ಅಂದು ಇಂದು ಎಂದೆಂದೂ ಮೇರಿ ಜೊತೆಗೆ...

ಮೇರಿ ಆಲಿವರ್ (Mary Oliver, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 1935 – ಜನವರಿ 17, 2019) ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿ-ಗಿಡ-ಮರಗಳ ಲೋಕದ ನಡುವೆ ಕೊಂಡಿಯಂತಿರುವ ಕವಿ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅರ್ಥ ಹೇಳುವ, ಸರಳ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಮೆರಿಕದ ಜನಪ್ರಿಯ ಕವಿ. ಪ್ರಚಾರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ಗಾವುದ ದೂರವೇ ನಿಲ್ಲುವ ಇವರು ಅಮೆರಿಕದ ಕಾವ್ಯ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದವರು. ಈಶಾನ್ಯ ದೇಶಗಳ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಆಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದವರು. ಕಾವ್ಯವಲ್ಲದೇ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನೂ ಬರೆದವರು. ಬಿನ್ನಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಲ್ಲಿ ಕವಿತೆಯ ಕುರಿತು ಪಾಠ ಮಾಡಿದವರು. ಅವರಿಗೆ ಪುಲಿಟ್ಜ಼ರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (American Primitive, 1984), ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬುಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ (New and Selected Poems Volume 1, 1992). ಲ್ಯಾನನ್ ಲಿಟರರಿ ಅವಾರ್ಡ್ (1998), ಪೋಎಟ್ರಿ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ ಅವಾರ್ಡ್, ಹಲವಾರು ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟಾರೇಟುಗಳು ಹಾಗೂ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.

ಅಂದು ಇಂದು ಎಂದೆಂದೂ . . .

ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೇರಿ ಆಲಿವರ್ ನಮಗೆ ಅಂದು ಇಂದು ಎಂದೆಂದೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮವೇ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮೇರಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಅದನ್ನೇ.

1. ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿಡೋಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ?

2. ಮನಸಿನ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡೋಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ?

3. ನೋವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಮಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸುಮ್ಮನೇ ನೇವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?

4. ಕವಿತೆಯೆಂದರೆ; ಲೋಕವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಇರುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಬರವಣಿಗೆಯ ಒಂದು ತುಣುಕೇ?

5. …

ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಉತ್ತರ – 'ಹೌದು'

'ಇಲ್ಲ' - ಅಂತಾಗಿದ್ದರೆ ಕಾವ್ಯವು ನಿಗೂಢವೂ ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸುವಂಥದ್ದೂ ಆದರೂ ಆಪ್ತವೆನಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅನುಭಾವವಾಗದ, ಬಾಳದ, ಭೂತದ ಮಬ್ಬಿನಲಿ ಸೊರಗಿ ಹೋದ ಕಲಾಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಬರೆದ ಪದ್ಯಗಳು ಸದಾ ಬೆಳಗುವ ಭಾವದೀಪ್ತಿಯಾಗದೇ ಬರಿಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಾಗಿ, ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಾಗಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಕೇವಲ ಕೌತುಕದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದುವು. ಕವಿತೆಗೆ ಕಾಲದ ಹಂಗಿಲ್ಲ. ಅವು ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕುರಿತಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಹೊಸ ಕಾಲದ ಜನರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಒಂಚೂರು ವಿಚಾರಶೀಲರಾದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ.

ಆ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಶೆಲ್ಲಿ ಚಿರಯೌವ್ವನಿ; ಅವನ ವಯಸ್ಸು ಸದಾಕಾಲಕ್ಕೂ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಭತ್ತು. ಎಷ್ಟೋ ವರುಷಗಳಿಂದ ಬಾ… ಬಾ… ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾನೆ. ಬಾನಾಡಿಯ ಕೀರಲು ಹಾಡು ಕೇಳಲು. ಆ 'ಅಲೌಕಿಕ ಆನಂದ'ದ ಕಡೆಗೆ ತೇಲಿ ಹೋಗಲು. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್, ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಆರ್ನಲ್ಡ್ — ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕವಿತೆಯು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಶೀಲತೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳುವುದು ಇದನ್ನೇ. ಕಾವ್ಯವು ವಿಚಾರವನ್ನು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿಡುವಂಥದ್ದು, ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂಥದ್ದು. ಅಂಥ ಕವಿತೆ ಹಳತೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಈಗಲೂ ಅಷ್ಟೇ ಶ್ರೀಮಂತ. ಎಷ್ಟೆಂದರೆ, ಜಾರ್ಜ್ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಹುಡುಗನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂತು ಇಬ್ಬರು ವಯಸ್ಕರು, ತನ್ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತವಳ ಗೆಳೆಯ ಜಾನ್ ಡನ್ನ್ ಮಾತು ಕೇಳುವಾಗಿನಷ್ಟು. ವಿಲಿಯಂ ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್ ಎಂಬ ಮನುಷ್ಯ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾಲಿನ ಸುನೀತವೊಂದನ್ನು ಪದೇಪದೇ ತಿದ್ದಿ, ಪ್ರೇಮದ ಅಮಲನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವಷ್ಟೇ ಶ್ರೀಮಂತವಾದುದು …

ಅಂದು ಇಂದು ಎಂದೆಂದೂ … ಏನೂ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ …

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕವಿಯೂ ಬದುಕನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಲು
ಒಳ್ಳೆಯ ಆದರ್ಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿಯಾಗಲು
ಆಸ್ತಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನ ಧಿಕ್ಕರಿಸಲು
ಭರವಸೆ ಇಲ್ಲವೇ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಅರ್ಥ ಕೆಡಿಸಲು
ಮೃದುತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ವಾದಿಸಲು
ಪ್ರೇಮಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ದ್ವೇಷ ಮೆರೆಸಲು
ಮನುಷ್ಯನ ಅಲ್ಪ ಗುಣಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಆಡಿ ಹೊಗಳಲು ಕವಿತೆಯನ್ನು ಬರೆದಿಲ್ಲ
ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಬರೆದಿಲ್ಲ, ಎಂದೆಂದಿಗೂ ...

ಖರೆಯೆಂದರೆ, ಕವಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಚ್ಚಂದದಲ್ಲೂ ಖೈದಿನಲ್ಲೂ; ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲೂ ಅನಾರೋಗ್ಯದಲ್ಲೂ; ಕೇಳುಗರಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ; ತನ್ನ ಜೀವನವಿಡೀ ಬದುಕು, ಧ್ಯಾನ, ವಿಚಾರ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಮಾನವ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಕಣ್ಣರಳಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಾ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನು ಕವಿಯು ಉನ್ಮತ್ತಳಾಗಿ, ಗಂಭೀರವಾಗಿ, ರೂಪಕ ಉಪಮೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತ ಹೋಗುವವಳು. ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರ, ಬಿರುದು, ಸನ್ಮಾನಗಳ ಹಂಗಿಲ್ಲದೇ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯದೆ ಮಾಡುವವಳು. ಇದು ಬೇಕಾಗಿಯೋ ಬೇಕಿಲ್ಲದೆಯೋ ಸಹನೆಯಿಂದಲೋ, ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅಸಹನೆಯ ಹೊಗೆಯಲ್ಲಿಯೋ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗಾಗಿ — ಕಡೆಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗಾಗಿಯಾದರೂ ಮಾಡುವಂಥ ಕಾವ್ಯಕೃಷಿ. ಆ ಕಾವ್ಯಕೃಷಿಯ ಎಲ್ಲ ದಸ್ತಾವೇಜು ಅದರ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಸೇರಿದ್ದು. ನನ್ನನ್ನೂ, ನಿನ್ನನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ …

ಮೇರಿ ಇದನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಂಬಿದವಳು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವಳು ಕವಿತೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತಾದ, ಕಾವ್ಯದ ಕುರಿತಾದ, ಬರವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತಾದ ಗದ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಅತ್ಯಂತ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬರೆದವಳು.

ಇನ್ನೀಗ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇರಿ ಆಲಿವರ್‍‌ಳ ಎರಡು ಪದ್ಯಗಳು ನಿಮ್ಮ ಓದಿಗಾಗಿ.

ಫ್ರಾಂಜ್ ಮಾರ್ಕನ ನೀಲಿ ಕುದುರೆಗಳು

ನಾಲ್ಕು ನೀಲಿ ಕುದುರೆಗಳ
ಪೈಂಟಿಂಗ್ ನನ್ನ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು
ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲಾ  
ಅದರಲ್ಲೊಂದು ಕುದುರೆ ನನ್ನ ಕಡೆ ನಡೆದು ಬಂತು 
ನೀಲಿ ಮೂಗನ್ನು ನನ್ನ ಮೂಗಿಗೆ ಉಜ್ಜಿತು 
ನೀಲಿ ನೀಳ್ಗೂದಲ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಸುತ್ತ ಬಾಹುಗಳಲಿ ಬಳಸುವೆ
ಜುಟ್ಟು ಹಿಡಿಯದೇ ಸುಮ್ಮನೆ ಬೆರಳಾಡಿಸುವೆ 
ಹಿತವೆನಿಸುವುದು ಅವನಿಗೆ 
ಇನ್ನಷ್ಟು ನೇವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವನು
 
ಫ್ರಾಂಜ್ ಮಾರ್ಕ್ ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೀರಿ ಹೋದ
ಬಾಂಬು ಚೂರುಗಳನು ಹೊತ್ತು 
ತಲೆ ಬುರುಡೆಯೊಳಗೆ ಸಿಡಿದು ಚೂರಾದ 
ಆ ನೀಲಿ ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧ 
ಅಂದರೇನೆಂದು ತಿಳಿ ಹೇಳುವ ಬದಲಿಗೆ 
ನಾನು ಸತ್ತು ಹೋಗಬೇಕು 
ಕೇಳಿದರೆ, ಹೆದರಿ ತಲೆ ತಿರುಗಿ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದವೇನೋ 
ಇಲ್ಲವೇ ನಂಬುವುದಕ್ಕೇ ಆಗದೆ ಬೆದರುವವು

ನಿನಗೆ ಹೇಗೆ ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಹೇಳಬೇಕೋ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ 
ಫ್ರಾಂಜ್ ಮಾರ್ಕ್ 
ಈ ಲೋಕ ಇನ್ನು ಮೇಲಾದರೂ ಚೂರು ಕರುಣಾಳು ಆಗಲಿ 
ಚಂದಗೊಳಿಸುವ ಆಸೆಯಿದ್ದರೆ 
ಅದು ನಮ್ಮ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೊಳಗೂ 
ಇರುವ ದೈವಾಂಶಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ

ಈಗ ನಾಲ್ಕೂ ಕುದುರೆ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಿವೆ 
ನನ್ನ ಮುಖಕ್ಕೆ ಮುಖವಿಟ್ಟು 
ಏನೋ ಗುಟ್ಟು ಹೇಳುವ ಹಾಗೆ 
ಅವು ಮಾತನಾಡಲಿ ಅಂತ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ 
ಇಷ್ಟು ಚಂದವಾಗಿರುವುದೇ ಸಾಕಲ್ಲವೇ 
ಇದರ ಹೊರತು
ಮತ್ತಿನ್ನೇನು ಹೇಳಬಹುದು ಆ ನೀಲಿ ಕುದುರೆಗಳು?

ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಫ್ರಾಂಜ್ ಮಾರ್ಕ್ (1880-1916) ಜರ್ಮನ್ ಕಲಾವಿದ. ಈತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅದ್ಭುತ ಬಣ್ಣ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಲಾವಿದ. ಬ್ಲೂ ಹಾರ್ಸ್ ಈತನ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾಕೃತಿ. ೩೬ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಖಂಗೊಂಡು ಸಾವಿಗೀಡಾದನು.

ಪುಟ್ಟ ಗುಮ್ಮ

ಆ ಮುದ್ದು
'ಪುಟ್ಟ ಗುಮ್ಮ' ಕವಿತೆ
ಮಾನಸೀಕ ಮಹರಾಯ
ಬಹಳ ಖಾಯಾಸಿನಿಂದ
ಸೇಬು ತಿನ್ನು ಅಂತ ಕೊಟ್ಟರೆ  
ಬಾಡೂಟ ಬೇಡುತಾನೆ 

ತಣ್ಣಗೆ ಹೊಳೆದಂಡೆಗುಂಟ
ನಡೆಯಬೇಕೆಂದರೆ 
ಇವನಿಗೋ ತಾನು ತೊಟ್ಟ ಅಂಗಿಯೆಲ್ಲ
ಕಳಚಿ ನೀರೊಳಗೆ ಧುಡುಂ ಎಂದು
ಸುರಂಗ ಹಾಕಬೇಕೆನ್ನುವ ಹಠ

ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಪದ ಬಳಸಿ 
ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥ ಕೊಡಬೇಕೆಂದಾಗೆಲ್ಲಾ
ಅದು, ನಿಘಂಟನ್ನೇ ಕಿರುಚುತ್ತಾ 
ಈ ಪದಗಳಿಗೂ
ಈಗಲೇ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಬೇಕು ಅನ್ನುತ್ತೆ

ಕೊನೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದ
ಹೇಳಿ ಪದ್ಯ ಮುಗಿಸಬೇಕೆಂದಾಗೆಲ್ಲಾ 
ತನ್ನ ಕರಡಿ ಪಾದಗಳಿಂದ
ಕೋಣೆ ಸುತ್ತ ಕೇಕೇ ಹಾಕಿ ಥಕಥಕಥಕ ಕುಣಿದು   
ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಿಟ್ಟು ತರಿಸುವುದು

ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ
ನಿನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ
ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಅನಾಯಾಸ ಮಂದಹಾಸ ಕಾಣುವಾಗ
ಅದು ತೆಪ್ಪಗೆ ಕೂರುತ್ತೆ
ಗಲ್ಲಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪಾಂಜಾ ಒತ್ತಿ 
ಸುಮ್ಮನೆ ಆಲಿಸುತ್ತಾ ಕೂರುತಾನೆ

ಕೃತಿ: ಆಕಾಶ ನದಿ ಬಯಲು (ಮೇರಿ ಆಲಿವರ್ ಕವಿತೆಗಳು)

ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅನುವಾದ : ಚೈತ್ರಾ ಶಿವಯೋಗಿಮಠ

ಪುಟಗಳು: 108

ಬೆಲೆ: ರೂ 150

ಮುಖಪುಟ ಚಿತ್ರ: ಜಿ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್

ವಿನ್ಯಾಸ, ಒಳಪುಟ ಚಿತ್ರಗಳು: ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಬಾದಾಮಿ

ಪ್ರಕಾಶನ: ಸುಗಮ ಪುಸ್ತಕ, ಹಲಸಂಗಿ

ಚೈತ್ರಾ ಶಿವಯೋಗಿಮಠ

ಚೈತ್ರಾ ಶಿವಯೋಗಿಮಠ ಎಂ.ಟೆಕ್ ಪದವೀಧರರು. ಕಾವ್ಯ, ಅನುವಾದದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಟ್ಟುಗಳ ಮೂಲಕ ಇವರ ಕವಿತೆಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ. 'ಕೆಂಡಸಂಪಿಗೆ'ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ 'ಲೋಕ ಸ್ತ್ರೀ-ಕಾವ್ಯ ಲಹರಿ' ಸರಣಿ ಓದುಗರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಾವ್ಯ ಹಾಗೂ ಅನುವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನವಿರಾದ ಭಾವ ತಂತು, ನವೀನ ಶೈಲಿಯ ಜೀವಜಾಲದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ವಿವಿಧ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕಾವ್ಯದ ಮೂಲಕ ಓದುಗರ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ ತಂದಿರುವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಾಸಕ್ತರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪೆಟ್ರಿಕೋರ್ (2022) ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಆಕಾಶ ನದಿ ಬಯಲು (2025) ಮೇರಿ ಆಲಿವರ್ ಆಯ್ದ ಕವಿತೆಗಳ ಅನುವಾದ ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು. ಇವರ ಕವಿತೆಗಳು ಉರ್ದು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿವೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಕೊಡಮಾಡುವ ಶ್ರೀಮತಿ ಶಾರದಾ ರಾಮಲಿಂಗಪ್ಪ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಅಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅವ್ವ ಪುಸ್ತಕಾಲಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ಸಂದಿವೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

2016ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ವಿಷಯದ ಪಠ್ಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಾಡಲು ಕೋರಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಹಿಂದಿನ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸ ಸೇರಿದಂತೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್, ಗ್ರಾಮಫೋನ್, ಟಿಲಿವಿಷನ್ ಮತ್ತಿತರೆ ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅವಿಷ್ಕಾರದ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವೂ ಸೇರಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆರಂಭಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ-ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ-ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದವರ ಕುರಿತು ಬೋಧಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಟಿಳಕರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಗಾಂಧೀವರೆಗೂ ಅವರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರು ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ತಲುಪಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಚರ್ಚೆ ಇತ್ತು. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾವೊಂದಿಬ್ಬರು ಸದಸ್ಯರು ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಯೋಗದ ಕುರಿತು ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯ ತಂದೆವು. ಆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಇನ್ನಿತರೆ ಸದಸ್ಯರ ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ “ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‍ರರು ಅಂಥಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನೇನು ಸಂಪಾದಿಸಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯು ಎಲ್ಲೂ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ,” ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. “ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ನಾವು ಕೊಡುತೀವಿ, ಮೊದಲು ನೀವು ಸೇರಿಸಿ,” ಅಂತ ಒತ್ತಾಯ ತಂದ ಮೇಲೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಟಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರರನ್ನು ಗುಮಾನಿಯಿಂದ ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು, ಅವರ ಅಕ್ಷರ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ, ಅದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕುರಿತು ವಿವರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆ ಕಡಿಮೆ.

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆ ದಂಪತಿಗಳು ಸತ್ಯಶೋಧಕ್ ಸಮಾಜ್ದೊಂದಿಗೆ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೀನಬಂಧು ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಆರಂಬಿಸಿದರು. ಫುಲೆಯವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಮಾಜಿ ಮಹಾರ್ ಸೈನಿಕರಾದ ಗೋಪಾಳಬಾಬಾ ವಲಂಗ‌ಕರ್ 1888ರಲ್ಲಿ ವಿಠಲ್ ವಿಧ್ವಂಸಕ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಶುರು ಮಾಡಿದರು. ಇದೊಂದು ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿರೋಧಿ ದನಿಯಂತೆ ಮೂಡಿತು. ಈ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಳಸಮುದಾಯಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದವು. ನಂತರ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 1905ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿ ಅಛೂತಾನಂದರು ಅಛೂತ್ ಔರ್ ಆದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಪಾರ ಓದಿನ ಹಸಿವು ಇದ್ದ ಅಂಬೇಡ್ಕರರು ಈ ಸುಧಾರಕರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ ಅಲ್ಲದೇ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಸಮಸ್ಯೆ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಜನಸಮೂಹಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯ ಮನಗಂಡು 1920ರ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಕನಾಯಕ, 1927 ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹಿಷ್ಕೃತ ಭಾರತ, 1928ರ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತಾ ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು 1930ರಲ್ಲಿ ಜನತಾ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಕೆಲಕಾಲವಾದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಎಲ್ಲರೂ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರದ ಬಗ್ಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರವಾದದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರರು ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಆ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರದಿಂದ ಏನೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಬದುಕು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದಕ್ಕಬೇಕು ಎಂದು ಬಲವಾಗಿ ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಮೇಲಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಒಂದು ಭಿನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು, ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಮುಖವಾಣಿಗಳಂತೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರರು ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊರ ತಂದರು. ಪತ್ರಿಕೆಯೆಂಬುದೇ ಒಂದು ಬಂಡವಾಳದ ಸರಕು ಆದುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಹಿತೈಶಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದು ಪತ್ರಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು.

ಈ ಮೇಲಿನ ನಾಲ್ಕು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಓದುಗರ, ಸಂಶೋಧಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆದದ್ದು ಮೂಕ ನಾಯಕ ಪಾಕ್ಷಿಕ ಮತ್ತು ಬಹಿಷ್ಕೃತ ಭಾರತ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಮಾತು ಇದ್ದು, ಆಡಲಾರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಸಿರು ಬಿಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಅವಮಾನಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿದ ಮೂಕಜನಗಳ ಮಾತಿನಂತೆ ಮೂಕನಾಯಕ ಹೊರಬರುತಿತ್ತು. ಪಾಂಡುರಂಗ ಭಟ್ಕರ್ ಇದರ ಮೊದಲ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕೆ ಮೂಕನಾಯಕದ ಆರಂಭದ ಕುರಿತು ಒಂದು ‘ಪೇಡ್ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸ್‌ಮೆಂಟ್’ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಬಾಂಬೆ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಕೇಸರಿಯಂತಹ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡರೂ ಯಾರೂ ಇದರ ಕುರಿತು ಎರಡು ಅಕ್ಷರ ಬರೆಯಲಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರವಾದಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿದ್ದವಾದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಜಾಹೀರಾತು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕುರಿತಾದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ರೋಸಿ ಹೋದ ಅಂಬೇಡ್ಕರರು ತಾವು ಜಾಹೀರಾತು ರಹಿತ ಪತ್ರಿಕೆ ತರಲು ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರು. ಮೂಕ ನಾಯಕ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಕೊಲ್ಹಾಪೂರದ ಷಾಹು ಮಹಾರಾಜರ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಇತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಅವರು ಬಹಿಷ್ಕೃತ ಹಿತಕಾರಣಿ ಸಭಾವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

ಇನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕೃತ ಭಾರತದಲ್ಲಂತೂ ಈ ನೆಲವನ್ನು ‘ಭಾರತಮಾತೆ’ ಎಂದು ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿ, ಜನರನ್ನು ಪಶುಗಳಂತೆ ಹಲವು ಜಾತಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಅದರ ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಒಳಸಂಚನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿದಷ್ಟೇ ದಿಟ್ಟವಾಗಿ ‘ಪುಣ್ಯಭೂಮಿ’, ‘ಪವಿತ್ರ ನದಿ’ಗಳ ನೆಲ ಅಂದವರಿಗೆ ರಪ್ಪನೆ ಕೆನ್ನೆಗೆ ಬಾರಿಸುವಂತೆ ಇಲ್ಲೊಂದು ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ, ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತ ಇರುವುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಪಾದಕೀಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲವರೂ ಓದಿ ಬರೆಯಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂಬೇಡ್ಕರರು ಮರಾಠಿ, ಹಿಂದಿಯಲ್ಲೇ ಪತ್ರಿಕೆ ಹೊರಡಿಸಿದ ಕಾರಣ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳು ತಲುಪಲಿ ಎಂಬ ಉದ್ಧೇಶದಿಂದ. 1927ರಿಂದಲೂ ಬಹಿಷ್ಕೃತ ಭಾರತದ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕ, ತಾರ್ಕಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಚರ್ಚೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಚಳವಳಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿಸ್ತೃತ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತಿದ್ದವು. 1927, ಜುಲೈ 1ನೆಯ ತಾರೀಖಿನ ಸಂಪಾದಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರರು ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ:

ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದದಿಂದಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸತ್ಯ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದದಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಜನ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಕತ್ತಲಕೂಪದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವೇದದಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಓದನ್ನೇ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ-ಕನಿಷ್ಠ ಎಂಬ ಬೇದವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಉನ್ನತಿ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶವೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಓದಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡದೆ, ಜ್ಞಾನದ, ವಿಚಾರದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೇ ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟರು. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಬಿತ್ತಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ, ಮನುಷ್ಯತ್ವದಂತಹ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಮೌಲ್ಯದಿಂದ ಜನರನ್ನು ದೂರ ಉಳಿಸಿದರು.

ಹೀಗೆ ಮನುಷ್ಯರು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಜೀವಿಸುವ, ಆಲೋಚಿಸುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದ ಹೇಗೆಲ್ಲ ಅಡ್ಡಿ ಉಂಟು ಮಾಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

4ನೆಯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1927ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಮಾಜ್ ಸಮತಾ ಸಂಘ್ನ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಜೂನ್ 29, 1928ರಲ್ಲಿ ಸಮತಾ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಉದ್ಧೇಶ ತುಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಹಾಡ್ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ, ಮಂದಿರ ಪ್ರವೇಶ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಾತಿ, ಅಂತರ್ಧರ್ಮೀಯ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಅನೇಕ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಕೆಲಸಗಳತ್ತ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ, ವಾದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಮುಂಚಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಸಮತಾ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಚಳವಳಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಇನ್ನು 1930 ನವೆಂಬರ್‍‌ನಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರರು ಆರಂಭಿಸಿದ ಜನತಾ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಕುರಿತಾದ ಸುದೀರ್ಘ ಸಂಪಾದಕೀಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂತಹ ಲೇಖನಗಳ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ನಾನಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹರಿಜನ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ‘ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತಾ ನಿರ್ಮೂಲನ’ದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಬಂಧಿ ಚಳವಳಿಗೆ ಸವಾಲಿನಂತೆ ನೋಡಲಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಪ್ರಕಾರ ಜಾತಿಯ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದೇ ಹಿಂದೂಧರ್ಮದ ವೇದಗಳಿಂದ, ಚಾತುರ್ವರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ. ಹಾಗಾಗಿ ಆ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬೇರನ್ನು ಅಲುಗಿಸದೆ, ಜಾತಿಯ ಟೊಂಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದು ಬಿಡುವ ಅಸ್ಪೃಷ್ಯತೆಯ ದುರ್ಗಂಧದ ಹೂವನ್ನು ಕೀಳಲಾಗದು ಎಂದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಗಾಂಧೀಜಿ ಗೆ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕದಲಿಸದೆ, ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೆಡಿಸದೆ ಕೇವಲ ಮೇಲ್ಜಾತಿ ಜನರ ಮನಪರಿವರ್ತನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಬೇಕೆಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹರಿಜನ (11-2-1933), ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ಹರಿಜನ ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾತಿ-ವರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಗೆ ಇಂಬು ಕೊಟ್ಟರು. ಹೀಗೆ ಇಬ್ಬರು ಜನನಾಯಕರ ನಡುವಣ ವಿಚಾರ ಮಂಡನೆಗೆ, ವಾಗ್ವಾದಕ್ಕೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವು. ಈ ಚರ್ಚೆ, ಭಿನ್ನ ವಿಚಾರಗಳ ವಿರೋಧದ ಆಚೆಗೆ, ಒಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ಗಾಂಧೀಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಅಂಬೇಡ್ಕರರನ್ನು ಗಾಂಧೀಯವರ ಶತ್ರುವಿನಂತೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ನಂತರ 1956 ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಭಾರತ ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

1943ರಲ್ಲಿ ಪೂನಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗೋವಿಂದ ರಾನಡೆಯವರ 101ನೆಯ ಜಯಂತಿ ಸಮಾರೋಪ ಸಮಾರಂಭದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಅಂಬೇಡ್ಕರರು ಮಂಡಿಸಿದ ರಾನಡೆ, ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಜಿನ್ನಾ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ:

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾರಂಗವು ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಅದು ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನೈತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಅಧಃಪತನಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿವೆ. ಜನರಿಗೆ ತಾವು ಜವಾಬ್ದಾರರು, ಅವರಿಗೆ ಸಲಹೆಗಾರರು ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆತಿವೆ. ಭಾರತದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸಮಾಜದ ಹಿತ ಬಯಸುವವರಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು, ಎಂಥ ಉನ್ನತ ಪದವಿಯಲ್ಲಿದ್ದವರೂ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರೆ ಅದನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸುವ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಬರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಪೂಜೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಮೀಸಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ದೇಶದ ಹಿತವನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಹಿಂಜರಿಯದ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಸಂಘಟಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡವಾಳದ ಗಾಳಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ತಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕಾಧರ್ಮವನ್ನೇ ಮರೆತುಬಿಡುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು....

ಈ ವಾಸ್ತವ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಇದೆ.

ಹೀಗೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರರು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಲು, ತಳಸಮುದಾಯಗಳ ಹಿತ ಕಾಯಲು ಸದಾ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ದಾಖಲೆಗೊಂಡ ಅವರ ವಿಚಾರಗಳೇ ಇಂದು ದಾರಿದೀಪಗಳಾಗಿ ಶೋಷಿತ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಉಳಿದಿವೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದಿದ್ದು ಯಾಕೆಂದರೆ ಅಂದು, ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಅವರ ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಅವು ಮೇಲ್ಜಾತಿಗಳ ಮಾಲಿಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಇಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಒಡೆತನ, ಅವುಗಳ ಬದ್ಧತೆ ಸದಾ ಆಳುವವರ ಪರ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದು ಗುಟ್ಟೇನಲ್ಲ. ಒಂದೆಡೆ ಭಾರತೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ತಾತ್ವಿಕತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ (ಇಂಡಿಯಾಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ಪೇಪರ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್) ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೂಲದ ಮಾಧ್ಯಮ ತಜ್ಞ ರಾಬಿನ್ ಜಫ್ರಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಭಾರತದ ಟೆಲಿವಿಜನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೇ ಒಬ್ಬರು ದಲಿತ ಸುದ್ಧಿವಾಚಕರು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಶ್ಚರ್ಯವೇನಲ್ಲ. ದಿನವಿಡೀ ಬಹುತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ, ಭಾತೃತ್ವದ ಕುರಿತು, ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲೆ ತಾಸುಗಟ್ಟಲೆ ಲೈವ್ ಡಿಬೇಟ್ ಮಾಡುವ ಟಿವಿಗಳು, ಸಂಪಾದಕೀಯ ಬರೆಯುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಅದೆಷ್ಟು ಜನ ದಲಿತರನ್ನು ತಮ್ಮ ನ್ಯೂಸ್ ರೂಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಒಮ್ಮೆ ಗಮನಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾದ ಮೂಕನಾಯಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕೀಯಗಳ ಓದು ಅಗತ್ಯ ಎನಿಸಿ ಪುಸ್ತಕದಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಅಲೆದರೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಮರಾಠಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು ದೊರೆತವು. ಅಂಬೇಡ್ಕರರು ಆರಂಭಿಸಿ, ಸ್ವತಃ ಆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಮೂಕನಾಯಕ ಮತ್ತು ಬಹಿಷ್ಕೃತ ಭಾರತ ಎರಡು ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಬರಹಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೋಧಿಸುವ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದವರು ಪ್ರೋ. ಶ್ಯೋರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಬೇಚೈನ್. ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯ ನನ್ನ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ, ನಾನು ಕ್ರೌಂಚ ಆಗಿದ್ದೇನೆ, ಹಿಂದಿ ದಲಿತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಪ್ರಭಾವ, ಸ್ತ್ರೀವಾದದ ವಿಮರ್ಶೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಕೃತಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮೂಕನಾಯಕ ಮರಾಠಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡ ಬರಹಗಳನ್ನು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ, ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅನುವಾದ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ ಅನ್ನುವ ವಿಶ್ವಾಸ ಇತ್ತಾದರೂ ಅರ್ಧ ಪುಸ್ತಕ ಓದಿ ಮುಗಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸುಸ್ತಾಗಿ ಬಿಟ್ಟೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಹಿಂದಿ ಅನುವಾದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ಭಾಷೆ. ಇದು ನನ್ನಿಂದಾಗದು ಅನಿಸಿ, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸವಿರುವ ಲೇಖಕಿ, ಕವಯತ್ರಿ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕಿ ರೇಣುಕಾ ನಿಡಗುಂದಿ ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.

ದೇಶದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ನೆಲೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ದಾಳಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾವಿದ್ದೇವೆ. ದೇಶದ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಂಘ ಪರಿವಾರ ಬಣಗಳು ಕೇಸರೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಬಹು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾರತವನ್ನು ಏಕಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮಿಷನ್‌ನನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ನಿರಂಕುಶವಾದಿ ಶಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಬಲಗೊಂಡಿರುವ ಇಂದಿನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅವರಂತಹ ಅಗತ್ಯ ತುಂಬಾ ಇದೆ. ಸನಾತನರು ಜಗತ್ತನ್ನು ಮಿಥ್ಯ ಎಂದರೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಕರು ಸತ್ಯ ಎಂದರು. ಅಂಬೇಡ್ಕ‌ರರು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮಿಥ್ಯ ಸತ್ಯಕ್ಕಿಂತ, ಅನ್ನ, ಬಟ್ಟೆ, ನೀರು, ನೆರಳು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ಹೋರಾಟವೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂದರು.

ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: “ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ”. (ಮೂಕನಾಯಕ ಸಂಚಿಕೆ-II, 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 1920) ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ಕಾಲದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜಾತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಮೂಕನಾಯಕ ನೇರ ವಿರೋಧವಾಗಿತ್ತು. 1920ರ ದಶಕವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜಾತಿ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಕ ಸಮಯವಾಗಿತ್ತು. ದಲಿತ ವಿಮೋಚನಾ ಚಳವಳಿಗಳು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿನ ಆದ-ಧರ್ಮ ಆಂದೋಲನ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಹಾರರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಬಂಗಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಮ-ಶೂದ್ರ ಆಂದೋಲನ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆದಿ-ದ್ರಾವಿಡ ಆಂದೋಲನಗಳು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆಂದೋಲನಗಳ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಉಚ್ಚಜಾತಿಗಳಿಂದ ದಲಿತರ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳೂ ನಡೆದವು.

