರಿಸಿ, ಕಲಿಯುಗದ ಉಳಿದಿರುವ ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಉದ್ಯುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.”

ಕೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ

ಲೇಖಕ ಕೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಸಣ್ಣಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ಪ್ರಬಂಧ, ವಿಮರ್ಶೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಬಂಧ, ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣಕತೆಗಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಮಾಸ್ತಿ ಕಥಾ ಪುರಸ್ಕಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಸಾಧನೆಗೆ ಮಾಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದಕ್ಕಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ಪ್ರಾಗ್‌ನ (Prague) ಒಬ್ಬ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ನನ್ನು  ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಮ್ಮೇಳನವೊಂದಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಕಲಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪ್ರಾಗ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, ತನ್ನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವಾಗ “ರೂಡೆ ಪ್ರಾವೋ”1—ಅದು ಪಾರ್ಟಿಯ ದೈನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ—ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಓದುತ್ತಾನೆ: ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮ್ಮೇಳನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ಚೆಕ್ (Czech) ಎಂಜಿನಿಯರ್ ತನ್ನ ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಪನಿಂದೆಯ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆ, ಜೊತೆಗೆ ಆ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಎಂದರೆ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಅದು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರಬೇಕಾದ ಪ್ರಮಾಣದ್ದು. ನಮ್ಮ ಎಂಜಿನಿಯರ್‍‌ಗೆ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನಂಬಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಲೇಖನವು ಅವನನ್ನೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ. ಆಗ ಅವನ ಕಚೇರಿಯೊಳಗೆ ಬಂದ ಅವನ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಅವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಗಾಬರಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ: ಅಯ್ಯೋ ದೇವರೇ! ನೀವು ಮರಳಿ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ! ನನಗೆ ಒಂದೂ ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ—ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಏನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ನೋಡಿದಿರಾ?

ಎಂಜಿನಿಯರ್ ತನ್ನ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಭೀತಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ಈಗ ಏನು ಮಾಡಬಹುದು? ಅವನು ರೂಡೆ ಪ್ರಾವೋದ ಕಚೇರಿಗೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸುದ್ದಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರನಾದ ಸಂಪಾದಕನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸಂಪಾದಕ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ, ಹೌದು, ನಿಜಕ್ಕೂ ಇದೊಂದು ತೊಡಕಿನ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು, ಎಂದರೆ ಸಂಪಾದಕ, ಇದರಲ್ಲಿ ಏನೂ ಮಾಡಲು ಬರುವಂತಿಲ್ಲ; ಅವನಿಗೆ ಆ ಲೇಖನದ ಪಠ್ಯ ನೇರವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೇ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು, ಹೌದು, ಖಂಡಿತ, ಇದೆಲ್ಲವೂ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅವರು, ಎಂದರೆ ಸಚಿವಾಲಯವು, ಇದರಲ್ಲಿ ಏನೂ ಮಾಡಲು ಬರುವಂತಿಲ್ಲ; ಅವರಿಗೆ ಆ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಲಂಡನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜನರಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲ, ನಾವು ಎಂದೂ ಏನನ್ನೂ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಏನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನು ವ್ಯಾಕುಲಪಡಬೇಕಾದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ, ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಎಂಜಿನಿಯರ್‍‌ಗೆ ವ್ಯಾಕುಲ ಆಗಿಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ನಿಗಾ ಇಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಅವನ ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ಕದ್ದಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಎಂಬುದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅವನ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅವನಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ದುಃಸ್ವಪ್ನಗಳನ್ನು ಕಾಣತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆಂದರೆ, ಇನ್ನು ಈ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಿಸಿ ಅವನು ಬಹಳಷ್ಟು ನಿಜವಾದ ಗಂಡಾಂತರಗಳಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ದೇಶವನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೋದವನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಕಾಫ್ಕಾನ ಬಹುತೇಕ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಅಂಶವೆಂದರೆ ತಪ್ಪರಿವು ಮತ್ತು ದಂಡನೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಎತ್ತರಿಸಿದ ಗ್ರಹಿಕೆ—ಅವುಗಳ ಹಲವು ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ. ಮತ್ತಿನ್ನು ಇಲ್ಲಿ protagonistನ ಮನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಯಾವ ತಪ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ತೀವ್ರವಾದ ಈ guiltನ ಭಾವನೆ ಒಮ್ಮಿಂದೊಮ್ಮೆಲೇ ಉಂಟಾಗಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಬೇರೂರಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೇ ಬರುವುದು ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆ (acceptance); ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಿಕೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪದವೇ ಇಲ್ಲ. ವ್ಯಥೆಗೆ ಹಂತಗಳಿರುವಂತೆ (Stages of Grief) ತಪ್ಪರಿವಿಗೂ ಹಂತಗಳಿರುತ್ತವೇನೋ (Stages of Guilt?). ಆದರೆ ಕಾಫ್ಕಾನಲ್ಲಿ ಬಹುಬೇಗನೇ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯ ಹಂತ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಕಥಾನಾಯಕರು ಮೊದಲಿಗೆ ತಮ್ಮ ದೆಸೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದಾದ ಮೇಲೆ ತಾವು ಮಾಡಿರಬಹುದಾದ ತಪ್ಪನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಕಂಡುಕೊಂಡು ಅನ್ವಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಏಕೆಂದರೆ, ಕಾಫ್ಕಾನ ಪ್ರಕಾರ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಸಿಕ್ಕುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತ ಹೋಗಿ ಉಪಯೋಗವೇ ಇಲ್ಲ. ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುವುದು ಒಂದೇ ಹೊಳಲು: ನೀನು ಹೇಳುವುದೆಲ್ಲ ನಿಜ, ನಿನ್ನದೇನೂ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆಯಲ್ಲ? ಇನ್ನೇನೂ ಮಾಡಲು ಬರುವಂತಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯದ ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಕಾದು ಕೂತ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ, “ಎಲ್ಲರೂ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುವುದಂತೂ ನಿಜ. ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರಾರೂ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕೋರಿಲ್ಲವೇಕೆ?” ಎಂದು ಹತಾಶನಾಗಿ ಕೇಳಿದಾಗ ದಕ್ಕುವುದು, “ಬೇರಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಸಿಗುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ಬಾಗಿಲು ಇದ್ದದ್ದೇ ನಿನಗಾಗಿ. ಮತ್ತೀಗ ನಾನದನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದೇನೆ,” ಎನ್ನುವ ದ್ವಾರಪಾಲಕನ ನಾಟಕೀಯ ವಿಪರ್ಯಾಸದ ಉತ್ತರವಷ್ಟೇ.

The Judgement ಕತೆಯಲ್ಲಿ ತಂದೆ ತನ್ನ ಮಗನ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಲ್ಲದೇ ಒಮ್ಮಿಂದೊಮ್ಮೆಲೇ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ತೀರ್ಪು ಕೊಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ: ನೀರಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸಾಯುವಂತೆ. ಇದೊಂದು ರೀತಿ ನಮ್ಮ ಪುರಾಣದ ಕತೆಗಳ ಶಾಪವಿದ್ದಂತೆ! ಅದನ್ನು ಬದಲಿಸಲು, ಅದು ಹುಸಿಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಮತ್ತಿದು ಅಪರಿಹಾರ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಶಪಿತರು ಶಾಪವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಮಗ ಯಾವುದೋ ಕಾಣದ ಕೈಯಿಂದ ತಳ್ಳಿದವನಂತಾಗಿ ಓಡಿ ಹೋಗಿ ಒಂದು ಸೇತುವೆಯ ಮೇಲಿಂದ ನೀರಿಗೆ ಹಾರಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

The Metamorphosis ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೆಗೋರ್ ಸ್ಯಾಂಸಾ ಹುಳವಾಗಿ ಬದಲಾದದ್ದನ್ನು ಅನಗತ್ಯ ಗಲಿಬಿಲಿಗೊಳಗಾಗದೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತೆ—ಕಾಫ್ಕಾನ ಬಹುತೇಕ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ವಿಲಕ್ಷಣ ಘಟನೆಗಳಿಗೂ ಅದರದೇ ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ತರ್ಕ (internal logic) ಇರುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಅವನ ಪಾತ್ರಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತೆ— ನಾವೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು. ಆ ಭ್ರಾಮಕ ಘಟನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದಂತೆ ಅದೊಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮಾನವಿಕ ಕತೆಯಂತೆಯೇ ಓದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕತೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಇರುವುದು ಅಲ್ಲಿ: ಅದರ ಭ್ರಾಮಕ ಪ್ರಮೇಯದಲ್ಲಲ್ಲ. ಗ್ರೆಗೋರ್ ಹುಳವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರವಾಗುವುದರ ಬದಲು ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೇನೋ ಅನಪೇಕ್ಷಿತವಾದುದು ಆಗಿದ್ದರೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ, ಕೆಟ್ಟ ಕಾಯಿಲೆ, ಇತ್ಯಾದಿ) ಅಥವಾ ಅವನು ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಲಗೆಟ್ಟವನಾಗಿ (invalid) ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅವನ ಕುಟುಂಬದ ಉಳಿದವರ ಪಲ್ಲಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿ ಕಾರಣನಾಗಿದ್ದರೂ ಕತೆ ಈಗಿದ್ದಂತೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿತ್ತೇನೋ. ಹುಳವನ್ನು ರೂಪಾಂತರದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಕತೆಗಾರನ ತಂತ್ರದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ನೋಡಬೇಕೇ ಹೊರತು ಓದುಗರು ಅದಕ್ಕೆ ಅತಿಯಾದ ಮಹತ್ವ ಕೊಡಬಾರದು ಎಂದು ಕಾಫ್ಕಾನ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.2 ಹೀಗಾಗಿ ಕಥಾನಾಯಕನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಾಫ್ಕಾ ಮೊದಲಿಗೇ ಒಂದಷ್ಟು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ಗ್ರೆಗೋರ್‍‌ಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಮುಖ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ, ಹಾಸಿಗೆ ಬಿಟ್ಟೆದ್ದು ತಯಾರಾಗಿ ರೈಲು ಹಿಡಿದು—ಈಗಾಗಲೇ ಸಾಕಷ್ಟು ತಡವಾಗಿದೆ!—ನೌಕರಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಹೇಗೆ ಎನ್ನುವುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಮನೆಯವರ ಸೌಖ್ಯ ಅವನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ದುಡಿಯುವುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಅದನ್ನು ಕೊಡಲು ಅವನಿಗಾಗದಿದ್ದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಕಾಫ್ಕಾನ ಇನ್ನೊಂದು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಕತೆಯಾದ In the Penal Colonyಯಲ್ಲಿ ಆಪಾದಿತರನ್ನು ಸಾದ್ಯಂತವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುವ ಯಂತ್ರವೊಂದಿದೆ. ಕತೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ನಾಲ್ಕು ಪಾತ್ರಗಳು: ಯಂತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ; ದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಯಂತ್ರದ ಮೇಲೇರಲು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಆಪಾದಿತ (ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮನೆಯ ರಾತ್ರಿ ಕಾವಲುಗಾರನಾದ ಅವನು ಗಂಟೆಗೊಂದಾವರ್ತಿ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಸಲಾಮು ಹೊಡೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.); ಆಪಾದಿತನನ್ನು ಕಾಯಲು ಒಬ್ಬ ಸೈನಿಕ; ಮತ್ತು ಯಂತ್ರವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದ ಒಬ್ಬ ಗಣ್ಯ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಯಾತ್ರಿ. ಆ ಗಣ್ಯ ಯಾತ್ರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊಡುವ ಈ ಅದ್ವಿತೀಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಅದರ ನ್ಯಾಯೋಚಿತತೆಯನ್ನು ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಸುವ ಹವಣಿಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಯದು. ಅದಾದರೆ ಯಾತ್ರಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕೃಪೆಗೊಳಗಾಗಿರುವ ಈ ಯಂತ್ರ ಮತ್ತೆ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಬರಬಹುದು ಎಂದು ಅವನ ಆಸೆ. ಅವನಂದುಕೊಂಡ ಹಾಗೆ ಆಗದಿದ್ದಾಗ ಕೂಡಲೇ ಆ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ತಾನೇ ಆ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಯಂತ್ರದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ BE JUST ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಯಂತ್ರದ ತಡಿಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಥವಾ ಕುಂದೇರಾ ತಮ್ಮ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ:

“[ದಾಸ್ತೋಯೆಫ್‌ಸ್ಕೀಯ Crime and Punishment ಕಾದಂಬರಿಯ] ರಾಸ್ಕೋಲ್‌ನಿಕೋವ್‌ನಿಗೆ (Raskolnikov) ತನ್ನ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವಿನ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮನಃಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲು ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ಸನ್ನಿವೇಶವಾಗಿದೆ.

ಕಾಫ್ಕಾನಲ್ಲಿ [ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯ] ತರ್ಕವು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಕಾರಣ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಅಸಂಬದ್ಧತೆಯು ಎಷ್ಟು ಅಸಹನೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದರೆ, ನೆಮ್ಮದಿ ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರೋಪಿಯು ತನಗಾದ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು: ಶಿಕ್ಷೆಯು ಮೊದಲಾಗಿ ನಂತರ ಅದು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ತಪ್ಪನ್ನು ಅರಸುತ್ತದೆ.”

ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ ಕತೆಯನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವಂತೆ ನಮಗೆ ಇದು Kafkaesque ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ ಬರಬಹುದು. ಅವನ “Before the Law”ದಂಥ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳು, “The Trial”ನ ಜೋಸೆಫ್ ಕೆ ನೆನಪಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಕಾಫ್ಕಾ ಬರೆದ ಕತೆಯಲ್ಲ. ಇದೇ ಪ್ರಬಂಧದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕುಂದೇರಾ ಈ "ಕತೆ"ಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಪ್ರಬಂಧ ಶುರುವಾಗುವುದು ಹೀಗೆ: “ನನ್ನ ಗೆಳೆಯ ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಕ್ವೊರೆಕಿ (Josef Skvorecky) ಅವರ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಈ ಸತ್ಯಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: […]”

ಇಲ್ಲಿಯೂ ಎಂಜಿನಿಯರ್‍‌ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಪು ಸಿಕ್ಕು ಅವನು ಮುಂದೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದು ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ರಮ ವಲಸೆ (ಅವನು ಇನ್ನೂ ಮಾಡಿರದ) ತಪ್ಪೂ ಹೌದು ಅದರ ಶಿಕ್ಷೆಯೂ ಹೌದು. ಇದರ ಅಪರಿಹಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಅವನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕಾದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಆ ತಪ್ಪನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದೇ ತೀರುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಕಾಫ್ಕಾ ಬರೆಯದ ಅತ್ಯಂತ ಕಾಫ್ಕಾಎಸ್ಕ್ ಕತೆಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂದು ನನ್ನ ಭಾವನೆ.