ಮೂಕನಾಯಕ ಪತ್ರಿಕೆಯು ದನಿ ಇಲ್ಲದವರ ದನಿಯಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತವನ್ನು ಕಾಡುವ ಜಾತಿ-ಪ್ರೇರಿತ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆನೆಯಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಮೆಕಾಲೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ ಇಡೀ ದೇಶದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ದೇಶದ ಶೂದ್ರಾತಿಶೂದ್ರ ಜನಕೋಟಿಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜನಜಾಗೃತಿಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮೆಕಾಲೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಕಾಶಗಳ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮಹತ್ವದ ಕಾಲಘಟ್ಟವೆನ್ನಬಹುದು. ಈ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಜೀವನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತನೆಗೆ ಬುನಾದಿಯಾಯಿತು.

ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮುಖಪುಟದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರು ಬಳಸಿದ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಸಂತ ತುಕಾರಾಂ ಅವರ ಅಭಂಗದ ಈ ಧೇಯವಾಕ್ಯದಿಂದ ಅವರ ಜೀವನ ದರ್ಶನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾಯ್ ಕರೂಂ ಅತಾ ಧರೂನಿಯಾ ಭೀಡ !
ನಿಃಶಂಕ ಹೆ ತೋಂಡ್ ವಾಜವಿಲೆ !!

ನವ್ಹೇ ಜಗೀ ಕೋಣಿ ಮುಕಿಯಾಂಚಾ ಜಾಣ!
ಸಾರ್ಥಕ ಲಾಜೂನ ನವ್ಹೇ ಹಿತ !!

ಇದರ ತಾತ್ಪರ್ಯ - ಈಗ ನಾನು ಸಂಕೋಚಪಟ್ಟುಕೊಂಡೇನು ಮಾಡಲಿ, ನಾನೀಗ ದನಿಯೆತ್ತದೆ ಉಳಿಗಾಲವಿಲ್ಲ. ದನಿಯಿಲ್ಲದವರ ಪರವಾಗಿ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ದನಿಯೆತ್ತುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ತಿಳಿದೂ ತಿಳಿದೂ ಮೌನವಾಗಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರ್ಥವೂ ಇಲ್ಲ.

ಮೂಕನಾಯಕ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೂಕವಾಗಿದ್ದ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿತು. ಆ ಕಾಲದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿದ್ದವು. ಮೊದಲನೆಯದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಸಮಾಜವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು, ಅಂದರೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾನವ ವಿಮೋಚನೆಯ ಉರಿಯುವ ಕೆಂಡವಾಗಿತ್ತು. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಒಂದೆಡೆ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಕಾಶ-ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ ನಾಯಕರು ಈ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಮನುಷ್ಯರಂತೆ ಕಾಣುವ ಮಾತನ್ನೂ ಹೇಳಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದಿದೆ. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದನಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದ್ದ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮೂಕನಾಯಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದನಿ ಸಿಕ್ಕಿತು.

ಪ್ರೊ. ಬೇಚೈನ್ ಅವರು ಹಿಂದಿ ದಲಿತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತ ಡಾ.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಎಂಬ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. 1999ರಲ್ಲಿ ಲಿಮ್ಕಾ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವರ ಈ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವರ ಇತರ ಕೃತಿಗಳೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ.

ಇನ್ನು ಅನುವಾದದ ಕುರಿತು ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾವು ಅಂದುಕೊಂಡಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ಮರಾಠಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಸಾಲುಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದೇ ಹಾದಿತಪ್ಪಿಸುವಂತಿದ್ದವು. ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದಿಯೋ ಇಲ್ಲಾ ಮರಾಠಿಯ ಬಿಡಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿಯ ಅನುವಾದಕ್ಕೂ ತಾಳೆಹಾಕಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಯಾ ಅಧ್ಯಾಯದ ಪೂರಕ ಚರಿತ್ರೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಸಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನೇರ ಮರಾಠಿಯಿಂದಲೇ ಅನುವಾದ ಮಾಡುವಷ್ಟು ನಾವು ಮರಾಠಿ ಬಲ್ಲವರಲ್ಲ. ಇದರ ಅನುಭವವಾಗಿದ್ದು ಸಂತ ತುಕಾರಾಮನ ಅಭಂಗವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ — ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಅನುವಾದ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಅದೊಂದೇ ಅಭಂಗಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಮರಾಠಿ ಬಲ್ಲ ಗೆಳೆಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕಾಯ್ತು.

ಪ್ರೊ. ಬೇಚೈನ್ ಗುರುತಿಸಿದಂತೆ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಂಪಾದಕೀಯದ ಭಾಷೆ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ರೂಪಕ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ವಿಷಯ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾದರೆ ಶೈಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕತೆಯಿಂದ ಸಂಪನ್ನವೂ ತಾರ್ಕಿಕವೂ ಆಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅವರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರೂಪಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆ: “ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜ ಒಂದು ಗೋಪುರವಿದ್ದಂತೆ. ಒಂದೊಂದು ಜಾತಿಯೂ ಈ ಗೋಪುರದ ಒಂದೊಂದು ಅಂತಸ್ತಿನಂತೆ. ಒಂದು ಅಂತಸ್ತಿನಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಅಂತಸ್ತಿಗೆ ಹೋಗಲು ಯಾವ ಮಾರ್ಗವೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾರು ಯಾವ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೋ ಅದೇ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ,” ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ತಮ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿಧಿನಿಯಮ ಹಣೆಬರಹವೆಂದು ತಿಳಿದು ಆತ್ಮಸಮ್ಮಾನವೇ ಇರದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಪತ್ರಕರ್ತ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಪೌರಾಣಿಕ ಕತೆಗಳು, ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಅವರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಬರೆಹಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ, ಪೌರಾಣಿಕ ಕತೆಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯೂ ಹೌದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಭಾರತೀಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಅಶಿಕ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಪೌರಾಣಿಕ ದಂತಕತೆಗಳ ದೊಡ್ದ ಭಂಡಾರವನ್ನೇ ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆಂಬ ಜ್ಞಾನವೂ ಅವರಿಗಿತ್ತು. ಆ ಕಾರಣ ಅವರು ರೋಚಕವಾದ ಕತೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಂದ ಅಶಿಕ್ಷಿತ ವರ್ಗವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ತಿಳಿಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಗಂಭೀರ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನೂ ರೋಚಕವಾಗಿ ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರ ಶೈಲಿ ಅನನ್ಯವಾದುದು.

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಅಂದಿನ ಭಾಷೆ ಸನ್ನಿವೇಶವೇ ಬೇರೆ ಇವತ್ತಿನ ಬದಲಾದ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶವೇ ಬೇರೆ. 1920ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಂಗಡನೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಆಡಳಿತವಿದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಧೀನ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿತ್ತು. ಗಾಂಧಿ, ನೆಹರೂ, ಸುಭಾಸಚಂದ್ರ ಬೋಸ್, ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್ ರಾಯ್ ಮುಂತಾದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಒಂದೆಡೆಯಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಗಂಧವೇ ಇರದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಮತ್ತು ವರ್ಣವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕರಾಳ ಯುಗ. ಆಡಳಿತ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು ಹಿಂದಿ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಚಳವಳಿ ರಭಸವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂವಹನದ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸತೊಡಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಮುಂದೆ ಸಂವಿಧಾನದ ರಚನೆಕಾರರು ಹಿಂದಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ (ರಾಷ್ಟ್ರಭಾಷೆ ಅಲ್ಲ).

ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಯಾರ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ಯಾರ ದನಿಯಾಗಿ ಮೂಕನಾಯಕ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ತಂದರೋ ಅವರೆಲ್ಲ ಓದಲು ಬಾರದ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರು. ಯಾರು ಓದಲಿ, ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿ ಎಂದು ಬರೆದರೋ ಅವರೆಲ್ಲ ಓದಿದರೂ ಓದದವರಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಂದೆಯೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬುದ್ಧಿವಾದ ಹೇಳುವಂತೆ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಬಹಿಷ್ಕೃತ ಸಹೋದರರಿಗಾಗಿ ಬುದ್ಧಿವಾದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಿಷ್ಠುರವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಹೇಳಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಯಾವ ಅಳುಕಿಲ್ಲದೇ ಹೇಳಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಟುವಾಗಿ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಒಮ್ಮೆ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತ ಇವರಿಗೆ ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಎಂದು ಯಾರು ಕರೆದರು ಮತ್ತು ಲೋಕಮಾನ್ಯನಾಗುವ ಅರ್ಹತೆ ಇದೆಯೇ ಇವರಿಗೆ, ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಯೊಬ್ಬ ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಬೂಟು ಚಪ್ಪಲಿಗಳ ಅಂಗಡಿ ತೆರೆದ. ಈ ಚಪ್ಪಲ್ ಅಂಗಡಿಯ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಮೂಕನಾಯಕ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಾಕಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ತಿವಿದಿದ್ದಿದೆ. ಸವರ್ಣ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯವರ ಆಷಾಡಭೂತಿತನವನ್ನು ನಿಸ್ಸಂಕೋಚವಾಗಿ ನಿರ್ಭಿಡೆಯಿಂದ ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ನಾವು ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದರೆ, ಈ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಕೆಲವು (‘ಮೇಲಿನ’) ಜಾತಿಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇವು ಇತರ ಜಾತಿಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಕಾಳಜಿಯನ್ನೂ ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಲ್ಲದೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಅವರು ಇತರ ಜಾತಿಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. (ಮೂಕನಾಯಕ, ಪು 34). ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸದಿರುವುದು ಮಾನವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರೂಪವಾಗಿದೆ. (ಮೂಕನಾಯಕ - 14 ಆಗಸ್ಟ್ 1920ರ ಸಂಚಿಕೆ 14) ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದ ಡಾ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನುಡಿದಂತೆ ನಡೆದರು, ನಡೆದಂತೆ ಬರೆದರು.

ಇನ್ನು ಭಾಷೆಯ ತೊಡಕಿನ ಕುರಿತು ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮೂಕನಾಯಕ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು ನೂರು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ. ಆ ಬರಹಗಳು ಮೂಲತಃ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಗೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ಬಳಿಕ. ಹಿಂದಿ ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತರುವಾಗಿನ ಸವಾಲುಗಳು ಕಡಿಮೆ ಏನಲ್ಲ. 1920ರ ಆಸುಪಾಸು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ 21ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಓದುಗನಿಗೆ ತಲುಪುವಂತೆ ಹೇಗೆ ತರುವುದು? ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಗಿದ್ದಿಲ್ಲ, ಹಕ್ಕುಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರ ವಾಖ್ಯಾನದಂತೆ ನೋಡಲಾಗುತಿತ್ತು, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಕಮ್ಯುನಿಜಂ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ, ಸಂಘಟನಾ ಶಕ್ತಿ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಲ್ಪನೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯದ ಬಿಗಿ ಹಿಡಿತ, ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಸಾಧ್ಯತೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತದರ ನಾಯಕರು, ಅವರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳಿಕೆ ಎದುರು ಮೂಲವಿವಾಸಿಗಳ ಪರ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕನಸು — ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳ ಕುರಿತು ಬರೆಯುವಾಗ ಆ ಕಾಲದ ಪದಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಆ ಬರಹಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಗೆ ತರುವಾಗ ಪ್ರೊ. ಬೇಚೈನ್ ಹಲವು ಮಾರ್ಪಾಟು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನೂರು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಆ ಬರಹಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಓದುಗರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಹೊರಟಿರುವ ನಮಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದರ ಅಂದಾಜು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಓದುತ್ತ ಹೋದಂತೆ, ಆಯಾ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಏನೆಲ್ಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಲ್ಲಟಗಳು ಆಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತುಸು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಹಿಂದಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ ಮೂಕನಾಯಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕೀಯಗಳು ಒಟ್ಟು ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ ಮೂಲ ಮರಾಠಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡರೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಅನಕೂಲವಾದೀತು. ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಗಾಳಕ್ಕೆ ಮೀನಿನಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತರಾಜಕಾರಣದ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಕ್ಕರುಗಾಲಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಅವಕಾಶವಾದಿಗಳಿಗೆ, “ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್... ಅನ್ನುವುದು ಒಂದು ಫ್ಯಾಷನ್ನಾಗಿದೆ,” ಅನ್ನುವವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅವರ ವಿಚಾರಗಳ ಅಗಾಧತೆ ಮತ್ತವುಗಳ ಮಹತ್ವ ಸಾರಿ ಹೇಳುವ ಜರೂರು ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಿದೆ.

ದಲಿತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆಯೆಂದರೆ ಇದರ ಏಕೈಕ ರೂವಾರಿ ಡಾ. ಭೀಮರಾವ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್. ಮೂಕನಾಯಕದ ಎಲ್ಲಾ ಬರೆಹಗಳು ಇಡಿಯಾಗಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ತಲುಪಲೆಂದೇ ಈ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದ್ದು. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರ ಕನಸಿನಂತೆ ದಮನಿತ ವರ್ಗ ಶಿಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಾಯಿ ಇದ್ದರೂ ದನಿ ಇದ್ದರೂ ಅವರ ದನಿ ಕೊನೆಯಿರದ ಗದ್ದಲದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತಿದೆಯೇನೋ ಎಂದು ಆತಂಕವಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಮೂಕನಾಯಕನ ಎಲ್ಲಾ ಬರೆಹಗಳನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ ಓದಿಸುವ ಕೆಲಸ ತುರ್ತಾಗಿ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಆಗಬೇಕಿದೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ರೇಣುಕಾ ನಿಡಗುಂದಿ

ರೇಣುಕಾ ನಿಡಗುಂದಿಯವರ ತವರೂರು ಧಾರವಾಡ. ನಾಲ್ಕು ದಶಕದಿಂದಲೂ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸ. ದೆಹಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಜಂಟಿಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿಯೂ ಸಂಘದ ಮುಖವಾಣಿ ಅಭಿಮತದ ಸಂಪಾದಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆಯವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು ಅನೇಕ ಕಥೆ, ಕವನ, ಲೇಖನಗಳು ನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾಸಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು - ಕಣ್ಣ ಕಣಿವೆ (ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಪ್ರಗತಿ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, 2008), ದಿಲ್ಲಿ ಡೈರಿಯ ಪುಟಗಳು (ಪ್ರಬಂಧ ಬರೆಹ), ಅಮೃತ ನೆನಪುಗಳು (ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಂರ ಜೀವನಗಾಥೆ ಇಮರೋಜ್ ಕಂಡಂತೆ, ಅಹರ್ನಿಶಿ ಪ್ರಕಾಶನ), ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ (ಕವನ ಸಂಕಲನ, ದೆಹಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ), ಬಾ ಇಂದಾದರೂ ಮಾತಾಡೋಣ (ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ ಅವರ ಆಯ್ದ ಕವಿತೆಗಳ ಅನುವಾದ), ಅಲೆಮಾರಿಯೊಬ್ಬಳ ಆತ್ಮವೃತ್ತಾಂತ (ಪಂಜಾಬಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ್ತಿ ಅಜೀತ್ ಕೌರ್ ಅವರ ಆತ್ಮಕಥನದ ಅನುವಾದ, ಅಹರ್ನಿಶಿ ಪ್ರಕಾಶನ), ಯಾವ ವಿಳಾಸವೂ ಅವಳದಲ್ಲ (ಸಂತಾಲಿ ಕವಯತ್ರಿ ನಿರ್ಮಲಾ ಪುತುಲ್ ಅವರ ಅನುವಾದಿತ ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಕಲನ, ಸಂಕಥನ). ಅವರಿಗೆ 2018ರ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪ್ರಬಂಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಬಹುಮಾನ, ಪ್ರೇಮಪತ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಹುಮಾನ ಸಂದಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರ ಸಹಅನುವಾದದ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಮೂಕನಾಯಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ.

ರಮೇಶ ಅರೋಲಿ

ಕವಿ ರಮೇಶ ಅರೋಲಿ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಸ್ಕಿಹಾಳದವರು. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದು ದೆಹಲಿಯ ಕಮಲಾ ನೆಹರು ಕಾಲೇಜಿನ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಎಳೆಯ ಪಾಪದ ಹೆಸರು ನಿಮ್ಮಂತೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ (2010), ಜುಲುಮೆ (2014), ಬಿಡು ಸಾಕು ಈ ಕೇಡುಗಾಲಕ್ಕಿಷ್ಟು (2021) — ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು; ಒಳ ಮೀಸಲಾತಿ-ಮುಟ್ಟಲಾರದವನ ತಳಮಳ (ಸಹಸಂಪಾದನೆ, 2014), ಬಂಡಾಯದ ಬೋಳಬಂಡೆಪ್ಪ (ರಾಯಚೂರಿನ ದಲಿತ-ಬಂಡಾ ಚಳವಳಿಗಾರ ಬೋಳಬಂಡೆಪ್ಪನ ಬದುಕು-ಬರಹ); ತೀನ್‌ ಕಂದೀಲ್‌ (ನಾಟಕ), ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ, ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿವೆ. ಅರೋಲಿ ಅವರ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಡಾ. ಜಿ.ಎಸ್‌. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಡಾ. ಪು.ತಿ.ನ. ಕಾವ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ; ಬಿಡಿಗವಿತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಚಯ, ಸಂಕ್ರಮಣ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಕಾವ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನ ದೊರೆತಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರ ಸಹಅನುವಾದದ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಮೂಕನಾಯಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ನನ್ನ ಸರಸ್ವತಿಯಕ್ಕನ ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಎಲ್ಲರೂ “ಹೋ, ನಿನ್ನ ಲೈನ್‌ ಕ್ಲಿಯರ್ ‌ಆಯಿತಲ್ಲ, ನಿನ್ನ ಮದುವೆ ಯಾವಾಗ ?”ಎಂದು ಕೇಳತೊಡಗಿದರು. ಆಗ ನನಗೆ ೨೫ ವರ್ಷವಾಗುತ್ತ ಬಂದಿತ್ತು. ಮೂಲ್ಕಿಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೆಲಸ ಪರ್ಮನೆಂಟ್‌ ಆಗಿತ್ತು. ನನ್ನ ಬೋಧನಾ ವೈಖರಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಡನೆ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಡನಾಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಆಗಲೇ ಎಲ್ಲರ ವಿಶ್ವಾಸ ಗಳಿಸಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಸಹೊದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬರು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಮದುವೆಗಿದ್ದಾರೆಂಬ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದು ನನ್ನ ಭಾವ ಶಂಕರರಾಯರು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಬಂದು ಅವರಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಅವರಿಂದ “ಆಗುವುದಿಲ್ಲ,” ಎಂಬ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಸಿಗಲು ತುಂಬಾ ಕಾಲ ಕಾಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ನಾನು ಅವರನ್ನು ಆಗಲೇ ಬಹಳ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಏಳೆಂಟು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಸತಾಯಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಏನೇನೋ ನೆಪಗಳನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿ ಮನೆಯವರು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಕಾರಣ ಹೇಳಿ ನನ್ನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಆ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ವರ್ತಿಸಿದ ರೀತಿ ನನ್ನನ್ನು ಅಪಾರವಾಗಿ ನೋಯಿಸಿತ್ತು. ವಿದ್ಯಾವಂತರೂ ಸುಸಂಸ್ಕೃತರೂ ಆದ ಅವರು ಹೀಗೆ ಅಪರಿಷ್ಕೃತರಂತೆ ಅಮಾನುಷವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವದನ್ನು ನೋಡಿ ಆಘಾತವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರೂ ಮೊದಮೊದಲು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದವರಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದರು. ನಾನು ಒಂದು ದಿನ ಅವರ ಹತ್ತಿರ ನೇರವಾಗಿ ಮದುವೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ನಾನು "ಜೋರು" ಅಂತ ಹೇಳಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ (ಯಾಕೆಂದರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಅಷ್ಟೆಲ್ಲ ಧೈರ್ಯ ಇರಬಾರದಲ್ಲವೇ?) ಕೊನೆಗೆ ತೀರಾ ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಒಬ್ಬಳು ಚೆಂದದ ಹುಡುಗಿ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಅವಳನ್ನೇ ಮದುವೆಯಾದರು.

ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ದೊಡ್ಡಣ್ಣನ ಮೂಲಕ ಬಂದಿತ್ತು. ಹುಡುಗ ಬಿ.ಕಾಂ. ಮಾಡಿ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ. ನೋಡಲು ಬರುವ ಶಾಸ್ತ್ರವೆಲ್ಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದಲೇ ಆಯಿತು. ಏಳೆಂಟು ಮಂದಿ ಬಂದಿದ್ದರು. ಉಪ್ಪಿಟ್ಟು-ಕೇಸರಿಬಾತು, ಕಾಫಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ರೆಡಿ ಮಾಡಿಟ್ಟವರು ಅತ್ತಿಗೆ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಪ್ಲೈ ಮಾಡುವುದು ನನ್ನ ಕೆಲಸ. (ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಪರ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಗುರಿ ಮಾಡುವ ಇಂತಹ ನೂರಾರು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಆಗ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗುವ ಅನ್ಯಾಯದ ಅರಿವೇ ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮದುವೆಯ ಕನಸೊಂದೇ ನನ್ನ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿತ್ತು.)

ಹುಡುಗನ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲ ಬಹಳ ಖುಷಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾನು ಹುಡುಗನ ಕೈಗೆ ತಟ್ಟೆ ಕೊಡುವಾಗ ಒಮ್ಮೆ ಅವನತ್ತ ನೋಡಿದ್ದೆ. ಹುಡುಗ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದ. ಬಂದವರೆಲ್ಲರೂ “ಹುಡುಗಿ ನಮಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೀವೂ ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬನ್ನಿ. ಅನಂತರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಾ,” ಅಂದರು. ನನ್ನ ಅಮ್ಮ- ಅಣ್ಣ-ಅತ್ತಿಗೆಯರಿಗೆ ಸಂಭ್ರಮವೋ ಸಂಭ್ರಮ. ಅಪ್ಪ ತೀರಿಹೋಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷವೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ವರ್ಷಾಂತಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಮಗಳಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದರೆ ಅಪ್ಪನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಅಣ್ಣನಿಗೆ ಮೂವರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಕನ್ಯಾದಾನದ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತಲ್ಲ ಅನ್ನುವ ಸಂತಸ.

ಅಣ್ಣ ಮದುವೆಯ ತಯಾರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡತೊಡಗಿದ್ದ. ಯಾರಿಗೆಲ್ಲ ಆಮಂತ್ರಣ ನೀಡುವುದು, ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಚಪ್ಪರ ಹಾಕುವುದು, ಊಟಕ್ಕೆ ಏನೇನಿರಬೇಕು ಇತ್ಯಾದಿ. ಹಾಸ್ಟೆಲಿನ ವಾರ್ಡನ್ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಯಶೋಧರಾ ಮೇಡಂ ಹತ್ತಿರ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. ಆ ಶನಿವಾರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗದೆ ಹಾಸ್ಟೆಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದು ಮೇಡಂ ಜತೆಗೆ ‘ಗೆದ್ದ ಮಗ’ ಮ್ಯಾಟಿನಿ ಷೋಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದೂರದಿಂದ ಅಣ್ಣ ಬರುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣಿಸಿತು. ಆಗ ಫೋನ್ ಸಂಪರ್ಕವಿದ್ದ ಕಾಲವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆ ಹೀಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬಂದಿರಬಹುದಪ್ಪಾ ಅಂದುಕೊಂಡೆ. ಹತ್ತಿರ ಬಂದಕೂಡಲೇ ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೊರಟದ್ದೆಂದು ಕೇಳಿದ ಅಣ್ಣ: “ನೀನು ಬೇಸರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಕೂಡದು. ಅವರು ಕೈಕೊಟ್ಟರು. ಹುಡುಗನಿಗೆ ಈ ಮದುವೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲವಂತೆ. ಹಾಗೆ ಅವರು ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.” ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ನನ್ನ ಮುಖ ಕಪ್ಪಿಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಣ್ಣ ನನ್ನ ಬೆನ್ನು ನೇವರಿಸಿ ಹೇಳಿದ: “ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಧೈರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಇದಕ್ಕೆಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಬಂಧ ಕೂಡಿ ಬರಬಹುದು. ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು? ಆಗುವುದೆಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕೆ. ನೀನೀಗ ಹೋಗುವ ಸಿನಿಮಾ ‘ಗೆದ್ದ ಮಗ’. ಆದರೆ ನೀನು ಗೆದ್ದ ಮಗಳು ಆಗುತ್ತೀ ನೋಡು. ಕಣ್ಣೊರಸಿಕೋ. ಮುಂದಿನ ವಾರ ಮನೆಗೆ ಬಾ,” ಅಂತ ಹೇಳಿ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಹೋದ. ಅವನೂ ಅಪಾರವಾಗಿ ನೊಂದಿದ್ದಅನ್ನುವುದು ಅವನ ಮುಖ ನೋಡಿದರೇ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಬಾಳಿಕೆಯ ಜೋಡುಮನೆಯ ಆಚೆ ಬದಿಯಲ್ಲೀಗ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ನಮ್ಮ ಊರಿನ ದೊಡ್ಡ ಕುಳವೆಂದು ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದ ಮೋಯಿದಿನ್ ಕುಞ ಬ್ಯಾರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿ-ಮನೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದು-ಮುಂದು ಯೋಚಿಸದೆ ಮಾರಿ ಬಿಟ್ಟು ಯಾವುದೋ ದೂರದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಮನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಒಂದು ಗೋಡೆಯಷ್ಟೇ ಇರುವ ಜೋಡು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬವೂ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಕುಟುಂಬವೂ ಇರತೊಡಗಿದವು. ದೊಡ್ಡದೊಡ್ಡ ಪೇಟೆಗಳಲ್ಲಾದರೆ ಈ ರೀತಿ ಇರುವುದು ಅಷ್ಟು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದೂರದೂರ ಮನೆಗಳಿರುವ ಹಿಂದುಳಿದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ- ಅದೂ ಸಾಲಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನೆಗಳೇ ಇದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರು ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಕಲಿಸಲೆಂದೇ ದೊಡ್ಡಪ್ಪನ ಮಕ್ಕಳು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಹೋದರೆಂದು ಊರವರೆಲ್ಲ ಆಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಸರಸ್ವತಿ ಅಕ್ಕನ ಮದುವೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಂದ ವರಗಳು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರೆ ಎಂಬ ಭಯ ಅಪ್ಪನನ್ನು ಕಾಡಿತು. ಸರಸ್ವತಿ ಅಕ್ಕನ ಮದುವೆ ಮುಗಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ ಸೋತು ಸುಣ್ಣವಾಗಿದ್ದರು. ಒಂದೇ ವರ್ಷದ ಒಳಗೆ ಮೋಯಿದಿನ್ ಬ್ಯಾರಿಯ ಕುಟುಂಬದವರು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹಾವು ಬಂದು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪುನಃ ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಮಾರಿ ಹೊರಟು ಹೋದರು. ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದವರು ದೂರದಿಂದ ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಿಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು.

ಒಮ್ಮೆ ನನ್ನ ಮದುವೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣನ ಪರದಾಟ ನೋಡಿ ಆಚೆ ಮನೆಯವರೂ ಒಂದು ಮದುವೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ತಂದರು. ಹುಡುಗನಿಗೆ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ದೊಡ್ಡ ಸರಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗವಂತೆ. ಹುಡುಗಿಗೆ ಮುಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಕೆಲಸ? ಮದುವೆಯಾದರೆ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೇ ಮನೆ ಮಾಡಿದರಾಯಿತು ಅಂದರು. ಹುಡುಗಿ ನೋಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕೈದು ಮಂದಿ ಬಂದರು. ಹುಡುಗ ಅಷ್ಟೇನೂ ಸಟಾಸುಟಿಯಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ತಿ ಮಾತುಕತೆಯಾಡಿದ್ದು ಹುಡುಗನ ಅಣ್ಣ. ಹುಡುಗ ಒಂದಕ್ಷರವೂ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿ ಹೊರಟು ಹೋದರು. ನನಗೆ ಹುಡುಗ ಇಷ್ಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬೇಡವೆನ್ನಲು ಕಾರಣವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಕಡೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಡಿನ ಕಡೆಯವರಿಗೆ ತಾವು ಸಮಾನರು ಅನ್ನುವ ಭಾವನೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿ ನಿಂತು ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಪುರುಷ ಲಕ್ಷಣಂ ಅನ್ನುವ ಹಾಗೆ. ಮೊದಲು ಹೆಣ್ಣಿನ ಕಡೆಯವರೇ ಮೂರನೆಯವರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಜಾತಕ-ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬೇಕು. ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇನೂ ಉತ್ತರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಜಾತಕಗಳ ಮೇಳಾ-ಮೇಳಿ ನೋಡಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಗಂಡಿನ ಜಾತಕ ಹೆಣ್ಣಿನ ಕಡೆಯವರಿಗೆ ಕೊಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಹೆಣ್ಣನ್ನು ನೋಡಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದರೆ “ಜಾತಕ ಕೂಡಿ ಬರುತ್ತದೆ.” ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ “ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ,” ಎಂಬ ಉತ್ತರ. ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದಾದರೆ ಕೊಟ್ಟ ಜಾತಕ-ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದರೆ ನಾವೇ ಹೊಸ ಪ್ರತಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆಗ ಜ಼ೆರಾಕ್ಸ್ ತಂತ್ರ ಕೂಡಾ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ನನ್ನ ಜಾತಕದ ಅದೆಷ್ಟು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದೆನೋ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲ. ಫೋಟೋ ಪ್ರತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅದೆಷ್ಟು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ್ದೆನೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.

ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದ ಹುಡುಗನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನನ್ನ ಮದುವೆಯ ಸಂಭ್ರಮವೆದ್ದಿತು. ನಾನು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋದೆ. ಯಾಕೋ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಉತ್ಸಾಹವಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಸಪ್ಪೆಯಾಗಿಯೇ ಇದ್ದೆ.

ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಶಂಕರ ಭಾವ ದುಡುದುಡು ಓಡಿ ಬಂದರು: “ನಿನಗೇನು ತಲೆ ಕೆಟ್ಟಿದೆಯೇ.. ಅಂಥವನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒಪ್ಪಿದ್ದೀಯಲ್ಲ? ನಿನಗೇನು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಅಂತ?” ಎಂದು ಖಾರವಾಗಿಯೇ ಬೈದರು. ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾದ ಕೂಡಲೇ ಅವರು ಹುಡುಗ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸರಕಾರಿ ಕಛೇರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೋದರಂತೆ. ಹುಡುಗನನ್ನ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿಸಿ ಬರೋಣ ಅಂತ. ಆಗ ಗೊತ್ತಾಯಿತಂತೆ ಹುಡುಗನ ಮಾತು ತೊದಲು ಅಂತ. ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರಗಳು ಬಾಯಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊರಡುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲವಂತೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹುಡುಗನ ಕಡೆಯವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ದೊಡ್ಡ ಆಫೀಸರ್ ಏನೂ ಅಲ್ಲವಂತೆ. ಒಬ್ಬ ಸೆಕೆಂಡ್ ‌ಡಿವಿಜನ್‌ ಕ್ಲರ್ಕ್ ಅಂತೆ. “ನೀನು ಒಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಚರರ್ ಆಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದೀ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕಿಯೂ ಆಗಿದ್ದೀ. ಯಾಕೆ ಹೀಗೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವಳಂತೆ ಇಂಥ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೀ? ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹುಡುಗ ಸಿಕ್ಕದಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ. ನೀನು ಹೀಗೆಯೇ ಉಳಿದರೂ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಉರುಳುಗಳನ್ನು ಕೊರಳಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ,” ಎಂದು ಶಂಕರಭಾವ ಬುದ್ಧಿವಾದ ಹೇಳಿದರು. ನನಗೆ ಅದು ಸರಿ ಕಾಣಿಸಿತು. ನಾನು ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಮದುವೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಹೇಳಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಸಮಾಧಾನವಾಯಿತು.