ಗಾರ್ಸೀಯಾ ಮಾರ್‍‌ಕೇಸ್‌ನ ಬಹುಪ್ರಸಿದ್ಧ One Hundred Years of Solitude ಶುರುವಾಗುವುದು ಹೀಗೆ: “Many years later, as he faced the firing squad, Colonel Aureliano Buendía was to remember that distant afternoon when his father took him to discover ice.” ನಾನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಲ ಹಿಮವನ್ನು ತೀರ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡದ್ದು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದ ವೆಸ್ಟ್ ಲಫಾ಼ಯೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ (West Lafayette). ಅಲ್ಲಿನ ಪರ್ಡೂ (Purdue) ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಪ್ರೊಫೆ಼ಸರ್ ಒಬ್ಬರು ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಲ Visiting Scholar ಆಗಿ ಅವರ ಲ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರಿಂದ ನಾನಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಮಾನ ಹತ್ತಿದವನು ಜನವರಿ ತಿಂಗಳ ಅತ್ಯುಗ್ರ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ ಫೂ಼ಟುಗಟ್ಟಲೇ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಹಿಮದ ನಡುವೆ ಬಂದಿಳಿದಿದ್ದೆ.

ಪಮುಕ್‍ನ ‘ಸ್ನೋ’ (Snow, ಟರ್ಕಿಶ್‍ನಲ್ಲಿ ‘ಕಾರ್’) ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ನಾನು ಮೊದಲಿಗೆ ಓದಿದ್ದೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನಾನು ಓದಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಬಿರುಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿನ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಓದಬೇಕಿತ್ತೇನೋ. ಆಗ ಅವನ ಹಿಮದ ವರ್ಣನೆಯ first hand ಅನುಭವವಾಗುತ್ತಿತ್ತೇನೋ: ಹಿಮದ ಹರಳೊಂದು ಷಟ್ಕೋನವಂತೆ; ಅಥವಾ, ಹೆಚ್ಚು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ರೆಂಬೆಕೊಂಬೆಗಳು ಮೂಡಿ, ಆರು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಚಾಚಿದಂತೆಯೋ, ನಕ್ಷತ್ರ ಮೀನಿನಂತೆಯೋ ಕಾಣುತ್ತದಂತೆ. ಅದಾದ ಮೇಲೆ ನಾವು ಹಿಮವನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಎಂದಾದರೂ ಹಿಮ ಬೀಳುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಓದಿ, ಪಾಮುಕ್ ವರ್ಣಿಸಿದಂತೆ ಹಿಮದ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೋ ನೋಡಬೇಕು.

ಹಿಮದ ಈ ಸಮರೂಪತೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ನಿದರ್ಶಿಸಿದವನು ವಿಲ್ಸನ್ ಆಲ್ವಿನ್ “ಸ್ನೋಫ಼್ಲೇಕ್” ಬೆಂಟ್ಲಿ. ಒಂದು ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಗೆ ತನ್ನ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಜೋಡಿಸಿ, ಸ್ನೋಫ಼್ಲೇಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ ಒಟ್ಟಂದವನ್ನು ಹೊರತಂದು ತನ್ನ ಫೋಟೋಗಳ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿದ. ಹಿಮ ಕರಗುವ ಮೊದಲೇ ಅವುಗಳ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ತನ್ನದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಂತ್ರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ. ಇದು ಸುಮಾರು 1885ರಲ್ಲಿ.

ಪಮುಕ್‍ನ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ಕಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟ ಕವಿ. ಅವನು ಬರೆದ 19 ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಹಿಮದ ಹರಳುಗಳ ಅಕ್ಷರೇಖೆಗಳ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ನೆನಪುಗಳು (memory), ಕಲ್ಪನೆ (imagination) ಮತ್ತು ವಿಚಾರ (reason); ಇವು ಮೂರು ಅಕ್ಷರೇಖೆಗಳು. ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬರೆದ ಪದ್ಯಗಳು. ವೈಚಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಚಾಳಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪದ್ಯಗಳು, ಹೀಗೆ. ಅವನು ಪದ್ಯ ಬರೆಯದೆ ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳು ಸಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಈಗ ಅವನಲ್ಲಿ ಪದ್ಯಗಳು ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದು ಮೂಡುತ್ತಿವೆ. ಅದೇನು ಹಿಮದ ಅದ್ಭುತ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದಲೋ; ಹಳೆಯ ಗೆಳತಿಯ ಮೇಲೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರೇಮದಿಂದಲೋ; ಕುಡಿಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಅನೇಕ ಗ್ಲಾಸು ರಾಕಿಗಳ ಪರಿಣಾಮವೋ; ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮೂಡಿ, ದೈವಪ್ರೇರಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೋ. ಅದೇನೇ ಇರಲಿ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆದದ್ದೆಂದರೆ ಎರಡು ಮೂರು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು 19 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ (ಅಥವಾ ಅವು ಅವನಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ). ಆ ಮೂರು ದಿನಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಮುಂದೆ ಅವನು ಬದುಕಿದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೇನನ್ನೂ ಅವನು ಬರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಸಮಯವನ್ನು ಅವನು ಆ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ ಒಂದು ಸಂಕಲನವನ್ನು ಹೊರತರುವ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಆಗಿ, ಕೊನೆಗೆ ಉಳಿದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಅವನು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಹಸಿರು ಡೈರಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಫ಼್ರ್ಯಾಂಕ್‌ಫ಼ರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾನನ್ನು ಗುಂಡು ಹೊಡೆದು ಕೊಂದ ಮನುಷ್ಯ ಅದನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಾನೇನೋ!

ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ 12 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಕಾ ಇಸ್ತಾನ್‍ಬುಲ್‍ಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನ ಗೆಳೆಯನ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಕಾರ್ಸ್ ಎಂಬ ನಗರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಟರ್ಕಿಯ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಅನತೋಲಿಯದ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶವದು. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅರ್ಮೇನಿಯ. ಸ್ವಲ್ಪ ಆಚೆ ರಷ್ಯಾ. ಕಾ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಉದ್ದೇಶ: “ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು,” ಮತ್ತು “ಕಾರ್ಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹುಡುಗಿಯರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳ ಪಿಡುಗಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು”. ಒಬ್ಬ ಪತ್ರಕರ್ತನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅದೇ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾನ ಹಳೆಯ ಗೆಳತಿ ಐಪೆಕ್ ಇದ್ದಾಳೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅವಳು ತನ್ನ ಗಂಡನಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ತಂದೆಯ ಹಾಗೂ ತಂಗಿಯ ಜೊತೆ ಇದ್ದಾಳೆ. ಈ ವಿಷಯವೇ ಬಹಳ ಮಾಡಿ ಕಾ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು.

ಆದರೆ ಎಂದಿನಂತೆ ಪಮುಕ್‍ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲ ರೆಡ್ ಹೆರ್ರಿಂಗ್‍ಗಳಷ್ಟೆ. ಎಲ್ಲ ನೆಪಗಳಷ್ಟೆ. ಇದಿಷ್ಟು ಶುರು ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಮುಂದೆ ಹೋದಂತೆ ನಮಗೆ ಸಿಗುವುದು ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಉತ್ಕಟ ಚಿತ್ರಣ: ಬಿಡದೆ ಬೀಳುವ ಹಿಮ; ನಿರ್ಜನ ರಸ್ತೆಗಳು; ಹೆಜ್ಜೆಗೊಂದಿವೆಯೋ ಎನ್ನಿಸುವ, ಊರಿನ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳ ಅಡ್ಡಾಗಳಿಗಿರುವ, ಚಹಾದಂಗಡಿಗಳು; ಮಫ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಕಂಡಕಂಡಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪೊಲೀಸರು; ಅವರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿದಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ನೂರಾರು ನಾಗರಿಕರು; ಬೀದಿನಾಯಿಗಳು; ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಹುಡುಗರು; ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು; ಒಟ್ಟಾರೆ, ಕಾರ್ಸ್ ಎಂಬ ದುಃಖದ, ದುಗುಡ ತುಂಬಿದ ಊರು.

ಪಮುಕ್‌ನ ಇನ್ನೊಂದು ಪುಸ್ತಕ Istanbul: Memories of a City ಎಂಬ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಇಸ್ತಾನ್‍ಬುಲ್‍ನ ಇಡೀ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಒಂದೇ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ: ಹೂಜ಼ೂನ್ (Hüzün) ಅಥವಾ melancholy. ಇದು ವಿಷಣ್ಣತೆ ಅಥವಾ melancholyಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದದ್ದು, ಇದೊಂದು ಅನುವಾದ ಮಾಡಲಾಗದ ಪದ ಎಂದು ಅವನ ಅನ್ನಿಸಿಕೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅವನ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಭಾವವೇ ಇಂಥ hüzün. ಇಡೀ ಇಸ್ತಾನ್‍ಬುಲ್‍ನ ಒಳಹೊಕ್ಕು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಭಾವ ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ ಆದರೆ ಅರಿಯಲಾಗದ ದುಮ್ಮಾನದ್ದು. ಅದನ್ನು ಮನಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ ಪಾಮುಕ್.

ಟರ್ಕಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ದೇಶ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ಸಂಘರ್ಷ ಸದಾಕಾಲ ಇರುವಂಥ ದೇಶ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಪಾಮುಕ್‍ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಮುಖ್ಯ ಮೋಟಿಫ಼್ ಅದೇ. ಕಾರ್ಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಪಿಡುಗು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಲ್ಲ ಯೌವನದ ಹುಡುಗಿಯರು ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಮದುವೆಯಾದವರು. ಈ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣಗಳೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟ: ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಬೇಡದ ಮದುವೆಯಾದದ್ದು, ವಿಫಲ ಪ್ರೇಮ, ಮನೆಯವರ ಕಾಟ. ಏನೇನೋ ಕಾರಣಗಳು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಬೆರೆತಿದೆ. ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಸೆಕ್ಯುಲರಿಸ್ಂ‍ನ ಹೇರಿಕೆ! ಅದು ಕಾರ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ (ಹಾಗೂ ಅನತೋಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ) ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದು ಹೆಂಗಸರು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊದ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ವಸ್ತ್ರಗಳ (ಹೆಡ್‍ಸ್ಕಾರ್ಫ಼್) ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧದ ಮೂಲಕ. ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸೆಕ್ಯುಲರ್ ಆಗಬಯಸುವ, ಹೆಚ್ಚು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯವಾಗಿ ತನ್ಮೂಲಕ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ಸರಕಾರ, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗ. ದೇವರು, ಧರ್ಮ, ರಿವಾಜುಗಳು ಕೊಡುವ — ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪವೇ ಇದ್ದರೂ ಸರಿ — ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಬಯಸುವ ಬಡ ಜನ, ಪೌರ್ವಾತ್ಯರು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು. ಇವರ ನಡುವಿನ ನಾನಾ ನಮೂನೆಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಮತಾಂಧರ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ರೂಢಿಯಿರುವ ನಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸೆಕ್ಯುಲರ್ ಮಂದಿಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ! ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂದರೆ ಏನು? ಬಂಧಮುಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಏನು? ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕಾಡುತ್ತವೆ. ಧರ್ಮದ ಕಾರಣಕ್ಕಿಂತ ಸೆಕ್ಯುಲರ್ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೇಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಹೆಡ್‍ಸ್ಕಾರ್ಫ಼್ ಧರಿಸುವ ಹುಡುಗಿಯರು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ರಂಗದ ಮೇಲೆ, ಸಾವಿರಾರು ಮಡಿವಂತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೆದುರಿಗೆ, ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸೆಳೆದು ನೆಲಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ಸುಡುವ ದೃಶ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಅಟಾಟರ್ಕ್‌ನ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಭಾಷಣಗಳು, ಆ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುತ್ತೇವೆಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಅಧಿಕಾರದ ಆಸೆಗೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ ನಡೆಸುವ ಜನರೂ ಇದ್ದಾರೆ.

ಅವರು ಯಾವ ಬಟ್ಟೆ ತೊಡಬೇಕು ತೊಡಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲೂ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದೆಲ್ಲರಿಗೂ ಇದ್ದಂತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಏನು ಪರಿಹಾರ? ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಂಥದನ್ನು ಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶವೂ ಕಾದಂಬರಿಗಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ, ಇದೆಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಡಾರ್ಕ್ ಕಾಮೆಡಿ ಎಂಬಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ ಪಮುಕ್‍ನ ಶೈಲಿಯ ದೆಸೆಯಿಂದ. ಪ್ರೀತಿ, ಧರ್ಮ, ಪರಂಪರೆ, ಆಧುನಿಕತೆ; ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಸಲುವಾಗಿನ ಬಡಿದಾಟಗಳು; ಎಲ್ಲವೂ ದೊಡ್ಡದೊಂದು ಪ್ರಹಸನ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಮುಕ್‍ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಅದರದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ತೆವಳುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಯಸಿಯನ್ನು ಭೆಟ್ಟಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಹೊರಟಾಗಲೂ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕವಿತೆಯ ಹಕ್ಕಿಯೊಂದು ಹಾರಿ ಬಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಗೂಢಚಾರನಿದ್ದಾಗಲೂ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಚಹಾದಂಗಡಿಯೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿ, ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಡೈರಿ ತೆಗೆದು, ಪದ್ಯವೊಂದನ್ನು ಬರೆಯುವಷ್ಟು ಪುರುಸೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದ ಅಂದಾಜು ನಮಗೆ ಸಿಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಗೂ ಹೊಸದೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಸೋಜಿಗವೇ ಸ್ಥಾಯಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2014ರಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಆಹುತಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಸಂತ್ರಸ್ತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಇನ್ನೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಯೆಮನೀ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ 400ರಷ್ಟು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ 2018ರಲ್ಲಿ “What Have You Left Behind? Voices From A Forgotten War” (ಮೂಲ ಅರೇಬಿಕ್, ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಅನುವಾದ: ಸವದ್ ಹಸನ್) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಲಿಯಾದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರನ್ನೂ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಯೆಮೆನ್‌ನ ಒಳಜಗಳದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಮನಕರಗಿಸುವ ದಾಖಲಾತಿಯಾಗಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ New York Review of Books (NYRB) ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತ ಸಮಂತ್ ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್ “The Weight of One Story” ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿಯವರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದನ್ನೋದಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಶಶಿಧರ್ ಡೋಂಗ್ರೆ ಅದನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಬುಶ್ರಾ ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಅವರ What Have You Left Behind? Voices from a Forgotten War (“ನೀವು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದದ್ದಾದರೂ ಏನು? ಮರವೆಯಾದ ಯುದ್ಧದ ದನಿಗಳು”)  ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ (“ಅವಳು ಅತ್ತಳು”) ಎನ್ನುವುದು ಅರವತ್ತು ಬಾರಿಯಾದರೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಗಂಡಸರು ಅತ್ತದ್ದು ಕಡಿಮೆ. (“ಅವನು ಅತ್ತ”) ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತು ಬಾರಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪದಗಳನ್ನು ಯೆಮನೀ ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಅವರು ಇಟಾಲಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ  ಬಳಸುತ್ತಾರೆ (ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಆವರಣದೊಳಗೆ ಇರಿಸುತ್ತಾರೆ). ನಾಟಕ ಕರ್ತೃ ನಿರ್ದೇಶಕನಿಗೆ ಕೊಡುವ ಸೂಚನೆಗಳ ಹಾಗೆ. ಇವು ಯೆಮನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಮೌಖಿಕ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ಓದಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಸೂಚನೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ನೂರಾರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಲು ಇರುವ ವಸ್ತು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಇದೆ. ಈ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಈಗ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಆಗಿದ್ದು, ಅದು 377,000 ಜನರನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಘೋರ ಮಾನವೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಾಗಿದ್ದು, 24 ಮಿಲಿಯನ್ ಯೆಮನೀ ಜನರಿಗೆ ನೆರವು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ನಾಯಕರು ಮೌನವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ  ಈ ಯುದ್ಧ ಬೇಗ ನಿಲ್ಲಬೇಕೆಂಬ ಇರಾದೆ ಇದ್ದಂತಿಲ್ಲ.

ಈ ಯುದ್ಧದ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಕೇವಲ ಕಲವೇ ನಿಮಿಷ ಕಳೆದರೂ ಇದು ಎಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಯೆಮನ್‌ನ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿ ಶಿಯಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೌದಿಗಳು ಒಂದು ಕಡೆ; ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಡಳಿತ. ಆ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಯುಎಇ ದೇಶಗಳು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಯೆಮನ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಯೊಳಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಹಳ ದಿನಗಳಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಯೆಮನ್ ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತಷ್ಟೆ. ಆಗ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ವಹಾಬಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಉತ್ತರ ಯೆಮನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರಡುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೌದಿ  ಗುಂಪನ್ನು ಬಲಹೀನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಿತ್ತು. 1990ರಲ್ಲಿ ಅಲಿ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಸಾಲೇಹ್ (Ali Abddullah Saleh) ಎಂಬ ನಿವೃತ್ತ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ಆ ದೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ನಿರ್ದಯತೆಯಿಂದ 12 ವರ್ಷ ಆಳಿದ ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಯೆಮನ್‌ಗಳು ಒಂದಾದವು. ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಛಿದ್ರಗೊಂಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಯೆಮನ್‌ನ ಎರಡೂ ಬಣಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಆಸಕ್ತಿ — ಇವುಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಕಾಲವಾದರೂ ಎರಡೂ ಬಣಗಳು ಒಂದು ದೇಶದಂತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಶಾಂತಿಯಿಂದಲೇ ನಿರ್ವಹಿಸಿದವು.

ಹೊರನೋಟಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಯಿದ್ದಂತೆ ತೋರಿದರೂ ಈ ದಾಂಪತ್ಯದೊಳಗಿನ ಬೆಂಕಿ ಆರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಸಾಲೇಹ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರ ದಾಳಿಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಹೌದಿಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಅರಬ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಅಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಲೇಹ್ ಅವರನ್ನು 2012 ರಲ್ಲಿ ಗದ್ದುಗೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹೌದಿಗಳು ಯೆಮನ್‌ನ ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ತೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣದ ಸುನ್ನಿ ಪಂಗಡದ, ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಅಬ್ದ್ರಬ್ಬೂ ಮನ್ಸೂರ್ ಹಾದಿ (Abdrabbuh Mansur Hadi) ಅವರು ಒಬ್ಬರೇ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದ ಸುಳ್ಳು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಗದ್ದುಗೆ ಏರಿದರು. ಇದು ಉತ್ತರದ ಹೌದಿಗಳಿಗೆ ನುಂಗಲಾರದ ಬಿಸಿ ತುಪ್ಪವಾಯಿತು.

ಹಾದಿ ಯೆಮನ್ ದೇಶವನ್ನು 6 ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಒಂದೇ ದೇಶವಾದರೂ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳ ರೀತಿಯನ್ನು ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕು ಎಂದರು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹೌದಿ ಗುಂಪು ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದ ಭಾಗಗಳು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿದಂತೆ ಆಯಿತು. ಹೌದಿಗಳು ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂರದೆ ಯೆಮನ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ ಸನಾದ ಮೇಲೆ 2014ರಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿ ದೇಶವನ್ನು ತಮ್ಮ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಪಡೆಗಳು ಪ್ರತಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ಅರಬ್ ದೇಶಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಪಡೆದವು. ಪರಿಣಾಮ ಇಡೀ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬುಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು.

ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗುಂಪುಗಳು ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈಗ ಈ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಣಗಳಿವೆ. ಯಾರು ಯಾರ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವಾಗ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಅರ್ಥವಾಗದೆ ಈ ಕಲಹ ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನು ಅರಾಜಕತೆಯತ್ತ ತಳ್ಳಿದೆ.  ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದ ನಿರೂಪಣೆ 2018ರ ಅವಧಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಕೆಲವು ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಆಗಿದ್ದರೂ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಾಗಿಲ್ಲ. ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ.  ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಹಾದಿ 2022ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಬದಲಿಗೆ 8 ಮಂದಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ನಾಯಕರ ಗುಂಪೊಂದು ದೇಶದ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೂ ಹೌದಿಗಳ ಜೊತೆ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕದನ ವಿರಾಮವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸೋತಿದೆ.

ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಜನಾಂಗೀಯ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.  ಅವರಿಗೆ ಇದೊಂದು  ಹಿತಕರವಲ್ಲದ, ಕೊಳಕಾದ ಜಗಳ. ಆದರೂ ಈ ಜಗಳ ಲಾಭ ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಅವರು ಬಲ್ಲರು. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಯುಎಇ ದೇಶಗಳು ಈ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ತುಪ್ಪ ನೈತಿಕತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಈ ದೇಶಗಳ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾಗಳಿಗೆ ಕಾಡಿದಂತಿಲ್ಲ. ಸೌದಿಗಳಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ಯಮವೇ ಯೆಮೆನ್‌ನ ಮಾನವೀಯ ದುರಂತಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವದ ಬಗ್ಗೆ ಆ ದೇಶಗಳದ್ದು ಜಾಣ ಕುರುಡು. ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, “ಈ ದೇಶಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರದೆ ಎಳೆಯಬೇಕೆಂದಿವೆ. ಈ ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಂಸೆ ತಮಗೆ ಕಾಣದಿದ್ದರೆ ಆಯಿತು. ಆಗ ಈ ಹಿಂಸೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವವರ ನೆರವಿಗೆ ಬಂದರೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಷ್ಟು ಹಿಂಸೆ ಆಗಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಯುದ್ಧದ ಎಲ್ಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಯೆಮನೀ ಪ್ರಜೆಗಳೇ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಿದ್ದು ಈ ಯುದ್ಧದ ಅಸಂಬದ್ಧತೆ ಅವರನ್ನು ತಟ್ಟಿದಷ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ತಟ್ಟದು.”

ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಪುಸ್ತಕ “What Have You Left Behind?” ಸಾಮಾನ್ಯ ಯೆಮನಿಗಳು ಯಾವ ರೀತಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಈ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು, ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನ. ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಯೆಮನ್‌ನ ಬೆಟ್ಟಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ತೇಯ್ಜ಼್ ಪಟ್ಟಣದವರು.  2015ರಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿ ಸನಾ ಬಿಟ್ಟು ಹಾದಿ ದಕ್ಷಿಣ ಯೆಮನ್‌ನ ಬಂದರು ಪಟ್ಟಣ ಏಡನ್‍ಗೆ ಓಡಿ ಬಂದಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ  ಅಲ್ಲಿಗೂ ಬಂದ ಹೌದಿಗಳು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ಎರಡೇ ವಾರಗಳ ಬಳಿಕ ಅರಬ್ ವಿಮಾನಗಳು ರಾಜಧಾನಿ ಸನಾದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದವು. ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಮಿಶ್ರ ಗುಂಪುಗಳು ಒಡೆದವು, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಅನೇಕ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಮಿಲಿಶಿಯಾ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ, ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ನಡುವೆ, ದೇಶವನ್ನು ತುಂಡು ತುಂಡು ಮಾಡಿದರೂ ತಮ್ಮ ಬೇಳೆ ಬೇಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನ್ನುವವರ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿದ ಯುದ್ಧದ ಚಹರೆ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತ ಹೋಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗ, ಬಡಜನ, ಪುರುಷ, ಸ್ತ್ರೀ, ಗೃಹಿಣಿ, ಮೀನುಗಾರರು, ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರು ಮತ್ತು ಸೆರೆಮನೆವಾಸಿಗಳು — ಹೀಗೆ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರೀತಿ ಪಾತ್ರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ, ಸೈನಿಕರ ಮಧ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ “ಯಾರೋ ಏನೋ ಗುರಿ ಇರದೆ ಬಿಟ್ಟ ಬಾಣ”ಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದ, ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಜನರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸೋಗಿಲ್ಲದೇ ನಮ್ಮ ಬಳಿ ನೇರವಾಗಿ ತರುತ್ತಾರೆ. ಮಾತನಾಡುವವರು ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಹಾವ ಭಾವ, ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಹೇಗಿತ್ತು? — ಇವೆಲ್ಲ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. “ಮದುವೆಯಾಗಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳಾಗಿತ್ತಷ್ಟೆ. ಎಲ್ಲ ಮುಗಿಯಿತು” ರಹೀಬ್ ಅಬ್ದೆಲ್ ಕರೀಮ್ ಅಬ್ದೆಲ್ ಹಮೀದ್ ಗುಣುಗುಣಿಸುತ್ತ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಬಹುತೇಕ ಸ್ವಗತದಂತೆ. ಎಲ್ಲ ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲು, ಕಳೆದ ಗಳಿಗೆಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಇಪ್ಪತ್ತರ ಹುಡುಗಿ, ಸಾಲಿ ಹಸನ್ ಹಿಜಾ ಸಲಾಹ್ ಹೇಳುವುದು ಹೀಗೆ, ’ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಂಗಿ, ಸಾರಾ, ಎಲ್ಲ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಕಿಟಕಿ ಒರೆಸುವುದು, ಒಟ್ಟಿಗೇ ಕಿರುಚುವುದು, ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳು ಬಾಯಿ ತೆರೆದು ಹಾಡುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಹಾಗೆ. ಆದರೆ....”.

ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ವರದಿಗಾರಿಕೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನೋಟ್ಸ್ ಎಂದೋ, ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಅಫಿಡವಿಟ್‍ಗಳ ಕಂತೆ ಎಂದೋ ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿಬಿಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದೊಂದು ಸಂದರ್ಶನವೂ ಆರು ಪುಟಗಳಷ್ಟಿದ್ದು ಯೆಮನೀ ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಣ್ಣ ಸಿಂಹಾವಲೋಕನದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಯೋಚಿಸಿ ಒಂದು ಬಂಧಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಸಿದ ರೀತಿ, ಅವರು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವರು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಮಂದಿ — ಇವೆಲ್ಲದರ ಹಿಂದೆ ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಅವರ ಶ್ರಮ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಬಲ್ಗೇರಿಯಾದ ಲೇಖಕಿ, 2015ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ  ಸ್ವೆಟ್ಲಾನಾ ಅಲೆಕ್ಸೆಯೆವಿಚ್ (Svetlana Alexievich) ಅವರನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇವರಿಬ್ಬರ ಲೇಖನಗಳು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ರಭಾವ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆಯದೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಸ್ವೆಟ್ಲಾನಾ ಅವರ ಬರಹಗಳು ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದು ಬದುಕಿನ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಸೋವಿಯತ್ — ಆಫ್ಘನ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ “Zinky Boys” (1989) ಅಥವಾ ಸೋವಿಯತ್ ದೇಶದ ವಿಘಟನೆಯನ್ನು ಕುರಿತ “Secondhand Time” (2013) ನಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಸದ್ಯದ ಕಥೆ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಒಟ್ಟು ಜೀವನದ ಅನುಭವ, ಮರೆಯಲಾಗದ ನೆನಪುಗಳು — ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಣೆದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಾವು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಕಲ್ಪನೆಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂಬ ಅನುಭವ ಕೊಡುವ ಇಲ್ಲಿನ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದರೂ, ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಭಾವುಕ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದರ ಮುಂದೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ. “ನಾನು ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಜೀನ್ಸ್ ಪ್ಯಾಂಟ್ ಮೇಲೆ ಏನು ಬರೆದಿತ್ತು ಗೊತ್ತಾ? ಮೋಂಟಾನಾ! ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು!!” “Secondhand Time” ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೋವಿಯತ್ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಒಬ್ಬ ಹೇಳುವ ಮಾತು ಇದು. ಅವನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತ, “.... ರಾತ್ರಿ ಆದ ಮೇಲೆ, ಕನಸು ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ಏನು ಗೊತ್ತಾ? ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹ್ಯಾಂಡ್ ಗ್ರೆನೇಡ್ ಇದೆ. ಶತ್ರು ಖಂಡಿತ ಸಾಯುವ ಹಾಗೆ ಅದನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ”.