ಹೆಣ್ಣು ನೋಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಇಂಥದೇ ನಾಟಕಗಳು ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕೈದು ಬಾರಿ ನಡೆದವು. ಯಾವುದೂ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ ನಡೆದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕರಣ ಒಂದು ಎರಡನೇ ಮದುವೆಗೆ ಬಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ. ನನಗಾಗ ಮೂವತ್ತು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರಿಗೆ ಐದು ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಒಬ್ಬಳು ಮಗಳೂ ಇದ್ದಳು. ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವೂ ಇತ್ತು. ನನಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ದೊಡ್ಡವರು. ಅವರ ಫೋಟೋ ನೋಡಿ ನನಗೆ ಆಗಬಹುದು ಅನ್ನಿಸಿತು. ಹೆಣ್ಣು ನೋಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಮುಗಿಯಿತು. ಈ ಸಲ ಮಾತ್ರ ಅವರು ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬಂದದ್ದಲ್ಲ. ಅವರು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಮನೆಗೆ ನಾವೇ ಹೋಗಿದ್ದು. ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕರೆದು, “ಎರಡನೇ ಮದುವೆ ಅಂತ ಆದರೂ ನೀವು ಯಾಕೆ ಒಪ್ಪಿದಿರಿ?”ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ನಾನು, “ಹಾಗೇನಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲವೇ?” ಎಂದೆ. ನಂತರ ಅವರು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಅವರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವರು ಸಭ್ಯರು-ಸುಸಂಸ್ಕೃತರು ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸಿತು. ನಾವು ಹೊರಡಲೆಂದು ಎದ್ದಾಗ “ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಿಳಿಸುವೆ,” ಅಂದರು. ಆದರೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳಾದರೂ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ನಾವೇ ಒಂದು ಪತ್ರ ಬರೆದೆವು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು, “ನನಗೆ ಹುಡುಗಿಯ ಹತ್ತಿರ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕು. ನಾನೇ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ,” ಎಂದು ಬರೆದರು. ಎರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಮಾತನಾಡಿದರು: “ನೀವು ಯಾಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಒಪ್ಪಿದಿರಿ ಅನ್ನುವುದು ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವಿದೆ. ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳಿವೆ. ನೋಡಲಿಕ್ಕೂ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಆದರೂ ಯಾಕೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ — ಅಂದರೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ — ನಾನು ಒಬ್ಬಳು ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಅವಳಿಗೆ ೩೫ ವರ್ಷ. ನೋಡಲು ತುಂಬಾ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದಳು. ನಾನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೆ. ಮದುವೆಯ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವೂ ನಡೆಯಿತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನನಗೊಂದು ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬಂತು. ಅವಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ವಿವಾಹಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಅಂತ ಅದರಲ್ಲಿ ಬರೆದಿತ್ತು. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಅವಳು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಬರೆದ ಒಂದು ಪತ್ರವೂ ಇತ್ತು. ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ನೇರವಾಗಿ ಅವಳನ್ನೇ ಕರೆದು ವಿಚಾರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಅವಳು ತನಗೇನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೆಮದು ಹೇಳಿದಳು. ಆ ಪತ್ರ ಬರೆದದ್ದು ತಾನಲ್ಲವೆಂದೂ ಹೇಳಿದಳು. ನಾನು ಅವಳ ಹಸ್ತಾಕ್ಷರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನೋಡಿದೆ. ಎರಡರ ನಡುವೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮ್ಯವಿದೆಯೆಂದು ನನಗನ್ನಿಸಿತು. ಆದರೂ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾನು ಹಸ್ತಾಕ್ಷರತಜ್ಞರಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಅವರು ಎರಡೂ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬರೆದದ್ದು ಒಬ್ಬರೇ ಅಂದರು. ಇದಾದ ನಂತರ ನಾನು ಆ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ಅನಂತರ ಗೊತ್ತಾಯಿತು ಅವಳ ಜತೆಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಆ ವಿವಾಹಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅವಳು ಮದುವೆಯಾಗದೆ ತನ್ನವಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹೀಗೆ ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಕಾಟ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು. ಅದೇನಿದ್ದರೂ ಅವಳು ನನ್ನಲ್ಲಿ ನಿಜ ಹೇಳಿದ್ದರೆ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಿದ್ದೆನೇನೋ? ಆ ಮದುವೆ ತಪ್ಪಿಹೋದ ನಂತರ ಈಗ ನಿಮ್ಮಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಬಂದಿದೆ. ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ನಾನು ಏನೂ ದೋಷ ಕಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನನಗೆ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಲು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕು,” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಹೊರಟುಹೋದರು. ಮತ್ತೆ ಕಾಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂತು. ಅವರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿದೆ, ಸುಮ್ಮನೆ ಮುಂದೆ ದೂಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಆರಾಮವಾಗಿದ್ದರು. ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಒಂದು ದಿನ ಅವರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಸಾಲುಗಳ ಪತ್ರ ಬಂತು: “ನಿಮ್ಮ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಅರ್ಹತೆ ನನಗಿಲ್ಲ. ಆಕೆಗೆ ಬೇರೆ ಉತ್ತಮ ವರ ಸಿಕ್ಕಿಯಾನು ಅನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ ನನಗಿದೆ. ಶುಭವಾಗಲಿ,” ಈ ನಿರಾಶೆಯ ಆಘಾತದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯಿತು.

ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆಯ ಆಳಕ್ಕೆ ಕುಸಿದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಮದುವೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಧ್ಯ ವಯಸ್ಸು ಮುಟ್ಟುವೆನೆಂದು ನಾನು ಕನಸು ಮನಸಿನಲ್ಲೂ ಎಣಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲಿನವರೆಲ್ಲ ಆಗಲೇ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಡತೊಡಗಿದ್ದರು. ನನ್ನ ಕಣ್ಣಮುಂದೆಯೇ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿದ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯರೆಲ್ಲ ಒಬ್ಬರಾದ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬರಂತೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಕಾಲೇಜು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. “ನೀವೇನು ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಆಗಿ ಇಲ್ಲೇ ಇರುವ ಆಲೋಚನೆಯಾ? ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವಾ?” ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳಿದಾಗ ಹಾರಿಕೆಯ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಒಳಗೊಳಗೆ ನಾನು ನೊಂದು ಬೇಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ಕೆಲವರು “ಬಂದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಮತ್ತೆ ಮದುವೆಯಾಗುವುದು ಹೇಗೆ?” ಎಂದು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಹುಶಃ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅವಿವಾಹಿತ ಹೆಣ್ಣಿನ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಇಷ್ಟು. ಮದುವೆಯಾಗದ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಬೆಲೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಅವಳದಲ್ಲದ ತಪ್ಪಿಗೆ ಅವಳು ನೋಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾಳೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಓದಿಕೊಂಡಾಗ ಸಮಾಜವು ಎಷ್ಟು ಪುರುಷಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೊಂದು ಲಿಂಗತಾರತಮ್ಯ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿದೆ, ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಯಾವಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿ ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತು ನಾನು ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚು ಚಿಂತನೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ವಿವಾಹವೆಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಸಮಾಜವು ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಬಿಗಿಮುಷ್ಠಿಯೊಳಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುತ್ತಿದೆಯೇನೋ ಅನ್ನಿಸಿತ್ತು. ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕು, ಹೆಣ್ಣು ನೋಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮದುವೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೊನೆಯತನಕವೂ ಆಕೆಗೆ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯದಲ್ಲೂಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನವಿರಬೇಕು, ಎಲ್ಲ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲೂ ಪುರುಷಾಧಿಕಾರವೇ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಬೇಕು, ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ ಆಕೆ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನೇ ಮರೆತು ಗಂಡನ ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯಳಾಗಬೇಕು, ಗಂಡನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ತೆ-ಮಾವ, ಗಂಡ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ವಿಧೇಯಳಾಗಿ ತಗ್ಗಿ-ಬಗ್ಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು, ಯಾರು ಎಷ್ಟೇ ದೌರ್ಜನ್ಯವೆಸಗಿದರೂ ಮೌನವಾಗಿ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದಿರಬೇಕು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳು ಹೊತ್ತು ಹೆತ್ತು ಸಾಕಿ ಸಲಹಿ, ಅವರು ದೊಡ್ಡವರಾಗುವತನಕದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತವಳಾದರೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಂದೆಯ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅದನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹೀಗೆ ನೂರಾರು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿಗಾಗುವ ಅನ್ಯಾಯಗಳ ಅರಿವು ನನಗಾಯಿತು. ಇಷ್ಟಿದ್ದೂ ಮದುವೆ ಆಗಬೇಕೋ ಬೇಡವೋ ಎಂಬ ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಂಡಿಗಿರುವಂತೆ ಹೆಣ್ಣಿಗಿಲ್ಲ. ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಿಗಬಹುದಾದ ಕಿಂಚಿತ್ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮದುವೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಯೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣು "ಶ್ರೀಮತಿ"(ಬುದ್ಧಿಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಇದ್ದವಳು) ಆಗುವುದೇ ಮದುವೆಯಾದರೆ ಮಾತ್ರ. ಮದುವೆಯಾಗದೆ ಉಳಿದರೆ ಅವಳಿಗೆ ೬೦ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾದರೂ ಅವಳು ಕುಮಾರಿಯಷ್ಟೇ. ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿಯರಿಬ್ಬರ ಹೆಸರನ್ನೂ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗ ಅವಳ ಏಕಮಾತ್ರ ಅಸ್ಮಿತೆಯಾದ ಅವಳ ಹೆಸರೇ ಗಂಡನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಲಯವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟು ಅವಳು ಶ್ರೀಮತಿ ಮಂಜುನಾಥ್‌ ಅಥವಾ ಶ್ರೀಮತಿ ನಾರಾಯಣ್ ಆಗುತ್ತಾಳೆ. ಗಂಡ ಅವಳಿಗಿಂತ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಹಿರಿಯನಾದರೂ ಅವಳು ಗಂಡ ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ಸತ್ತರೆ “ಮುತ್ತೈದೆ”ಯಾಗಿ ಸತ್ತಳೆಂಬ ಗೌರವ. ಗಂಡನಿರುವಾಗ ತಾಳಿ, ಕುಂಕುಮ, ಸಿಂಧೂರ, ಹೂವುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುವ ಸಮಾಜ ಅವಳ ಗಂಡ ಸತ್ತಾಗ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಿತ್ತೆಸೆದು ಬೋಳು ಸಂನ್ಯಾಸಿನಿಯಂತೆ ಬಾಳಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಗಂಡನಿದ್ದರಷ್ಟೇ ಅವಳಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವಳು ಇದ್ದೂ ಸತ್ತಂತೆ. ಇಂಥ ಅಸಮಾನತೆಯ ನೆಲೆಗಳು ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಉಳಿದಿರುವುದು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದುರಂತ.

ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ಇತರರ ಚುಚ್ಚುನೋಟಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿಯಾದರೂ ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಶಂಕರಭಾವನ ಕೈಗೆ ಬಂದ ಒಂದು ಮದುವೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೆ. ಅದು ಕುಂದಾಪುರದ ಸಂತ ಮೇರಿ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಗಣಿತ-ವಿಜ್ಞಾನ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಗಂಗಾಧರ ಐತಾಳರದ್ದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದವರು ಮೇಲಿರುವವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸಿದ್ಧರಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಏನೋ ಕೀಳರಿಮೆಯಿಂದಾಗಿ. ಆದರೆ ಗಂಗಾಧರ್ ‌ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಕೀಳರಿಮೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. “ನನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ದುಡಿದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಮೇಲಿನ ಕೆಲಸವಾದರೇನಾಯಿತು? ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸ ನಿಮಗೆ, ನನ್ನ ಕೆಲಸ ನನಗೆ. ಮನೆಯೊಳಗೆ ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿಯರಾಗಿ ಇದ್ದರಾಯಿತು,” ಎಂದು ನಕ್ಕರು.

ಕೃತಿ: ಅಂತರಂಗದ ಸ್ವಗತ

ಲೇಖಕರು : ಪಾರ್ವತಿ ಜಿ. ಐತಾಳ್

ಪುಟಗಳು: 160

ಬೆಲೆ : ರೂ 195

ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ : ಅಪಾರ

ಪ್ರಕಾಶನ: ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ

ಪಾರ್ವತಿ ಜಿ ಐತಾಳ್

ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದ ಧರ್ಮತ್ತಡ್ಕ ಎಂಬ ಊರಿನ ಬಾಳಿಕೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಲಿಂಗ ಭಟ್ ಮತ್ತು ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮಗಳಾಗಿ 1957ರ ಜುಲೈ 23ರಂದು ಜನಿಸಿದ ಪಾರ್ವತಿ ಜಿ ಐತಾಳ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಧರ್ಮತ್ತಡ್ಕದಲ್ಕೇ ಪಡೆದು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿಟ್ಲ, ಕಾಸರಗೋಡು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನ ಮಾನಸಗಂಗೋತ್ರಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದರು. ಮಂಗಳೂರಿನ ರೋಶನಿ ನಿಲಯ, ಮೂಲ್ಕಿಯ ವಿಜಯಾ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಕುಂದಾಪುರದ ಭಂಡಾರ್‍‌ಕರ್ಸ್ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ 36 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ 2017ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. 1987ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿ ‘ಅಶ್ಕರ ಕಥೆಗಳು’ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ನಂತರ ಅನುವಾದಿತ, ಸ್ವತಂತ್ರ, ಸಂಪಾದಿತ ಎಂದು ನೂರಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಕಥಾಸಂಕಲನ, ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ವೈಚಾರಿಕ, ವಿಮರ್ಶೆ, ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪತಿ ಗಂಗಾಧರ ಐತಾಳ್, ಮಕ್ಕಳು ಡಾ. ರಮ್ಯತಾ ಮತ್ತು ಸುಶ್ಮಿತಾ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ಬಣ್ಣ

‘ನನ್ನ ತೀರಿಕೊಂಡ ಮಗಳು ಇವಳೇ ಸರ್,’ ಎಂದು ಪೇಂಟರ್ ಬಾಬು ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಫೋಟೊವನ್ನು ಮುಂದೆ ಹಿಡಿದಾಗ ಏನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ತೋಚದೆ ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿಯಾಗಿದ್ದೆ. ಮಗಳನ್ನು ಕಳಕೊಂಡ ನತದೃಷ್ಟ ಅಪ್ಪನನ್ನು ಏನೆಂದು ಸಮಾಧಾನಿಸುವುದು. ಆ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಏನು ಹೇಳಿದೆ ಎನ್ನುವುದೀಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೆನಪಿಲ್ಲವಾದರೂ ಆ ಕಂದಮ್ಮನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಕೇಳಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಮಾತ್ರ ಸರಿಯಾಗಿ ನೆನಪಿದೆ. ಮಗುವಿನ ಹೆಸರನ್ನೇ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳದೆ ಹೋದ ನನ್ನ ಸ್ಪಂದನ ಅದೆಷ್ಟು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು, ಜಡವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಊಹಿಸಬಹುದು. ಆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಕಾಲಚಕ್ರ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿ ಪೇಂಟರ್ ಬಾಬು ಇದೇ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರರಿಗೋ ಬೆಸಗರಹಳ್ಳಿ ರಾಮಣ್ಣನವರಿಗೋ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹೇಗಿರುತ್ತಿತ್ತು? ಕರುಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ನನ್ನಂತಹ ಬಹುತೇಕರಲ್ಲಿ ಅದು ತಿಂದದ್ದನ್ನು ಅರಗಿಸುವ ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನಷ್ಟೇ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎದುರಿನ ಮನುಷ್ಯನ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಮಿಡಿಯಲು ಬೇಕಾದದ್ದು ತಾಯಿಕರುಳು.

ಬಣ್ಣದ ಡಬ್ಬಿ ಹಾಗೂ ಬ್ರಶ್ಶು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ನೆತ್ತಿ ಸುಡುವ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬಾಬು, ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪರಿಚಯದ ನನ್ನೆದುರು ಮಗಳ ಫೋಟೊ ಹಿಡಿದಿದ್ದ.

ಮನೆಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸದೆ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಬಾಬುವಿನ ಭೇಟಿ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇನೊ? ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮುಂದೂಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಗಳಿಗೆ ಕೂಡಿಬಂದದ್ದು ಲಾಕ್‌ಡೌನ್‌ನ ಸಡಿಲಗೊಂಡಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. ಕೊರೊನಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ವಿಧಿಸಿತ್ತು. ಜನ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬರದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮಿಂದೊಮ್ಮೆಗೇ ಹೇರಲಾದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ಕಂಗಾಲಾದರೂ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾತು ಕೇಳುವುದರ ಹೊರತು ಜನರಿಗೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಜೀವ ಉಳಿದರೆ ಮುಂದೆ ಹೇಗಾದರೂ ಬದುಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಒಪ್ಪತ್ತೋ ಉಪವಾಸವೋ ಆದಷ್ಟೂ ಮನೆಗಳಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಿದ್ದರೂ ದುಡಿಮೆ ಸಿಗಬೇಕಲ್ಲ? ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಮಾತನಾಡಲೇ ಜನ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳವು. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಷ್ಟು ದಿನ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಹೋದಾಗ, ನಗರದಲ್ಲಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಂದಿ ಊರಿನ ದಾರಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಊರು ಸೇರಿದವರು ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಸಡಿಲಗೊಂಡಂತೆಲ್ಲ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮರಳಿ ದುಡಿಮೆ ಹುಡುಕತೊಡಗಿದ್ದರು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಮನೆಗೆ ಬಣ್ಣ ಮಾಡಿಸಲು ಮುಂದಾದಾಗ, ಬ್ರಶ್ಶು ಹಿಡಿಯಲು ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಬಾಬು ಕೂಡ ಒಬ್ಬ.

ಮೊದಲೆರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಬು ಬಿಗುವಾಗಿದ್ದ. ಟೀ ಬಿಸ್ಕತ್ತು ಕೊಡಲು ಹೋದ ಹೆಂಡತಿ, ‘ಈ ಹುಡುಗನಿಗೆ ದುರಹಂಕಾರ,’ ಎಂದು ಗೊಣಗಿದ್ದಳು. ಮೂರನೇ ದಿನದ ವೇಳೆಗೆ ಬಾಬು ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಮಾತಿಗೆ ಕುದುರಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಕುರಿತ ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು.

ಮಕ್ಕಳ ಬಾಲ್ಯದ ಮಾಸಿಹೋಗುತ್ತಿರುವ ನೆನಪುಗಳಂತೆ ಸ್ಟೋರ್‌‍ರೂಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನಾಥವಾಗಿದ್ದ ಆಟಿಕೆ ಕಾರನ್ನು ನೋಡಿ ಬಾಬು ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದ್ದ. ಆ ದಿನ ಸಂಜೆ ಅಳಿದುಳಿದ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತಂದು, ‘ಈ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಕಾರಿಗೆ ಬಳಿಯಲಾ ಸಾರ್,’ ಎಂದವನು, ನಾನು ಹೂಂ ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ಕಾಯದೆ ಬ್ರಶ್ಶು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಮಗುವೊಂದು ಬಣ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಉತ್ಸಾಹ-ಮುಗ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರನ್ನು ಜೀವಗೊಳಿಸಿದ. ವಿಚಿತ್ರ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸತೊಡಗಿದ ಕಾರನ್ನು ನೋಡಿ, ‘ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಆಡುವವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಬೇಕಿದ್ದರೆ ನೀನಿದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದು,’ ಎಂದೆ. ‘ಹಾಂ, ನಮ್ಮ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಗಳ ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗಿ ಇದ್ದಾಳೆ ಸರ್. ಅವಳಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ,’ ಎಂದ.

‘ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲವೇ?’ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಬಾರದಿತ್ತೇನೊ? ಬಣ್ಣಗೊಂಡ ಕಾರನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತ, ‘ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ಮಗಳು ಸಾರ್, ತೀರಿಕೊಂಡು ಎರಡು ತಿಂಗಳಾಯಿತು…’ ಎಂದಿದ್ದ.

ಎದೆಯೊಳಗೆ ದುಃಖದ ಮಡುವನ್ನೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಬಾಬುವಿನ ಮೌನದ ಕಾರಣ ಹೊರಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ದುಃಖದ ರೂಪವಾಗಿದ್ದ ಅವನ ಮೌನವನ್ನು ಅಹಂಕಾರದಂತೆ ಭಾವಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಸರವಾಗಿ, ಛೇ ಛೇ ಎಂದು ಲೊಚಗುಟ್ಟುತ್ತ ಮಾತಿಗೆಳೆದಾಗ, ಕಾರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕಿಟ್ಟು, ಸರಳುಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚುತ್ತಲೇ ತನ್ನ ಬದುಕು ಬಣ್ಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡ. ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಅವನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲೇ ಕೇಳಿ.

ಬಾಬು ಹೇಳಿದ ಮಗಳ ಕಥೆ:

ಹುಟ್ಟಿದ ಊರು ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡದೆನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಊರಿನ ಮಡಿಲು ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಖುಷಿಪಟ್ಟಿದ್ದು ಮಗಳು. ಮಗಳ ಸಂಭ್ರಮ ನೋಡಿ, ಆವರೆಗೆ ನಾವು ಏನೆಲ್ಲದರಿಂದ ಅವಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿದ್ದೆವು ಎನ್ನುವುದು ಅರಿವಿಗೆ ಬರತೊಡಗಿತು. ನಮಗೆ ಬದುಕಿನ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಸುವುದು ಮಕ್ಕಳೇ ಅಲ್ಲವೇ? ನನ್ನ ಮಗಳಂತೂ ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಮೇಷ್ಟ್ರೇ ಆಗಿದ್ದಳು. ನಾನು ಅಮ್ಮ ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಹೆದರಿದವನಲ್ಲ. ಹೆಂಡತಿಗೂ ಹೆದರಿದವನಲ್ಲ. ಮಗಳಿಗೆ ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮಗಳ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಪ್ಪ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇನು ತಮಾಷೆಯೆ? ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಹೃದಯ ಮೆದುವಾಗಲು ಕಾರಣವೂ ಇತ್ತು. ‘ಹೃದಯದ ಬಡಿತ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಂದು ಹೆದರುವಂತಹದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡವಳಾದ ಮೇಲೆ ಹೃದಯದ ತೊಂದರೆ ಸರಿಯಾಗಬಹುದು. ಸರಿಯಾಗದೆ ಹೋದರೆ ಆಪರೇಷನ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಅವಳ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ಸದಾ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಬೇಕು. ಆರೋಗ್ಯ ಏರುಪೇರಾದರೆ ತಕ್ಷಣ ಡಾಕ್ಟರಿಗೆ ತೋರಿಸಿ,’ ಎಂದು ಹುಟ್ಟಿದ ಕೂಸನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದ ವೈದ್ಯರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು.

ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಂದರೆ ಕೊಡದೆ ಮಗಳು ಬೆಳುದಿಂಗಳಿನಂತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋದಳು. ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಆದಮೇಲೆ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಇರುವುದೇ ನಮಗೆ ಮರೆತುಹೋಗಿತ್ತು. ಬದುಕು ಬಣ್ಣಬಣ್ಣವಾಗಿತ್ತು. ಕೊರೊನಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಒಳ್ಳೆಯ ದಿನಗಳು ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತವೆನ್ನುವ ಖುಷಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಸರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಮಗಳು ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ದಿನ ಕಾಲ ಹಾಕುವುದು ಕಷ್ಟವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಒಡಹುಟ್ಟಿದ ಅಣ್ಣನದು ತಾಯಿಕರುಳು. ಅತ್ತಿಗೆ ದೊಡ್ಡಮನೆಯಿಂದ ಬಂದ ದೊಡ್ಡ ಕೈಯವಳು. ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ನೋಡಿಕೊಂಡರು.

ಆದರೆ, ವಿಧಿಯ ನಾಟಕ ಬೇರೆಯದೇ ಇತ್ತು. ದುರ್ಭಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಮಾಸ ಎನ್ನುವಂತೆ ಹುಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಮಗಳಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದ ಹೃದಯದ ಬೇನೆ ಮುಚ್ಚಿದ್ದ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಯಿತು. ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳೆಲ್ಲ ತಗಡು ಬಡಿಸಿಕೊಂಡು, ದೊಡ್ಡಾಸ್ಪತ್ರೆಗಳೆಲ್ಲ ಕೊರೊನಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದಾಗ ಪುಟ್ಟ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಕೆರಳಿದ ಹೃದಯವನ್ನು ಯಾರು ಶಮನಗೊಳಿಸಿಯಾರು. ಇಲಾಜು ತಮ್ಮ ಕೈಮೀರಿದ್ದೆಂದು ಊರಿನಲ್ಲಿನ ಡಾಕ್ಟರು ನಗರದ ದಾರಿ ತೋರಿದರು.

ಬರುವಾಗಲೇನೊ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಟೆಂಪೊ, ಆಟೊ ಹಿಡಿದು ಊರು ಸೇರಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಬಿಗಿಯಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿತ್ರಾಣಳಾಗಿರುವ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಸುಲಭವಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾರು ವಿಚಾರಿಸಿದರೆ, ಹದಿನೈದು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಕೈಯಲ್ಲಿಡದ ಹೊರತು ಹೊರಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆನ್ನುವ ಉತ್ತರ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ನೂರು ರೂಪಾಯಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹೆಂಡತಿಯ ಕಿವಿ ಕೊರಳನ್ನು ಬಣ್ಣಗೆಡಿಸಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆಂದು ಒಂದಷ್ಟು ದುಡ್ಡು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಯಿತು.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ದಾರಿ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹದಂತಿತ್ತು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕಾರು ಕಡೆ ಪೊಲೀಸರ ವಿಚಾರಣೆ. ಅವರಿಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಕಲಿತ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಮಗಳನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹೆಂಡತಿ ಮಾತು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ದೊಡ್ಡಾಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಾಗಿಲು ತಲುಪುವ ವೇಳೆಗೆ ನನಗೂ ಅವಳಿಗೂ ಕೈಕಾಲುಗಳ ಶಕ್ತಿಯೇ ಬಸಿದುಹೋದಂತಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡವರ ಪಾಡೇ ಹೀಗಿರುವಾಗ ಪುಟ್ಟ ಕಂದಮ್ಮನ ಕಥೆಯೇನು? ಮಗುವನ್ನು ದಾದಿಯರು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರಿಗೊಪ್ಪಿಸಿ, ಗಾಜಿನ ಬಾಗಿಲಾಚೆಗಿನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಗಳು ಗುಣಮುಖಳಾಗುವ ಗಳಿಗೆಗಾಗಿ ಕಾತರಿಸುತ್ತ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಗದಗುಟ್ಟಿಸುವ ಪಡಸಾಲೆಯ ನೀರವದಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತರಂತೆ ಕುಳಿತ ನನಗೂ ಅವಳಿಗೂ ತುಂಬಾ ಹೊತ್ತು ಮಾತನಾಡುವುದಿರಲಿ, ಪರಸ್ಪರ ಮುಖ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯವೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಪಡಸಾಲೆಯ ನಡುವೆಯಿದ್ದ ಕಪ್ಪುಗಲ್ಲಿನ ಗಣಪತಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಅವಳ ಗಮನಸೆಳೆಯಿತು. ಯಾರೋ ಉರಿಸಿಹೋಗಿದ್ದ ಮೇಣದಬತ್ತಿಯ ಬೆಳಕು ಗಣಪನ ಮುಖವನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎದ್ದುಹೋದವಳು ಗಣಪನ ಎದುರು ನಿಂತಳು. ಮೂರ್ತಿಯ ಎದುರಲ್ಲಿ ಕಾಜೂ ಬರ್ಫಿಯ ಸಿಹಿ ಬಿಲ್ಲೆಗಳು. ಗುಣಮುಖರಾದ ನಿರಾಳದಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಿ ಹೋಗಿರಬೇಕು. ಮಗಳಿಗೆ ಕಾಜೂ ಬರ್ಫಿ ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಣ. ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡವಳು, ನಾನು ಅವಳನ್ನೇ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿಕೊಂಡಳು.

ದಾದಿಯೊಬ್ಬರು ಬಂದು ಮಾತನಾಡಿಸಿದಾಗ ನಂನಮ್ಮ ಲೋಕಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ವೈದ್ಯರ ಕೊಠಡಿ ತಲುಪಿದೆವು. ವೈದ್ಯರು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಾದುದಿಷ್ಟು: ಕೂಸಿಗೆ ಕೋವಿಡ್ ನೆಗೆಟಿವ್ ಬಂದಿದೆ. ತಕ್ಷಣವೇ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಶುರು ಮಾಡಬೇಕು. ಹೃದಯ ತುಂಬಾ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಿಗಾದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಏನನ್ನಾದರೂ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದಷ್ಟು ದುಡ್ಡು ಕಟ್ಟಬೇಕು. ಕೌಂಟರ್‌ಗೆ ಹೋದರೆ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

ತಮ್ಮ ಮಾತು ಮುಗಿದರೂ ಎದುರಿಗೆ ಮೂಕವಾಗಿ ಕುಳಿತ ದೀನಮುಖಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ವೈದ್ಯರು, ‘ಧೈರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ, ದೇವರಿದ್ದಾನೆ,’ ಎಂದರು.

‘ಸಾರ್, ಒಂದು ಸಲ ಮಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕು,’ ಎಂದಳು ನಮ್ಮವಳು.

‘ಈಗ ಬೇಡ. ಮಗುವಿಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲ. ಎಚ್ಚರವಾದ ಮೇಲೆ ನೋಡುವಿರಂತೆ. ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದರೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲೊಬ್ಬರು ಮಗುವಿನ ಬಳಿ ಇರಬಹುದು,’ ಎನ್ನುವ ವೈದ್ಯರ ಮಾತಿನಿಂದ ಆಸೆಯೂ ನಿರಾಸೆಯೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಅಲ್ಲಿಂದ ದಾದಿ ದಾರಿ ತೋರಿದಲ್ಲಿಗೆ ನಡೆದು, ಕೌಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಕಟ್ಟಿ, ಎರಡು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ನಾಳಿದ್ದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕಟ್ಟುವುದಾಗಿ ಗಡುವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆವು. ಅಣ್ಣನಿಗೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ, ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ನಾಳಿದ್ದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ವೇಳೆಗೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲು ಹೇಳಿದೆ. ಆ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಬೆಳಕಾಗಿಸಿದೆವು.

ಹೊಸ ದಿನದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಪಡಸಾಲೆಯೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಾಣಿಸತೊಡಗಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ನೀರವತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಸೋಲುತ್ತಿರುವಂತೆ ಹೋಗಿಬರುವ ಜನರ ಮಾತುಕತೆ ಭಾಸವಾಗತೊಡಗಿತು. ಗಣಪತಿಯ ಎದುರು ಯಾರೋ ಮೇಣದಬತ್ತಿ ಉರಿಸಿದರು. ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಂತೆ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಊದುಬತ್ತಿಯ ಹೊಗೆ.

ರಿಸೆಪ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು ಮೈಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಗಳ ಹೆಸರು ಕೂಗಿದಳು. ಮಗಳ ಹೆಸರು ಕಿವಿಗೆ ಬಿದ್ದಕೂಡಲೇ ಕುರ್ಚಿಯ ತುದಿಗೆ ಕೂತಿದ್ದವಳು ಧಡಕ್ಕನೆದ್ದು ರಿಸೆಪ್ಷನ್‌ನತ್ತ ದಾಪುಗಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಳು. ಅವಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದೆ.

‘ಡಾಕ್ಟರ್ ಕರೀತಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು, ದಾರಿಯನ್ನೂ ತೋರಿದಳು.

‘ಮಗುವಿಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬಂದಿದೆ. ನೀವು ಹೋಗಿ ನೋಡಬಹುದು’ ಎಂದ ವೈದ್ಯರು, ‘ಮಗು ಇನ್ನೂ ಅಪಾಯದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡಬಾರದು. ಗಲಾಟೆ ಮಾಡದೆ ಇರುವುದಾದರೆ ಮಗುವಿನ ಜೊತೆ ಅಮ್ಮ ಇರಬಹುದು,’ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದರು.

ಬಿಳಿಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ದಬ್ಬಿ ಒಳಗೆ ಹೋದೆವು. ದೊಡ್ಡದೊಂದು ಪಡಸಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮಂಚಗಳು. ಪ್ರತಿ ಮಂಚದ ಬಳಿಯೂ ಉಸಿರುಹೊಯ್ಯುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಿಷಿನುಗಳು. ಬಾಯಿಗೋ ಮೂಗಿಗೋ ಏನನ್ನೋ ತಗುಲಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೈಗೆ ಸೂಜಿ ಚುಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಮಲಗಿದ್ದ ಕಂದಮ್ಮಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಅಂಜುತ್ತ ನಡೆದವರು ಪಡಸಾಲೆಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಂಚ ತಲುಪಿದರು. ಕಂದಮ್ಮ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದಿತ್ತು. ಅಮ್ಮ ಅಪ್ಪನನ್ನು ನೋಡಿ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಿನುಗಿದವು. ಹೆಂಡತಿಯೇನೋ ಮಗಳ ತಲೆಯ ಬಳಿ ನಿಂತು ಅಭಯ ನೀಡುವವಳಂತೆ ನೆತ್ತಿಯನ್ನು ನೇವರಿಸತೊಡಗಿದಳು. ಮಗಳನ್ನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿ ಏನು ಮಾತನಾಡುವುದೆಂದೇ ತೋಚಲಿಲ್ಲ. ಎಡಗೈ ತೋಳಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೊರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗ್ಲುಕೋಸ್ ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೊಳವೆಯ ಸೂಜಿ ಚುಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡ ಎಳೆಯ ಕೈಯನ್ನು ನೇವರಿಸುತ್ತ, ‘ಎಲ್ಲ ಸರಿಹೋಗುತ್ತೆ ಮಗಳೇ. ಹೆದರಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ’ ಎಂದು ಹೇಳುವ ವೇಳೆಗೆ ಗಂಟಲುಬ್ಬಿ ಮಾತು ಕಟ್ಟಿತು. ದಾದಿ ನಮ್ಮತ್ತಲೇ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಮೌನದಲ್ಲೇ ಮಾತನಾಡತೊಡಗಿದೆವು.

ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟೇ. ದಾದಿಯ ಮಾತು ಅನುಸರಿಸಿ, ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಮಗಳ ಬಳಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಗೆ ಬಂದೆ. ಅದೇ ಪಡಸಾಲೆ. ಅದೇ ಕುರ್ಚಿ. ಅದೇ ಗಣಪತಿ.

ಕೂರಲಾರದೆ ಎದ್ದವನು ಪಡಸಾಲೆಯ ಅಂಚಿನ ಗಾಜಿನ ಗೋಡೆಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂತು ಹೊರಗಿನ ಊರನ್ನು ನೋಡತೊಡಗಿದೆ. ಎತ್ತೆತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮರಗಿಡಗಳ ಹಸಿರು. ಅಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅಭಯಹಸ್ತದಂತೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮಸೀದಿಯೊಂದರ ಮಿನಾರು. ಮೊಬೈಲ್ ನೋಡಿದೆ. ದುಹರ್ ಸಮಯ. ದೂರದ ಮಿನಾರಿನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸಣ್ಣ ಅಲೆಯೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಗಾಜಿನ ಹೊರಗೆ ತೇಲುತ್ತಿರಬಹುದೆ? ದೃಷ್ಟಿ ಬದಲಿಸಿ ಗಣಪತಿಯ ಕಡೆಗೆ ನೋಡಿದೆ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಿನಾರನ್ನು ನೋಡಿದೆ. ಮಿನಾರು ಮತ್ತು ಗಣಪತಿಯ ನಡುವೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡೆ.

ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ದುಪ್ಪಟಿಯೊಳಗೆ ಹುದುಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯಂತಹ ಮಗಳು ಕಣ್ಣುತುಂಬಿದಳು. ಅವಳು ಹೊದ್ದಿದ್ದ ದುಪ್ಪಟ್ಟಿಯ ಹಸಿರು ಪಡಸಾಲೆಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು, ಬಯಲಿಗೂ ಹರಡಿತು. ಹೃದಯ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸತೊಡಗಿತು: ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯ ಹೃದಯದ ಮಿಡಿತ ನಿಲ್ಲದಿರಲಿ ಪ್ರಭುವೇ...

ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಮುಳ್ಳು ನೆಟ್ಟಿತ್ತು. ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹಸಿರು ಚಾದರ ಬಿಳಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇದ್ದವರನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಹೆಂಡತಿ ಜೋರುದನಿಯಲ್ಲಿ ಅಳತೊಡಗಿದಳು. ನಾನೂ ಬಿಕ್ಕತೊಡಗಿದೆ.

ಋಣ ಇದ್ದುದಷ್ಟೇ.

ಮಗಳ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸಿ ಮೌನವಾದ ಬಾಬುವಿಗೆ, ‘ಹೌದು, ಋಣ ಇದ್ದುದಷ್ಟೇ’ ಎಂದು ಅವನ ಮಾತನ್ನೇ ಹೇಳಿದ್ದೆ.

‘ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಈಗಲೂ ಅಳುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಲ್ಲ ಸರ್’ ಎಂದ ಬಾಬು, ಬಣ್ಣದ ಡಬ್ಬಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೊಂದು ಕಿಟಕಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದ.

ಅದಾದ ಮರುದಿನ, ಟೆರೇಸಿನ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ್ದ ಕೂದಲೆಳೆ ಬಿರುಕುಗಳಿಗೆ ಅಂಟು ಬಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಬು, ಒಮ್ಮಿಂದೊಮ್ಮೆಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ತೆಗೆದು ತನ್ನ ಮಗಳ ಫೋಟೊ ಎದುರಿಗೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದ. ನಗುಮುಖದ ಕಂದಮ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿ ಮೊಬೈಲನ್ನು ಮರಳಿಸುವಾಗ ನತದೃಷ್ಟ ಅಪ್ಪನ ಮುಖ ನೋಡಿದೆ. ಮಗಳು ತೊಟ್ಟಿದ್ದ ಫ್ರಾಕ್‌ನ ಮೈತುಂಬಾ ಇದ್ದ ಹೂಗಳ ಬಣ್ಣಗಳು ಆ ಕ್ಷಣ ಬಾಬುವಿನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಮಿನುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು.

ಬಣ್ಣದ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದ ಸಂಜೆ, ಹುಡುಗರೆಲ್ಲ ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನ, ‘ಬಣ್ಣಗಳ ಸೆಲೆಕ್ಷನ್ ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಸರ್. ಮನೆ ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ ನೋಡಿ,’ ಎಂದು ಬಾಬು ಹೇಳಿದ. ಪೆಚ್ಚಾಗಿ ನಕ್ಕೆ. ನನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮನೆಯ ಬಣ್ಣಗಳೆಲ್ಲ ಬಾಬುವಿನ ಮಗಳ ಫ್ರಾಕ್‌ನ ಹೂಗಳಿಂದ ಬಸಿದುಕೊಂಡಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳುವುದು?

***

ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ತೆರೆದು ‘ಫ್ರೆಂಡ್ ರಿಕ್ವೆಸ್ಟ್’ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಸರುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದವನು, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಎದುರಾದ ಬಾಬುವಿನ ಫೋಟೊ ನೋಡಿದಾಗ, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ ನೆನಪಾಯಿತು. ಅವನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಫ್ರೆಂಡ್ ರಿಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದೋ ಬೇಡವೋ ಎನ್ನುವ ಸಂದಿಗ್ಧದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಹೊಯ್ದಾಡತೊಡಗಿತು.

ಮಾಸ್ತಿಯವರಿಗೋ ಬೆಸಗರಹಳ್ಳಿವರಿಗೋ ಇಂಥ ಸಂದಿಗ್ಧವೇ ಒದಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ದುಶ್ಯಂತನ ವಾರಸುದಾರರಿಗಷ್ಟೇ ನೆನಪಿನ ಉಂಗುರದ ಹಂಗು.

ಬಾಬುವಿನ ಮಗಳ ಹೆಸರೇನಿರಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವಾದರೂ ಉತ್ತರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆನ್ನಿಸಿ, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರಳಾಡಿಸತೊಡಗಿದೆ.

ಕೃತಿ : ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆಲ್ಲ ಕಥೆ

ಲೇಖಕ : ರಘುನಾಥ ಚ. ಹ.

ಬೆಲೆ : ರೂ 170

ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ : ಅಪಾರ

ಪ್ರಕಾಶನ: ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ

ರಘುನಾಥ ಚ. ಹ.

ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ರಘುನಾಥ ಚನ್ನಿಗರಾಯಪ್ಪ ಹರಳಾಪುರ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ಆಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸೆಲೆಗಳು. ಪ್ರಸ್ತುತ ‘ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ ಬಳಗದ ‘ಸುಧಾ’, ‘ಮಯೂರ’ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಪಾದಕ. ‘ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿದ ನೀರು’ (ಕವಿತೆಗಳು); ‘ಹೊರಗೂ ಮಳೆ ಒಳಗೂ ಮಳೆ’ (ಕಥೆಗಳು); ‘ರಾಗಿಮುದ್ದೆ’, ‘ಬೆಳ್ಳಿತೊರೆ’ (ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನಗಳು), ‘ಸತಿ ಸುಲೋಚನಾ’ (ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ವಾಕ್ಚಿತ್ರದ ಕಥನ); ‘ಪುಟ್ಟಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕಥೆಗಳು’, ‘ಜಾಮೂನು ಪದ್ಯಗಳು (ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ); ಹಾಗೂ ‘ಅಂಕಣ ವ್ಯಾಯೋಗ’ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು. ವರ್ಧಮಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕೆ. ಸಾಂಬಶಿವಪ್ಪ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಗ್ರಂಥ ಬಹುಮಾನ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ‘ಅರಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ’, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ, ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಬಾಲವಿಕಾಸ ಅಕಾಡೆಮಿ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವೀಚಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ‘ಅರಗಿಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ `ಶ್ರೀವಿಜಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’, ನರಹಳ್ಳಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ‘ನರಹಳ್ಳಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’, ಗದಗದ ‘ಡಾ. ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗೌರವ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಸಂದಿವೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ…

ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದ ಧಾರವಾಡದಾಗ ಏಳು ಕೆರಿ (ಕೆರೆ) ಇದ್ವು. ಕೆಲಗೇರಿ, ಸಾಧನಕೇರಿ, ಕೊಪ್ಪದಕೇರಿ, ಎಮ್ಮಿಕೇರಿ, ನುಗ್ಗಿಕೇರಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಸಿಂಗನಕೇರಿ, ಕೋಳಿಕೇರಿ. ಇವು ದೊಡ್ಡವು. ಹಿಂಗ ಏಳುಗುಡ್ಡ ಇದ್ವು. ಎಮ್ಮಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡ (ಮಾಳಮಡ್ಡಿ), ಸಾರಸ್ವತಪುರ ಗುಡ್ಡ, ಎತ್ತಿನಗುಡ್ಡ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಸಿಂಗನಗುಡ್ಡ, ಸಾಧನಕೇರಿ ಗುಡ್ಡ, ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ ಗುಡ್ಡ, ನುಗ್ಗಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡ. ಆಗ ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹಸಿರು. ಜೂನ್ ಏಳರಂದು ಮಿರುಗು ಮಳೆ ಸುರುವಾದ್ರ ೧೫ ದಿನಗಳ ತನಕ ಸಾಲಿಗೆ ಸೂಟಿ (ರಜೆ). ರಸ್ತೆಯ ಗುಂಡಿಯೊಳಗ ನೀರಾಟ ಆಡಾಕ ಹೋಗಿ ಹುಡುಗ್ರು ಬಿದ್ದು ಸಾಯ್ತಾವಂತ ಸಾಲಿಗೆ ಸೂಟಿ ಕೊಡತಿದ್ರು. ಧಾರವಾಡದ ಮಳಿನೂ ಹಂಗ, ಚಳಿನೂ ಹಂಗ.

ಚಿಕ್ಕವನಿದ್ದಾಗ ಧಾರವಾಡದಾಗ 26 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ದಾಟಿರಲಿಲ್ಲ. ರಸ್ತೆ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಹುಣಸೆ, ನೀರಲ ಹಣ್ಣಿನ ಗಿಡಗಳಿದ್ವು. ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗ್ತಾ ಬರ‍್ತಾ ನೀರಲ ಹಣ್ಣು ತಿಂದು ನಾಲಿಗೆಯೆಲ್ಲಾ ನೀಲಿ ಆಗಿರತಿತ್ತು. ಜನಾ ಕಮ್ಮಿ ಇದ್ರು. ಭೆಟ್ಟಿಯಾಗೋರೆಲ್ಲಾ ಕವಿಗಳು, ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಚಿತ್ರಗಾರರು, ಶಿಲ್ಪಗಾರರು, ನಾಟಕಕಾರರು, ಸಾಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಆಗಿರತಿದ್ರು. 'ಧಾರವಾಡದಾಗ ಕಲ್ಲು ಒಗದ್ರ ಕವಿಗಳ, ಸಂಗೀತಗಾರರ, ನಾಟಕಕಾರರ ಮನೆಗೆ ಬೀಳ್ತದ' ಅಂತ ಗಾದೆಮಾತು ಇತ್ತು. ಕವಿ ಚೆನ್ನವೀರ ಕಣವಿ ಅವರು ಹೇಳಿದಂಗ ಕಲ್ಲು ಒಗದವನೂ ಕವಿ, ಸಂಗೀತಗಾರ ಆಗಿರತಿದ್ದ.

ಸ್ಕೂಟರಲ್ಲಿ ಬಂದ್ರ ಡಾಕ್ಟರು, ಪ್ರೊಫೆಸರು ಬಂದರಂತನ ಅರ್ಥ. ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಟಾಂಗಾ, ಸಿಟಿ ಬಸ್ ಇದ್ವು. ನಮ್ಮ ಅಪ್ಪ ಅಬ್ದುಲ್ ಖಾದರ್ ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಟಾಂಗಾ ಬಾಡಿಗೆ ಹಿಡೀತಿದ್ರು. ತಿಂಗಳ ಸಂತಿ ಟಾಂಗಾದಾಗ ಹಾಕ್ಕೊಂಡು ಬರ‍್ತಿದ್ವಿ. ಧಾರವಾಡದ ಸಿಬಿಟಿ ಹತ್ರ ವಸ್ತ್ರದ ಅವರ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಸಾಮಾನು ಖರೀದಿಸಿ ತರ‍್ತಿದ್ವಿ. ಟಾಂಗಾ ಹೊಡೆಯೋನ ಹತ್ರ ಕುಂತು ಬರ‍್ತಿದ್ದೆ. ಆ ದಿನದಾಗ ಟಿವಿ, ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನಿರಲಿಲ್ಲ. ಟೆಲಿಫೋನ್ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಟೆಲಿಫೋನ್ ಮಾಡಬೇಕಂದ್ರ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸಿಗೆ ಹೋಗಿ ಟ್ರಂಕ್‌ಕಾಲ್ ಬುಕ್ ಮಾಡಿ ಕಾಯಬೇಕಾಗ್ತಿತ್ತು. ಮನ್ಯಾಗ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಇಟ್ಕೊಂಡಾರಂದ್ರ ಭಾಳ ಶ್ರೀಮಂತರು ಅದಾರಂತ ಲೆಕ್ಕ. ಪತ್ರವೇ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ. ಪತ್ರದ ಮುಖಾಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾಚಾರ ತಿಳಿತಿತ್ತು.

ನಡಕೊಂಡು ಸಾಲಿಗೆ ಹೋಗತಿದ್ದೆ. ಆಕಾಶವಾಣಿ ದಾಟಿಯೇ ಹೋಗಬೇಕಿತ್ತು. ಹಂಗ ದಾಟಿ ಹೋಗುವಾಗ ಪಂ.ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ, ಪಂ.ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪುರಾಣಿಕಮಠ, ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ರಾಜಗುರು, ತಬಲಾ ವಾದಕರಾದ ಉಸ್ತಾದ್ ಮಮ್ಮುಲಾಲ್ ಸಾಂಗಾವಕರ್, ಪಂ.ಶೇಷಗಿರಿ ಹಾನಗಲ್, ಪಂ.ಜಿ.ಎನ್.ಪರ್ವತಿಕರ, ಗಾಯಕರಾದ ಪಂ. ಗದಗಕರ, ಪಂ.ಅರ್ಜುನಸಾ ನಾಕೋಡ, ವಯಲಿನ್ ವಾದಕರಾದ ಪಂ.ಬಿ.ಎಸ್.ಮಠ, ಪಂ.ಟಿ.ವಿ.ಕಬಾಡಿ, ಮೃದಂಗ ವಾದಕರಾದ ವಿದ್ವಾನ್ ರಾಜಕೇಸರಿ, ಕರ್ನಾಟಕಿ ವಯಲಿನ್ ವಾದಕರಾದ ವಿದ್ವಾನ್ ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಕ್ಲಾರಿಯೊನೆಟ್ ವಾದಕರಾದ ಉಸ್ತಾದ್ ಹುಸೇನಸಾಬ್ ನದಾಫ್, ಸಿತಾರ್ ವಾದಕರಾದ ಉಸ್ತಾದ್ ಬಾಲೇಖಾನ್ ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡತಿದ್ದೆ.

ಮೊದಲು ನಮ್ಮ ಮನಿ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಎದುರು ಕುರ್ಪಾಲಿಸ್ ಕಾಂಪೌಂಡಿನೊಳಗ ಇತ್ತು. ಇದರ ಎದುರಿಗೆ ಪಂ. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರರ ಮನಿ ಇತ್ತು. ಸತತ ಅವರ ಗಾನಾ ಕೇಳತಿದ್ವಿ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಪ್ತಾಪುರ ಮಿಚಿಗನ್ ಕಂಪೌಂಡ್ ಒಳಗ ಇದ್ವಿ. 15 ಗುಂಟೆ ಜಾಗದಾಗ 12 ಕೋಣಿ ಇದ್ವು. ಅಡುಗೆಮನಿ ಬ್ಯಾರೆ. ಸಂಗೀತಗಾರರು ಬಂದ್ರ ಉಳಿಲಾಕ ಛಲೋ ಆಗ್ತಿತ್ತು. ಇದ ಮನಿಯಾಗ ಮುಂಬೈನ ಭಾಳ ದೊಡ್ಡ ತಬಲಾ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಉಸ್ತಾದ್ ನಿಜಾಮುದ್ದಿನ್ ಖಾನ್, ಭೋಪಾಲ್‌ನ ಸಾರಂಗಿ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಅಬ್ದುಲ್ ಲತೀಫ್ ಖಾನ್, ಮುಂಬೈನ ಸಿತಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಉಸ್ತಾದ್ ಹಲೀಂ ಜಾಫರ್ ಖಾನ್ ಉಳಿತಿದ್ರು. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯೊಳಗ ಕಛೇರಿ ಕೊಡಾಕ ಬಂದ್ರ ಧಾರವಾಡದ ನಮ್ಮ ಮನಿಯೊಳಗ ಉಳಿತಿದ್ರು. ಈ ಮನಿಯಿಂದ ಸಾಲಿಗೆ ಹೊಂಟ್ರ ಕೆಸಿಡಿ (ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜು) ಸರ್ಕಲ್ ಹತ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜಿನ ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗ ಸಿಗೋದು. ನಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಬೆಂಡಿಗೇರಿ, ತಬಲಾ ವಾದಕರಾದ ಪಂ.ಗಿರೀಶ ಅವಟೆ, ಉಸ್ತಾದ್ ಬಾಲೇಖಾನ್ ಅವರ ತಂದೆ ಉಸ್ತಾದ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಕರೀಂ ಖಾನ್, ಗಾಯಕರಾದ ವಿದುಷಿ ಕಮಲ್ ಪುರಂದರೆ, ಪಂ.ನಾರಾಯಣರಾವ್ ಮುಜುಮದಾರ ಸಿಗೋರು. ಸಿತಾರ್ ವಾದಕರಾದ ಪಂ.ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ತರ್ಲಗಟ್ಟಿ, ಆಕಾಶವಾಣಿಯೊಳಗ ಕೊಳಲು ವಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಪಂ.ಟಿ.ವಿ.ಚವಾಣ್, ಗಾಯಕರಾದ ಪಂ.ಪಂಚಾಕ್ಷರಿಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತಿಗಟ್ಟಿ, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ವಾದಕರಾದ ಪಂ.ವಸಂತ ಕನಕಾಪುರ, ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾದ ಪಂ.ಕೇಶವ ಗುರಂ, ಪಂ.ಚರಣಕರ್ ಇವರೆಲ್ಲ ಕೆಸಿಡಿ ಸರ್ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ನಿಂದರತಿದ್ರು.

ಈ ಎಲ್ರಿಗೂ 'ನಮಸ್ಕರ‍್ರಿ ಸರ' ಅಂದಾಗ 'ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ ಹೆಂಗ ಮಾಡಾಕತೀಯಪಾ? ಛಲೋ ನಡದದ?' ಕೇಳೋರು.

'ಛಲೋ ಮಾಡಾಕ ಹತ್ತೀನ್ರಿ’ ಅಂತಿದ್ದೆ.

'ಮಾಡು ಮಾಡು' ಅಂತ ಬೆನ್ನು ಚಪ್ಪರಿಸೋರು.

ಉಸ್ತಾದ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಕರೀಂ ಖಾನ್ ಅವರ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮಗನಾದ ಉಸ್ತಾದ್ ಹಮೀದ್ ಖಾನ್ ಕೆಸಿಡಿಯ ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗಕ್ಕ ಸಿತಾರ್ ಕಲಿಸೋ ಲೆಕ್ಚರರ್ ಆದ್ರು. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ತರ್ಲಗಟ್ಟಿ ಅವರ ಮಗ ಪಂ. ರಾಜು ತರ್ಲಗಟ್ಟಿ ಅವ್ರು ಸಿತಾರ್ ಲೆಕ್ಚರರ್ ಆಗಿಬಂದ್ರು. ಹಿಂಗ ಭಾಳಷ್ಟು ಕಲಾವಿದರ ಮಕ್ಕಳು ಆಕಾಶವಾಣಿಗೆ, ಕೆಸಿಡಿ ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗಕ್ಕ ಬಂದ್ರು. ನಾನೂ ಆಕಾಶವಾಣಿಗೆ ಸಾರಂಗಿ ವಾದಕನಾಗಿ ಸೇರಬೇಕಂತ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿದ್ದ ನಿಲಯ ನಿರ್ದೇಶಕರು ನನ್ನ ಅರ್ಜಿಯನ್ನ ದೆಹಲಿಗೆ ಕಳಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. 'ಕಳಿಸೀನಿ, ಬರ‍್ತದ' ಅಂತ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದ್ರು.

ಆಗ ಒಂದು ಕಾನೂನಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ಅದ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನೌಕರಿ ಮಾಡೋ ನೌಕರರ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮ್ಯಾಲ ನೌಕರಿ ಕೊಡಬೇಕಂತ. ಹಿಂಗಾಗಿ ನಮ್ಮಪ್ಪ ಖಾದರ್ ಖಾನ್ ಅವ್ರು ಸಾರಂಗಿ ವಾದಕರಾಗಿ 34 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಆಕಾಶವಾಣಿಯೊಳಗ ದುಡದ್ರು. ಆಗ ಅವ್ರಿಗೆ ಲಕ್ವಾ ಹೊಡದಾಗ ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ ತಗೊಂಡ್ರು. ಅವರು 1984ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24ರಂದು ತೀರಿಕೊಂಡ್ರು. 1986ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದೆ. ಯಾಕಂದ್ರ 18 ವರ್ಷಗಳಾಗುವವರೆಗೂ ಕಾಯ್ದೆ. ಆಕಾಶವಾಣಿಯಿಂದ ಬುಲಾವ್ ಬರ‍್ತದಂತ ಕಾದೆ. ಆಮ್ಯಾಲ ಗೊತ್ತಾತು; ಆಗಿನ ಕಾಲಕ್ಕ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಲಂಚ ಪಡೆದು ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬಾರಿಸೋ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕ್ಲಾರಿಯೊನೆಟ್ ವಾದಕರಿಗೆ ನೌಕ್ರಿ ಕೊಟ್ರು, ನನಗ ನೌಕರಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಇದ್ರಿಂದ ದುಃಖ ಆತು. ಮುಂದ ಅನುಕೂಲ ಆತು. ಪಾಟ್ನಾ, ಮಥುರಾ, ನೇಪಾಳ, ಭೋಪಾಲ್, ಬನಾರಸ್, ಋಷಿಕೇಶ್ ತಿರುಗಾಡಿದೆ. ಆಕಾಶವಾಣಿಯೊಳಗ ನೌಕರಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ರ ಬಾವ್ಯಾಗಿನ ಕಪ್ಪಿ (ಕೂಪಮಂಡೂಕ) ಹಂಗ ಧಾರವಾಡಕ್ಕಷ್ಟ ಸೀಮಿತ ಆಗಿರತಿದ್ದೆ, ಆದ್ರ ಲೋಕಸಂಚಾರಿಯಾದೆ. ಈಗ ನೋಡ್ರಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗ ನೌಕರಿಯಾದ್ರ ಹೊಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಟ್ಟು ಸಿಗ್ತದಂತ ನಿಕ್ಕಿಯಾಗನ ರಿಯಾಜ಼್ ಮಾಡೋದು ಬಿಡ್ತಾರ. ಕಲಿಯಾಕ ಬಂದವ್ರಿಗೆ ಮೂಗಿಗೆ ಬೆಣ್ಣಿ ಹಚ್ಚಿದಂಗ ಮಾಡಿ 'ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಳ್ರಿ’ ಅಂತಾರ. ಕಾಲೇಜಿನ್ಯಾಗ ಸಂಗೀತ ಕಲಿತು ದೊಡ್ಡ ಕಲಾವಿದರು ಯಾರಾಗ್ಯಾರ ಹೇಳ್ರಿ? ಸಂಗೀತವನ್ನ ಗುರುಕುಲ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲೇ ಕಲಿಬೇಕ್ರಿ.

ಕೆಸಿಡಿ ಸರ್ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕಡೆ ಹೋಗುವಾಗ ರಸ್ತೆ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಆಕಾಶಮಲ್ಲಿಗೆ ಗಿಡ ಇದ್ವು. ತಲಿ ಎತ್ತಿ ನೋಡಬೇಕು, ಅಷ್ಟೆತ್ತರದವು ಜೊತೆಗೆ ಗುಲ್‌ಮೊಹರ್ ಗಿಡಗಳೂ ಇದ್ವು. ಆಕಾಶಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಬಿಳಿ, ಗುಲ್‌ಮೊಹರದ ಕೆಂಪು ಹೂವೆಲ್ಲ ಆಕಾಶವಾಣಿ ರಸ್ತಾದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಚೆಲ್ಲಿರತಿದ್ವು. ಹಿಂಗ ಪೌನಾ (ಮುಕ್ಕಾಲು) ಕಿ.ಮೀ. ರಸ್ತೆ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಇದ್ವು. ಮುಂದ ರಸ್ತೆ ಅಗಲೀಕರಣಕ್ಕಂತ ಗಿಡಗಳನ್ನ ಕಡಿದಾಗ ಅತ್ತಿದ್ದೆ. ಇಂಥ ಧಾರವಾಡದಾಗ ಈ ವರ್ಷದ ಬ್ಯಾಸಿಗಿಯೊಳಗ ಸೆಖಿ 44 ಡಿಗ್ರಿ ಏರಿತ್ತು. ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಡಬಲ್ ಆಗ್ಯದ.

ಈಗ ಕೋಳಿಕೇರಿ, ಕೆಲಗೇರಿ ಅಷ್ಟ ಉಳದಾವು. ಉಳಿದ ಕೆರಿ ಮುಚ್ಯಾವು. ಸಾಧನಕೇರಿ ಸಣ್ಣದಾಗ್ಯದ. ಕೆರಿ ಹೋಗಿ ಹೊಂಡ ಆಗ್ಯದ. ಬಾರೋ ಸಾಧನಕೇರಿಗೆ ಅಂದ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಹೇಳಿದಂಗ ಹೋದ್ರ ಸಾಧನಕೇರಿ ಕಾಣಲ್ಲ; ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣ್ತದ. ಹಿಂಗ ಕೆರಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮುಚ್ಚಿದ ಜಾಗದಾಗ ಕಟ್ಟಡ ಎದ್ದಾವು. ವಿಪರ್ಯಾಸ ನೋಡ್ರಿ, ಇದನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಂತೀವಿ!

ಆಗ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮನೇಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡ್ತಿದ್ರ 'ಇವತ್ತ ಮುಂಜಾನಿ ತೋಡಿ ರಾಗ ಕೇಳಿದ್ವಿ. ಭಾಳ ಛಲೋ ಅನ್ನಿಸ್ತು. ಸಂತೋಷ ಆತ್ರಿ’ ಅಂತಿದ್ರು ಕೇಳಿದವ್ರು. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಕಲೆಯ ಆಸಕ್ತಿ ಉಳ್ಳವರು ಇದ್ರು. ಭಾಷೆ ಒರಟಾದ್ರೂ ಹೃದಯವಂತಿಕೆ ಜನರಿದ್ರು ಧಾರವಾಡದಾಗ. ಈಗ ಹಾಡಿದ್ರ 'ನಮಗ ತ್ರಾಸ ಆಗ್ತದರಿ. ಬಂದ್ ಮಾಡ್ರಿ’ ಅನ್ನೋರಿದ್ದಾರ. ಹಿಂಗ ಅನ್ನೋರು ಮೂಲ ಧಾರವಾಡದವರಲ್ಲ. ಹಿಂಗಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡು ಸಲುವಾಗಿ, ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವ್ರ ಕಿರಿಕಿರಿಗೆ ಹೊರಗ ಬಂದೆ. ಗುಡಿಗುಂಡಾರಕ್ಕ ಹೋದೆ. ಮಂಗಳವಾರಪೇಟೆಯ ಕಾಳಮ್ಮನ ಗುಡಿಯಾಗ ರಿಯಾಜ಼್ ಮಾಡಿದೆ. ಮೊದಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿ ಮನಿಗಳು ಖುಲ್ಲಾ ಇದ್ವು. ಆಮ್ಯಾಲ ಬಾಜೂಕ ಬಂದ್ವು.

ಒಂದು ಸಲ ಮನ್ಯಾಗ ರಿಯಾಜ಼್ ಮಾಡುವಾಗ ಒಬ್ಬರು ಬಂದು 'ಬಂದ್ ಮಾಡ್ರಿ, ತೊಂದ್ರಿ ಆಗ್ತದ' ಅಂದ್ರು.

'ನನ್ನ ಮನಿಯೊಳಗ ಕುಂತು ರಿಯಾಜ಼್ ಮಾಡದ ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗ್ಲಿ?' ಕೇಳಿದೆ.

'ಸುಡಗಾಡಕ್ಕ ಹೋಗ್ರಿ’ ಅಂದ್ರು. ಅವ್ರ ಕಪಾಳಕ್ಕ ಹೊಡಿಯೋವಷ್ಟು ಸಿಟ್ಟು ಬಂತು. ಆಮ್ಯಾಲ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅವ್ರು ಛಲೋ ಅಡ್ರೆಸ್ ಹೇಳಿದ್ರಲ್ಲಂತ ವಿದ್ಯಾಗಿರಿಯ ಖಬರಸ್ತಾನದ ನಮ್ಮ ಅಪ್ಪ, ಅವ್ವನ ಸಮಾಧಿ ಮುಂದ ಕುಂತು ರಿಯಾಜ಼್ ಮಾಡಿದೆ. ಮಳಿಗಾಲ ಬಿಟ್ಟು; ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಅಪ್ಪ, ಅವ್ವಗ ಸಂಗೀತ ಕೇಳಿಸಿದೆ. ಇದಲ್ದ ಧಾರವಾಡದ ಶಾಲ್ಮಲಾ ಹಾಸ್ಟೆಲಿನ ಹಿಂದಿದ್ದ ಕಾಡಿನ್ಯಾಗ ಕುಂತು ರಿಯಾಜ಼್ ಮಾಡ್ತಿದ್ದೆ. ಶಿರಸಿ ಹತ್ರ ಸೋಂದೆಮಠದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇರೋ ಗುಡಿಯೊಳಗ ಶಾಮಣ್ಣಾ, ರವಿ ಕೂಡ್ಲಿಗಿ ಮತ್ತ ನಾನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡ್ತಿದ್ವಿ. ಆಗ ಕಿಸೆದಾಗ ರೊಕ್ಕ ಕಡಿಮಿ ಇರತಿದ್ವು. ಆದ್ರ ಆನಂದ ಭಾಳ ಇರತಿತ್ತು.