ಸಂವಾದಿಯಾಗಿ, ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಒಂದು ಘಟನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತನ  ಘೋರ ಮರಣ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಾರಿಯೂ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಂಗತಿಯೊಂದು ಹೇಗೆ ತೀವ್ರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಬಹುಬೇಗ ಪಲ್ಲಟ ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಸ್ಥಾಯಿ ಭಾವ. ಒಬ್ಬ ತಂದೆ ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಮಗನ ಜೊತೆ ತನ್ನ ವರ್ಕ್‌ಶಾಪ್‌ಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ.  ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಫಾತಿಮಾ ಹೇಳುವ ಮಾತಿದು. “ಅವರು ಹೊರಟ ತಕ್ಷಣ, ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾಡುವ ಹಾಗೆ ನಾನು ಬಾಗಿಲು  ಹಾಕಿಕೊಂಡು ನನ್ನ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾದೆ. ಆ ದಿನ ವಿಶೇಷವೇನಾದರೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು ಎನ್ನಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ”. ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೌದಿ ಪಡೆಗಳ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ವರ್ಕ್‌ಶಾಪ್ ಧೂಳೀಪಟವಾಯಿತು. ಫಾತಿಮಾ ಗಂಡನ ಕಾಲಿನ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಛಿದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನರ್ಧವನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ತೀರಿಕೊಂಡ. ಅವನ ಕಾಲು ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹೂಳಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು ಅಳುತ್ತಾಳೆ ಫಾತಿಮಾ.

ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಶವಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಹಫ್ಸಾ ಹಸನ್ ಮೊಹಮದ್ ಮುನಾವಿಸ್ ತನ್ನ ತಂಗಿಯನ್ನು  ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಅರಬ್ ಸೈನ್ಯದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ನಾಮವಾಗಿದೆ. “ಅರ್ಧ ಸುಟ್ಟ ಅವಳ ಕೂದಲನ್ನು ನೋಡಿ ಮುಟ್ಟಿದೆ. ಫೈಜಾಳ ಕೂದಲು ಎಷ್ಟು ಉದ್ದ ಇತ್ತು? ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದ ಕೂದಲು. ಈಗ ಸುಟ್ಟು ತಾಮ್ರದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಹೊರಳಿತ್ತು. ಬೆರಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಕೆಲವು ಸುಟ್ಟಿವೆ. ಕೆಲವು ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಆಮೇಲೆ ಅವಳು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಉಂಗುರವನ್ನು ನೋಡಿದೆ”. ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಖಚಿತತೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಇರಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ, ಅದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಹಫ್ಸಾಗೆ ಅದನ್ನು ಮರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ.

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಸಂದರ್ಶನದ ಕೊನೆಗೂ  ಇಟಾಲಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ಯಾರಾ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಸತ್ತಿರುವವರ ಹೆಸರು, ಸತ್ತ ಸಮಯ, ಹೇಗೆ ಸತ್ತರು, ಯಾರು ಕೊಂದಿದ್ದು — ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ:

ಹೌದಿ-ಸಲೇಹ್ ಮಿಲಿಶಿಯಾ ತಂಡದವರು ತೇಯ್ಜ಼್ ಪಟ್ಟಣದ ಸರಹದ್ದಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಒಂದಕ್ಕೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿದರು. ಮೂರು ಮಕ್ಕಳು ಸತ್ತರು. ನೈಮಾ ಅವರ ಮಗ ಏನಸ್ ಅಬ್ದೆಲ್ ಜಲೀಲ್ ಮಹ್ಯೂಹ್ (7 ವರ್ಷ), ಅಸ್ಮಾ ಅಬ್ದೋ ಘನೆಮ್ (15 ವರ್ಷ) ಶ್ಯಾಮಾ ಅದೆಲ್ ಮೊಹಮದ್ ಸಯಿಫ್ ( 13 ವರ್ಷ)

ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಗೌರವ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವವರ ಸ್ವಂತ ಕಥೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರುವಂತಹ ರೀತಿ. ಇವೆರಡೂ ಅಲ್ಲದೆ ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ  ಬೆರೆಸಿ, ಇದು ಎಲ್ಲರ ಕಥೆ ಎನ್ನುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯೆಮನೀ ನಾಗರಿಕರ ಕಥೆಯೂ ಇದೇ ಅಲ್ಲವೇ? ಯಾರು ಹೇಗೆ ಸತ್ತರು ಎಂಬ ವಿವರಣೆಗಳು — ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಮೆಶೀನ್ ಗನ್‌ನ ಗುಂಡುಗಳು ಅವಳ ಗೋಡೆಯನ್ನು ತೂರಿ ಬಂದು ಅವಳು ಸತ್ತಳು; ಮೀನು ತರಲು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದ ಬೆಸ್ತರ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಸತ್ತರು; ಈದ್‍ನ ಎರಡನೇ ದಿನ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವೊಂದು ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಯಿಂದ ನಿರ್ನಾಮವಾಯಿತು — ಇವೆಲ್ಲ ಸ್ಲೈಡ್‍ಗಳು ಬಂದು ಹೋದ ಹಾಗೆ ನಮ್ಮ ಮನಃಪಟಲದಲ್ಲಿ ಸರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಸ್ವೆಟ್ಲಾನಾ ಅಲೆಕ್ಸಿಯೆವಿಚ್ ಅವರ ಶೈಲಿಗಿಂತ ಇದು ಭಿನ್ನ. ಕೊನೆಗೂ ಎಲ್ಲ ಧ್ವನಿಗಳೂ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲವೇ? ಎಂಬ ಭಾವ ಬಂದು ಹೋಗುವಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಬಾಧಿಸುವ ನೋವು ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ಯಾರಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಹಾಗೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಧ್ವನಿ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲೂ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ತೇಯ್ಜ಼್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಅವರು ಸು ಮಯ್ಯ ಅಹಮದ್ ಸಯೀದ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸು ಮಯ್ಯ 2015ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನತದೃಷ್ಟೆ. ಅವರಿಗೂ ಗೊತ್ತು, ಇಂಥ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಈಡಾದವರು ಅವರು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ನಗ್ನ ಸತ್ಯ. “ತಮ್ಮದೇ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೂಳಬೇಕಾದಂಥ ಸ್ಥಿತಿ ಸಾವಿರಾರು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಇದೆ. ನನ್ನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದಂಥದ್ದು ಏನು?  ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಗರದ ಪ್ರತಿ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಇಂಥದೊಂದು ಕಥೆ ಇದೆ. ಅಂಥ ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ನಿದ್ದೆ ಬರುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ಅವು ಎಂದೆಂದೂ ಏಳದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು,” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಸು ಮಯ್ಯ.

ಈ ರೀತಿ ಒಂದೊಂದು ಕಥೆಯ ಭಾರವನ್ನೂ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಹೊರಬೇಕಿದೆ. ಇದೇ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮೊದಲ ಪುಟದಿಂದ ಕೊನೆಯ ಪುಟದವರೆಗೂ ಬಂಧಿಸಿರುವ ತಂತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಥೆಯಲ್ಲೂ ‘ಸಾಮಾಜಿಕ’ ಅನುಭವವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಅನನ್ಯವಾದ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಅಡಗುವಂತಾಗಿದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ  ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಎಂಬ ಈ ಎರಡು ವಿರುದ್ಧ ಧ್ರುವಗಳ ನಡುವಿನ ಬಿಗಿತ ಬಹುಶಃ ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಅವರನ್ನು ಕಾಡಿರಬೇಕು. ಈ ಬಿಗಿತದ ನಡುವಿನ ಹದವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನ — ಅವರು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ — ನಮಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ  ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕದ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಇದು. ಅಲೆಕ್ಸಿಯೆವಿಚ್ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳೂ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಬದುಕನ್ನು ಎಷ್ಟು ಚಿತ್ರಮಯವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆಂದರೆ, ಅವರೆಲ್ಲರ ನಡುವೆ ಇರುವ ’ಸಾಮಾಜಿಕತನ’ ನಾವು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ, ’ಹೌದಲ್ಲವೇ?’ ಎನ್ನುವ ಅನುಭವ ಕೊಡುವಂತಹದ್ದು.

ಇದಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿ ಪತ್ರಕರ್ತ ವಾಲೇಸ್ ಟೆರಿ (Wallace Terry) ಅವರು  ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕ “Bloods” (1984) ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಮೌಖಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿದೆ.  ಆದರೆ ವಾಲೇಸ್ ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಸಂದರ್ಶಕರ ಪಟ್ಟಿ ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು. ಕಪ್ಪು ಅಮೇರಿಕನರಲ್ಲೇ ಇರುವ ವೈವಿಧ್ಯ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ನಗರಗಳಿಂದ ಬಂದವರು, ಕೆಲವರು ಗ್ರಾಮ್ಯ ಭಾಗಗಳಿಂದ; ಕೆಲವರಿಗೆ ಈ ಯುದ್ಧದಿಂದ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನೇರ ನಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರಿಗೆ ವಿಯಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತಾವು ಎಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಕಾಪಾಡಿದೆವು ಎಂದು ತಮ್ಮ ಬಯೋಡೇಟಾದಲ್ಲಿ ಬರೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ  ಅವಕಾಶ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ನ ವಿಮರ್ಶಕ, ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು ಹೀಗೆ: “ಇಡೀ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತರಹದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬೇರೆಬೇರೆಯವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಇದೆ”. ವಾಲೇಸ್ ಬಹುಶಃ ಅಂದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು: “ಅದನ್ನೇ ಅಲ್ಲವೇ ನಾನು ಮಾಡ ಹೊರಟಿರುವುದು? ನಿಮ್ಮ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಏನೇ ಇರಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವ ಒಂದೇ!”

ಮೌಖಿಕ ಇತಿಹಾಸಗಳು ನಮಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ತಿಳಿದಿರುವ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇವು ರಂಗಮಂದಿರದ ರೀತಿ. ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಆ ಘಟನೆಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. ರಂಗದ ಮುಂದೆ ಬರುವ ಪಾತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. Bloods ಓದುವವರಿಗೆ ವಿಯೆಟ್ನಾಂನ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ Secondhand Time ಓದುವವರಿಗೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಶೀತಲ ಸಮರದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಯೆಮನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿ ದೊರಕುವ ಅಡಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬಿಟ್ಟರೆ, ಯೆಮನ್ ಯುದ್ಧದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಹೇಳಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. “ಯುದ್ಧದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ,” ಎಂದು ಅವರು ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅದು ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಪಠ್ಯ “ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಲಾರೆ” ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಹೊರಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

“ನಾನು ಬರೆಯುವಾಗ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹೇಗೆ ಅಧೋಗತಿಗೆ ಇಳಿದಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಸುವುದು ನನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಆವರಿಸಿರುವ ಭಯ — ವಸತಿ, ಆಹಾರ, ದಿನನಿತ್ಯದ ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡಿವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು,” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಆಯ್ಕೆಯೂ ರಾಜಕೀಯ ಆಯ್ಕೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಆಯ್ಕೆ, ಈಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ — ಎರಡೂ ಬಣಗಳಿಂದ — ಒಂದು ಕಡೆ ಹೌದಿ ಪಡೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಅರಬ್ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆ — ಇವೆರಡರಿಂದಲೂ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಈ ಪುಸ್ತಕದ  ಸೌಂದರ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಬಗೆಯೂ ಹೌದು. “ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ನಾಶ, ಸಾವು ಏತಕ್ಕೆ?” ಮುನೀರಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. “ಯಾತಕ್ಕಾದರೂ ಹೊಡೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಸಾವುಗಳಾದ ದೊರಕುವುದಾದರೂ ಏನು?”

ಹೌದಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಶತ್ರುಗಳು ಇಂಥ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವ ಉತ್ತರ ಒಂದೇ: “ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ”.  ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬಹುಕಾಲ ಯೆಮನ್ ಎಂದು ನಾವು ಈಗ ಕಾಣುವ ದೇಶ ಇಬ್ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಬಲಪಂಥೀಯ ರಾಜ್ಯ; ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಎಡಪಂಥೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ರಾಜ್ಯ.  ಶೀತಲ ಯುದ್ಧದ ನಕಲನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಿತ್ತು. ಹೌದಿ ಪಂಗಡದವರು ಉತ್ತರದ ಕುಲೀನ ಮನೆತನಗಳಿಂದ ಬಂದವರು. 1962 ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಪ್ರಭಾವ ಯೆಮನ್ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸಾಲೇಹ್ ಮತ್ತು ಹಾದಿ ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಧಿಕಾರ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮೊಟಕಾಯಿತು. ಸಾಲೇಹ್ ತಮ್ಮ ಶತ್ರುವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಲೇಹ್‍ರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಿಲಿಟರಿ ತುಕಡಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ 2014ರಲ್ಲಿ, ಸನಾ ನಗರದ ಕೆಲವು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಪತ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‍‌ನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವಂತೆ, ಹೌದಿ ಸೈನಿಕರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದ ಸಾಲೇಹ್ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಗ್ರೆನೇಡ್ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿದರು. ಸಲೇಹ್ ಅವರು ಸನಾ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹತರಾದರು. ಇದಾದದ್ದು 2017ರಲ್ಲಿ.

ಹೀಗೆ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ, ಈ ಯುದ್ಧ ನೇರವಾಗಿ ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಯಾರದ್ದೋ ಕುಮ್ಮಕ್ಕಿನಿಂದ, ಇನ್ಯಾರೋ ಹೊಡೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇರಾನ್ ಹೌದಿಗಳಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರೆ, ಸೌದಿ ಸರ್ಕಾರ ಹೌದಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೌದಿ ಹಣ ಹಾದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಬೊಕ್ಕಸವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: “ಹೀಗೆ ಯುದ್ಧವೆಂಬ ಮನಮೋಹಕ ಆಟ, ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆಯೇ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹಬ್ಬಿತು. ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಶ್ರೀಮಂತರು ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಮೀನೂ ಹಿಡಿದರು. ಇದೆಲ್ಲ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು, ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದೆ, ಹಸಿವೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವುದರ ಮಧ್ಯೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಈ ಯುದ್ಧ ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ನಡೆದರೂ ಅಷ್ಟೇ ಒಳ್ಳೆಯದು.”

ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ನೆರೆಹೊರೆ, ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಯಾವ ರೀತಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಅವರು ಮಾಡಿರುವ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಈ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಓದುಗರು ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಒಟ್ಟೂ ಚಿತ್ರಣ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಸೌದಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳು ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಟವರನ್ನೋ, ಹೌದಿ ನಾಯಕನ ಮನೆಯನ್ನೋ, ಒಂದು ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯನ್ನೋ ಗುರಿಯನ್ನಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಆ ಗುರಿ ತಪ್ಪಿದಾಗ ಅವು ಬೀಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮನೆ, ಅಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳ ಮೇಲೆ.  ರಹೀಬ್ ಅಬ್ದೆಲ್ ರಕೀಮ್ ಅಬ್ದೆಲ್ ಹಮೀದ್ ಇರುವುದು ಪಶ್ಚಿಮ ಯೆಮೆನ್‌ನ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ. “ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಯಾಕೆ ಬಾಂಬ್ ಹಾಕಬೇಕು?” ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿಯೇ ಸೌದಿ ಪಡೆಗಳು ಯೆಮೆನೀ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹೊಂಚು ಹಾಕಿದೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ತೇಯ್ಜ಼್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೌದಿಗಳು ಸೊಫಿಟೆಲ್‍ನಂತಹ ಹೊಟೆಲ್ ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿಗಳಿಂದ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದವರನ್ನು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಸಖರ್ ಅಬ್ದೆಲ್ ಜಬ್ಬಾರ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಮನೆಯ ಅಡಿಗೆಮನೆಯ ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ಕಾಣುವ ಹಾಗೆ ಒಬ್ಬ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ತನ್ನ ಕ್ಷಿಪಣಿಯನ್ನು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮೂಲಕ ನೋಡುತ್ತ ಗುರಿ ಇಡುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. “ಅವನನ್ನು ನಾವು ಎಂದೂ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವನ ಬಲಿಪಶುಗಳಿಂದ ಅವನು ‘ಕಂಡ’. ಅವನಿಂದ ಹತರಾದರವನ್ನು ನಾವು ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆ ಅಥವಾ ಅಡ್ಡರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸಿಕ್ತವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದೆವು .… ನಾವೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಅಡಿಗೆಮನೆಯ ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ಒಂದೊಂದೇ ಹೆಣ ಬೀಳುವುದನ್ನು ಕಂಡೆವು. ನಾವು ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಭೂತಗಳಾಗಿದ್ದೆವು. ನಮ್ಮನ್ನು ಸಾವೆಂಬ ಬೇಲಿ ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತು. ಕೊನೆಗೂ ಒಂದು ದಿನ ಸಾವು ಸಖರ್ ಮನೆಗೂ ಬಂತು. ಅವನ ತಮ್ಮ ಬೇರೆ ಕೋಣೆಯಿಂದ ಅಡಿಗೆಮನೆಯತ್ತ ಬರುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನಿಗೆ ಆಗ ಹತ್ತು ವರ್ಷ.”

ಹಸಿದ ಹೆಬ್ಬಾವು ತಾನು ಹಿಡಿದ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪುವಂತೆ, ಇಡೀ ನಗರವನ್ನು ಯುದ್ಧವೆಂಬ ಹೆಬ್ಬಾವು ಸುತ್ತಿತ್ತು. ಖದೀಜಾ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಹಸನ್ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಾಮಾನನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಗಲು ತನ್ನ ಕೋಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೋಗುವಾಗ ಹೌದಿ ಪಡೆಗಳು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅಲ್-ದೆಹಿ ಚೆಕ್ ಪಾಯಿಂಟನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗಬೇಕಿತ್ತು. ಸೈನಿಕರು ಯುವಕರನ್ನು ಥಳಿಸುವುದು, ಹೆಂಗಸರನ್ನು ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುಮ್ಮನೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ  ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವುದು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆಕೆಗೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ನೋಟ. ಸುರಕ್ಷಿತ ತಾಣ ಯಾವುದೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ, ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಜನ ಹೋಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಬಂಧುಗಳು ಆಶ್ರಯ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಇಡೀ ಕುಟುಂಬಗಳು ಶಾಲೆಯಲ್ಲೋ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲೋ, ಛಾವಣಿ ಹಾರಿ ಹೋದ ಮನೆಗಳಲ್ಲೋ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಲುಲ್ ಸಯೀಫ್ ಮತ್ತು ಅವಳ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೌದಿ ಸೈನಿಕರು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು. “ಮಧ್ಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಹೋಗುವುದಾದರೂ ಎಲ್ಲಿಗೆ? ನಮ್ಮ ಹತ್ತಿರ ಹಣವೂ ಇಲ್ಲ; ಯಾರೂ ಸಹಾಯಕ್ಕೂ ಬರಲಿಲ್ಲ,” ಅಲ್-ರಹೀದಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ಕುಟುಂಬ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಒಂದು ಕ್ಲಿನಿಕ್ ನಲ್ಲಿದ್ದರು. ಛಳಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಕಿ ಕಾಯಿಸುತ್ತಾ, ಬ್ರೆಡ್ ತಿಂದು, ಟೀ ಕುಡಿದು ಬದುಕಿದರು. ಲುಲ್ ಸಯೀಫ್‌ನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ಆ  ಬಡತನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಇದ್ದ  ಅವಮಾನ; ಅವಳ ಒಟ್ಟೂ ಬದುಕನ್ನು ಬರಡಾಗಿಸಿದ ರೀತಿ. ಎಲ್ಲ ಘನತೆಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ಕೀಳು ಮಟ್ಟದ ಅಸ್ತಿತ್ವ.

ಈ ಯುದ್ಧ ಬರೇ ಯೆಮನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 2017ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ 41  ಸೋಮಾಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿದ್ದ ದೋಣಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸೌದಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿತು. ಅವರು ಯೆಮನ್‌ನತ್ತ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ನಿರಾಶ್ರಿತರು. ಆ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮುನಾ ಅವದ್ ಮಹಮೂದ್, ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಗುಂಡಿನ ಸುರಿಮಳೆಯನ್ನು ಹೆಣಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಡಗಿ  ಕುಳಿತು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೂ ದೋಣಿ ತೀರ ತಲುಪಿದ ಕ್ಷಣವನ್ನು  ಮುನಾ  ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಹೀಗೆ, “ಎಷ್ಟು ಸಂತೋಷವಾಗಿತ್ತು ನಮಗೆ? ಇಲ್ಲಿನ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿಡಬೇಕೆಂದು ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳಿಂದ ಕನಸು ಕಂಡಿದ್ದೆವು? ನಮ್ಮ ಕಾಲ ಕೆಳಗೆ ತಣ್ಣಗಿನ ಮರಳು, ಮೇಲೆ ನೀಲಿ ಆಕಾಶ. ಕೊನೆಗೂ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಜೀವನ ನಮ್ಮದಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವ.” ಯೆಮೆನ್‌ನಲ್ಲಿ  ಇಷ್ಟು ಘೋರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೂ, ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ  ದುರ್ಬರವಾದ ಜೀವನ  ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳಗಳು ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೂ ಇವೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಂದವರಿಗೆ ಯೆಮನ್ ಒಂದು ಆಕಾಂಕ್ಷೆ, ಸುಖೀ  ಜೀವನವನ್ನು ದೂರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವ ದಿಗಂತ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ಜೀವ ಹಿಂಡುತ್ತಿರುವ, ದೈನಂದಿನ ಬದುಕನ್ನು ನರಕ ಮಾಡುತ್ತಿರುವು ಹೌದಿ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಅರಬ್ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸೈನ್ಯ — ಇವೆರಡು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಇವೆರಡರ ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್-ಇಸ್ಲಾ ಪಾರ್ಟಿ ಇದೆ. ಅದು ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಬಂಡುಕೋರರ ಪಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಅಪಹರಣ ಮಾಡುವುದು ಇವರ ವಿಶೇಷತೆ. ಒಂದು ಸಲ ಅಪಹರಣ ಮಾಡಿದರೆಂದರೆ ಅವರನ್ನು ಇನ್ನೆಂದೂ ಕಾಣಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಮುಸ್ಲಿಂ ಬ್ರದರ್ ಹುಡ್’ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆ ಒಡನಾಟವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಅಲ್-ಇಸ್ಲಾ ಪಾರ್ಟಿಯನ್ನು ಕಂಡರೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಅದನ್ನು ನೋಡಿಯೂ ನೋಡದೇ ಇರುವಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ತೇಯ್ಜ಼್ ನಗರವನ್ನು ಸೌದಿ ವಿಮಾನಗಳು ನುಚ್ಚು ನೂರು ಮಾಡಿವೆ. ಆದರೆ ಆ ವಿಮಾನಗಳ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಇಂಥಿಂಥ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ದಾಳಿಯಿಡಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಜಿಪಿಎಸ್ ಕೋಆರ್ಡಿನೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವರು ಬೇಕಲ್ಲ? ಅಂಥವುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಲ್-ಇಸ್ಲಾದ ನಾಯಕನ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದನ್ನು ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೀಗೆ, “ಒಬ್ಬ ತಾನು ಇಂಥಿಂಥ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಬಾಂಬ್ ಹಾಕಿ ಎಂದು ಅವುಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಒಂದು ಕೊಲೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಕನಿಷ್ಠ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯೂ ಇಲ್ಲವೇ?”

ಶಿಯಾ — ಸುನ್ನಿ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆ ನಗರಗಳ ಬಡಾವಣೆಗಳಿಗೂ ಹಬ್ಬಿದೆ.  ತೇಯ್ಜ಼್‌ನ ಹಳೆಯ ಭಾಗವಾದ ಅಲ್-ಜಮಿಲಿಯಾದ ಹೆಂಗಸೊಬ್ಬಳು ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಸಂಗಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತ, “ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಸುಖ, ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವರು, ನಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವರು — ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಈಗ ಭಯದಿಂದ ನೋಡುವಂತಾಗಿದೆ. ಅವರೂ ನಮ್ಮ ಕುರಿತು ಸೈನ್ಯದವರಿಗೆ ಹೇಳಬಹುದು.” ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷದ ಅಬ್ದೆಲ್ ಹಬೀಬ್ ಅವಳ ಬಂಧು. ಒಂದು ದಿನ ಅಲ್-ಖೈದಾ ಪಡೆ ಅವನನ್ನು ಅವನ ಮನೆಯಿಂದ ಅಪಹರಿಸಿತು.  ನಂತರ ಅವನು ಕಾಣಲೇ ಇಲ್ಲ. “ಅವನು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಕಟ್ಟಾ ಪಾಲಕನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವನ ಹತ್ತಿರದ ನೆಂಟ ಅಲ್-ಖೈದಾಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದ; ಅವನೇ ಈ ಅಪಹರಣದ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಬ್ದೆಲ್ ಹಬೀಬ್ ಹೊಸ ನಿಸ್ಸಾನ್ ಕಾರು ಕೊಂಡಿದ್ದ, ಅದನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲು ಅವನನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದಾರೆ.  ಅವನ ನಿಸ್ಸಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್-ಖೈದಾ ಸೈನಿಕರು ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನಮ್ಮವರೇ ನೋಡಿದ್ದಾರೆ”. ಅಲ್-ಖೈದಾ ಹೇಳುತ್ತಿರಬಹುದು: “ಹೌದು. ನಾವೇ. ನಾವೇ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಈ ಕಾರು ಅವನದೇ. ಎಲ್ಲ ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣಮುಂದೆಯೇ. ಹಾ … ಹಾ … ನಿಮಗೆ ಏನೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ”.  ನಿಸಾನ್ ಕಾರಿನ ವ್ಯಾಮೋಹವೇ ಈ ಕೊಲೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರೇರಣೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಬಿಡಬಹುದು. ಅದು ಇದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು.  ಆದರೆ ಇದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಹಿಳೆಗೆ ಈ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟು ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸತ್ಯ ಸುಳ್ಳುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಬ್ದೆಲ್ ಹಬೀಬ್ ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವುದಂತೂ ವಾಸ್ತವ.

ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಅಪನಂಬಿಕೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿರುಕುಗಳು, ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಅಡಿಪಾಯ ತೆಳುವಾಗಿರುವುದು — ಇವೆಲ್ಲವುಗಳೂ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿವೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ ಸಾಲೆಹ್ ಹೇಳಿದ್ದರು, “ಯೆಮನ್ ದೇಶವನ್ನು ಆಳುವುದು ತುಂಬ ಕಷ್ಟ. ಅದು ಏಳು ಹೆಡೆಯ ಹಾವಿನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ನರ್ತನ ಮಾಡಿದಂತೆ".

ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದ ಹತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ಪುಟ ಓದುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದಣಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಂತರವಾದ ಮತ್ತು ನಯ ನಾಜೂಕು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಿಲ್ಲದ ನೇರ ವಾಕ್ಯಗಳು ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯವನ್ನು ಹಿಂಡುತ್ತವೆ. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಸಾವಿನ ಅನಾಗರಿಕತೆ,  ಕ್ಷುದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಘನತೆಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಳಿಸುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಹಸಿ ಹಸಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಹಿಂಜರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ದೇಹವನ್ನು ಅದರ ಕಾಲಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ, ಒಬ್ಬ ಬಾಲಕನ ತಾಯಿ ಅದೇ ದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅವನಿಗೆ ತೊಡಿಸಿದ ಪ್ಯಾಂಟ್‌ನ ವಿವರಗಳು; ಅಕ್ಕ  ತಂಗಿಯರಿಬ್ಬರು ಚಿಪ್ಸ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ತರಲು ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ ಅಂಗಡಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ, ಗುಂಡಿನ ಮಳೆಯಾಗಿ ನಾಕು ವರ್ಷದ ತಂಗಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಅವಳ ದೇಹದ ಸುತ್ತ ರಕ್ತ ಸಿಕ್ತ ಅಲೂಗಡ್ಡೆಯ ಚಿಪ್ಸ್ ಇದ್ದದ್ದು; ತನ್ನ ತಮ್ಮ ರಿಯಾದ್‌ನ ಜೊತೆ ಮೀನು ಮಾರಲು ಹೊರಟಾಗ ಸೌದಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರಿನಿಂದ ಸುರಿದ ಗುಂಡು ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ರಕ್ತ ಸೋರುವ ಪೀಪಾಯಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದು. ಹೀಗೆ ಒಂದೊಂದು ಕಥೆಯೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಿತರಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದೊಂದು ಕಥೆಯೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾದರೂ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿ ಕೆಳಗಿಟ್ಟ ಮೇಲೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ  ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದುಗೂಡುತ್ತವೆ. ಬೂದು ಎಂಬ್ರಾಯ್ಡರಿ ಇದ್ದ ಕೆಂಪು ಗೌನನ್ನು ತೊಟ್ಟಿದ್ದ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದು ಯಾರು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ? ಸೌಕ್ ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ನಡೆದಾಗ ಅವಳು ತನ್ನ ತಂಗಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ನಾವು ಅವರಿಗೆ ಅಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದಂತೆ ಎಂಬ ಭಾವ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವುದಾದರೂ ಇವುಗಳಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಉತ್ತರವನ್ನು ಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ. “ಇಲ್ಲಿನ ಕಥೆ ಸರಳವಲ್ಲ.  ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ,” ಎಂದು  ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ  ಹೇಳುವಂತಿದೆ.