ಲಗ್ನಾದ ಮ್ಯಾಲ ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹೆಂಡತಿ ಪರ್ವಿನ್ 'ಧಾರವಾಡದಾಗ ಸಣ್ಣ ಮನಿ ತಗೊಳ್ಳೋಣ' ಅಂದ್ಲು. 15-20 ದಿನಗಳ ತನಕ ಧಾರವಾಡದಾಗ ಹುಡುಕಾಡಿದ್ವಿ. ಮನಿ ಸೇರಿಕೆಯಾದ್ರ ಪರಿಸರ ಸೇರತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪರಿಸರ ಸರಿಯಿದ್ರ ಮನಿ ಸೇರತಾ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮನಿ, ಪರಿಸರ ಛಲೋ ಇದ್ದಾಗ ನಮ್ಮ ಬಜೆಟ್‌ಗೆ ಮೀರಿರತಿತ್ತು. ಹಿಂಗಿದ್ದಾಗ ಧಾರವಾಡದಿಂದ 20 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಕಲಕೇರಿ ಹತ್ರ ತೋಟ ಮಾರೋದದ ಅಂತ ಗೊತ್ತಾತು. ನೋಡಿಕೊಂಡ ಬರೋಣಂತ ಹೊಂಟ್ವಿ. ಪರ್ವಿನ್, ಅವರಪ್ಪ ರುಸ್ತುಂಸಾಬ್ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ನೋಡಾಕ ಹೋದ್ವಿ. ತೋಟದ ಮನಿ ಹಾಳುಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದೆ. ರಿಯಾಜ಼್ ಮಾಡಾಕ ಮನಿ ಬಿಟ್ಟು ಗುಡಿ, ಸ್ಮಶಾನಕ್ಕ ಹೋದೆ. ಕಿರಿಕಿರಿಯಾಗ್ತದಂತ ಅಸಹನೆಯ ಮಂದಿ ಮಧ್ಯೆ ಇರೋದಕ್ಕಿಂತ ತೋಟ ತಗೊಂಡು ಇರೋಣಂತ ಅನ್ನಿಸ್ತು. ಮೂವತ್ತಡಿ, ನಲವತ್ತಡಿ ನಿವೇಶನಕ್ಕ 20-30 ಲಕ್ಷ ಕೊಟ್ಟು ಮನಿ ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಇರೋದಕ್ಕಿಂತ ತೋಟ ತಗೊಳ್ಳೋಣಂತ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ. ಆಕಿ ಒಪ್ಪಿದ್ಲು. 2006ರಾಗ ಎಂಟು ಎಕರೆಗೆ 18 ಲಕ್ಷ ಕೊಟ್ಟು ತಗೊಂಡೆ. ಅದರಾಗಿದ್ದ ಮನಿ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಿಸಿದೆ. ಈಗ 200 ಮಾವಿನಗಿಡಗಳಾದವು. ಗೋವಿನಜ್ವಾಳ ಬೆಳದೀವಿ. ಸಾಗುವಾನಿ, ಹೆಬ್ಬೇವು, ಸಿಲ್ವರ್ ಓಕ್ ಸೇರಿ ಎರಡು ಸಾವಿರ ಗಿಡ ನೆಟ್ಟೀವಿ. ಇದರ ಸುತ್ತ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ಅರಣ್ಯ. ಹಿಂಗಾಗಿ ಕಾಡುಮನೆ ಅದು. ಇಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಬೇಕಾದ್ರ, ಎಷ್ಟೊತ್ತು ಬೇಕಾದ್ರೂ ರಿಯಾಜ಼್ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ತೋಟಕ್ಕ ಪರಿ ಫಾರ್ಮ್ ಅಂತ ಹೆಸರಿಟ್ಟೀವಿ. ಪರ್ವಿನ್‌ಗ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪರಿ ಅಂತ ಕರಿತಿದ್ದೆ. ಪರಿ ಅಂದ್ರ ದೇವಕನ್ಯೆ ಅಂತ. ಈ ತೋಟದೊಳಗ ಇದ್ರ ಭಾಳ ಸಂತೋಷಪಡತಿದ್ಲು. ಆಕಿ ನೆನಪಿಗೆ ಪರಿ ಫಾರ್ಮ್ ಅಂತ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿವಿ. 40 ಆಡು, ಎರಡು ಎತ್ತು, ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್... ಹಿಂಗ ತೋಟಕ್ಕ ಬೇಕಾದವೆಲ್ಲ ಇದ್ವು. ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಿಕೊಳ್ತಿದ್ದಂವ ನಮ್ಮವನ, ಏನೂ ಕೇಳದೆ ಮಾರಿದ. ತೋಟದ ಸುತ್ತ ಅರಣ್ಯ ಇರೋದ್ರಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ನವಿಲು, ಜಿಂಕೆ, ಸಾರಂಗ... ಇಂಥ ಪರಿಸರದಾಗ ರಿಯಾಜ಼್ ಮಾಡೋದು ಎಂಥಾ ಸಂತೋಷ!

ಏನ ಅನ್ರಿ, ಧಾರವಾಡ ಅಂದ್ರ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ತವರು. ಧಾರವಾಡದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿ, ಬೆಳೆದ ನನಗ ತಾಯಿನಾಡು ಧಾರವಾಡ, ನನ್ನ ಉಸಿರಾಟದೊಳಗ ಧಾರವಾಡ ಅದ.

ಕೃತಿ : ಸಾರಂಗಿ ನಾದದ ಬೆನ್ನೇರಿ - ಉಸ್ತಾದ ಫಯಾಝ್ ಖಾನ್ ಜೀವನಕಥನ

ನಿರೂಪಣೆ : ಗಣೇಶ ಅಮೀನಗಡ, ಬಿ. ಸಿ. ಚಿಲಕರಾಗಿ

ಪುಟ : 84

ಬೆಲೆ : ರೂ. 200

ಮುಖಪುಟ ಫೋಟೋ : ಭಾರ್ಗವ ಕುಲಕರ್ಣಿ

ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ : ಶ್ರೀಕಾಂತ ವೈ.

ಪ್ರಕಾಶನ : ಕವಿತಾ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ…

ಡಾ.ಎಚ್.ಕೆ.ರಂಗನಾಥ್ ಕುರಿತ ನುಡಿ ಚಿತ್ರಾವಳಿಯ ಆಯ್ದ ಭಾಗ

ಪತ್ನಿ ಶಾಂತಿ ರಂಗನಾಥ್ ;

"ನಾನೂ ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮುಂಚಿನಿಂದಲೂ ಇವರು ಡ್ರಾಮಾಗೆ ಫೇಮಸ್ಸು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಡ್ರಾಮಾ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ವಹಿಸಿದ್ದರು. ನನಗೆ ಅವರ ಸಹಾಯಕಳನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ್ದರು. ಹಾಗೆ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ನನ್ನನ್ನು ಅವರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ಟಡಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಒಂದು ದಿನ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಮಾತನಾಡಬೇಕಲ್ಲಾ ಎಂದರು. ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಪರಿಚಯ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ವಿವಾಹದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಯಿತು. ಇಬ್ಬರೂ ತಂದೆತಾಯಿ ಬಳಿ ಮಾತನಾಡಬೇಕಲ್ಲಾ ಎಂದರು. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಆಗಿನ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಒಂದೇ ಇಲಾಖೆಯ ಇಬ್ಬರು ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕಾದರೆ ಇಲಾಖೆಯ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದರು. ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಸ್ಯಾಂಕ್ಷನ್ ಪಡೆಯಬೇಕು ಎನ್ನಲಾಯಿತು. ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ, ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪತ್ರ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಮದುವೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂದರು. ಅವರು ಪತ್ರ ಬರೆದರು. ನಂತರ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪತ್ರ ಬಂತು. ಆಮೇಲೆ ದೇವಾಲಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸರಳ ವಿವಾಹವಾದೆವು. ಕೇವಲ ಇನ್ನೂರು ಮಂದಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದು. ಆದರೆ, ಸ್ಫುರದ್ರೂಪಿ ಎಚ್.ಕೆ.ರಂಗನಾಥರ ಅಭಿಮಾನಿ ಗೆಳೆಯ ಗೆಳತಿಯರು ಮದುವೆಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕು ನಾವು ಎಂದು ಕುತೂಹಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವರ 'ಉಭಯ ಕುಶಲೋಪರಿ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿದ್ದರು. ರಂಗನಾಥರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಎಡಬಿಡದೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಎಚ್.ಕೆ.ರಂಗನಾಥರ ವಿವಾಹವನ್ನು ನೋಡಬೇಕು, ಅವರ ಮಡದಿಯನ್ನೂ ನೋಡಬೇಕು ಎಂದು ಜನ ಕಾತರಿಸಿದ್ದರು.

ಹಿರಿಯ ಪ್ರಸಾರಕ ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಕುರಿತ ನುಡಿ ಚಿತ್ರಾವಳಿಯ ಆಯ್ದ ಭಾಗ

ವೀಣೆ ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಮೈಸೂರಿನ ಒಂದು ನಗೆಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಹೀಗೆ: “ಒಂದು ಸಲ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಮಹಾರಾಜರು ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಒಂದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ರಿಹರ್ಸಲ್ ನಡೆದಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ಗುರುಗಳು ಟೈಮ್‌ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಬನ್ನಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲರೂ ಆರು ಗಂಟೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ರಾಮರಾಯರು ಬರುವ ಸುಳಿವೇ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಕಾಲು ಗಂಟೆ ತಡವಾಗಿ ಬಂದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಗುರುಗಳಿಗೆ ತಳಮಳ ಶುರುವಾಗಿತ್ತು. 'ಏನು ರಾಮ್, ಇವತ್ತೂ ಇಷ್ಟು ಲೇಟಾಗಿ ಬರಬೇಕಾ ನೀನು' ಅಂತ ಗುರುಗಳು ಕೇಳಿದ್ದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುರುಗಳ ಗಮನ ಅವರ ರುಮಾಲ್ ಮೇಲೆ ಹರಿಯಿತು. ಏನಯ್ಯಾ ರಾಮ್, ಇಷ್ಟು ದಿವಸ ಆದ್ರೂ ರುಮಾಲು ಸುತ್ತೋಕೆ ಬರೋಲ್ಲ ನಿನಗೆ ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ದರು. ರಾಮರಾಯರು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ರುಮಾಲನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತಿದರು. ನೋಡು, ರುಮಾಲು ಸುತ್ತೋಕೆ ನನಗೆ ಬರೋಲ್ಲ ಅಂತೀಯಲ್ಲ, ನನಗೂ ಬರುತ್ತೆ ರುಮಾಲು ಸುತ್ತೋಕೆ ಅಂದಿದ್ದರು. ಆಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದವರೆಲ್ಲರಿಂದಲೂ ನಗು ಹೊಮ್ಮಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಕೋಪ ಎಲ್ಲಾ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು”

‘ಸುದ್ದಿ ಶಾರದೆ ಆಕಾಶವಾಣಿ’ ನುಡಿಚಿತ್ರಾವಳಿಯ ಆಯ್ದ ಭಾಗ

ಗಡಿಯಾರ ನಿಲ್ಲಬಹುದು. 5-10 ನಿಮಿಷ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಸ್ಲೋ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಆಕಾಶವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ, ಆಕಾಶವಾಣಿ ಸುದ್ದಿ. ಅದೇ ಸಮಯ. ಅದೇ ಸತ್ಯ ಹಾಗೂ ಅದೇ ಜೀವನ. ಆಬಾಲವೃದ್ಧರಾದಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ 'ಏಕಸೂತ್ರ ಸಮಯ ಬಂಧನಕ್ಕೆ' ಒಳಪಡಿಸಿದ್ದು ಆಕಾಶವಾಣಿ. ಆಕಾಶವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ, ಪ್ರದೇಶ ಸಮಾಚಾರಗಳ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ 'ಭಾರತದ ಬದುಕು' ಸುತ್ತಿದ ವೇಳೆ. 23 ಭಾಷೆಗಳೂ, 179 ಉಪಭಾಷೆಗಳೂ, 647 ಸುದ್ದಿ ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ಭಾಷೆಗಳ ಸುದ್ದಿ ಸಂಚಯ. ಒಟ್ಟು 46 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸುದ್ದಿ ವಿಭಾಗಗಳು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳು.

ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ 24 ಗಂಟೆಗಳು. ಆಕಾಶವಾಣಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು 56 ಗಂಟೆಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಅವಧಿಯ ಬುಲೆಟಿನ್ಸ್. ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ 3:15ರಿಂದ 3:25ರವರೆಗೆ ಹೆಡ್‌ಲೈನ್ಸ್ ನೀಡುವ ವಿಶ್ವದ ವಿಸ್ಮಯ ಸುದ್ದಿ ಜಾಲ ಆಕಾಶವಾಣಿ. ರಂಗರಾವ್, ಸುಭಾಸಿನ್ನೂರ್ ದಾಸ್, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಜೋಶಿ, ಪಿ.ಮಹದೇವಯ್ಯ, ಉಪೇಂದ್ರರಾವ್, ರಾಮಕೃಷ್ಣ, ಚಂದ್ರಿಕಾ ಗುತ್ತಿಲ್ - ಇವರು ಕನ್ನಡ ವಾರ್ತಾವಾಚಕರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲೀಲಾರಾಮನ್, ಪಂಕಜ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕನ್ನಡ ವಾರ್ತಾ ವಾಚಕರಾಗಿದ್ದರು.

“ಇಂಡೋಚೈನಾ ವಾರ್ ಟೈಮ್‌ನಲ್ಲಿ. ವಾರ್ತೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇರುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದು ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಜೆನರಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಚೀಫ್ ಎಡಿಟರ್. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಡ್ಯೂಟಿ ವಹಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲವೂ ಈ ವಿಭಾಗ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಜನರಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ವಿಭಾಗ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ವಾಹಿಲಿ, ನೇಪಾಲಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರಸಾರವಾಗತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದಲು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದು” ಎಂದು ಮೆಲುಕು ಹಾಕಿದವರು ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾರ್ತೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಕಮಲಾ ಬಾಲು.

ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ 52 ಸಂಚಿಕೆಗಳಿವೆ. ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಹಿರಿಯ ದಿಗ್ಗಜ ಪ್ರಸಾರಕರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇಂತಹ ಅನೇಕ ರಸಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಕೃತಿ: ನುಡಿತೇರನೆಳೆದವರು ಬಾನುಲಿ ಕಲಿಗಳು

ಲೇಖಕರು: ಬಿ.ಕೆ.ಸುಮತಿ

ಪುಟ: 328

ಬೆಲೆ: 390

ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ: ಕಿರಣ್ ಮಾಡಾಳು

ಪ್ರಕಾಶಕರು: ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು

ಬಿ. ಕೆ. ಸುಮತಿ

ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಶಕಗಳ ವೃತ್ತಿಪರಯಾನ. ಕನ್ನಡ ನಿರೂಪಣೆಯ ಭಾಷಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಗೆ ಸೌಜನ್ಯಪೂರ್ಣ ಸೌಂದರ್ಯದ ಸ್ಪರ್ಶ ನೀಡಿದವರು. 'ಧ್ವನಿ' ತಾಂತ್ರಿಕವೂ ಹೌದು, ಮಾಂತ್ರಿಕವೂ ಹೌದು ಎಂದು ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದವರು. ಇದಕ್ಕೆ ಅವರ 'ಬಾನಯಾನ', 'ಕಿವಿಮಾತು', ಸ್ವಾತಂತ್ರೋತ್ಸವ, ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ, ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳ ವಿಶೇಷ ರೂಪಕ ರಚನೆಗಳು, ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಪ್ರಸ್ತುತೀಕರಣಗಳೇ ಉದಾಹರಣೆ. ಸತತ 6 ವರ್ಷ 'ಸುದ್ದಿ ಸ್ವಾರಸ್ಯ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರಚನೆ, ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ 'ಕನ್ನಡ ಕಜ್ಜಾಯ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (ನಿತ್ಯ ಕನ್ನಡ ಚಿಂತನೆ) 800 ಸಂಚಿಕೆ ದಾಟಿತು. 'ನಿರೂಪಣೆ ಮಾತಲ್ಲ ಗೀತೆ' ಇವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಮೂರು ದಿನಗಳಂತೆ ಕಳೆದುಹೋದವು. ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿದ್ದೆ, ಆಹಾರ ಸೇವನೆ, ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸಹಜಾನಂದರು ಬಳಲಿ ಬೆಂಡಾದರು. ಅವರನ್ನು ನೋಡಿದವರಿಗೆ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ನನ್ನದು ದೈಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಸಹಜಾನಂದರಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಗೊತ್ತು. ಅದನ್ನು ಅವರು ಯಾರ ಬಳಿಯೂ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಶ್ರೀಗಳು ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯೂ ಅಧ್ಯಯನ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಗಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಶಃ ಯಾವುದೋ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಊಟ, ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ಪರಿವೇ ಅವರಿಗೆ ಇಲ್ಲ. ಓದು ಬರವಣಿಗೆಯ ನಂತರ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟೂ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ದೇಹ ಸೊರಗಿದೆ ಎಂದು ಮಠದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಹೇಳ ತೊಡಗಿದರು. ಜನ ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಂಬಿದರು.

ಆದರೂ ಶ್ರೀಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ದಿನೇ ದಿನೇ ಹದಗೆಡುತ್ತಿದೆ. ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನೋ ವದಂತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು!. ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕೆಲವರು ಆತಂಕ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಹ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ತೇಲಿಬಿಟ್ಟರು. ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡವರು ಇದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಸಹಜಾನಂದರಿಗೆ ಏನಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತೇ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಶ್ರೀಗಳು ಮೂರು ಹೊತ್ತೂ ತಮ್ಮ ಕೋಣೆಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೋ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರಚಾರವಾಯಿತು. ಶ್ರೀಗಳು ಯಾವುದೋ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಹೊರಬರುವ ದಾರಿಗಳು ಕಾಣದೆ ಕಂಗೆಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಮಠದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಭಾವಿಸಿದರು.

ಸಹಜಾನಂದರಿಗೆ ದೈಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲ. ವಿರೋಧಿಗಳು ಸುಮ್ಮನೆ ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಮಠದ ಖಾಸಾ ಭಕ್ತರು ಹೇಳುತ್ತ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಶ್ರೀಗಳು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ಯಾರಿಗಾದರೂ ಹೇಳಿಕೊಂಡರೆ ಸರಿಹೋಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಯಾರ ಮೇಲೂ ವಿಶ್ವಾಸ ಇಲ್ಲ. ಸದಾ ಏನನ್ನೋ ಚಿಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರಂತೆ. ಈಗೀಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ನೆರಳನ್ನೂ ನಂಬುವುದಿಲ್ಲವಂತೆ ಎಂದೂ ಜನರು ತಮ್ಮತ್ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡರು. ಶ್ರೀಗಳ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತ ಆಪ್ತ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೂ ಅವರ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನೆಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸದಾ ಮಂಕು ಕವಿದವರಂತೆ ಒಬ್ಬರೇ ಕೂತು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದೇನು ಯೋಚನೆಯೋ? ಮಠಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಲ್ಲ. ಚಿಂತೆಗೆ ಏನು ಕಾರಣವೊ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದರು. ಆಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡವರ ವಿಷಯ ನಮಗೇಕೆ ಎನ್ನುವ ನಿಲುವು ತಾಳಿದರು. ಸಹಜಾನಂದರ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಳಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಸೂಚನೆಗಳೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಶ್ರೀಗಳದು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅನೇಕರು ಊಹಿಸಿದರು.

*

‘ಪ್ರಭು, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿರುವ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಅಂತ ಯೋಚಿಸ್ತಾ ಇದೀಯಲ್ವ? ಒಂದು ಕೆಲಸ ಮಾಡು, ಈಗಲೇ ನನ್ನ ಡೈರಿ ಓದು. ನಿನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗಬಹುದು...’ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಲಾನಂದರು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಡಿಸಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು. ಅದು ಬರೀ ಕನಸಲ್ಲ, ಗುರುಗಳೇ ಬಂದು ಹೇಳಿದರು ಎಂದು ಸಹಜಾನಂದರು ನಂಬಿದರು.

‘ನಾನು ನಿನ್ನ ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ಇರುತ್ತೇನೆ...’ ಎಂದು ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರಲ್ಲ. ಗುರುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಹೀಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಕ್ಲೇಷಗಳಿಗೆ ದೂಡಿ ನನ್ನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರಬಹುದೇ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದರು. ಈಗ ಅವರೇ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೂಚನೆ ಕೊಡುತ್ತಿರಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಏನಾದರೂ ಆಗಿ ಹೋಗಲಿ ಗುರುಗಳ ಡೈರಿ ಓದಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು.

ನಿಶ್ಚಲಾನಂದರ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಅವರು ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಹೇಗಿತ್ತೋ ಹಾಗೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸಹಜಾನಂದರೇ ಎರಡು ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಚ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗುರುಗಳ ಮಂಚ, ಹಾಸಿಗೆ, ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳು ಅವರ ಪೆನ್ನು, ಕನ್ನಡಕ, ಚಪ್ಪಲಿ, ಪುಸ್ತಕಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಜೋಪಾನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಬಟ್ಟೆ ಬರೆಗಳು ಹಾಳಾಗದಂತೆ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಗುರುಗಳ ಕೋಣೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಬರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಸಹಜಾನಂದರ ಕೋಣೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಇದ್ದ ಗುರುಗಳ ಕೋಣೆಯೊಳಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕೋಣೆ ಇತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಬೀರುವಿನಿಂದ ಡೈರಿ ಹೊರ ತೆಗೆದರು. ಡೈರಿ ಅಂದರೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬರೆದ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲ. ಯಾವುದೋ ವರ್ಷದ ಹಳೆಯ ಡೈರಿ ಪುಸ್ತಕ. ಅದರ ಕೆಲ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು.

ಜನವರಿ 9, 1950

‘ನನ್ನ ಮಾನಸ ಪಿತೃ, ಗುರು ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿರುವ ಕೃಷ್ಣದಾಸರ ಆರೋಗ್ಯ ಇವತ್ತು ತುಂಬಾನೆ ಕೆಟ್ಟಿದೆ. ವಯಸ್ಸಿನ ಭಾರದಿಂದ ಹಣ್ಣಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಲೂ ಅವರಿಗೆ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಸದಾ ಏನನ್ನೋ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದೇನೆಂದು ಕೇಳುವ ಧೈರ್ಯ ನನಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ... ಬೆಳಗಿನಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಶುರುವಾಗಿದೆ. ಗುರುಗಳಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತೆ ಅನ್ನೋ ಭಯ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ...’

ಜನವರಿ 10, 1950

ಇಡೀ ದಿನ ನಾನು ಅವರ ಕಾಲ ಬಳಿಯೇ ಕೂತಿದ್ದೆ. ಅವರು ಮಲಗಿದ್ದರು. ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇತ್ತೋ, ಇಲ್ಲವೋ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಒಂದು ಲೋಟ ಹಾಲನ್ನಷ್ಟೇ ಕುಡಿದಿದ್ದರು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟವನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕೂರುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮುಸ್ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದರು. ಹತ್ತಿರ ಬಾ ಎಂದು ಸಂಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ಕರೆದರು.

ಅವರ ಧ್ವನಿ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿತ್ತು. ‘ನಿಶ್ಚಲ, ನಾನು ಹೇಳೋದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿಕೊ ಅಂದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ...’

ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಯಾವ ವರ್ಷ ಅನ್ನೋದು ಮರೆತಿದ್ದೇನೆ. ಏಳೆಂಟು ದಿನ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು. ಅದು ಅಕಾಲ ಮಳೆ. ವಾತಾವರಣದ ಏರುಪೇರಿನಿಂದ ಉಂಟಾದದ್ದು. ಮಳೆಗೆ ಜನ ತತ್ತರಿಸಿದರು. ಅನೇಕರ ಮನೆಗಳು ಬಿದ್ದು ಹೋದವು ಅಂತಲೂ ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅಂಥಾ ಮಳೆಯನ್ನು ನಾನು ನನ್ನ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲೇ ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ!

ನಮ್ಮ ಈ ಊರು ಇರೋದೇ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ. ಇನ್ನೂ ತಗ್ಗಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಡಿಸಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಡವರನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ, ಅನುಕೂಲಸ್ಥರ ನೆರವಿನಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿತು. ಅನೇಕರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮುಗಿದು ಹೋಗಿದ್ದವಂತೆ. ಹೋಗಿ ತರೋಣವೆಂದರೆ ಮಳೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿಲ್ಲ. ಜನ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟಿದ್ದರು. ಒಬ್ಬರೋ, ಇಬ್ಬರೋ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಸತ್ತರು ಅಂತಲೂ ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಮಳೆ ಬರುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಮಳೆ ಎಂದರೆ ಅಂತಿಂಥ ಮಳೆಯಲ್ಲ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಬದ್ದ ನೀರನ್ನೆಲ್ಲ ವರುಣ ದೇವರು ಸುರಿದು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಜನರ ಮೇಲೆ ಸಿಟ್ಟು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಷ್ಟು.!

ರಾತ್ರಿ ಹತ್ತರ ಸಮಯ. ಆಶ್ರಮದ ಮಕ್ಕಳ ಊಟ ಮುಗಿದಿತ್ತು. ಎಲ್ಲರೂ ಮಲಗಿದ್ದರು. ನಾನು ಲಾಟೀನು ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೋ ಓದುತ್ತ ಕುಳಿತಿದ್ದೆ. ಹೊರಗೆ ಸುರಿವ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಗು ಅಳುವ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು.!

ಹೌದು, ಮಗು ಅಳುವ ಸದ್ದು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುತ್ತಿದೆ! ಬಾಗಿಲು ಬಡಿದ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸಿತು. ಯಾರದೊ ಮಗು ಹಸಿವು, ಚಳಿಗೆ ಅಳುತ್ತಿರಬಹುದು ಎಂದುಕೊಂಡೆ. ಮಗು ಹಸಿದಿದೆ, ತಿನ್ನಲು ಏನಾದರೂ ಕೊಡಿ ಎಂದು ಕೇಳಲು ಮಗುವಿನ ತಾಯಿಯೋ, ತಂದೆಯೋ ಬಂದಿರಬಹುದು ಅನ್ನಿಸಿ ನೋಡೋಣವೆಂದು ಹೊರಕ್ಕೆ ಬಂದೆ. ಆಶ್ರಮದ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ಎಳೆಯ ಮಗುವೊಂದು ಅಳುತ್ತ ಮಲಗಿದೆ! ಗಂಡು ಮಗು. ಒದ್ದೆ ನೆಲದ ಮೇಲೇ ಮಲಗಿಸಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ! ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೋಡಿದೆ ಕಾರ್ಗತ್ತಲು. ಯಾರೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

ಮಗು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಒಳಕ್ಕೆ ಬಂದೆ. ಹೊದ್ದಿದ್ದ ಶಾಲು ತೆಗೆದು ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಗುವಿಗೆ ಹೊದಿಸಿದೆ. ಅಳು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ಒಂದು ಸಲ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತು. ಮಗು ಹಸಿದಿರಬಹುದು ಅನ್ನಿಸಿ ಅಡುಗೆ ಮನೆಗೆ ಹೋದೆ. ಆಪತ್ಕಾಲಕ್ಕೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ತಂದಿಟ್ಟಿದ್ದ ಹಾಲಿನಪುಡಿಯ ಡಬ್ಬ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಒಲೆ ಹಚ್ಚಿ ನೀರು ಕಾಯಿಸಿ ಡಬ್ಬದಲ್ಲಿದ್ದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಹಾಲು ಸಿದ್ಧ ಮಾಡಿದೆ. ಉಗುರು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಹದಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಚಮಚದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಿದೆ. ಚಪ್ಪರಿಸಿಕೊಂಡು ಕುಡಿಯಿತು. ಐದಾರು ಚಮಚದಷ್ಟು ಕುಡಿದ ಮೇಲೆ ಸಾಕೆನಿಸಿತೇನೊ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಮಲಗಿತು.

ಮಗುವನ್ನು ತಂದು ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದವರು ಹೊರಗೆ ಇರಬಹುದೇನೋ ಅನ್ನಿಸಿ ನೋಡೋಣವೆಂದು ಮತ್ತೆ ಹೊರಕ್ಕೆ ಬಂದೆ. ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ದೊಡ್ಡ ಗೋಣಿ ಚೀಲ ಇತ್ತು!. ಮೊದಲು ಮಗುವೊಂದೇ ಇತ್ತು. ಈ ಚೀಲ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು? ಅನ್ನಿಸಿ ಅತ್ತಿತ್ತ ನೋಡಿದೆ. ಯಾರೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಸಲೀಸಾಗಿ ಎತ್ತಲಾರದಷ್ಟು ಭಾರವಿತ್ತು ಚೀಲ. ಕೊನೆಗೆ ಪ್ರಯಾಸಪಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡೇ ಒಳಕ್ಕೆ ತಂದೆ. ಕೋಣೆಯೊಳಕ್ಕೆ ತರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಏದುಸಿರು ಬಂತು. ಬಿಚ್ಚಿ ನೋಡಿದರೆ ಬಂಗಾರದ ಗಟ್ಟಿಗಳು, ಒಡವೆಗಳು, ನೋಟಿನ ಕಂತೆಗಳು! ಜತೆಗೊಂದು ಪತ್ರ!

ಈ ಪತ್ರ ಓದುತ್ತಿರುವ ಮಹಾನುಭಾವರಿಗೆ... ಅಂತ ಶುರುವಾದ ಪತ್ರ.

‘ಈ ಮಗುವನ್ನು ಹೆತ್ತ ನಿರ್ಭಾಗ್ಯ ತಾಯಿ ನಾನು...

ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಸಾಕಿ, ಬೆಳೆಸುವ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಕಾಲ ಮುಗಿಯುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಂಗಾರ, ಒಡವೆಗಳು, ಹಣ ನನ್ನ ಸ್ವಂತದ್ದು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನನ್ನ ಮಗುವಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಹೇಳಲಾರೆ...’ ಅನ್ನೋ ಒಕ್ಕಣೆ. ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಮಗುವಿನ ಮುಖ ನೋಡಿದೆ. ಅದು ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿತ್ತು. ಬದುಕಿರಬಹುದೇ ಅಂತ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದೆ. ಪುಪ್ಪಸ ಏರಿಳಿಯುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಬದುಕಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮಳೆ ನಿಂತಿತು. ಆಮೇಲೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂತು. ಆದರೆ ಮಗು ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿತ್ತು. ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ಹಸಿವಾದಾಗ ನಾಲಿಗೆ ಹೊರಚಾಚಿ ಬರಿದೇ ಚಪ್ಪರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಒಳಕ್ಕೆ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಆಶ್ರಮದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಜತೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವ ಬಂತು ಅನ್ನೋ ಸಂತೋಷ. ನನಗೆ ಮಗು ಬದುಕುವುದು ಕಷ್ಟ ಅನ್ನೋ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಪಂಡಿತರ ಬಳಿಗೆ ಓಡಿದೆ.

ಮಗು ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆಶ್ರಮದ ಇತರ ಮಕ್ಕಳ ಜತೆಗೆ ಪುಟ್ಟ ಕೂಸಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತು ಕೊಂಡೆ. ಕೆಲಸದ ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳು ಮಗುವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡಿ ಸಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ ಅಂದಳು. ಮಗುವನ್ನು ನೀನೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅದು ನನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲೇ ಇರಲಿ. ಉಳಿದ ಮಕ್ಕಳ ಜತೆ ಬೆಳೆಯಲಿ. ಸಾಕುವ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿದೆ. ಆಗದಿದ್ದರೆ ಮಗುವನ್ನು ನಿನಗೇ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಅಂದೆ.

ಏಳೆಂಟು ದಿನ ಮಗು ಕಣ್ಣು ಪಿಳುಕಿಸುವುದರ ಹೊರತು ಮತ್ತೇನೂ ಸೂಚನೆ ಕೊಡದೆ ಬದುಕಿತ್ತು. ಚಲನೆ ಇಲ್ಲದ ಮಗು. ಅದಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಲನೆಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟೆ. ಮುಂದೆ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸುವಾಗ ನಿಶ್ಚಲಾನಂದನೆಂದು ಬರೆಸಿದೆ. ಆ ಮಗು ನೀನೇ!.

‘ನನ್ನ ಆಯಸ್ಸು ಮುಗಿಯುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ನೀನು ನನ್ನ ಮಗನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಆಶ್ರಮದ ಮಕ್ಕಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು... ಅಂತ ಹೇಳುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವರು ಏದುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು....’

‘ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಕರೆದು ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಇವತ್ತೇ ನನ್ನ ಕೊನೆ ದಿನ ಆಗಬಹುದು.... ನಿನ್ನ ಅಮ್ಮ ನಿನಗೆಂದು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಬಂಗಾರ, ಒಡವೆಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನಮ್ಮ ಬರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದ ಪತ್ರವನ್ನೂ ಸಹ....’ ಎಂದರು.

ಆಗತಾನೇ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮುಗಿದಿತ್ತು. ದೇಶದ ವಿಮೋಚನೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಚಳವಳಿ ತೀವ್ರವಾಗಿತ್ತು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆ ಇತ್ತು. ಇತರೆ ದಿನಬಳಕೆ ವಸ್ತುಗಳು, ಬಟ್ಟೆ ಬರೆಗೆ ಕಷ್ಟ ಇತ್ತು. ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹಣ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟೋ ದಿನ ಭಿಕ್ಷೆ ಎತ್ತಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕಿದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ಓದಲು ಕೂರಿಸಿ ಊರಿನ ಅನುಕೂಲಸ್ಥರ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆ ಕಷ್ಟದ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ತಾಯಂದಿರು, ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರು ಕೊಂಚವೂ ಬೇಸರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಮುಖ ಸಿಂಡರಿಸದೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ತಂಗಳನ್ನೊ, ಇಲ್ಲವೇ ಅವರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅನ್ನ,ರೊಟ್ಟಿ, ಪಲ್ಯ,ಸಾರು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವನ್ನು ತಂದು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಎಷ್ಟು ದಿನ ಅಂತ ಭಿಕ್ಷೆ ಎತ್ತಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕೋದು? ಇನ್ನು ಭಿಕ್ಷೆ ಎತ್ತುವುದು ಕಷ್ಟ ಅನ್ನಿಸಿತು. ನಿನ್ನ ಅಮ್ಮ ನಿನಗೆ ಅಂತ ಕೊಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಊಟಕ್ಕೆ, ಬಟ್ಟೆ ಬರೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಅದು ನಿನಗೆ ಸೇರಬೇಕಾದ ಹಣ. ಅದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ, ಬಳಸಿಕೊಂಡೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾಲು ನಿನಗೂ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಅನ್ನೋ ಸಮಾಧಾನ ನನಗಿದೆ.