ಹೌದಿ ಮತ್ತು ಅರಬ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಪಡೆ, ಹಾಗೂ ಇವೆರಡರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು /ರಾಷ್ಟಗಳು — ಇವು ಯೆಮನ್ ದೇಶ ಇಂದು ಈ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಲು ಕಾರಣ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ. ತನ್ನದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತ ಭಾವವನ್ನು ಮತ್ತು ಈ ಹಿಂಸೆಯ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ತರ್ಕ ಹೀನತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಅವರ ನೋವು ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಓದುಗರಾದ ನಮಗೂ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ನಾವು ಎಷ್ಟೇ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ ಇಲ್ಲಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ಭೂಪಟವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹಿಂಸೆಯ ಅರ್ಥಹೀನತೆ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚುತ್ತದೆ. ಅಲ್-ಮಖ್ತಾರಿ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಮೂಲಕ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಬಯಸುವುದು ಬಹುಶಃ ಇದು: “ಎಲ್ಲ ಯುದ್ಧಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಊಹಿಸಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಅನಾಗರಿಕತೆ ಎಣೆಯಿಲ್ಲದ್ದು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ ನಿರ್ಮಿತ; ಆದರೆ ಅದು ತರುವ ತೀವ್ರ ಸಂಕಟ ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯರದ್ದು. ಕೊನೆಗೂ ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದು ಅವರ ವಿಧಿ".

ಶಶಿಧರ ಡೋಂಗ್ರೆ

ಲೇಖಕ, ಅನುವಾದಕರಾದ ಶಶಿಧರ ಡೋಂಗ್ರೆ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಂಗಭೂಮಿ, ಸಂಗೀತ, ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಉಳ್ಳವರು.

Originally published as "The Weight of One Story", The New York Review of Books, 21-12-2023. Copyright © 2023, Samanth Subramanian.

1

ಯಾವುದೇ ಸೃಜನಶೀಲ ಬರೆಹಗಾರರ ಕೃತಿಯೊಂದರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವುದು ಒಂದು ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬಂಧದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿದಂತಲ್ಲ. ಒಂದಷ್ಟಾದರೂ ಅವರ ಜೀವಿತ, ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ, ಮತ್ತು ನಿಲುವುಗಳ ಅರಿವಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದಾಗಲೇ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣದ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ನಾವು ಬರೆದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಆ ಕೃತಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಕರ್ತೃವಿನ ಬಗೆಗೆ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅವು ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಆಗಿಬಿಡುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.1 ಸಣ್ಣಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ಪ್ರಬಂಧ, ವಿಮರ್ಶೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ತಮ್ಮ ಈ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಹೊರಬಂದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ, “ಭಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂತೋಷವೂ ಆಗುತ್ತದೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ “ಮನುಷ್ಯರು ಬದಲಾಗುವರೆ?” ಎಂಬ ೧೫ರಷ್ಟು ಕತೆಗಳಿರುವ ಈ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ ನನಗೆ ಅನ್ನಿಸಿದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು— ಅವರ ಬಹುತೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಿಲ್ಲದ ಕಾರಣದಿಂದ — ಒಂದಷ್ಟು ಸಂಕೋಚದಿಂದಲೇ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಹೊರಟಿದ್ದೇನೆ.

ಈ ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಥೀಮ್‌ಗಳು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ: ಮುಗಿತಾಯ (closure), ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ (reconciliation), ಹಳೆಯದಕ್ಕೆ ಮರಳುವ ಹಂಬಲ ಹಾಗೂ ಅದರೊಡಗೂಡಿದ ಯಾತನೆ (nostalgia). ಇವು ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳ ಪಾತ್ರಗಳ ಅನಿವಾರ್ಯ ಎಷ್ಟೋ ಅಷ್ಟೇ ಕತೆಗಾರನ ಅನಿವಾರ್ಯಗಳೂ ಹೌದೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಡಿತು. ಎಲ್ಲ ಗಂಭೀರ ಕತೆಗಾರರು ಕತೆ ಹೇಳುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ತಮ್ಮ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಆಳಕ್ಕಿಳಿಯಲೆಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮೌಲ್ಯಗಳ ಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಬರೆಹದ ಹಾಗೂ ಬದುಕಿನ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತೃತ ಜಗತ್ತಿನ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣ, ಅವುಗಳೊಟ್ಟಿಗೆ ಬರೆಹಗಾರನ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವುಗಳ ಅನುಸಂಧಾನ; ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದ ಪಲ್ಲಟಗಳು, ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಜೀವನಶೈಲಿಗಳ infusion; ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬರಹಗಾರರ ಕಸುಬಿನ ಮೇಲೆ ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು. ಇವುಗಳ ವಿಕಾಸ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾದುದು.2

ಇವುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಹೆಸರನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು: ಮನುಷ್ಯರು ಬದಲಾಗುವರೆ? ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರಿನ ಕಥೆಯಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದನ್ನೊಂದು overarching theme ಅಥವಾ ಕತೆಗಾರರು ಅನ್ವೇಷಿಸಹೊರಟಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿ ನೋಡಬಹುದು. ಬದಲಾವಣೆಯೇ ಜಗದ ನಿಯಮ, ಹೀಗಾಗಿ ಅದು ನಿರಂತರವಲ್ಲವೇ? ಮನುಷ್ಯರು ಅದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾದವರಲ್ಲವಲ್ಲ. ಈ ಸಹಜ ಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಕತೆಗಾರರು ಸಂಶಯ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವರೆ? ಮನುಷ್ಯ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಬದಲಾದಂತೆ ತೋರಿದರೂ ಆಳದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಮೂಲ ಸ್ವಭಾವವೇ. ಹೊರಗಡೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳೆಲ್ಲ ತೋರಿಕೆಗಳಷ್ಟೇ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ಈ ರೀತಿಯ posturingನಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.

ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಲಪೃವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ? ಮನುಷ್ಯ ಕೌಟುಂಬಿಕ, ಔದ್ಯೋಗಿಕ, ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ instinctಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ reptilian brain ಹಾಗೂ mammalian brain ಪದರಗಳ ನಡುವಣ ತಿಕ್ಕಾಟದಂತೆ. “ಮನುಷ್ಯರು" ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಒಟ್ಟಾರೆ “ಮನುಷ್ಯ" (mankind) ಎಂದು ಗಣಿಸಿದರೆ ಮೂಲಪೃವೃತ್ತಿಗಳಾದ territorialism, tribalism, conflict ಇಂಥವು ನಿರಂತರವೇನೋ. ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಹಳಹಳಿ, ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಊರಿಗೆ, ಮನೆಗೆ, ಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮರಳಬೇಕೆನ್ನಿಸುವ ತೀವ್ರ ಹಂಬಲಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿಯೂ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು.

ಇವೆಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಂದಲೂ “ಮನುಷ್ಯರು ಬದಲಾಗುವರೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಷ್ಟೇ “ಕತೆಗಾರರು ಬದಲಾಗುವರೆ?” ಎಂಬುದೂ ನನಗೆ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ.

2

“ಜಯನಗರ ಕ್ರಾಸಿಂಗಿನಲ್ಲಿ” ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿತಾಯದ ಒಂದು ಮಾದರಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮಗಳು ತೀರಿ ಹೋದ ನಂತರವೂ ಅಳಿಯನ ಜೊತೆಗೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಇಲ್ಲಿನ ಅಜ್ಜಿಗೆ ಹತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಳಿಯನ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಯನ್ನು ಕೊರೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಶಯಗಳಿವೆ. ಒಂದಷ್ಟು ಸುಪ್ತ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯೂ ಇದೆ. ಕರ್ಮಾಂತರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಮೇರಿಕೆಯಿಂದ ಬಂದ ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಅವಳಪ್ಪನ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದುದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಅಜ್ಜಿ closure ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಿರಾಳಳಾಗುತ್ತಾಳೆ.

ಆಧುನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಇದ್ದಾಗಲೂ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರತಿ ಸದಸ್ಯರ ಜೀವನಗಳೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಗಳಂತೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಆಗಾಗ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವಷ್ಟೇ. ಇನ್ನು ಅಮೇರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಗಳಿಗೆ ಅಪ್ಪನ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಜವಾದ ಭಕ್ತಿ, ಪ್ರೀತಿಗಳಿದ್ದರೂ, ಅದುವರೆಗೂ ಅವಳಲ್ಲಿದ್ದುದು ಅಪ್ಪ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಒಂದು ಸ್ಥೂಲ ಚಿತ್ರಣವಷ್ಟೇ. ಮಾತಾಡಲು ಹೊರಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ ಅಜ್ಜಿ ಅಪ್ಪನ ಬಗೆಗಿನ concrete ವಿವರಗಳನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ತುಂಬಿ ತಾನು ಹಗುರಾಗಿ ಅದರ ಭಾರವನ್ನು ಮೊಮ್ಮಗಳ ತಲೆಗೆ ಹೊರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಮರಳಿ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವಾಗ, “ಅಜ್ಜಿಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಧೃಢವಾಗಿದ್ದವು.” ತನ್ನಲ್ಲುಂಟಾದ ಹೊಸ ಗೊಂದಲಗಳಿಗೆ ಮಗಳು ಇನು ತಾನೇ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕತೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯೊಳಗೊಂಡ ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆಯಿದು.

“ಫೋಟೋ ವಲಸೆ” ಕತೆಯ ನಿರೂಪಕನಿಗೆ ತಾನು ಹಲವು ಕಾಲದಿಂದ ಒಡನಾಡಿದ ಮನೆಯ ಗೋಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಇರಬೇಕಾದವರ ಫೋಟೋ ಇರದೇ ಕಾಡುವ ಖಾಲಿತನ. ಆ ಫೋಟೋ ಕಾಣೆಯಾದದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಕುತೂಹಲ. ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆನ್ನುವ ಧಾವಂತ. ಅಪ್ಪನ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಹನೆ ಇರುವ ಮಗನಿಗೆ ಹಳೆಯ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಗೋಡೆಗೆ ನೇತು ಹಾಕಿದ ಅಪ್ಪನ ಫೋಟೋ  ಹಳೆಯದರ ಅಕ್ಷರಶಃ ಪ್ರತಿಮೆ. ಅದು ಅವನಿಗೆ ಹೊರೆ. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಗ್ಯೂ reconciliation with the past ಅನಿವಾರ್ಯ. ಇದು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಬೇರೆಬೇರೆ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಒದಗಿ ಬಂದದ್ದು. ನಿರೂಪಕನಿಗೆ ತೀರಿಹೋದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಗುರುಭಾವದಿಂದ ಗೌರವ. ಅವರ ನೆನಪು ಅಳಿಸಿಹೋಗಬಾರದು ಎಂಬ ಆಸೆ. ಆದರೆ ಮಗನಿಗೆ ಇದು ತೀರ ವೈಯಕ್ತಿಕ. ಜೀರ್ಣವಾದ ಅಪ್ಪನ ತಲೆದಿಂಬನ್ನೇ ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದನ್ನೇ ಅಪ್ಪನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಚೂರು ಜಾಳಾಗಿ, ಕೊನೆಯ ಭಾಗ ವಾಚ್ಯವೆನ್ನಿಸುತ್ತದಾದರೂ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಇದೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆ.

ಮಾಸ್ತಿ ಕತೆಗಳನ್ನೋ ಡಿವಿಜಿಯವರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನೋ ನೆನಪಿಸುವ “ಪುನರ್ಮುದ್ರಣ” ಕತೆಯಲ್ಲಿ “ಫೋಟೊ ವಲಸೆ”ಯಂಥದ್ದೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ (ಅಪ್ಪನ) ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತತೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮುನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ನಡೆದ ಸಂಗತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾಣದ ಸತ್ಯ. ಇವೆರಡೂ ಬೇರೆಬೇರೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿಯೂ ಇರಬಹುದು. “ಕದ್ದು(!) ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ಕತೆ”ಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಒಂದು ಮಗ್ಗುಲು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. Facts vs Truth dichotomyಯ ಬಗ್ಗೆ “ಪುನರ್ಮುದ್ರಣ" ಕತೆಯ ರಂಗಪ್ಪನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ತಂದೆ ಒಬ್ಬ ದಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರಿ, ಜ್ಞಾನಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದವರು. ಇವೆಲ್ಲಾ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿದ್ದು ನಿರ್ವಿವಾದವಾಗಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳು. ಆದರೆ ಆತ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ, ಇತರರನ್ನು ಕಂಡು ಅಸಹ್ಯ ಪಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದುದು ಸತ್ಯ. ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಈ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತತೆಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲೂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ಅಪಾರ: ಗಾಂಧಿಯ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಅಪ್ಪನ ಬಗ್ಗೆ ತಳೆದಿದ್ದ ಧೋರಣೆ; ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್ ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರೀತಿ, ಇತ್ಯಾದಿ.

“ಯಾವತ್ತೂ ಯಾರಿಗೂ ಅವರವರ ತಾಯಿ-ತಂದೆ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲ ನಿಜಾನೂ ಹೇಳೋಕ್ಕಾಗೋಲ್ಲ.” ಎಂದು ರಂಗಪ್ಪನವರು ಹೇಳುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಕತೆಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ theme. “ಸಲಿಂಗರತಿ-ಮುಷ್ಠಿಮೈಥುನದ ತಂದೆ”, “ಜಯನಗರ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್‌”ನ ತಂದೆ, “ಫೋಟೋ ವಲಸೆ”ಯ ತಂದೆ — ಇವೆಲ್ಲ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ತಂದೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನು ಎಂದು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ  ಅಥವಾ ಗೊತ್ತಾದರೂ ಆ ಸತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಪ್ಪ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ (ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ) ತಿಕ್ಕಾಟ, ಅಪ್ಪ ಎಂಬ authoritarian figure, "the father on trial", ಮೊದಲಾದ motifಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹುಟ್ಟಿನೊಡನೆಯೇ ಹುಟ್ಟಿದುವು ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋರಪಿನಲ್ಲಿ ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‍‌ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ರಷ್ಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಕಾಫ್ಕಾನನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಅವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆವರಿಸಿವೆ. ಇದು ಕನ್ನಡಕ್ಕೂ ಹೊಸತೇನಲ್ಲ; ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಭಾಗವೇ ಆಗಿತ್ತೇನೋ (ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದು ಟಿ. ಜಿ. ರಾಘವರ “ಶ್ರಾದ್ಧ" ಕತೆ).

ಅಪ್ಪನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು, ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೂ ಅಪ್ಪನಂತಾಗಬಾರದು ಎಂದು ನಿರ್ಧಾರ ತಾಳುವುದು, ಈ conflict ಹಾಗೂ reconciliation ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಕೊನೆಗೆ ರಂಗಪ್ಪನ ಮಕ್ಕಳೂ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಳೆಯುವ ನಿಲುವು ಈ ತಿಕ್ಕಾಟದ ಪರಂಪರೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕತೆಯಲ್ಲೂ ಅಪ್ಪ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಈ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬ ಮೂರನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರವೇಶ ಹಾಗೂ ಒತ್ತಾಯದಿಂದಾಗಿ ಇದು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿತಾಯದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಾದರಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.

"ಮನುಷ್ಯರು ಬದಲಾಗುವರೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ “ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಮುಂದೆ”, “ಶಿವಗಾಮಿ ಬದಲಾದರೆ(ಳೆ)?”, “ಆನಂದರಾಮು ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಮೇನರ್”, “ಎರಡನೇ ಅಳಿಯ”ದಂಥ ಕತೆಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. “ಎರಡನೇ ಅಳಿಯ” ಕತೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಸೆಲ್3 ಮೈಲಾರಿರಾಯರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಮರಳುವುದನ್ನು ಗೊತ್ತಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಸಾಂತ್ವನ ಹುಡುಕಬಯಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ವಿವೇಚಿಸಬಹುದು. ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯ ಎಷ್ಟೇ ಓದಿಕೊಂಡು ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಗಳಿಸಿದ್ದರೂ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಬದುಕಿ ಮುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಅನುಭೋಗಿಸಿದ್ದರೂ ಆಳದಲ್ಲಿನ “ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಕೆ" ಉಳಿದೇಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಿನಿಕತೆಯಿಂದಲೂ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಸರಳವೆನ್ನಿಸುವ ಎಷ್ಟೋ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ವೈರುದ್ಧ್ಯಗಳನ್ನು ಕತೆಗಾರರು ತಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿನ ಬಹಳಷ್ಟು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ನಿರೂಪಣೆಯಿದ್ದರೂ ನಿರೂಪಕ ಎಲ್ಲದರಿಂದ ತುಸುದೂರವೇ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಇದು ನಡೆದ ಅಥವಾ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ perspective ಕೊಡಲು ಅನುಕೂಲವಾದ ತಂತ್ರವಾದರೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣಿಸುವ ಇಂಥ ಸಾಕ್ಷೀಭಾವ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಕಳವಳ ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ “ಅನಂತರಾಮು ಹಾಗೂ ಜೇಮ್ಸ್ ಮೇನರ್” ಎಂಬ ಕತೆ ನೋಡಬಹುದು. ಇದು ಕೇವಲ ನಿರೂಪಣಾ ತಂತ್ರವೋ ಅಥವಾ ಕತೆಗಾರರ ನಿಲುವೂ ಇದೇಯೋ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಬರುತ್ತದೆ. ಮೇನರ್ ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸದ್ಯದ ಹತಾಶೆಯಿದ್ದರೂ ಬದಲಾವಣೆ ಅನಿವಾರ್ಯ, ಇದು cyclical ಎಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆಯೂ ಇದ್ದಂತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೇನರ್ idealistic, ಅನಂತರಾಮು ಹೆಚ್ಚು pragmatic, ಹಾಗೂ ನಿರೂಪಕ ತುಸು cynical  ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರದೇ ಮುಂದುವರಿಕೆಯೆನ್ನಿಸುವ ಮುಂದಿನ ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕ:

“ಓದುಗರೇ,

ಮೇನರ್ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ , ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಇರುವ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಮೇಲಿನ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಬರೆದಿರುವೆನು.

ಆದರೆ ಎಂತಹ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಆಕ್ರಮಿಸುವ ಒಂದು ಹೊಂಚು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದಷ್ಟೇ. […]"

ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಮೇಲಿನ ಮಾತಿದೆ ಪುಷ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

3

ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಗದ್ಯ ಬರವಣಿಗೆಯ ಶೈಲಿ ಕತೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ನಡುವೆ ಸುಳಿಯುತ್ತ ಅತ್ತೊಮ್ಮೆ ಇತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಾಲುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಪ್ರಬಂಧಕಾರರೂ ಆಗಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಕತೆಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಬಂಧ ಮಾದರಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಎರಡೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಕನ್ನಡದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಜಾಗತಿಕ ಬರೆಹಗಾರರ ಓದು ಕೂಡ ಇವರ ಕತೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿವೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳು ಕತೆಗಳಾಗದೇ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲ ಪ್ರಬಂಧಗಳಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆಯೇನೋ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪ್ರಬಂಧ (literary essay) ಅಷ್ಟು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರದ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರ ಎಂದು ನನ್ನ ಅನ್ನಿಸಿಕೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಸಮರ್ಥ ಪ್ರಬಂಧಕಾರರೂ4 ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಇವೆರಡೂ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು.

ಕತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ ಕಾಣಬೇಕಷ್ಟೇ — ಎಂಬ ಮಾತಿನೊಂದಿಗೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಈ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕತೆಗಳು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಸುಳಿದಾಡುವ ಗಾಳಿಯಂತೆ ನಿಸರ್ಗದತ್ತವಾದುವು; ಕತೆಗಾರಿಕೆ ಎನ್ನುವುದು ಊಟ, ನಿದ್ದೆ, ಮೈಥುನದಷ್ಟೇ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದುದು; ಹೀಗಾಗಿ ಕತೆ ಹೇಳುವುದು ಚಿಟ್ಟೆಯೊಂದರ ಹಾರಾಟದಂತೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಅಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕಾದುದೇ ಹೊರತು, ಅದಕ್ಕೊಂದು ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿ ದೊಡ್ಡಸ್ತಿಕೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸುವುದು ಬೇಡ; ಕತೆಗಳಿಗಿಂತ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ದೊಡ್ಡದು, ಕತೆ ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಜೀವನವನ್ನು ಆದ್ಯಂತವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ, ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿಲುವು.

ಕತೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಮಾತು ನಿಜ. ಅವು ನಮಗೆ ಕಾಣುವುದು ಒಂದು. ನಾವು ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದು ಇನ್ನೊಂದು. ಹೀಗೆ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ನಾವು “ಸಾಯೋತನಕ" ಇರುವ ಕತೆಯೆನ್ನುವುದು ಕತೆಯಾಗುವುದು ಯಾವಾಗ? ಕೇವಲ ಅದರ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದಲೋ? ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರರಿಗೆ ಅದು ಕಂಡಾಗಲೋ? ಅಥವಾ ಆ ಕತೆಯನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿದಾಗಲೋ? ಈ ನಡೆಪಾಡು ನಿರಂತತೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುವಂಥದ್ದು. ಈ ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳು ಅದರೊಳಗೆ ಬೇರೆಬೇರೆ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ.

ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು “ಬರೆಯುವ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರ ಕಷ್ಟ ಸುಖಗಳನ್ನು ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿ ಕತೆ ಮಾಡಿಬಿಡಬಹುದು” ಎಂದು ಜಿ. ರಾಜಶೇಖರ್ ಅವರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ನಡೆಯುವ ತಮ್ಮನುಭವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅಥವಾ ಅರಿವಿನಿಂದ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ  ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಿಬಿಡುವುದೇ ಕತೆಗಾರರಿಗಿರುವ ಆಸೆ. “ಕೇವಲ ರಚಿಸುವ, ಶಿಲ್ಪಿಸುವ ಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಕೊಂಚವೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ.” ತಮ್ಮ ಜೊತೆಗೇ ಸಾವಯವವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬದುಕುವ ಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಆಸ್ಥೆ. ಹಾಗೆಂದು, ಇವು ಯಾವುವೂ ಕತೆಗೆ ಹೊರತಾದುವೇನಲ್ಲವಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಭಾಷೆ ನಿಸರ್ಗ ಕೊಟ್ಟ ಬಳುವಳಿಯಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಬರವಣಿಗೆ ಸಹಜವಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದು. ಗುಡಿ ಕಟ್ಟಿದಂತೆ ಕತೆಯನ್ನೂ ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಲ್ಪಿ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಒಳಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃತಿಯ ಸಂರಚನೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಕಲಾತ್ಮಕತೆ ಸಹಜವಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಾರ್ಥಕವಾದುವು.

ನುರಿತ ಕತೆಗಾರರಾರ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ತಮ್ಮ ಕತೆಗಳ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಟ್ಟೋಣದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ವ್ಯವಧಾನದಿಂದ, ತಾದಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರಿಂದ ಮುಂದೆಯೂ ಅನೇಕ ಉತ್ತಮ ಕತೆಗಳು ಬರಲಿವೆ ಎಂದು ನನ್ನಂಥ ಓದುಗರ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತ ಅದರ ಕೆಲವು ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿ ಟೊಕಾರ್‍‌ಚುಕ್‌ರ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮಿಣುಕುನೋಟವನ್ನು ಸಂಕೇತ ಪಾಟೀಲ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.

ಓಲ್ಗಾ ಟೊಕಾರ್‍‌ಚುಕ್‌ರ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೂಲ ಪೋಲಿಶ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥ ‘ಓಡುವವರು' ಎಂದು. ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತ (Eastern Orthodox Christians) ಮತಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ‘ಹಳೆಯ ಆಚಾರವಂತರ’ (Old Believers) ಒಂದು ನಿಗೂಢ (ಕಾಲ್ಪನಿಕವೂ ಇರಬಹುದು) ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಅಲೆಮಾರಿಗಳ ಪಂಗಡ ಬಿಗೂನಿಗಳದು. ಕೇಡಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಒಂದು ಯುಕ್ತಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರು ಅವರು. ಟೊಕಾರ್‍‌ಚುಕ್‌ರ ಪೋಲಿಶ್ ಕಾದಂಬರಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಈ ಭಾವವನ್ನು ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನೂ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಕಾದಂಬರಿ ಶುರುವಾಗುವುದು ಅದರ ನಿರೂಪಕಿ ತನ್ನ ಎಳವೆಯ ಸ್ಥೂಲ ಚಿತ್ರಣವೊಂದನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ. ಆಗಲೇ ಅವಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ಸಂಜೆಯ ನೀರವತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಭಾವ ಮೂಡುತ್ತಿದೆ.

ನಾನು ಇಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ

[…] ನನಗೆ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಾಗಿವೆ. ನಾನು ಕಿಟಕಿ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಚಳಿಹಿಡಿದ ಅಂಗಳದತ್ತ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಶಾಲೆಯ ಅಡುಗೆಕೋಣೆಯ ದೀಪಗಳು ಆರಿವೆ: ಎಲ್ಲರೂ ಹೊರಟುಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಬಾಗಿಲುಗಳೂ ಮುಚ್ಚಿವೆ, ಕದಗಳನ್ನು ಎಳೆದಿದ್ದಾರೆ, ಪರದೆಗಳು ಕೆಳಗಿಳಿದಿವೆ. ನನಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಜಾಗವೂ ಇಲ್ಲ. […]

ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಿಂದಾಚೆ ಹೊರಡತೊಡಗುವ ಹುಡುಗಿಗೆ ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ‘ತೊನೆದಾಡುವ ರಿಬ್ಬನ್‌ನಂಥ’ ನದಿಯೊಂದು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇನು ಅಂಥಾ ದೊಡ್ಡ ನದಿಯಲ್ಲ, ಒಂದು ಕಿರಿಯ ಹೊಳೆ. ಆದರೆ ಅದು ಅವಳ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ: “ನನ್ನತ್ತ ಒಂದಿನಿತೂ ಗಮನ ಕೊಡದೇ ತನ್ನದೇ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿರುವ ನದಿ, ಸದಾ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಆ ಸಂಚಾರಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರೆ ಅದರಲ್ಲೇ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕಾಲಿಡಲಾಗದು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿದದ್ದು ನಂತರದಲ್ಲಿ.”

“ಅಲ್ಲಿ ನದಿಯೊಡ್ಡಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅರಿತುಕೊಂಡದ್ದೆಂದರೆ — ಎಲ್ಲಾ ಅಪಾಯಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ — ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುವೊಂದು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುವಿಗಿಂತ ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಮೇಲಾದುದು; ಬದಲಾವಣೆಯು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಸ್ಥಿರತೆಗಿಂತ ಉದಾತ್ತವಾದ ಸಂಗತಿ; ಯಾವುದು ಜಡವೋ ಅದು ಅವನತಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ, ನಶಿಸುತ್ತದೆ, ಬೂದಿಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಯಾವುದು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೋ ಅದು ಚಿರಕಾಲದವರೆಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. […]”

ಅವಳ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರು ಪ್ರವಾಸಪ್ರಿಯರಾದರೂ ಅದು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಒಂದೆಡೆ ನೆಲೆನಿಲ್ಲಬಯಸುವವರು. ಆದರೆ ಅದು ನಿರೂಪಕಿಯ ಜಾಯಮಾನದಲ್ಲಿಲ್ಲ.