ನಿನ್ನಮ್ಮ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಬಂಗಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಗುಲಗಂಜಿಯಷ್ಟನ್ನೂ ನಾನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅದು ನನ್ನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈಗ ಈ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಇವರನ್ನು ಜೋಪಾನ ಮಾಡುವ ಹೊಣೆ ನಿನ್ನದು. ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಂದು ದಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸು. ಮುಂದೆ ನೀನು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಸಾಕೋದು ಬೇಡ. ಇದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ಆದರೆ ಈ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೀದಿಗೆ ಬಿಡಬೇಡ ಎಂದು ಕೈಮುಗಿದು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಆ ಕ್ಷಣ ಅವರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿದ್ದ ದೈನ್ಯತೆ ನೋಡಿ ನನಗೆ ಅಳು ಬಂತು. ಅವರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ನಡೆಸಿ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಅಂದೆ. ಅವತ್ತು ರಾತ್ರಿಯೇ ಗುರುಗಳು ಉಸಿರು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು....’ ಎಂದು ಬರೆದು ಉದ್ದನೆಯ ಗೆರೆ ಎಳೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಮುಂದಿನದನ್ನು ಯಾವ ದಿನಾಂಕದಂದು ಬರೆದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲ.

ಕೃಷ್ಣದಾಸರು ಸಾಯುವಾಗ ನನಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ. ನನಗೆ ಓದುವುದು, ಬರೆಯುವುದು ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದವು. ಗುರುಗಳ ಮನೆಯೇ ಆಶ್ರಮ. ಅಮ್ಮ ನನಗೆ ಅಂತ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದ ಬಂಗಾರ, ಒಡವೆಗಳು ಗುರುಗಳ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿತ್ತಲ್ಲ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಆಶ್ರಮ ನಡೆಸಿದೆ. ವರ್ಷ ಕಳೆಯುವುದರೊಳಗೆ ಬೇಸರ ಬಂತು. ಇದು ನೀರಸವಾದ ಕೆಲಸ ಅನ್ನಿಸಿತು.

ಆಗ ಊರು ಸಣ್ಣದಿತ್ತು. ಊರ ತುಂಬಾ ಜನ. ಅವರಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠ ರೋಗಿಗಳೂ ಇದ್ದರು. ಅವರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಚೆನ್ನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ಊರಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಜನ ಕುಷ್ಠರು ಹೇಗೆ ಬಂದರು? ಅವರು ಇದೇ ಊರಿನವರೋ ಅಥವಾ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡವರೋ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಉಳಿದವರ ಪೈಕಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿ ಕೆಳ ವರ್ಗದವರು. ಎಲ್ಲರೂ ಬಡವರು. ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಕೆಲಸಗಳೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಜನ ಸದಾ ಮಂಕು ಕವಿದವರಂತೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದ ಊರುಗಳು, ಸಮೀಪದ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಕೂಲಿ ಮಾಡಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂಜೆ ಊರಿಗೆ ಬಂದು ಉಂಡು ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಲಗಿದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಸಂತಾನ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದೆ. ಈ ಊರಲ್ಲಿದ್ದು ಆಶ್ರಮದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕಿ ಬೆಳೆಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ ಅನ್ನಿಸಿತು.

ಜನರು ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿ ಬದುಕಲು ಏನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕು ಅನ್ನಿಸಿತು. ಅದು ನನ್ನೊಬ್ಬನಿಂದ ಆಗುವ ಕೆಲಸವಲ್ಲ ಅನ್ನಿಸಿತು. ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯವರಾದರೂ ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಕಡೆ ಹೋಗಿ ಜೀವನ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂಥದ್ದು ಏನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದೆ. ಊರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಓದು, ಬರಹ ಕಲಿಸಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾಲ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲುವ ಶಕ್ತಿ ಬರಹುದು ಅನ್ನಿಸಿತು. ಹಗಲು,ರಾತ್ರಿ ಅದನ್ನೇ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಾರಿ ಕಾಣಿಸಿತು

ನಮ್ಮೂರ ಸಮೀಪವೇ ಇದ್ದ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮಿಷನರಿಯವರ ಒಂದು ಸ್ಕೂಲಿತ್ತು. ಆಶ್ರಮದ ಮತ್ತು ಊರಿನ ಬಡ ಮಕ್ಕಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಊರ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆ ತೆರೆಯುತ್ತೇನೆ ಅನುಮತಿ ಕೊಡಿ ಅಂತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಬರೆದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ ನೋಡದೆ ಅನುಮತಿ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಶಾಲೆ ಕಟ್ಟಲು ಊರ ಹೊರಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಜಾಗವನ್ನೂ, ಜತೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣವನ್ನೂ. ನನ್ನ ಅಮ್ಮ, ನನಗೆಂದು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದ ಬಂಗಾರ ಇತ್ತಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ. ಹತ್ತಾರು ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯ ರೂಪಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಮೊದಲು ಪ್ರೈಮರಿ ಸ್ಕೂಲು. ಆಮೇಲೆ ಮಿಡ್ಲ್‌ ಸ್ಕೂಲು, ನಂತರ ಹೈಸ್ಕೂಲು ಆ ಮೇಲೆ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಹಾಸ್ಟೆಲುಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಗುರುಗಳ ಅನಾಥಾಶ್ರಮ ವಿಜ್ಞಾನಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತಿತು. ಸಾವಿರಾರು ಮಕ್ಕಳು ಬಂದರು. ಆಶ್ರಮದಲ್ಲೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಓದಿದರು.

‘ನಿಶ್ಚಲಾನಂದ ಯಾವ ತಾಯಿ ಹೆತ್ತ ಮಗನೋ, ಅವನದು ತಾಯಿ ಹೃದಯ. ನೂರಾರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅನ್ನ ಹಾಕಿ ಓದಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಮಹಾನುಭಾವ...’ ಎಂದು ಜನ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅಂಥ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನೂ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿದ, ನನ್ನನ್ನು ಸಾಕಲಾಗದ, ಎಳೆಯ ಕೂಸು ಅನ್ನೋ ಕನಿಕರವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಗುರುಗಳ ಆಶ್ರಮದ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ನತದೃಷ್ಟ ತಾಯಿಯ ಮಗ ನಾನು ಅನ್ನೋದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ನೋವನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನನಗೆ ಆಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಮರೆಯಲೆಂದೇ ನಾನು ಇನ್ನಷ್ಟು, ಮತ್ತಷ್ಟು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಬಡ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸಿದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕಲಿಯಲು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದೆ.

ಜನ, ನನ್ನನ್ನು ಗುರೂಜಿ ಅಂತ ಕರೆದು ಗೌರವ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನಾನು ಗುರು ಅನ್ನುವ ಭಾವನೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯ ಅನ್ನೋ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದೆ. ಈ ಆಶ್ರಮ, ಸ್ಕೂಲು, ಕಾಲೇಜುಗಳ ಬೆಲೆ ಎಷ್ಟೆಂಬುದರ ಅಂದಾಜಿಲ್ಲ. ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಕಟ್ಟಲು ಬೇಕಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಇನ್ನಷ್ಟು ಭೂಮಿ ನಾನೇ ಖರೀದಿಸಿದೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅಂತ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹಣಕ್ಕೆ ನನಗೆ ಮಾರಿದರು. ನೀನು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯ ಅಂತ ದೂರದ ಊರುಗಳ ಸಜ್ಜನರು ನಾನು ಕೇಳದಿದ್ದರೂ ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.

ನಮ್ಮೂರಿನ ಕುಷ್ಠ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಒಂದು ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ದಾನ ಕೊಡಲು ಬಂದ. ನೀನೇ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದೀಯ, ದಾನ ಬೇಡ, ಹಣ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಖರೀದಿಗೆ ಕೊಡು ಎಂದೆ. ಹಣ ಪಡೆಯಲು ಅವನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಈ ಭೂಮಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಾನೇನು ಮಾಡಲಿ. ನಿಮಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಪುಣ್ಯವಾದರೂ ಬರುತ್ತೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತೆ ಅಂದ. ನೀನು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯ, ಇದೇ ದೇವರ ಸೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತ ತನ್ನ ಕೈಯನ್ನು ನನ್ನ ಕೈಮೇಲಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಚೊಂಬಿನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ಹಾಕುತ್ತ ಇವತ್ತಿನಿಂದ ನನ್ನ ಈ ಭೂಮಿ ನಿನ್ನದು ಅಂದ. ಆ ಕ್ಷಣ ನನ್ನ ಹೃದಯ ತುಂಬಿ ಬಂದು ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಂಜಾದವು. ಆ ಮೇಲೆ ಅವನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನೋ ಗೊತ್ತೇ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆಂದೂ ಅವನು ನನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮನಸ್ಥಿತಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಅವನು ನಿಜವಾದ ಮಹಾನುಭಾವ. ಅವನ ನಿರ್ಮಲ ಮನಸ್ಸು ನನಗೆ ಆದರ್ಶವಾಯಿತು. ಅವನಂತೆ ಅನೇಕರು ನನಗೆ ಸಹಕಾರ ಕೊಟ್ಟರು. ಅಂಥ ಹತ್ತಾರು ಜನರ ನೆರವು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಈ ಆಶ್ರಮ ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿದೆ.

ಆಶ್ರಮ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಮೇಲೆ ಅನೇಕರ ಕಣ್ಣು ಅದರ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು. ಆಶ್ರಮದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಒಂದು ಸಮಿತಿ ಮಾಡು ಎಂದು ಕೆಲವರು ದುಂಬಾಲು ಬಿದ್ದರು. ರಾಜಕಾರಣಿಯೊಬ್ಬರು ಇದನ್ನು ಮಠವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು ಅಂತ ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಮಠವಾದರೆ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ತನಕ ಉಳಿಯುತ್ತೆ. ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡೋದು ಸುಲಭ ಅಂದರು.

ಮಠದ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದವನನ್ನು ಕೂರಿಸಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಬಳಿಸುವ ದುರಾಲೋಚನೆ ಅವರದು ಅಂತ ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ನಾನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಕಿರುಕುಳ ಶುರುವಾದವು. ಕೊಲೆ ಮಾಡಿಸುವ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದರು. ನಾನು ತಣ್ಣಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿದೆ. ಆಮೇಲೆ ಕೆಲವರು ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಜಾತಿಯವರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ನಿಮ್ಮ ನಂತರ ಆಶ್ರಮದ ಆಸ್ತಿ ಬೇರೆಯವರ ಪಾಲಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಮ್ಮವರಿಗೇ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಕೊಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.

‘ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಜಾತಿಯವನಲ್ಲ. ಯಾವ ಜಾತಿಯವನು ಅನ್ನೋದೂ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಅಂದೆ. ಅವರಿಗೆ ಸಿಟ್ಟು ಬಂತು. ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ...’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಹೊರಟೇಹೋದರು. ಕ್ರಮೇಣ ಅವರೆಲ್ಲ ನನ್ನಿಂದ, ನನ್ನ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ದೂರವಾದರು.

ನನ್ನನ್ನು ಸಾಕಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಕೃಷ್ಣದಾಸರು ದೇವತಾ ಮನುಷ್ಯರು. ಅವರು ಅನಾಥ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಆಶ್ರಮ ತೆರೆಯಲು ಕಾರಣವೇನು? ಅವರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು ಎನ್ನುವುದು ನನಗೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವರ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳು ಒಂದೇ ದಿನ ಪ್ಲೇಗು ಬಂದು ಸತ್ತರು ಎನ್ನುವುದು ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಅವರದು ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಮನಸ್ಸು. ನನ್ನ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಸ ಇಟ್ಟು ಆಶ್ರಮದ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರಿಸಿದರು. ಆಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ಉಳಿಸು ಅಂದರು. ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ ಅಂದರು. ಗುರುಗಳು ನನಗೆ ವಹಿಸಿದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದೆ. ಗುರುಗಳ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡೆ. ಅವರ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಜ್ಞಾನದ ದೇಗುಲವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ನಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಒಳ್ಳೆಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಈಗಲೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಶ್ರಮ ಅಂತಹ ಜನರದ್ದಾಗಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಆಶ್ರಮ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಜಾತಿ, ಧರ್ಮದವರದಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ನಿನಗೆ ಸದಾ ನೆನಪಿರಲಿ.

ನಮ್ಮೂರಿನ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳಿಗೆ ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಎಕರೆ ಭೂಮಿ ದಾನ ಮಾಡಿದವನ ಋಣ ತೀರಿಸಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರಿಗೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿತ್ತು. ಅದೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಗುರುಗಳ ಮನೆಯನ್ನೇ ಜನರು ಅನಾಥಾಶ್ರಮ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾನು ನಮ್ಮ ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ಸನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಾಶ್ರಮ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಿಜಿಸ್ಟರು ಮಾಡಿಸಿದೆ. ಆಶ್ರಮ ಮುಂದೆಯೂ ಹೀಗೇ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ನನ್ನ ಮತ್ತು ಗುರುಗಳ ಆಸೆ. ಅವರು ಆಶ್ರಮದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನನಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಡುವಾಗ ಇದು ನನ್ನದು. ನಿನಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುವ ಭಾವ ಅವರಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆಶ್ರಮ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರಬೇಕು ಎಂದಷ್ಟೇ ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಈಗ ನಾನೂ ಅದೇ ಭಾವದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇದು ನನ್ನ ತೀರ್ಮಾನ. ಮುಂದೆ ನೀನು ಆಶ್ರಮದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಬೇರೊಬ್ಬರಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಡುವಾಗ ಇದೇ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೈಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೊಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕು... ಎಂದು ಬರೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಕೆಳಗೆ ನಿಶ್ಚಲಾನಂದ ಎಂದು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮೇಲಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಯಾವ ದಿನ ಬರೆದರು ಎಂಬುದರ ಸೂಚನೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಡೈರಿ ಓದಿ ಮುಗಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಹಜಾನಂದ ಮನಸ್ಸು ಆರ್ದ್ರವಾಯಿತು. ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತು. ಅಳಬಾರದು ಎಂದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ಮಗುವಿನಂತೆ ಬಿಕ್ಕಿ ಬಿಕ್ಕಿ ಅತ್ತರು. ತುಂಬಾ ಹೊತ್ತಿನ ತನಕ ಅಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಆನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪಿದವರಂತೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂತರು.

ಕೃಷ್ಣದಾಸರು, ನಿಶ್ಚಲಾನಂದರು ನಿಂತ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೂತಿರುವ ಸಣ್ಣ ಮನುಷ್ಯ ನಾನು ಎಂಬ ಭಾವ ಅವರನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮನಸ್ಸು, ವಿಶಾಲ ಹೃದಯದ ಗುರುಗಳ ಹೆಸರು ಹೇಳುವ ಯೋಗ್ಯತೆ ನನಗಿಲ್ಲ ಅನ್ನಿಸಿತು.

ಅನಾಥ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಆಶ್ರಮ ತೆರೆದು, ಭಿಕ್ಷೆ ಎತ್ತಿ ಅವರ ಹಸಿವು ನೀಗಿಸಿದ ಕೃಷ್ಣದಾಸರು, ಅನ್ನ ಹಾಕಿ ಜತೆಗೆ ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಸಿದ ನಿಶ್ಚಲಾನಂದರು ನಿಜಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡವರು. ದೊಡ್ಡವರೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ದೇವತ್ವಕ್ಕೆ ಏರಿದ ಮಹಾ ಪುರುಷರು. ನಾನು ಅವರ ಕಾಲಿನ ದೂಳಿಗೂ ಸಮನಲ್ಲ ಅನ್ನಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಮತ್ತೆ ಭಾವುಕರಾದರು. ಕಣ್ಣುಗಳು ತುಂಬಿಬಂದವು. ಅಳಬಾರದು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಪ್ರಯಾಸಪಟ್ಟು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಟ್ರಸ್ಟಿನ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಡೈರಿ ಓದಿದ್ದರೆ, ಮಠ ಮಾಡು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹೇಳುವ ಧೈರ್ಯ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮೊದಲೇ ಓದದೆ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಪೇಚಾಡಿಕೊಂಡರು. ಮನಸ್ಸು ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕುಳಿತೇ ಇದ್ದರು. ಹಾಗೇ ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರಿದರು. ನಿದ್ದೆ ಎಂದರೆ ಗಾಢ ನಿದ್ದೆ. ಸುಮಾರು ಹೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಚ್ಚರ ಆಗಲಿಲ್ಲ.

ಸಹಜಾನಂದರ ಕಣ್ಣೆದುರು ಇಬ್ಬರು ನಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದಿದ್ದವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಕುಳ್ಳನೆಯ ಸ್ಥೂಲದೇಹಿ. ಬಹುಶಃ ಅವರು ಕೃಷ್ಣದಾಸರಿರಬೇಕು. ಅವರ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನಿಶ್ಚಲಾನಂದ ಗುರುಗಳು. ಇಬ್ಬರ ಬೆನ್ನುಗಳಷ್ಟೇ ಕಾಣಿಸಿತು. ಅವರು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಸಹಜಾನಂದರೂ ಅವರ ಹಿಂದೆ ನಡೆದು ಹೋಗುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು, ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಇಡಲೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಗುರುಗಳೇ ನಿಲ್ಲಿ. ನಾನೂ ನಿಮ್ಮ ಜತೆ ಬರುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನನ್ನೂ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಆದರೆ ಸಹಜಾನಂದರ ಮಾತನ್ನು ಗುರುದ್ವಯರು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡರೇನೋ ಆದರೆ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಲೂ ಇಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರವಾಯಿತು.

ಇಳಿ ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕನಸು. ಕಿಟಕಿ ಮೂಲಕ ಹೊರಗೆ ನೋಡಿದರು. ಕತ್ತಲಾಗಿತ್ತು. ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರದಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸಿತು. ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮುಗಿಸಿ ಮಕ್ಕಳು ಊಟಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿರಬೇಕು ಅನ್ನಿಸಿತು. ಕೋಣೆಯಿಂದ ಹೊರ ಬಂದರು.

ಕೃತಿ : ಬಹುರೂಪಿ (ಕಾದಂಬರಿ)
ಲೇಖಕರು : ಪ್ರೇಮಕುಮಾರ್‌ ಹರಿಯಬ್ಬೆ
ಪುಟ : ೨೫೦
ಬೆಲೆ : ರೂ. ೨೫೦
ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ : ಮನೋಹರ್ ಆಚಾರ್ಯ
ಪ್ರಕಾಶನ : ಗೀತಾಂಜಲಿ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌

ಪ್ರೇಮಕುಮಾರ್‌ ಹರಿಯಬ್ಬೆ

ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಪ್ರೇಮಕುಮಾರ್‌ ಹರಿಯಬ್ಬೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹರಿಯಬ್ಬೆಯವರು. ೩೮ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಇವರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ. “ಸತ್ತವರ ಬದುಕು”, “ದೇವ ಕಣಗಿಲೆ”, “ಅಕಾಲ” ಇವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳು. ಪ್ರಸ್ತುತ “ಬಹುರೂಪಿ” ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ. “ನಾಟಕೀಯ” ಕಥಾಸಂಕಲನ ಅಚ್ಚಿನಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ವರ್ಷ ಹೆಮ್ಮಾಡಿಗೆ ಸೊಸೆಯಾಗಿ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ರತಿ ಮೂರನೆಯವಳು. ಅವಳ ಹೆಸರೇ ಹಲವರ ನಿದ್ದೆಗೆಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಾಗಿ, ಗಣಪಿ, ಪಾತಿ, ಗ್ವಾದು ಹೀಗೆ ವಂಶಸ್ಥರ ನೆನಪಿಗೆ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾದ ನಿರಾಕರ್ಷಕ ನಾಮಧಾರಿಗಳಾದ ಗರತಿಯರು ತಲ್ಲಣಿಸಿದ್ದು ಅವಳ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಹೆಸರು, ವೇಷ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಯಿಂದ. ಹೆಮ್ಮಾಡಿಯ ಸಣ್ಣ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಪಾದ ಊರಿ ನಡೆದದ್ದನ್ನು ಯಾರೂ ನೋಡಿದಂತಿಲ್ಲ; ಬೀಸುವ ಮಂದ ಗಾಳಿಗೆ ಓರೆ ರೆಕ್ಕೆ ಮೈಯಲ್ಲಿ ವಯ್ಯಾರದಿಂದ ಹಾರುವ ಪಾತರಗಿತ್ತಿಯಂತೆ ಅವಳು ಸ್ಕೂಟಿಯ ಮೇಲೆ ಬಣ್ಣವೇ ಬಳುಕಿದಂತೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದಳು. ಸರಿದು ಹೋಗುವವಳ ಹಿಂದೆ ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಕಂಪಿರುತ್ತಿತ್ತು; ತಂಗಾಳಿಗೆ ಮಸೆದ ಮುಂಗುರುಳು ನರ್ತಿಸಿದ ಚಿತ್ರಬಿಂಬ ಕ್ಷಣಕಾಲ ಕಣ್ಣು ಬೊಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ಓಡುತ್ತಿತ್ತು; ಕುಲುಕುವ ಮೈ ಮಾಟದ ಗೆರೆ ಹೊಡೆದಂತಿದ್ದ ಮೋಹಕ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡ ಚೂಡಿಯ ಛಾಯೆಯ ಛಾಪಿರುತ್ತಿತ್ತು. ನಿತ್ಯ ಬೆಳಗಿನ ಮೊದಲ ಬಸ್ಸಿಗೆ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಲು ‘ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ತಂಗುದಾಣ’ದಲ್ಲಿ ಕಾದು ನಿಂತಿರುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗರು ಚಂಚಲ ಚಿತ್ತರಾಗಿ ಚಡಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹುಡುಗಿಯರೂ ರತಿಯನ್ನು ಬೆರಗಿನಿಂದ ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಯುವಕರನ್ನು ಬಿಡಿ ಮಧ್ಯವಯಸ್ಕರಲ್ಲೂ ಮನ್ಮಥ ಇದ್ದಕಿದ್ದಂತೆ ಕೆರಳಿ ದೈನಿಕ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ರಸಿಕತನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸತೊಡಗಿದ. ಪ್ರತಿ ಹೆಣ್ಣು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಯಸುವ ರೂಪ ಲಾವಣ್ಯ ರತಿಗೆ ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾಗಿಯೇ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿತ್ತು. ರವಿವರ್ಮನ ಕುಂಚಗಳಿಂದ ಮೂಡಿದ ದೇವತೆಗಳಿಗೋ ಸಿನೆಮಾ ತಾರೆಯರಿಗೋ ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದ ಸೌಂದರ್ಯ ಹೀಗೆ ರತಿಯಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಧರೆಗಿಳಿದದ್ದು ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು. ದೂರದ ಮಡಿಕೇರಿಯ ಈ ಅಪೂರ್ವ ಪೋರಿಯನ್ನು ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಹೇಗೆ ಮದುವೆಯಾದ ಎಂಬುದೇ ನಿಗೂಢವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ವಿಸ್ಮಯದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಹೆಮ್ಮಾಡಿಯ ನೂರಾರು ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿರುವ ಅಣ್ಣಪ್ಪನಿಗೆ ಅವಳು ಹೇಗೆ ಒಲಿದಳು ಎಂಬುದು. ಅಂತೂ ಊರಿನ ಯಾರದೊ ತಪೋಭಂಗಕ್ಕೆ ಧರೆಗಿಳಿದ ಅಪ್ಸರೆಯಂತೆ ಅವಳ ಸುತ್ತ ಪ್ರಭಾವಳಿಯೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಬಗೆಗಿನ ಅಪಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ನಿವಾಳಿಸಿ ಹಾಕಲು ಅವಳು ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಕೃತ್ರಿಮವೆನಿಸದ ಗಾಂಭೀರ್ಯದಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳಲ್ಲಿ ಸಲಿಗೆ, ಸಲೀಸುತನ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಹಲವರು ಭ್ರಮನಿರಸನರಾಗಿ ಗೌರವಪೂರ್ವಕ ಸುರಕ್ಷಿತ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು.

ಅಣ್ಣಪ್ಪನಿಗೆ ಮಿಠಾಯಿ ತಯಾರಿಸುವ ಪಾಕವಿದ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತವಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಅವನ ಅಪ್ಪ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಜಾತ್ರೆ ಜರಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಡೆಗೆಲ್ಲ ಸುತ್ತಾಡಿ ಪರಿಚಯಸ್ಥರ ಮನೆಯಲ್ಲುಳಿದು ಅಲ್ಲಿನ ತೇರುಬೀದಿಯ ಹಲಿಗೆ ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಮಿಠಾಯಿ ತಯಾರಿಸಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ. ಸಿಗಂಧೂರು ಜಾತ್ರೆಗೆ ಹೋದಾಗ ಭೇಟಿಯಾದ ರತಿಯ ಸಂಬಂಧ ಕುದುರಿದ್ದು ಈ ಮಿಠಾಯಿಯ ದಂಧೆಯಿಂದ ಎಂದು ಅಣ್ಣಪ್ಪ ತನ್ನ ವಿದ್ಯೆಯ ಸಿಹಿ ರುಚಿಯ ಸಾರ್ಥಕ ಮಹಿಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಮಿಠಾಯಿ ತಯಾರಿಕೆ ವರ್ಷವಿಡೀ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅದರಲ್ಲೂ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಪುರಸೊತ್ತಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚುಕ್ತಾ ಮಾಡ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಗ್ದಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಮುಂಗಡ ಸಾಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಅಂಗಡಿಯವರು ತನ್ನನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದ; ಅಪ್ಪನ ಈ ಉಪಾಯದ ವಾರಸುದಾರನಾಗಿದ್ದ ಅಣ್ಣಪ್ಪ. ಉಳಿದ ದಿನ ಸೋಮಾರಿಯಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಮುದಿ ತಾಯಿಯ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ವೇತನ ಮತ್ತು ರೇಶನ್ ಅಕ್ಕಿ, ಗೋಧಿಯಿಂದ ಹೇಗೊ ಅವರ ಗಂಜಿ ಕೂಳಿನ ಜೀವನ ಸಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ರತಿ ಆ ಮನೆಯ ಮೂರನೆಯ ಜೀವವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ಜೀವನದ ದಿಕ್ಕೇ ಬದಲಾಗಿ ಹೋಯಿತು.

ಹೆಮ್ಮಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದಾಗಲೆ ಸಣ್ಣ ಪೇಟೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಚಹರೆಗಳು ಗೋಚರಿಸತೊಡಗಿದ್ದವು. ರಾತ್ರಿ ಎಂಟಕ್ಕೆ ಚಪಾತಿ ಭಟ್ಟರ ಓರೆ ಬೋರ್ಡಿನ ಚಾ ಹೋಟ್ಲಿನ ಎದುರು ವಸತಿ ಬಸ್ ಬಂದು ನಿಲ್ಲತೊಡಗಿದ ದಿನದಿಂದ ಹಳ್ಳಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಗೈರು ಹಾಜರಿಯಾಗತೊಡಗಿತು. ಸರಕಾರದಿಂದ ಮಂಜೂರಾದ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಡಾಕ್ಟರ್ ಬರುವ, ಕಂಪೌಂಡರ್ ಮಾತ್ರ ಖಾಯಂ ಇರುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಸೊಸೈಟಿ, ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಹೈಸ್ಕೂಲು, ಢಗ್ ಢಗ್ ಸದ್ದಿನ ಅಕ್ಕಿ ಮಿಲ್ಲು, ರಸ್ತೆಯ ಸಂಚಾರಿ ಚಿತ್ರಾವಳಿಯನ್ನು ಛಾಪಿಸುವ ಕನ್ನಡಿಯ ಸಲೂನ್, ಬಾಡಿಗೆ ಬೈಕ್‌ಗಳು, ಕೂಲಿಯವರ ಮನೆಗಳ ಸಾಲು ಹೀಗೆ ಡಾಂಬರು ರಸ್ತೆಯ ಕತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಬೀಡಿ ಸೇದುತ್ತ, ಪಕ್ಕದ ಮೋರಿಯ ಮೇಲೆ ಲುಂಗಿ ಮಡಚಿ ಕೂತು ಎರಡ್ಮೂರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಟುತ್ತ ಜನ ಸಂಚಾರ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹುಣಸೆ ಮರದ ನೆರಳಲ್ಲಿ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಸಣ್ಣ ಸಂತೆ ಸೇರ ತೊಡಗಿತು. ನಡುವೆ ಎರಡು ಸಲ ಜಮೀರನ ಮೀನಿನ ಸೈಕಲ್ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಳಗದ ನಾಯಿ ಮತ್ತು ಜಗಳದ ಕೋಳಿಗಳ ಪರಿವಾರ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಅದೊಂದು ಪೇಟೆ ಎಂಬ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂತು; ಮನೆಯ ಬಚ್ಚಲ ತಂಗಳಿಗೆ ಬೇಸತ್ತ ಕಾಗೆಗಳು, ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ದನಗಳು ಹೆಮ್ಮಾಡಿಯ ಪೇಟೆಯ ಚಾಟ್ ಮಸಾಲೆಯ ರುಚಿಗೆ ಮಾರು ಹೋಗಿದ್ದವು. ಹೆಮ್ಮಾಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅನ್ನದ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ರತಿ ಯೋಚಿಸ ತೊಡಗಿದಳು. ಊರ ಧನಿಕರ ತೋಟ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಲಿ ಮಾಡುವ, ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಗಣಿ, ಪಾತ್ರೆ ಬಳಿದು ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಿಡಾರ ಬದುಕಿನ ಕಾಲ ಮುಗಿದು ಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಅಣ್ಣಪ್ಪನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಳು; ಸೊಸೈಟಿಯ ಗೋಡೌನಿಗೆ ಕಾವಲುಗಾರನನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆಂಬ ಮಾತನ್ನು ನಂಬಿ ಆಯುಷ್ಯ ಹಾಳು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋದು ಬೇಡವೆಂದು ಅಣ್ಣಪ್ಪನ ಹುಸಿ ಕನಸನ್ನು ಭಗ್ನಗೊಳಿಸಿದಳು.

ಹೆಮ್ಮಾಡಿಯ ವಿನೂತನ ಕಥಾ ಪ್ರಸಂಗಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಪಾತ್ರವೊಂದರ ಆಯ್ಕೆ ಅವಳ ಮುಂದಿತ್ತು. ಕಾತೂರಿಂದ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಮುಸ್ಸಂಜೆ ಡೈರಿಗೆ ಹಾಲು ಒಯ್ಯಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಾನ್ ಇದ್ದಕಿದ್ದಂತೆ ನಿಂತು ಹೋಯಿತು. ಕ್ಯಾನಿನಲ್ಲಿ ಹಾಲು ತರುತ್ತಿದ್ದವರು ಹಾಲು ಸೊಸೈಟಿಯ ಶೆಡ್ಡಿನೆದುರು ಕೂತು, ಬಾರದ ವ್ಯಾನಿಗೆ ಶಾಪ ಹಾಕಿ ಗೊಣಗುತ್ತ ವಾಪಸ್ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ದೃಶ್ಯ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ರತಿಗೆ ತಾನೇ ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹಿಡಿದರೆ ಹೇಗೆ ಎಂದು ಆಸೆಯಾಯಿತು. ಹಾಲು ಸಾಗಿಸಲು ಮಡಿಕೇರಿಯಿಂದ ಸೆಕೆಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ವ್ಯಾನ್ ತರುವುದು, ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಡ್ರೈವಿಂಗ್‌ ಕಲಿಯುವುದು ಎಂದು ಅವಳ ಯೋಜನೆ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು; ಆದರೆ, ಅದು ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರೋ ಗುತ್ತಿಗೆ ಹಿಡಿದು ಅವಕಾಶ ತಪ್ಪಿ ಹೋಯಿತು.