“ಆ ಬದುಕು ನನ್ನದಲ್ಲ. ಒಂದು ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಳಿದಾಡುತ್ತಲೇ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬೇರುಗಳನ್ನೂರತೊಡಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ವಂಶವಾಹಿಯನ್ನು ನಾನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದಿಲ್ಲವೆನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ನಾನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಿದೆ, ಆದರೆ ನನ್ನ ಬೇರುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಮೇಲುಮೇಲೆಯೇ; ಸಣ್ಣಾತಿಸಣ್ಣ ತಂಗಾಳಿ ಕೂಡ ನನ್ನನ್ನು ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬಲ್ಲುದು. ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ನೆಲದಾಳಕ್ಕಿಳಿಯುವ ಕಾಯಿಪಲ್ಲೆಗಳ ಅಳವಿನ ಒಡೆತನ ನನಗಿಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ನನಗೆ ನೆಲದಿಂದ ನ್ಯೂಟ್ರಾನನ್ನು ಕೀಳುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ನಾನು ಆಂಟೆಯಸ್‌ನ* ವಿರೋಧಿ. ನಾನು ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಚಲನೆಯಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ —  ಬಸ್ಸುಗಳ ಅದುರುವಿಕೆ, ವಿಮಾನಗಳ ಗುಡುಗುಡುವಿಕೆ, ರೈಲು ಮತ್ತು ದೋಣಿಗಳ ಓಲಾಡುವಿಕೆ.”

* ಆಂಟೆಯಸ್ ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳ ಒಬ್ಬ ಅರೆ ದಾನವ. ಅವನು ಅವನ ತಾಯಿಯಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೋಕಿರುವ ತನಕ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅವನ್ನು ಸೋಲಿಸಲಾರರು.

ಹೀಗೆ ಶುರುವಾಗುವ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಇರುವುದೇ ಅಲೆಮಾರಿತನದ ಬಗ್ಗೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರೂಢಿಗತ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿ ಎನ್ನುವುದೇ ಕಷ್ಟ. ‘ಹಲ ತುಣುಕುಗಳ ಕಾದಂಬರಿ’ (fragmentary novel) ಎನ್ನಬಹುದೇನೋ. ಒಂದೆಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಜಿಗಿಯುತ್ತ, ಎದುರಾದುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತ, ದಕ್ಕಿದ ಹೊಳಹುಗಳನ್ನು ಓದುಗರೊಂದಿಗೆ ತೀರ ಸಹಜವಾಗಿ ಆಪ್ತತೆಯಿಂದ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಕಾದಂಬರಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗದ್ಯದ ತುಣುಕುಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಒಂದೆರಡೇ ವಾಕ್ಯಗಳಿರುವ ಕಿರುಪ್ರಬಂಧಗಳು; ಅಪರಿಚಿತ ಸಹಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಜೊತೆಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ಭಾಗಗಳು; ಚರಿತ್ರೆಯ ಮೆಲುಕುಗಳು;  ಮನುಷ್ಯನ ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿವರಗಳು (ಶರೀರ ಕೂಡ ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಬೇಕಾದ ತೇರಲ್ಲವೇ, ಹೀಗಾಗಿ ಅದರ ಬಗೆಗಿನ ಕುತೂಹಲವೂ ಸಹಜವೇ); ಮತ್ತು ತುಂಡುತುಂಡಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಒಂದಷ್ಟು ನೀಳ್ಗತೆಗಳು. ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದರೊಳಗೊಂದು ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಿವೆ. ಆದರೆ ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿರುವುದು ಒಂದು ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಗಳು, ಕಥೆಯ ಎಳೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವುವು ಎರಡು motifಗಳು: ಅಲೆಮಾರಿತನ (ಇದನ್ನು ಒಂದೆರಡು ಕಡೆ ಲೇಖಕಿ ‘ಯಾತ್ರೆ' ಎಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯಷ್ಟೇ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಕಾಯಕ), ಮತ್ತು ಕೌತುಕ (ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಲೇಖಕಿ Cabinet of Curiosities, ಕೌತುಕಗಳ ಅಲಮಾರಿ, ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ; ಕಾದಂಬರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಸ್ತುತ). ಇವುಗಳ ಕೆಲವು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೋಡಬಹುದು.

ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲು ಗಂಟೆ

ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ೮:೪೫ರಿಂದ ೯ ಗಂಟೆಯ ನಡುವಿನ ವೇಳೆ. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಗಂಟೆಯಷ್ಟು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು; ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು.

ಸೂಚನೆಗಳು

ನಾನು ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿದ್ದ ಒಂದು ಅಮೆರಿಕನ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ಕನಸು ಕಂಡೆ. ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವುಗಳ ವಿವರವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಯೋಜನೆಗಳ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆರೆಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘಟಕ ಭಾಗವನ್ನೂ ನಿಖರವಾಗಿ A, B ಮತ್ತು C ಅಕ್ಷರಗಳು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. 'ಸಾಗರವನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ: ಸೂಚನೆಗಳು’ ಎಂಬ ತಲೆಬರಹವಿದ್ದ ಲೇಖನವನ್ನು ನಾನು ತವಕದಿಂದ ಓದಲು ಶುರು ಮಾಡಿದೆ.

ಗದ್ಯರೂಪದ ಹಾಯ್ಕುಗಳಂಥ ಈ ಕಿರು ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಕಾದಂಬರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಸ್ವಸ್ತಿಕಗಳು

ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಒಂದು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಂಪು ಸ್ವಸ್ತಿಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವಚೈತನ್ಯದ ಪ್ರಾಚೀನ ಚಿಹ್ನೆಗಳು. ಇದು ವಿದೇಶಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳ ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ — ಆ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅವುಗಳ ದಾರಿ ಹಿಡಿದು ಹೋಗಬೇಕಷ್ಟೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತರಕಾರಿ ಮೇಲೋಗರಗಳು (ಬಹುಬಗೆಯ ತರಕಾರಿಗಳು ಮೇಲೋಗರಗಳು ಇರುತ್ತವೆ), ಪಕೋಡಗಳು, ಸಮೋಸಾಗಳು ಮತ್ತು ಕೂರ್ಮಾಗಳು, ಪಿಲಾಫ್‌ಗಳು, ಚಿಕ್ಕ ಕಟ್‌ಲೆಟ್‌ಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಒಣಗಿದ ಪಾಚಿ ಹಾಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ ಕೊಡುವ ಅಕ್ಕಿಯ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಬಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ನಾನು ಪಾವ್‌ಲೋವ್‌ನ ಪಳಗಿದ ನಾಯಿಯಂತೆ* ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ —  ಸ್ವಸ್ತಿಕವನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ ನಾನು ಜೊಲ್ಲು ಸುರಿಸತೊಡಗುತ್ತೇನೆ.

* Pavlovian Conditioning ಅಥವಾ Classical Conditioning ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಓದಿರಿ.

ಮೂಲ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ

ಒಂದು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಕೆಫೆಟೇರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಹೀಗೊಬ್ಬ, ತನಗೆ ಒಂದು ಮೂಲ ಕಲಾಕೃತಿಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ತೃಪ್ತಿ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ಅಲ್ಲದೇ, ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು ಇದ್ದಷ್ಟೂ ಮೂಲ ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದವನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅದು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಮಾರಕವೊಂದರ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅನನ್ಯವಾದುದು ಮಹತ್ತಿನದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅದರ ಮೇಲೆ ವಿನಾಶದ ಬೆದರಿಕೆಯು ತೂಗಾಡುತ್ತಲಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾತುಗಳ ದೃಢೀಕರಣವು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಗುಂಪೊಂದರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು. ಅವರು ಉತ್ಸುಕ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಾ ವಿಂಚಿಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ನಿಂತರು. ಆಗೀಗ, ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಇನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವಾದಾಗ, ಕ್ಯಾಮರಾದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕ್ಲಿಕ್ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಹೊಸದೊಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಭಾಷೆಯ ‘ಆಮೆನ್'ನಂತೆ ಕೇಳುತ್ತಿತ್ತು.

ಯಾತ್ರಿಯ ಮನೋಧರ್ಮ

ನನ್ನ ಹಳೆಯ ಗೆಳೆಯನೊಬ್ಬ ತನಗೆ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು ತೀರ ಬೇಡವಾಗುತ್ತದೆಂದು ನನಗೊಮ್ಮೆ ಹೇಳಿದ್ದ. ಅವನ ದೂರು ಹೀಗಿತ್ತು: ಅವನು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದುದನ್ನು, ಏನೋ ಹೊಸದನ್ನು ಸುಂದರವಾದುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಅದನ್ನು ಯಾರೊಂದಿಗಾದರೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು ಎಂದು ಎಷ್ಟೊಂದು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾನೆಂದರೆ,ಅವನ ಜೊತೆಗೆ ಆಗ ಯಾರೂ ಇರದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವನು ತೀವ್ರ ವ್ಯಾಕುಲಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಅವನು ಒಳ್ಳೆಯ ಯಾತ್ರಿಕನಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಅನುಮಾನವಿದೆ.

ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿರುವ ತೀರ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯಕ್ಕೇ ಬೇರೆ ಆಯಾಮ ಕೊಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ.

ನಾಲಿಗೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಸ್ನಾಯು

ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನ್ನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅದು ನಮ್ಮಂತೆ ಅಲ್ಲ  — ನಮಗೆ ನಮ್ಮವೇ ಆದ ಭಾಷೆಗಳಿವೆ. ಅವನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮ ಕ್ಯಾರಿ-ಆನ್ ಲಗೇಜುಗಳಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿ ಮರೆಮಾಚಿಟ್ಟಿರುತ್ತೇವೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷನ್ನು ನಾವು ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ, ಅದೂ ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊರಗಿನ ಮಂದಿಯೊಂದಿಗೆ. ಇದನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟ, ಆದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ! ಮತ್ತು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಅವರ ಏಕೈಕ ಭಾಷೆ. ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಸರೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಲ್ಲಿ ಬೇರೇನೂ ಇಲ್ಲ.

ಎಲ್ಲಾ ಸೂಚನೆಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಎಡವಟ್ಟು ಹಾಡುಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಲುಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಮೆನುಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಅಸಹನೀಯ ಕರಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಪಿಡಿಗಳು - ಲಿಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಟನ್‌ಗಳು ಸಹ! — ಎಲ್ಲವೂ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಅದೆಷ್ಟು ಕಂಗೆಟ್ಟಂತಾಗಿರಬಹುದು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಯಿ ತೆರೆದಾಗಲೆಲ್ಲ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಯಾವ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಅವರ ಮಾತು ಅರ್ಥವಾಗಬಹುದು. ಅವರು ವಿಶೇಷ ಗುಪ್ತಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೇನೋ. ಅವರು ಎಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ ಜನರಿಗೆ ಅನಿರ್ಬಂಧಿತರಾಗಿ ಲಭ್ಯರು — ಅವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ದಕ್ಕುವರು! ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಡುವ ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಅದು ಬೇರೇ ಯಾರೂ ಬಳಸದ ಸತ್ತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇರಬೇಕು. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಕೇವಲ ತಮಗಾಗಿಯೇ ಅವರು ಏನಾದರೂ ಒಂದಷ್ಟು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲೋಸುಗ.

ಹೀಗೆ "ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ” encyclopeadic ಉತ್ಸುಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೂ ಲೇಖಕಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಚಲನೆಯ ಆಶಯಕ್ಕೇ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

ಮುಸುಕುಧಾರಿ ಜಂಗಮ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದು ಏನು

ಅಲುಗಾಡು, ಮುಂದುವರಿ, ನಡೆ. ಅವನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದೊಂದೇ ದಾರಿ. ಜಗತ್ತನ್ನು ಆಳುವವನಿಗೆ ಚಲನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಮ್ಮ ದೇಹ ಪವಿತ್ರವಾದದ್ದು ಎಂದವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಮತ್ತಿನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಹೊರಟೆದ್ದ ಮೇಲೆಯೇ ನೀನು ಅವನಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅವನು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುವುದು ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿರುವೆಲ್ಲದರ ಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಜಡವಾಗಿರುವುದರ ಮೇಲೆ.

ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕೈದು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೇ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲ ಸತ್ವಯುತ ನೀಳ್ಗತೆಗಳೂ ಕೆಲವು ಅತಿ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳೂ ಇವೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ದಂಗುಗೊಳಿಸಿ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚುವ ಕಿರು ಪ್ರಬಂಧಗಳಿವೆ. ಭೂಪಟಶಾಸ್ತ್ರ, ಭಾಷೆಗಳು, ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನ, ಚರಿತ್ರೆ, ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಹೊಳಹುಗಳಿವೆ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಏನನ್ನು ಹೇಳಲೆತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಅದನ್ನು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಹೇಳುವುದು? ಎಂಬಂಥ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟ. ಗೊತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಸೂರಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಸೀಳಿನೋಡಿ ಸಿದ್ಧಮಾದರಿಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. European Novel ಎಂಬ ಮೂಲಮಾದರಿಯು ಇಂಥ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ನಿಂತು ಬಹುಕಾಲವಾಯಿತು.

ಓಲ್ಗಾ ಟೊಕಾರ್‍‌ಚುಕ್ ಒಂದು ಕಡೆ ತಮ್ಮ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕುರಿತು, ಇದನ್ನು ನಾನು ಒಂದು “constellation novel” ಆಗಿರಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಬರೆದೆ, ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಎಂದರೆ, ನಾವು ಮಹಡಿಯ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ ನಿಂತಾಗ ನಮಗೆ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಮಿನುಗುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಕೆಲವು ಗ್ರಹಗಳು ಕಾಣುತ್ತವಷ್ಟೇ. ಹಲವು ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲಗಳನ್ನೂ ಗುರುತಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ಅಸಂಖ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವು ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಹರವಿನಲ್ಲಿ ಸುಸಂಗತ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಅವಕ್ಕೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಕತೆಗಳನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವುದು ನಾವು. ಹಾಗೆಯೇ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನಾದರೂ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರ ಕೆಲಸ. ಆ ಹೊಳಪಿನ ಚುಕ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಓದುಗರ ಕೆಲಸ. ಒಂದಷ್ಟು ಓದುಗರಿಗಾದರೂ ಹಾಗಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಎಂದು ಟೊಕಾರ್‍‌ಚುಕ್ ಅವರ ನಂಬಿಕೆ.

ನನಗಂತೂ ಪ್ರತಿ ಸಲ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವನ್ನು ಓದಿದಾಗಲೂ ಹೇಳಲಾಗದ ಹಿಗ್ಗು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.