ಅದೊಂದು ಸಂಜೆ ಹಾಲು ಕೊಡಲು ಬಂದಿದ್ದ ಮಾವಿನೂರಿನ ಮುದ್ದಪ್ಪ ಅಣ್ಣಪ್ಪನಿಗೆ ತನ್ನ ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸದ ವಿಷಯ ಎತ್ತಿ ಮಾತಾಡುತ್ತ, “ಮನೆ ಕಾಯಲು ನಾಕು ತಿಂಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಾರನ್ನಾದ್ರೂ ಹುಡುಕಿ ಕೊಡು” ಎಂದು ದುಂಬಾಲು ಬಿದ್ದನಂತೆ. ದಿನಾ ಮುಸ್ಸಂಜೆ ಹಾಲು ಕೊಡಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಮುದ್ದಪ್ಪ ಅಳತೆ ಪಾಳಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದವರಿಗೆಲ್ಲ ಹೇಳಿ ಅವನ ದೇಶಾಂತರ ಪಯಣ ಜಗಜ್ಜಾಹೀರಾದ ನಗೆಪಾಟಲಿನ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಅವನಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ‘ನೋಡ್ವಾ ಹಾಂ’, ‘ಅದೊಂದು ಜವಬ್ದಾರಿ ಬ್ಯಾಡ ಅನ್ನವರೇ ಎಲ್ಲ’ ‘ನಂಬಿಗಸ್ತರು ಸಿಗೋದು ಕಷ್ಟ’ ಎಂದೆಲ್ಲ ಮಾತು ತೇಲಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುದ್ದಪ್ಪನ ಪ್ರಲಾಪವನ್ನು ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ತನ್ನೆದುರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲೊಂದು ಅನಾಯಾಸ ಉದ್ಯೋಗದ ಸಾಧ್ಯತೆ ರತಿಗೆ ಹೊಳೆಯಲು ತಡವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಹೆಮ್ಮಾಡಿಯ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತು ದಾಟಿದ ದಂಪತಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು; ಅವರ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲ ಬೆಂಗಳೂರೊ ಹೊರ ದೇಶಗಳಲ್ಲೊ ಸಂಸಾರ ವಂದಿಗರಾಗಿದ್ದವರೇ; ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅವರು ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಂತೆ ಊರಿಗೆ ಬರುವುದು, ಇಳಿಗಾಲದ ತಂದೆ-ತಾಯಂದಿರನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ವೃದ್ಧ ದಂಪತಿಗಳು ಹೊರ ತಿರುಗಾಟದ ವಾಹನಕ್ಕೆ, ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇವಿಸಬೇಕಾದ ಔಷಧಗಳನ್ನು, ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಸು ಕಟ್ಟಿ ವಾಗಾತಿ ಮಾಡಲಾಗದೆ ಹಾಲನ್ನು ಡೈರಿಯಿಂದ ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು. ಮಕ್ಕಳು ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಠೇವಣಿ ಇಟ್ಟದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಹಣದ ಕೊರತೆಯೇನೂ ಇದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ. ‘ಇಷ್ಟು ವರ್ಷ ದುಡಿದದ್ದು ಸಾಕು; ಇನ್ನಾದರೂ ಆರಾಮಾಗಿರಿ’ ಎಂದು ವಿಡಿಯೊ ಕಾಲ್ ಮಾಡಿ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಮಾತನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದರು. ಹೆಮ್ಮಾಡಿ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುಖಾಸೀನ ಬಸ್ಸುಗಳ ಬುಕಿಂಗ್ ಆಫೀಸ್ ಕೂಡಾ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಹೊರ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರ ಮನೆಯಲ್ಲದೆ ತೋಟ, ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಾಲು ಹಸುವಿನ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು; ಇದರೊಂದಿಗೆ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಹಾಲು, ನಾಯಿಗೆ ಅನ್ನ ಹಾಕಿ ಜೋಪಾನ ಮಡುವ ಜವಬ್ದಾರಿಯೂ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಮನೆ ದೇವರನ್ನು ಕೇರಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.

“ಮುದ್ದಪ್ಪರನ್ನು ನನಗೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿಸು” ರತಿ ಕಾತುರಳಾದಳು.

ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಉದಾಸೀನದಲ್ಲೆ ಮರುದಿನ ಮುಸ್ಸಂಜೆ ಡೈರಿಗೆ ಬಂದ ಮುದ್ದಪ್ಪನನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿಸಿದ.

“ಯಾವುದಕ್ಕೂ ರಸ್ತೇಲಿ ನಿಂತು ಮಾತಾಡೋದು ಸರಿಯಲ್ಲ; ಮನೆಗೆ ಬನ್ನಿ” ಮುದ್ದಪ್ಪ ಕರೆದು ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕರಗಿ ಬೈಕಿನ ಸದ್ದಾಗಿ ಹೋದ.

ಮರುದಿನ ಗಂಡನ ಜೊತೆಗೆ ರತಿಯ ಸ್ಕೂಟಿ ಸವಾರಿ ಹೊರಟಿತು.

ಕಾಡಿನ ನಡುವಿನ ಮಾವಿನೂರು ಒಂಟಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು; ಉಳುಮೆ ಮಾಡದೆ ಪಾಳು ಬಿದ್ದ ಗದ್ದೆ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಿಂದಲೆ ಆರಂಭವಾದ ತೋಟದ ನೆರಳಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಹಳೆಯ ಹಂಚಿನ ಮನೆಯ ನೀರವತೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಹಾರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಚೀರಾಟ ಕಲಕುತ್ತಿತ್ತು. ಮುದ್ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿಯ ಖಾಯಂ ನಿವಾಸಿಗಳು; ಹಿರಿಯ ಮಗನ ಜೊತೆಗಿದ್ದ ತಾಯಿ ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ಮತ್ತು ಬಾಣಂತನಕ್ಕೆ ಬಂದ ತಂಬಾಕಿನ ಕವಳದ ಭಾಗಿ ಹಾಲಿ ಬಂದು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಅದು ಹಳೆಯ ಶೈಲಿಯ ಎರಡು ಕಂಬಗಳ ಉದ್ದ ಅಂಕಣದ ಜಗಲಿ; ಜಮಖಾನ ಹಾಸಿದ ಮಂಚ ಮತ್ತು ಅಂಕಣದಿAದ ಮುಂಚಾಚಿದ ಒಂದತಸ್ತು ಕೆಳಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ ಜಗಲಿಯ ತಳಿಯ ಅಂಚಿಗೆ ‘ಬೇರೆ’ಯವರಿಗೆ ಕೂರಲು ಹಾಕಿದ ಬಾಂಕು. ರತಿ ಅಂಗಳದ ಮೇಲೆ ಸ್ಕೂಟಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಒಳ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಬಾಂಕಿನ ಮೇಲೆ ಮುದುಡಿ ಕೂತಿದ್ದ. ಮುದ್ದಪ್ಪ ಕುರ್ಚಿಯ ಮೇಲೆ ದರ್ಬಾರು ನಡೆಸುವಂತೆ ಕೂತು “ಬಾ ಅಣ್ಣಪ್ಪ, ಅದ್ರ ಹೆಸರು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ” ಎಂದ. ಜಗಲಿಯ ಮೂಲೆಯ ಬಾಂಕು ನೋಡುತ್ತ ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತ ರತಿ ಕ್ಷಣ ಹೊತ್ತು ನಿಂತು ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಕೂತಳು; ಮುದ್ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಕದದ ಮರೆಯಿಂದ ಮುಖ ಮಾತ್ರ ಇಣುಕಿದ ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ರತಿಯ ಸ್ಥಾನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಮುಜುಗರದಲ್ಲಿ ಚಡಪಡಿಸಿದರು; “ಅದು ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ತಿ” ಅಣ್ಣಪ್ಪನ ಮಾತಿಗೆ ಕೆರಳಿದ ರತಿ, “ಅದು ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ನಾನು ವಸ್ತುವಲ್ಲ, ಪ್ರಾಣಿನೂ ಅಲ್ಲ; ಅದೆಂಥ ಕೆಟ್ಟ ಪದ್ಧತಿ ನಿಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ‘ಅದು’ ಎಂದು ಕರೆಯೋದು!” ಎಂದಳು.

ಮನೆಯ ವಾಸ್ತುವಿನಲ್ಲೆ ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಅಸಮಾನತೆಯ ಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಗುಪ್ತ ಯೋಜನೆ ಇರುವುದನ್ನು ರತಿ ಗಮನಿಸಿದಳು: ಅಡಿಗೆ ಮನೆಗೆ ಅನ್ಯರ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಿರುವ ಹೊರ ಬಾಗಿಲು; ಅಟ್ಟಕ್ಕೆ ಜಗಲಿಯಿಂದಲೆ ಏರುಲಿಟ್ಟಿರುವ ಏಣಿ; ಮಂಚ ಮತ್ತು ಬಾಂಕಿನ ನಡುವಿರುವ ವರ್ಗಾಂತರ; ಚಿಟ್ಟೆಯ ಹೊರ ಸುತ್ತಿನ ಮಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದವರಿಗೆ ಮೀಸಿಲಿಟ್ಟ ಊಟದ ಚಿಟ್ಟೆ ಮಾಡಿನ ಸಾಲು. ತುಸು ಹೆಚ್ಚೇ ಕಪ್ಪೆನಿಸುವ ಮುದ್ದಪ್ಪನ ದೊಡ್ಡ ಸೊಂಟದ ಹೆಂಡತಿ ಚಹಾ ತಂದಿಟ್ಟಳು; ಮುದ್ದಪ್ಪನ ಲೋಟಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯಾದ ನಪ್ಪಿದ ಪ್ಯಾಲೆ; ಕುಡಿದ ನಂತರ ತೊಳೆಯಲು ಪ್ಯಾಲೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದ ಅಣ್ಣಪ್ಪನಿಗೆ ಮುಟ್ಟದಿರಲು ರತಿ ಕಣ್ಣಲ್ಲೆ ಸನ್ನೆ ಮಾಡಿದಳು. ಮುದ್ದಪ್ಪನ ಹೆಂಡತಿ ಎಂಜಲಾದ ಪ್ಯಾಲೆಗಳನ್ನು ಆತಂಕದಿಂದ ನೋಡುತ್ತ, ಅತಿ ಜಾಣತನದಿಂದ, “ಅಂಗಳದ ಕಂಬದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ತೊಳೆಯೋದಕ್ಕೆ ಬಕೇಟಲ್ಲಿ ನೀರು ಉಂಟು” ಎಂದಳು. ಮುದ್ದಪ್ಪ ತನ್ನ ಸಂಚಿಯಿಂದ ಅಣ್ಣಪ್ಪನಿಗೆ ತಾನೇ ಸುಣ್ಣ ಸವರಿದ ಎಲೆ, ಅಡಿಕೆ ಹೋಳು ಮತ್ತು ತಂಬಾಕಿನ ಚೂರನ್ನು ಎಸೆದ. ರತಿ “ನನಗೆ ಒಗರಿಲ್ಲದ ಹಾಲಡಿಕೆ ಚೂರು ಬೇಕು” ಎನ್ನುತ್ತ ಮುದ್ದಪ್ಪನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಂಚಿಯನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರಳಾಡಿಸಿ ಮುದ್ದಪ್ಪನ ಮುಜುಗರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಳು. “ನಮ್ಮನೆ ಪ್ರಾಣಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಿತ್ತಿ” ಮುದ್ದಪ್ಪನ ಮಾತಿಗೆ, “ಪ್ರಾಣಿ!” ಎಂದು ರತಿ ತುಟಿ ಕಚ್ಚಿ ನಕ್ಕಳು.

“ದುಡ್ಡಿನ ಮುಖ ನೋಡುವ ಜನಾ ಅಲ್ಲ ನಾವು” ಮುದ್ದಪ್ಪನ ಮಾತಿನ ಹಿಂದೆ ಮಕ್ಕಳ ಹಣದ ಭರವಸೆಯ ದರ್ಪವಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತ ರತಿ, “ಜವಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸ್ಕಂಡ ಮ್ಯಾಲೆ ನಾವೂ ಅಷ್ಟೆ” ನಿಯತ್ತಿನ ಉತ್ತರವಿತ್ತಳು.

“ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ನಂಬರ್ ಕೊಡಿ; ಮಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ನೇರ ಹಣ ಜಮಾ ಮಾಡ್ತಾನೆ. ಅವನು ಬಂದಾಗ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡ್ಕಂಡ್ರಾಯ್ತು” ವ್ಯವಹಾರ ಯಾವ ಚೌಕಾಸಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮುಗಿದದ್ದು ರತಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ಉಂಟು ಮಾಡಿತು.

“ನಿಮ್ಮ ಟೂರ್ ಡಿಟೇಲ್ಸ್ ಕೊಡಿ” ರತಿ ವಿಚಾರಿಸಿದಳು.

“ಮನೆ ಕಾಯೋದಕ್ಕೆ ಜನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸು; ವಿಸಾ, ವಿಮಾನ ಟಿಕೇಟು ಮಾಡಿಸ್ತೇನೆ ಎಂದಿದ್ದಾನೆ ಮಗ”

“ನಾನು ನೀವು ಬರುವ ತನಕ ಈ ಮನೇಲಿ ಇರಬೇಕಾಗ್ತದೆ. ಇಲ್ಲೆ ಅಡಿಗೆ ಬೇಯಿಸೋದು. ನಿಮ್ಮ ಕಿಚನ್ ನೋಡಬಹುದಲ್ಲ.” ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಳ ಕಾಲೇಜಿನ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಪದಗಳು ಮನೆಯ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿದವು.

ಮುದ್ದಪ್ಪ ಹಠಾತ್ತಾನೆ ಒಳಗೆ ನಡೆದ. ಕದದ ಸಂಧಿಯಿAದ ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯ ತುರ್ತು ಸನ್ನೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಬಚ್ಚಲೊಲೆಯ ಸನಿಹ ನಿಂತು, “ಅದು ಗಮಂಡಿ; ತಾನೇ ಮನೆ ಯಜಮಾನ್ತಿ ಹಾಂಗೆ ಕುಣೀತು. ನಾವು ವಾಪಸ್ಸಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡೊ ಪೈಕಿ” ಪಿಸುಗುಟ್ಟಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದಳು. ಮುದ್ದಪ್ಪನಿಗೆ ಸಹನೆಗೆಟ್ಟು ಹೋಯಿತು; ಮನೆ ಕಾಯುವವರನ್ನು ಹುಡುಕುವದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಸೋತು ಹೋಗಿದ್ದ. “ಇವರು ಬಿಟ್ರೆ ನಾವು ಹೋಗೋದ ಕ್ಯಾನ್ಸಲ್ ಮಾಡೋದೆ” ಎಂದ. ರಹಸ್ಯ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ರತಿ ಅಡಿಗೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ನಿಂತಿದ್ದಳು. ಕಾದ ಹಂಚಿನ, ಹೊಗೆಗೆ ಕಂದಿದ ಪಕಾಸಿನ ತಗ್ಗು ಮಾಡಿನಿಂದ ಧಗೆ ಇಳಿದಿತ್ತು; ಬೆಳಕಿಂಡಿಯಿಂದ ಅನಾಮತ್ತು ಬಿದ್ದು ಒದ್ದೆ ನೆಲಕ್ಕಂಟಿದ ಓರೆ ಬಿಸಿಲಿನ ಚಪ್ಪಟೆ ಚೌಕ; ಹೊಗೆ ಕಪ್ಪಿನ ದಪ್ಪನೆಯ ಚೀರುವ ಗಿಡ್ಡ ಕದಗಳು ಮನೆಯ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿದ್ದವು; ಬಳಸದಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಜೋಡು ಒಲೆಗಳು, ಅದರಾಚೆ ಕೃಷ್ಣನ ಡೊಂಕು ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಕಡಗೋಲು; ಬೀಸದೆ ಬಿಟ್ಟ ಒಳ್ಳು; ಸ್ಟೀಲು, ಗಾಜು ಮತ್ತು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಡಬ್ಬಗಳು....“ಇಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ಯಾಸ್ ಒಲೆ, ಪ್ರಿಝ್, ಗ್ರೈಂಡರ್‌ ಎಲ್ಲ ಇಲ್ಲೆ ಇರಲಿ. ಪಾತ್ರೆಗಳೂ ಹಾಗೇ ಇರಲಿ; ಕಾಳು ಕಡಿ ಡಬ್ಬ ತರ‍್ಸಿ ಅಮ್ಮ” ಎಂದಳು. ದಂಪತಿಗಳು ಲಘು ಆಘಾತವಾದಂತೆ ಕುಸಿದು ಹೋದರು. “ನಾನು ಅಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಲಗ್ತೇನೆ. ನಡುಮನೆಗೆ ಬೀಗ ಹಾಕಿ ಹೋಗಿ. ಬಂಗಾರ-ದುಡ್ಡು ಇಡ್ಬೇಡಿ” ಎನ್ನುತ್ತ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಬಾಗಿಲ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬಾಗಿ ಇಣುಕಿ, “ದೇವರ ಮನೆ” ಎಂದಳು. ಅವಳೆಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗುತ್ತಾಳೊ ಎಂಬ ಎದೆಗುದಿಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ದಪ್ಪನ ‘ಪ್ರಾಣಿ’ ಹೊಸ್ತಿಲ ಬಾಗಿಲ ಒಳಗಡೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವಂತೆ ನಿಂತಳು. ಹೊಸ್ತಿಲೊಳದ ಮಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಶಿಶು ಕೊಸರಾಡುವ ಸದ್ದು, ಬಾಣಂತಿಯ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯವಾಸನೆಗೆ ರತಿ ಚುರುಕಾದಳು. ಆ ಮಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ನೆರಳಂತೆ ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಜೀವಗಳು ಮಿಸುಕಾಡಿದವು.

ಮುದ್ದಪ್ಪ ತೆರೆದ ಕಿಟಕಿಯ ಬಾಗಿಲ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳು ಕಳೆದ ಬಾಣಂತಿ ಭಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಗಳ ಆರೈಕೆಗೆ ಬಂದುಳಿದ ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ಎದ್ದು ನಿಂತರು. ಮರದ ಮಾರಿ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ವಸ್ತ್ರ ಸುತ್ತಿದಂತೆ ಭಾಗಿ ಸೀರೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಕವಳದ ಕೆಂಪು ತುಟಿ ಅರಳಿಸಿ ನಕ್ಕಳು. ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ಬೆತ್ತದ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನೆ ತೊಟ್ಟಿಲಾಗಿಸಿ ಜರಾ ಬರಾ ಶಿಶುವನ್ನು ತೂಗುತ್ತಿದ್ದಳು. “ಭಾಗಕ್ಕ ನೀವಿಲ್ಲಿ!” ರತಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯಾಯಿತು.

“ಅಪ್ಪನ ಮನೆಗೆ ಬಾಣಂತನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೆ”

“ಅವರು ನಿಮ್ಮಮ್ಮ ಅಲಾ?” ಹೋಲಿಕೆ ಗುರುತಿಸಿ ಕೇಳಿದಳು.

“ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಹೋಗೋದಕ್ಕೆ ವರಾತ ಆಗದೆ. ವಾರದ ನಂತರ ಹೋಗಿ ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ” ಮುದ್ದಪ್ಪ ವಾಯದೆ ನೀಡಿದ.

ಭಾಗಿಯ ಸಣ್ಣ ಮೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳು ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದವು. ಕುತ್ತಿಗೆ ಎಲುಬುಗಳು, ನರವೆದ್ದ ಸಡಿಲ ಬಳೆಗಳ ಕೈ ನೋಡಿ ರತಿಯ ಕರುಳು ಚುರುಗುಟ್ಟಿತು. ನಗುವ ಯತ್ನ ಅಳುವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ನಾಚಿಕೆಯಾಗಿ ಸೀರೆ ಸೆರೆಗನ್ನು ಬಾಯಿಗೊತ್ತಿದಳು. ಎಂದೊ ಆರಂಭವಾದ ಅವಳ ಗೋಳಿನ ಅಳುವನ್ನು ತಾನು ನೋಡಿದ್ದು ತಿಂಗಳ ಮೊದಲೆಂದು ರತಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಳು.

ಹೆಮ್ಮಾಡಿಯ ಅನಾದಿ ಕಾಲದ ಹುಲ್ಲು ಜಡ್ಡಿನ ತಾವರೆಗಳ ಕೆರೆಯ ಏರಿಯ ಮೇಲೆ ಸಿಗುವ ಮೊದಲ ಮನೆ ರತಿಯದು. ಪೇಟೆ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದರೆ ಅದು ಕೊನೆಯದು. ಕೆರೆಯ ದಂಡೆಯ ಗುಂಟ ನಡೆದು ಸಾಗುವಾನಿ ತೋಪನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಪಾಳು ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ಗದ್ದೆಯ ಬಯಲು. ಅಲ್ಲಿ ಊರ್ಜಿತವೆ ಕಾಣದ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಜರ್ಜರಿತವಾದ ಸರ್ವೇಶ್ವರನ ಸಂಸಾರ. ಅಂಕಣವಿಲ್ಲದ ಎರಡು ಮಾಡುಗಳ, ಮಣ್ಣು ಗೋಡೆಯ, ಮಕ್ಕಳು ಬರೆದ ಚಿತ್ರದಂತಹ ಸಣ್ಣ ಮನೆ; ಆ ದಾರಿದ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರಿದವಳು ಭಾಗಿ. ಸರ್ವೇಶ್ವರನಿಗೆ ತಿರುಗಾಟದ ಚಪಲ. ತಾಳೆಮದ್ದಳೆಯ ಹುಚ್ಚು ಈ ಚಪಲತನಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಅಲೆದಾಟದಲ್ಲೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದ. ಹೆಮ್ಮಾಡಿ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಸಾಲ ಏರುತ್ತ ಒಮ್ಮೆ ಲೀಲಾವು ನೋಟೀಸ್ ಜಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಒಂಬತ್ತಕ್ಕೆ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟು ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೂತು ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ಓದಿ ರಾಜಕೀಯ ಮಾತಾಡುತ್ತ ಕಾಲಹರಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಪಕ್ಷದ ರಾಜಕೀಯ ಗೆಳೆಯರು, ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳು ಜೊತೆಗೂಡಿದಾಗ ಯಾರದೊ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಸ್ಪೀಟ್ ಆಡುತ್ತ ವಾರದವರೆಗೆ ಮನೆಯತ್ತ ಮುಖ ಹಾಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಅಂದು ಹೆಮ್ಮಾಡಿಯ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ತಾಳಮದ್ದಳೆ. ಸರ್ವೇಶ್ವರ ಸಂಜೆ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ವಾಪಸ್ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗನ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಜನ ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಲು ಭಾಗಿಗೆ ಸುದ್ದಿ ತಲುಪಿಸಿದ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂಟಕ್ಕೆ ಸಾಲುವಷ್ಟು ಅಕ್ಕಿ ಮಾತ್ರವಿತ್ತು. ಅನ್ನ ತೊಯ್ಯಿಸಲು ಸಾರಿಗೆ ಬೇಳೆ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಭಾಗಿ ಏಳು ತಿಂಗಳ ಬಸುರಿ. ಜತೆಗೆ ಎದೆ ಹಾಲು ಬಿಡಿಸಿದ ಮೂರು ವರ್ಷದ ಕಿರಾತ ಮಗುವಿದೆ. ರಾತ್ರಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಬರಲಿರುವ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಕೂಳು ಬೇಯಿಸಿ ಮರ್ಯಾದೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಪಕ್ಕದ ದಾಯಾದಿ ಮನೆಯಿಂದ ಕಡ ತರಲು ಅವಮಾನ; ಹಳೆ ಬಾಕಿ ತೀರದ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ; ಗೋಪಾಲಣ್ಣನ ಅಂಗಡಿಗೆ ಹೋಗಲು ದುಡ್ಡೂ ಇಲ್ಲ; ತನ್ನ ಜನ್ಮದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಹೇಸಿಗೆ ಎನಿಸಿತು. ಗಂಡನಂತು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಂದು ಉಂಡು ಹೋಗುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಗೋಳನ್ನು ಕಿವಿಗೆ ಹಾಕಿ ಕೊಳ್ಳುವ ಜಾತಿಯಲ್ಲ. ಭಾಗಿಗೆ ಆ ಕ್ಷಣ ಕಂಡದ್ದು ಹೆಮ್ಮಾಡಿಯ ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಪಾಠಿಯಾಗಿದ್ದ ಅಣ್ಣಪ್ಪನ ಮನೆಯ ದಾರಿ.

ದಣಪೆಯ ಎದುರು ಮೆಂದು ಬಂದು ನಿಂತ ಹಸುವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ, ಗದ್ದೆಯ ಹೊಂಡದಿAದ ಕೊಡದಲ್ಲಿ ನೀರೆತ್ತಿ ತಂದಿಟ್ಟು, ಮನೆ ಬಾಗಿಲೆರೆಸಿ, ಮಗುವನ್ನು ಸೊಂಟಕ್ಕೇರಿಸಿ ನಡೆದಳು; ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಬಟವೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದರಿನ ಅಳತೆ ಪಾವು; ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾರಕ್ಕೆ ದಣಿವಾಯಿತು; ಏರುಸಿರಿಗೆ ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಕೈಯೂರಿ ನಿಂತು ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಳು, ಕೆರೆಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವಾಗ ನೀರಿಗೆ ಹಾರಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುವ ಯೋಚನೆಯ ಚೂರು ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಯಿತು; ಅಡಗುತ್ತ, ಅಳುಕುತ್ತ ಜೀವವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅಣ್ಣಪ್ಪನ ಮನೆಯ ಬಳ್ಳಿ ಹಬ್ಬಿದ ಬೇಲಿಯ ಪಕ್ಕ ಬಾಳೆ ಮರದ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಬಂದವರು ಹೋಗುವುದನ್ನು ಕಾಯುತ್ತ ಚಡಪಡಿಸಿದಳು; ಹೊರಟವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ದಣಪೆಯವರೆಗೆ ಬಂದ ಅಣ್ಣಪ್ಪನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಳು; ಅವಳ ಅವಸ್ಥೆ ನೋಡಿ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಗಾಬರಿಯಾದ. “ಮೂರು ಪಾವು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತೆ ಅರ್ಧ ಸೇರು ತೊಗರಿ ಬ್ಯಾಳೆ ಬೇಕಿತ್ತು.” ಮಾನ ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಅವಳ ಮಾತು ಸಣ್ಣದಾಯಿತು. ಎಲ್ಲ ಬಲ್ಲ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಮರು ಮಾತಾಡದೆ ಬಟವೆ ಪಡೆದು ಅವಳು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚೇ ತಂದು ಕೊಟ್ಟ. ರತಿಯ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿದ. ಭಾಗಿಯ ಬಸವಳಿದ ಮುಖ, ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆ, ಸೊಂಟದಿಂದಿಳಿಯದ ಹಠಮಾರಿ ಹುಡುಗನ ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ರತಿ ಕರಗಿದಳು. ಭಾಗಿಯ ಬೆನ್ನು ಮರೆಯಾದ ನಂತರ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಕಣ್ಣೀರಾದ ಅವಳ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದ.

ಮುದ್ದಪ್ಪ ಕಾಡಿನ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ತೋಟ ತೋರಿಸಲು ಮುಂದಾದ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಝರಿ ಒಣಗುವ ಹಳ್ಳದ ದಂಡೆ ಗುಂಟ ನಡೆದರು. ಮುದ್ದಪ್ಪ ತೋಟ ಮಾರುವ ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ದಾರಿಯ ಮಾತಿನ ನಡುವೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ. ನಿ:ಶ್ಯಬ್ದ ಜೀಗುಡುವ ಕಾಡಿನ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ತುಂಡಿನ ತೋಟದ ಸನಿಹ ಹಳೆಯ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಕುಸಿದ ಮಾಡಿನ, ಒಡೆದ ಹಂಚಿನ, ಜರಿದ ತಳಿಗಳ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಗಳಿ ಎಳೆದ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬೀಗ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅದಾಗಲೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ ಕುರುಹಾಗಿ ಮಿಣುಕು ದೀಪ, ಊದುಬತ್ತಿಯ ಪರಿಮಳ ಮತ್ತು ಒದ್ದೆ ಮೆಟ್ಟಿಲ ಮೇಲಿರುವ ಹೂ ಪ್ರಸಾದವಿದ್ದವು. ಮುದ್ದಪ್ಪ ಕದ ದೂಡಿ, ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಿ ಉದ್ದಂಡ ಬಿದ್ದು ಕಿರುಚುವ ಮಂಗ, ಇಕ್ಕಡಿ ಸದ್ದಿನ ದನಗಳನ್ನು ತೋಟದಿಂದ ಓಡಿಸಲು ಓಡಿದ. ಅವನು ತೂಗಿದ ಗಂಟೆಯ ಅಲೆ ಕಾಡಿನ ಆಳಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತ ಕ್ಷೀಣವಾಗುತ್ತಲೆ ಇತ್ತು. ರತಿ ಮತ್ತು ಅಣ್ಣಪ್ಪ ವಿಚಿತ್ರ ದಿಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ತುಸು ಹೊತ್ತು ಮಾತಿಗೆ ಮೀರಿದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಲಹರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತರು. “ತ್ವಾಟದ ಕಡೆ ಲಕ್ಷ್ಯ ಕಡಿಮೆ”. “ಪರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಗ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಯಾಕೆ ಬರ‍್ತಾನೆ?”. “ನಾವೇ ಜಮಾಯಿಸಬಹುದು”. ದಂಪತಿಯ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕನಸೊಂದು ಹುಟ್ಟಿ ಹೋಯಿತು.

“ವಾರಕ್ಕೆರೆಡು ಸಲ ಕೆರೆ ನೀರಿನ ಪಾಳಿ ಇದಕ್ಕೆ” ಎಂದ.

“ತೋಟ ಮಾರುವುದು ಗ್ಯಾರಂಟಿಯಾ?” ರತಿ ಕೇಳಿಯೇ ಬಿಟ್ಟಳು.

“ಅಣ್ಣಪ್ಪನೆ ಗಿರಾಕಿಯಾಗಬಹುದಲ್ಲ”

ರತಿ ಗಂಡನ ಮುಖ ನೋಡಿದಳು. ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಮಂದಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದ.

ಮುದ್ದಪ್ಪ ನಿಂತಲ್ಲೆ ಪ್ರದಕ್ಷಣೆ ಹಾಕಿ, “ದೇವರ ಇಚ್ಛೆ, ಹಣೆಬರಹ..” ಎಂದ.

“ಆ ಮುಂದಿನ ಶನಿವಾರ ಸರಿಯಾಗಿ ಇಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ನಾವು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಮುದ್ದಪ್ಪ ರೋಮಾಂಚನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಈ ನಡುವೆ ರತಿ ಎರಡು ಸಲ ತೋಟ ಸುತ್ತಿ ಹೋಗಿದ್ದಳು. ಅಣ್ಣಪ್ಪ, “ದುಡ್ಡು ಎಲ್ಲಿಂದ ತರೋದು” ಎಂದು ಯಕ್ಷ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಾಕಿ ಕುಳಿತ. “ನನ್ನಣ್ಣ ಮದತ್ ಮಾಡ್ತಾನೆ” ಎಂದು ಬಲು ಉಮೇದಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಳು. ತೋಟ ಮಾರುವ ಸುದ್ದಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಿದ್ದವು. ನೋಡಲು ಬಂದವರಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅರ್ಚಕ, “ಈ ದೇವರ ತಕರಾರು ಉಂಟು ಈ ಜಮೀನಿಗೆ” ಎಂದು ಚಾಡಿ ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಹಿಂಜರಿದಿದ್ದರು. “ತೋಟದ ದೇಖರೇಖೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ, ನೀರಿನ ಅಂದಾಜು ಆಗ್ತದೆ. ತಾಪಡ್‌ತೋಪ್ ಮಾರುವ ಯೋಚನೆ ಇಲ್ಲ.” ಮುದ್ದಪ್ಪ ರತಿಯನ್ನು ನಿರಾಳಗೊಳಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ, ಈ ನಿರಾಳತೆ ಬಹಳ ದಿನ ಬಾಳಲಿಲ್ಲ.

ಮುದ್ದಪ್ಪನ ಮನೆಯ ಒಡನಾಟ ಹತ್ತಿರವಾಯಿತು. ರತಿ ಇದ್ದಾಗೊಮ್ಮೆ ಸರ್ವೇಸ್ವರನ ಸವಾರಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂತು. ಮುದ್ದಪ್ಪನ ದಂಪತಿ ಪ್ರವಾಸದ ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿ ನಿಮಿತ್ತ ಪೇಟೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಅವನ ಆಗಮನದ ಅಂತರ್ಯವನ್ನರಿತ ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ತೊಟ್ಟಿಲಿಂದ ಶಿಶುವನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಜಗಲಿಗೆ ಬಂದಳು. ಕೋಣೆಯ ಕದವಿಕ್ಕಿ ಅಗಳಿ ಸರಿಸಿದ ಸದ್ದಾಯಿತು. ಕೋಣೆಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ ಹಸಿ ಬಾಣಂತಿಯನ್ನು ಅವನ ಉನ್ಮಾದದ ಏಕಾಂತಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದು ರತಿಗೆ ತಿಳಿಯದಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಗಲಲ್ಲಿ, ಹೊರಗೆ ಜನರಿರುವಾಗಲೇ ಈ ಮನುಷ್ಯನ ಲೀಲೆ ನಡೆದು ಹೋಯಿತಲ್ಲ ಎಂದು ರತಿಗೆ ಅಸಹ್ಯವೆನಿಸಿತು. ಸುಬ್ಬಮ್ಮನ ಮುಖ ನೋಡಲು ಖೇದವಾಯಿತು. ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಸಿ ಬಾಣಂತಿ ಭಾಗಿ ಅದೆಷ್ಟು ಹಿಂಸೆ ಅನುಭವಿಸಿದಳೊ ಎಂದು ಬೇಸರಿಸಿದಳು. ತೊಟ್ಟಿಲ ಮಗುವನ್ನು ಮುದ್ದಾಡುವ ಬದಲಿಗೆ ಅವನು ಭಾಗಿಯ ಜೀವ ಹಿಂಡಿದ್ದ. ಅವನ ವಾದವಿಷ್ಟೆ: ಮುದ್ದಪ್ಪ ಮಾರಲು ಹೊರಟ ತೋಟ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ. ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯ ಸಮ ಪಾಲಿದೆ. ತೋಟದ ಹಿಸ್ಸೆ ಅಥವ ಮಾರಿದ ಹಣದಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಅವಳು ಪಡದೇ ಬರಬೇಕು; ಅವಳ ಹಕ್ಕಿನ ಆಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಟ್ಟಿ ಮಾತಾಡಬೇಕು. ಜಗಲಿಯ ಮಂಚದ ಮೇಲಿದ್ದ ರತಿಯ ಮೈ ಉರಿದು ಹೋಯಿತು. ‘ಇದು ನಿನ್ನ ಅಪ್ಪನ ಮನೆ, ತಿಳೀತಾ’, ‘ಗಂಜಿಗೆ ಗತಿಯಿಲ್ಲದ ಗಂಡನ ಮನೇಲಿ ನೀನಿದ್ದೆ, ತಿಳೀತಾ’ ಎಂಬ ಅವನ ಮೂದಲಿಕೆ ರತಿಯನ್ನು ಚುಚ್ಚುತ್ತಿತ್ತು. ಸುಬ್ಬಮ್ಮನ ಗಹನ ಮೌನ ಒಗಟಾಗಿತ್ತು. ಭಾಗಿ ಬಿಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದಳು. ತವರಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಕೇಳುವ ಒತ್ತಡ ಭಾಗಿಯ ಮೇಲೆ ಹೇರಲು ಸರ್ವೇಶ್ವರ ಮನೆಗೆ ದಿನಸಿ ತಂದು ಹಾಕದೆ ಸತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ. “ಅದೆಲ್ಲೊ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋಗ್ತಾರಂತೆ; ಹೋಗ್ಲಿ, ಮಗನಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹೋಗೋದೆ. ಮನೆ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನಾನು ನೋಡಿಕೊಳ್ತಿದ್ದೆ. ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ತೋಟದ ಉತ್ಪನ್ನ ತಿಂದು ಬಿಡ್ತೇನೆಂತ ಅವನಿಗೆ ಸಂಶಯ! ಚೆಂದದ ಬಣ್ಣದ ಮಾತಿನ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನೆಂಟರಾ? ಬೆನ್ನಿಗೆ ಬಂದ ತಂಗಿಯ ಹರಕು ಸಂಸಾರ ನೋಡದೆ ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ಕೂತಿದ್ದಾನೆ. ನಮ್ಮನೆ ಪ್ರಾಣಿ ಭಾಗಿ ಕವಳ ಹಾಕೋದಕ್ಕೆ ಲಾಯಕ್ಕು. ಗಂಜೀಲಿ ಬಿದ್ದ ನೊಣದಂತವಳು” ಸರ್ವೇಶ್ವರ ಬಾಣಂತಿ ಕೋಣೆಯಿಂದ ಆವೇಶದಿಂದ ಹೊರ ಬಿದ್ದು ರತಿಯ ಮುಂದೆ ರೇಗಾಡಿದ. ಖಾಸಗಿ ಜಗಳವನ್ನು ತನ್ನೆದುರು ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ರತಿ ನಿರುಪಾಯಳಾಗಿ, “ನೀವು ಹೇಳೋದು ಸರಿ ಸರ್. ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಹಕ್ಕುಂಟು. ಅದ್ಯಾಕೆ ಹೆಂಡ್ತೀನಾ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಮಾತಾಡ್ತೀರಿ? ಮೇಡಂ ಯಾಕೆ, ನೀವೇ ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳಿ ಸರ್” ಎಂದು ಬಿಟ್ಟಳು. ಏಳನೆ ಎತ್ತೆ ಪಾಸಾಗಲಾರದ ಅವನಿಗೆ ಅವಳು ಸಂಬೋಧಿಸಿದ ಸರ್ ಮತ್ತು ಮೇಡಂ ಪದಪುಂಜ ಅಪರಿಚಿತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ತೆರೆದು ಬಿಟ್ಟಿತು. ರತಿಯ ಮಾತಿಗೆ ಉದಾಸೀನ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪದ್ಯದ ಸೊಲ್ಲೊಂದನ್ನು ಗುನುಗುತ್ತ, ‘ಅದು ಎಲ್ಲೋತು?’ ಎನ್ನುತ್ತ ಬಾಣಂತಿ ಕೋಣೆಗೆ ಇಣುಕಿ ಭಾಗಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿದ. ಕಣ್ಣೊರೆಸುತ್ತ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಅವಳಿಗೆ, “ಸಹಿ ಕೊಡ್ಬೇಡ ಮಳ್ಳಿ” ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ. ಭಾಗಿ ಮೂಲೆಯ ಮಬ್ಬಿನಲ್ಲಿಟ್ಟ ಕಸಬರಿಗೆಯಂಥ ವಸ್ತುಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ರತಿ ಖೇದ ಪಟ್ಟಳು. ಅವನು ಸಿಟ್ಟಿನಲ್ಲೆ ಹೊರಡುವ ಸೂಚನೆಯಾಗಿ ರತಿ ತೊಟ್ಟಿಲಿಂದ ವಸ್ತçದ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಹಾಲುಗೂಸನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕೊಂಡು ಬಂದು, “ಮಗೂನ ಮಾತಾಡ್ಸಿ ಹೋಗಿ ಸರ್” ಎಂದು ಅವನೆದುರು ಒಡ್ಡಿದಳು. ಕೇಳದ ಕಿವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸರ್ವೇಶ್ವರ ದಾಪುಗಾಲು ಹಾಕುತ್ತ ಹೊರಟು ಹೋದ.

ಮುದ್ದಪ್ಪನ ದಂಪತಿ ಮರಳುವವರೆಗೂ ರತಿ ವಿಚಿತ್ರ ಅಸ್ವಸ್ಥ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಕೂತೇ ಇದ್ದಳು. ಸರ್ವೇಶ್ವರ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಎದುರಾದನಂತೆ. ಮುಖ ಗಂಟು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಮುದ್ದಪ್ಪ ಜಗಲಿಗೆ ಕಾಲಿಡಲು ಪುರಸೊತ್ತಿಲ್ಲದವನಂತೆ, ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಕವಳ ಹಾಕುತ್ತ ಕುಳಿತ ಸುಬ್ಬಮ್ಮನಿಗೆ, “ನಿನ್ನ ಅಳಿಯ ಏನಂದ ಗೊತ್ತಾ? ತೋಟ ಮಾರಲು ಅವಂದೇನೂ ತಕರಾರಿಲ್ಲಂತೆ; ಹಿಸ್ಸೆ ಕೊಡದಿದ್ದರೆ ಕಾಗದ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕೋದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾಗಿ ಹಠ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳಂತೆ. ನಿನ್ನ ಪಾಲು ಬಿಡ್ಬೇಡ ಅಂತ ಭಾಗೀಗೆ ಹಿಂದಿಂದ ಚಾಡಿ ಚುಚ್ಚಿ ಕೊಟ್ಟವರು ಯಾರಂತ ಗೊತ್ತು ನನಗೆ.” ಎಂದು ಉರಿ ಮೋರೆಯಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಹೋದ. ಚಾಡಿ ಚುಚ್ಚಿದವಳು ತಾನೆಂದು ಪರೋಕ್ಷ ಬೆರಳಿಟ್ಟು ಅಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಸುಬ್ಬಮ್ಮನಿಗೆ ಕಳವಳವಾಯಿತು. ಒಳಗೆ ಅಂಗಿ-ಲುಂಗಿ ಕಳಚಿಡುತ್ತ ಮುದ್ದಪ್ಪ, “ನಾಲ್ಕು ದಿನದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಉಳಿಯೋದಕ್ಕೆ ಬಂದವ್ರಿಗೆ ಚೆಂದಾಗಿ ಉಂಡು, ತಿಂದು, ಒಳ್ಳೆ ಮಾತಾಡಿ ಹೋಗೋದು ಬಿಟ್ಟು ಬ್ಯಾಡದ ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಎಂತಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು” ತಾಯಿ-ಮಗಳಿಗೆ ಕೇಳಿಸಲೆಂದೇ ದನಿ ಏರಿಸಿ ಬಡಬಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ. “ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ದೇವರಾಣೆಗೂ ಪಿತೂರಿ ಮಾಡೋದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ” ಸುಬ್ಬಮ್ಮನ ಮಾತು ಮುಗಿಯುವ ಮುನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಒದ್ದೆಯಾದವು. “ಸಹಿ ಹಾಕಲು ಹೇಳಿ ಹೋದವ್ರು ಯಾರಂತ ರತಿಯಕ್ಕನ ಕೇಳು” ಭಾಗಿಯ ಸಮಜಾಯಿಸಿಗೆ ಸರ್ವೇಶ್ವರ, “ಯಾರ ಸಾಕ್ಷಿಯೂ ಬ್ಯಾಡ” ಎಂದು ಮಾತು ಕತ್ತರಿಸಿದ. ನರಕವಾಗುತ್ತಿರುವ ನರ ಮನುಷ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಹ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣದ ಮುಂಚಿನ ದಿನ ಬರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ ರತಿ ಸ್ಕೂಟಿ ಚಾಲೂ ಮಾಡಿದಳು.

ಸ್ಲೀಪರ್ ಬಸ್ಸಿಗೆ ರತಿ ತನ್ನ ಸ್ಕೂಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ದಪ್ಪ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಹೆಮ್ಮಾಡಿಯ ಪಿಕ್ ಅಪ್ ಕ್ರಾಸಿಗೆ ಸಾಗಿಸಿದಳು. ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನ ಹಿಂದೆಂದೂ ಧರಿಸಿರದ ಪ್ಯಾಂಟು, ಜರ್ಕಿನ್, ಶೂ, ಚೂಡಿ ತೋರಿಸಿ, “ಇವೆಲ್ಲ ರೂಢಿಯಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಯ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಬೇಕಂತೆ. ಮಗನ ಒತ್ತಾಯ” ಮುಜುಗರವನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡರು. ಮನೆಯ ಹೊರ ಬಾಗಿಲ ಚಾವಿಯನ್ನು ರತಿಯ ಕೈಗೆ ನೀಡುವಾಗ ಮುದ್ದಪ್ಪನ ಮೈ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಕಂಪಿಸಿ, “ನಿಮ್ದೇ ಮನೆ ಹಾಂಗೆ ತಿಳ್ಕಂಡು ಇದ್ರಾಯ್ತು, ಹುಷಾರು, ಹುಷಾರು” ಎಂದು ಭಾವುಕನಾದ. ದೇವರಿಗೆ ಅಡ್ಡ ಬಿದ್ದು ಹೊರ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಮುದ್ದಪ್ಪನ ‘ಅದು’ ಉದ್ವೇಗದಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೊ ನಗುತ್ತಿದ್ದಾಳೊ ತಿಳಿಯುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. “ಹೂವಿನ ಗಿಡಕ್ಕೆ, ಹಿತ್ಲಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕೋದಕ್ಕೆ ಬರ‍್ತು ಹೋಗ್ತದೆ, ಮತ್ತೆ” ಕಾಳಜಿ ಮಾಡಿದಳು. ತನ್ನ ಯಜಮಾನಿಕೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ರತಿ ಅಡಿಗೆಮನೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಹಸುವಿನ ಹಾಲನ್ನು ಅನುಭೋಗಿಸುವುದು ಅವಳಿಗೆ ಕರಳು ಕಿವಿಚುವ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ಭಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ಚಿಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ ತಳಿಗೆ ಚಾಚಿ ವಿದಾಯ ಹೇಳಲು ನಿಂತಿದ್ದರು. ಅವರ ಅಸಹಾಯಕ ದೀನ ಭಂಗಿ ತಮಗಿಲ್ಲದ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ವಿಷಾದದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂಗಳದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ದಪ್ಪ ದಂಪತಿ ಕ್ಷಣ ಹೊತ್ತು ನಿಂತ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಸಾರದ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದ ತಳಮಳದ ವೈರಾಗ್ಯ ರತಿಯನ್ನು ಬಾಧಿಸಿ, “ಈ ಕಡೆ ಚಿಂತೆ ಬಿಡಿ. ಮಜಾ ಮಾಡಿ ಬನ್ನಿ” ಉತ್ಸಾಹ ಉಕ್ಕಿಸಲು ಸಂಭ್ರಮ ಚೆಲ್ಲಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು. “ಹಳೇ ಕಾಲ್ದಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಗೆ ಹೋದಾಂಗಲ್ಲ” ಅಳುಬರುಕ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಧೈರ್ಯ ಸೋಕಿದ.

ಸರ್ವೇಶ್ವರ ಹೆಮ್ಮಾಡಿ ಮನೆಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ದೈನಿಕವನ್ನು ಕಲಕಿದ್ದ. ಭಾಗಿಯ ಮಗುವಿಗೆ ತವರಿನ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದ ಸೊಂಟದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಚೈನಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮುದ್ದಪ್ಪ ಮತ್ತೆ ಮಾತೆತ್ತಲಿಲ್ಲ; ಬಾಣಂತಿಯ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹಂಡೆ ತುಂಬ ನೀರು ಕಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮುದ್ದಪ್ಪನ ‘ಅದು’ ಬಚ್ಚಲತ್ತ ಮುಖ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ; ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿದ ಹಸುಗೂಸನ್ನು ಮುದ್ದಿಸಿ, ತಲೆಗೂದಲು ಒಣಗಲು ಚಿಮುಕಿಸಿದ ಪೌಡರ್ ಸುಗಂಧವನ್ನು ನೀಳವಾಗಿ ಮೂಸಲೂ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲಸದ ನಡುವೆ ಬೆಲ್ಲ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಕುಡಿದು ಕವಳ ಹಾಕುತ್ತ ಭಾಗಿಯ ಸನಿಹ ಕೂತು ಹರಟಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಮುದ್ದಪ್ಪ ಬಾಣಂತಿ ಕೋಣೆಯಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದ; ಹಸಿ ಬಾಣಂತಿಗೆ ಬಿಸಿ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ತುಪ್ಪ ಖರ್ಚಾದರೂ ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ; ಭಾಗಿ ನೀರು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಉಣ್ಣುವುದನ್ನು ಮುದ್ದಾಂ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಬಾಣಂತಿ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿ-ಮಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೋದರು; ಇಡೀ ದಿನದಲ್ಲಿ, ‘ಊಟ ಮಾಡ್ವಾ ಬಾ’ ಎಂಬ ಒಂದು ಸಾಲಿನ ಮಾತನ್ನು ತಾಯಿಗೆ ಮುದ್ದಪ್ಪ ಎರಡು ಸಲ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸಿದಂತೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ. ತವರಿಂದ ಆಸ್ತಿ ತಂದರೆ ಗಂಡನ ಪ್ರೀತಿ; ಏನೂ ಬೇಡದಿದ್ದರೆ ತವರಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವ. ಭಾಗಿ ಉಭಯ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ತೊಳಲಾಡಿದಳು. ಅವಳ ಯಾತನೆ ರತಿಗೂ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ರತಿಯ ಎದುರಲ್ಲೆ ಸುಬ್ಬಮ್ಮ, “ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರ ಗೈಸಿದ್ದು, ಗರ್ಧಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದ್ದು ನೆನಪಿಟ್ಕಾ. ಅಪ್ಪನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸೆ ಪಡಬಾರ್ದು; ನಾನು ಮಗನ ಮನೇಲಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರ ನನಗಿದೆ” ಎಂದು ಮಗಳಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳಿದಳು. ಭಿಕ್ಷುಕನಿಗೆ ಮುಷ್ಟಿ ಅಕ್ಕಿ ನೀಡಲೂ ಮಗ ಅಥವ ಸೊಸೆಯ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಷ್ಟು ದಾರುಣ ಗತಿ ಮುದಿ ಜೀವಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಬಾರದಿತ್ತೆಂದು ರತಿ ಅಲವತ್ತುಕೊಂಡಳು.

ಸುಬ್ಬಮ್ಮನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಬಂದಾಗ ರತಿ ಮಾವಿನೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದಳು. ಸುಬ್ಬಮ್ಮನ ದಿನದೌಷಧ, ಹಣ್ಣು ತಂದು ಕೊಟ್ಟು, ಒಂದಿಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿರಿಸಿ, “ಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇದ್ದಾಂಗೆ ಸೊಸೆಯ ಬಳಿ ಕೂಡಿ ಬರೋದು ಕಷ್ಟ. ಮುದ್ದಣ್ಣ ಬರೋ ತನಕ ಇಲ್ಲೆ ಇದ್ಬಿಡು” ಎಂದು ಹಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಜವಬ್ದಾರಿ ಮುಗಿಸಿ ಹೊರಟು ಹೋದ. ಮದದಿಂದ ಮೇಲೇರಿ ಎದೆ ಚೀಪುತ್ತ ಕ್ಷಣಿಕ ಸುಖ ಉದ್ದೀಪಿಸುತ್ತ ಹೆಣ್ಣಿನ ರಹಸ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವವನಿಗೂ ಅದೇ ಬಾಗಿಲಿಂದ ವೇದನೆಯಲ್ಲಿ ನರಳಿಸುತ್ತ ಹೊರ ಬಂದು ಹಾಲುಣ್ಣುವವನಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲವೆಂದು ರತಿಗೆ ಅನಿಸಿತು.

ಹೆಮ್ಮಾಡಿಯ ಮುತ್ತೈದೆಯರ ಬೇರಿಲ್ಲದ ಬದುಕಿಗೆ ರತಿ ಮರುಗಿದಳು. ಹಾಕುವ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ತಂಟೆ-ತಕರಾರುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಾತಿಯವರು; ಉಟ್ಟ ಸೀರೆಗೆ ಹೊಗೆಯ ಕಂದು ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸಗಣಿಯ ವಾಸನೆ ಹಿಡಿದು, ಅಡುಗೆ, ಹಬ್ಬ, ಹೆರಿಗೆಯಲ್ಲೆ ಮುಪ್ಪು ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿಹೋದ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಪಂಚವೇ ಇಲ್ಲ. “ತಾವೇ ತಮಗೆ ಅತಂತ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಂಡದ್ದು ಈ ಊರಿನ ಹೆಂಗಸ್ರಿಗೆ ಗೊತ್ತೇ ಇಲ್ಲ! ಕೊಟ್ಟಿಗೇಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ದನದಾಂಗೆ ಮೂದೇವಿಯರಾಗಿದ್ದಾರಪ್ಪ. ತೀಟೆಯ ಅಮಲೇರಿದಾಗ ಚಕ್ಕಂದ ಆಡ್ತಾ ಹೆಂಡ್ರ ಮೂಸೋದಕ್ಕೆ ರಾತ್ರಿ ಹಾಸಿಗೇಗೆ ಬರೋದಕ್ಕೆ ಅವರ ಗಂಡಂದ್ರಿಗೆ ಮರ್ಯಾದೆ ಅಡ್ಡ ಬರೋದೇ ಇಲ್ಲ. ತೆವಲಿನ ಬಿಸಿ ಮೈಯಿಳಿದ ನಂತರ ಯಥಾ ಪ್ರಕಾರ ಕಟುಕರು. ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಏನೂ ಕಾಣೋದಿಲ್ಲ, ಪಾಪ. ‘ಅದು’ ಎಂದು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಅಸಹ್ಯ ಕರೀತಾರೆ ನೋಡಿ! ಹಾಸಿಗೆಯಾದ್ರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿ ಎಂದು ಈ ಹೆಂಗಸ್ರು ಹೇಳೋ ತನಕ ಈ ಊರು ಉದ್ಧಾರಾಗೋದಿಲ್ಲ” ರತಿಯ ಹೊಸ ಶಸ್ತ್ರ ಸಜ್ಜಿತ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಅಣ್ಣಪ್ಪ, “ಅಯ್ಯೋ ಮಾರಾಯ್ತಿ, ಈ ಊರ ಉದ್ಧಾರದ ಉಸಾಬರಿಗೆ ಹೋಗ್ಬ್ಯಾಡ. ಕೆಟ್ಟ ರಾಜಕೀಯದ ಜನ” ಎಂದ. “ನಾವು ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಕಂಡು ಕೂತಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಹಾರಾಟ” ರತಿಯ ‘ನಾವು’ ಎಂಬುದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಆವೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಲ ಅಪಸ್ವರ ಕೇಳಿದಂತಾಗಿ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಆತಂಕಿತನಾದ. “ಭಾಗಿ ಗಂಡ ಬಂದಿದ್ರು. ಊರ ತಂಟೆ ತಗಾದೆಯಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯೋದು ಒಳ್ಳೇದು ಅಂತ ನಿಮ್ಮ ಸೊಸೆಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ರು. ನಮ್ಮಂತ ಬಡವರಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ಉಸಾಬರಿ ಎಂತಕ್ಕೆ ಬೇಕು ಎಂದನಸ್ತು ನನಗೂ.’ ಅಣ್ಣಪ್ಪನ ತಾಯಿ ಚಡಪಡಿಸಿದಳು.

ರತಿ ಮಾವಿನೂರಿನ ಮನೆ ಕಾಯಲು ಹೋಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ತಾಯಿ-ಮಗಳು ಹೊರಟು ಹೋಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಠಾತ್ ನಿರ್ಗಮನ ಒಂದು ಘಳಿಗೆ ಸತಾಯಿಸಿತು. ಸಂತನAತಹ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಹಸುರು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರ ಸಂತಸವಿತ್ತು; ಮನೆಯೊಳಗೆ ಎಂದೋ ನಿದ್ರಿಸಿದ್ದ ನಿಃಶ್ಯಬ್ದ ಎದ್ದು ಆಕಳಿಸುವಂತೆ ರತಿ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಈಸುವಂತೆ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಿರುವಂತೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದಳು; ಜಗಲಿಯ ಗಡಿಯಾರದ ಟಿಕ್ ಟಕ್ ಸದ್ದು ಅವಳ ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಮಿಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು; ಹಿತ್ತಲ ಕದ ತೆರೆದಳು: ತೊಂಡೆಯ ಚಪ್ಪರ, ಡೊಂಕು ಮೈ ಬದನೆ ಗಿಡಗಳು, ಬಚ್ಚಲ ನೀರು ಇಂಗುವಲ್ಲಿ ಬಸಳೆ ಬಳ್ಳಿಯ ಕುಡಿ.. ಬಚ್ಚಲೊಲೆಯ ಬೂದಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಳ ನಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ತಗ್ಗು ಮಾಡಿಗೆ ತಲೆ ಬಡಿಯದಂತೆ ಬಗ್ಗಿ ಸಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಸುವಿಗೆ ಹುಲ್ಲು ಹಾಕಿದಳು. ಹಣೆಗೆ ಅಂಟಿದ ಬಿಂಜಲು ಬಲೆಯ ಸಿಕ್ಕು ಬಿಡಿಸಿದಳು; ಹಿಟ್ಟಿನ ಚುಕ್ಕೆಯ ಕುಳಿಗಳ ಒರಳ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಹೋಯಿತು. ಬಾಗಿಲೆರೆಸಿ, ಹೊರ ಚಿಲಕಕ್ಕೆ ಬೀಗ ಸಿಕ್ಕಿಸಿ ಮೆಟ್ಟಿಲಿಳಿದಳು. ಮನೆ ಮನುಷ್ಯರಿಲ್ಲದ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹೋಗಲೇಕೊ ಅಣ್ಣಪ್ಪನಿಗೆ ಅಳುಕಾಯಿತು. ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ತೋಟದ ದಾರಿ ಹಿಡಿದರು.

ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಚಕ ಪೂಜೆಗೆ ಬಂದ ಸಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಚಿಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿ ಹೂ ಪ್ರಸಾದ ನೀಡಿದ. ಊದಿದರೆ ಹಾರಿ ಹೋಗುವಂತಿದ್ದ ಅರ್ಚಕನನ್ನು ರತಿ ಮಾತಾಡಿಸಿದಳು.

“ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಈ ತೋಟ ದೇವರದ್ದಾಗಿತ್ತಂತೆ; ಆಮ್ಯಾಲೆ ಕಾಯ್ದೆ ಬಂದು ಗೇಣಿ ಕೊಡ್ತಿದ್ದವರ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಹೊಯ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಜಮೀನಿನ ಆಳ್ವಿಕೆ ದೇವರದ್ದೇ.” ಪೂರ್ವ ವೃತ್ತಾಂತ ವಿವರಿಸುತ್ತ ಸನಿಹ ಬಂದು, “ದೇವರೆದುರಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನನಗನಿಸಿದ್ದು ಹೇಳ್ತೇನೆ. ಇವತ್ತಲ್ಲ ನಾಳೆ ಮುದ್ದಪ್ಪ ಇದನ್ನು ಮಾರವರೇ. ಯಾವ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಮಗನಂತೂ ಬರೋದಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ನಸೀಬದಲ್ಲಿ ಜಮೀನು ಬರೆದಿದ್ರೆ ಯಾರು ತಪ್ಪಿಸ್ತಾರೆ? ಕಾನೂನು ಏನೇ ಹೇಳ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಜಮೀನು ದೇವರದ್ದೇ” ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳಿದನು. ಅವನ ಹಾವ-ಭಾವದಲ್ಲಿ ಸಂಚು ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಆದರೂ ರತಿಗೆ ಅದು ಆಶೀರ್ವಾದ ರೂಪದ ಪುಣ್ಯ ಸಂಕಲ್ಪವಾಗಿ ಜೀವದೊಳಗೆ ಚೈತ್ಯನವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿತು. ಜತೆಗೆ ಜಮೀನಿನ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಏನೇನೊ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಜಟಿಲವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಕಿರಿಕಿರಿಯಾಯಿತು. ಜಿನುಗಿದ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲೆ ದಂಪತಿ ತೋಟ ಸುತ್ತಿದರು; ಕೆರೆಯ ನೀರು ಹನಿಸಿ, ತೋಟದ ನೆರಳಲ್ಲಿ ನಿಂತು ರತಿ, “ನಾಳೆ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಣ್ಣನ ಮಾತಾಡಸ್ತೇನೆ” ಎಂದಳು. ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಹೆಂಡತಿಯ ಕಣ್ಣೊಳಗೆ ಭರವಸೆಯ ಹೊಳಪು ಕಂಡು ಹಿಗ್ಗಿದ.

ಮಡಿಕೇರಿಯಿಂದ ರತಿ ಮೂರೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಮರಳಿದಳು. ನಡೆದದ್ದನ್ನು ನುಡಿ ಮಾಡಿ ಹೇಳದಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ನಿರಾಸೆಯ ಸುದ್ದಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಸುಮ್ಮನುಳಿದ. ಹೋಗುವಾಗಿದ್ದ ಉತ್ಸಾಹವಿರಲಿಲ್ಲ; ಮರುದಿನ ಹೆಮ್ಮಾಡಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅಣ್ಣಪ್ಪನ ಜತೆಯಾದಳು. “ಸ್ಕೂಟಿ ನೀನು ತಗಾ” ಎಂದು ತಾನು ಹಿಂದಿನ ಸೀಟಿನಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯ ತಾಳಿ ಕೂತಳು. “ನಾವಿಂದು ಇಲ್ಲೆ ಊಟ ಮಾಡೋದು” ಎಂದು ಅವನೊಬ್ಬನನ್ನೆ ತೋಟಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದಳು. ಅಣ್ಣಪ್ಪ ತೋಟ ಸುತ್ತಿ, ಕೆರೆಯ ನೀರು ಹಾಯಿಸಿ ಬಂದ. ರತಿ ಜಗಲಿ, ಅಡಿಗೆ ಒಳವನ್ನು ಗುಡಿಸಿ, ಬಳಿದು ಶುಭ್ರಗೊಳಿಸಿದ್ದಳು. ಟೇಬಲ್ ಮೇಲೆ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟ ಅಡಿಗೆ ಇತ್ತು. ಮನೆ ತುಂಬಿದ ಶಿರಾದ ಸಿಹಿಯಾದ ಪರಿಮಳ; ಒಲೆಯ ಮೇಲೆ ಉಕ್ಕಿದ ಹಾಲಿನ ಪಾತ್ರೆ; ತಲೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಒದ್ದೆ ಕೂದಲನ್ನು ಟವೆಲ್ಲಿಂದ ಗಂಟು ಬಿಗಿದು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ; ಅವಳು ನಡೆದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸಾಬೂನಿನ ಕಂಪು; ಒಪ್ಪಾಗಿ ಉಟ್ಟ ತಿಳಿ ಹಸುರು ಹೂವಿನ ಸೀರೆ; ಗಲ್ಲಕ್ಕೆ ಅರಿಷಣ ಹಚ್ಚಿದ ಸುಮಂಗಲೆ; ಹೆಂಡತಿಯ ಚೆಲುವಿಗೆ ಚಿತ್ರವಾದ ಅಣ್ಣಪ್ಪ, “ಏನೆ ಇದು ನಿನ್ನ ಅವತಾರ!” ಎಂದ. “ಎಲ್ಲ ಹೇಳ್ತೇನೆ; ನೀರು ಕಾದಿದೆ; ಮಿಂದು ಬಾ” ಎಂದು ಅವನ ತೋಳು ಹಿಡಿದು ಬಚ್ಚಲತ್ತ ಎಳೆದಳು. ಸ್ನಾನದ ನಡುವೆ ಬಂದು ಬೆನ್ನುಜ್ಜಿ ನೀರು ಸೋಕಿ ತುಂಟಾಗಿ ಕಿಚಾಯಿಸಿದಳು. “ದೇವರಿಗೆ ಕಾಯಿಟ್ಟು ಬರುವಾ” ಎಂದು ಕೊಯ್ದ ಹೂಗಳನ್ನು ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿಬಂದಳು. “ನಿನ್ನ ಬರ್ಥಡೆಯಾ ಇಂದು?” ಅಣ್ಣಪ್ಪನಿನ್ನೂ ಅಚ್ಚರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ. ಎದುರು ಬದರು ಕೂತು ಊಟ ಮಾಡಿದರು; ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಶಿರಾ ಬಡಿಸಿದಳು. ಎಂಜಲು ಬಳಿದು, ಹಸುವಿಗೆ ಅಕ್ಕಚ್ಚು ಕೊಟ್ಟು, ಬಾರದ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಒಲೆಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲಿಟ್ಟು ಬಂದವಳು ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಅಣ್ಣಪ್ಪನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ ಅಟ್ಟಕ್ಕೆ ಎಳೆದೊಯ್ದಳು. ಅಟ್ಟದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಾದಿ ಹಾಸಿಗೆ ಬಿಡಿಸಿದೆ; ಕೋಣೆಗಿದ್ದ ಒಂದೇ ಕಿಟಕಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಕತ್ತಲೊಂದಿಗೆ ಧುಮುಕಿ ಅವನನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗೆ ತಬ್ಬಿಕೊಂಡಳು.

ಅಣ್ಣಪ್ಪನಿಗೆ ಎಚ್ಚರಾದಾಗ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅರಿಷಣ ಸಂಜೆ ನೆರಳ ಕಾಲೂರಿ ಅಸ್ತಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿತ್ತು; ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ರತಿ ಮುಡಿದಿದ್ದ ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಕಂಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎದ್ದು ಹೋಗಿದ್ದಳು; ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಅಪರಾಹ್ನ ಜರುಗಿ ಹೋದದ್ದು ಕನಸೊ ನಿಜವೊ ಎಂದು ತಿಳಿಯದ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿದ್ದ. ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಏಣಿ ಇಳಿದು ಬಂದ; ರತಿ ಮಂಕಾಗಿ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಕೂತಿದ್ದಳು. ಬೇಸರದ ಸಂಜೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳೊಮ್ಮೆ ಬಿಕ್ಕಿದಳು. ಅವನ ಸಂತೈಕೆಯ ಬೆರಳುಗಳು ಅವಳ ಹೆರಳನ್ನು ಸವರಿದವು; “ಏನಾಯ್ತೆ ನಿನಗೆ?” ಅಣ್ಣಪ್ಪನೂ ಗದ್ಗಿತನಾದ.

“ನನಗೊಂದು ಆಸೆಯಿತ್ತು; ಇಂಥಾದ್ದೊಂದು ಮನೆಯ ಮುತೈದೆ ಆಗ್ಬೇಕು; ನನ್ನ ಗಂಡ ತೋಟದ ಯಜಮಾನನಾಗರ‍್ಬೇಕು ಎಂದು! ಇಂದು ಅದು ನಿಜ ಆಯ್ತು. ಮುದ್ದಪ್ಪನೋರು ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಂಸಾರ ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ವಾ? ಒಂದು ಸಲ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನೇ ಸಾವಿರ ಸಲ ಮಾಡ್ತೇವೆ. ನಮ್ಮ ಒಂದಿನದ ಸಂಸಾರ ಭ್ರಮೆಯಾದ್ರೆ ಮುದ್ದಪ್ಪನೋರದ್ದು ಭ್ರಮೆ ಯಾಕಾಗೋದಿಲ್ಲ?”

ರತಿಯ ಮಾತು ಹರಿದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಯ ವೇದಾಂತದಂತೆ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅಣ್ಣಪ್ಪ, ಎರಡು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ತೋರಿಸಿ, “ಇದೆಷ್ಟು ಹೇಳು” ಎಂದ. “ನನಗೆ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿತಾ ಅಂತ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡ್ತೀಯೆನೊ ನನ್ನ ರಾಜಾ” ಎನ್ನುತ್ತ ಅವನ ಕಂಕುಳಿಗೆ ಕಚಗುಳಿಯಿಟ್ಟು ಕುಣಿಸಿದಳು. ಅವನ ಭುಜ ಹಿಡಿದು, “ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ ನನಗೊಂದು ಕನಸು; ಮಜಾ ಇತ್ತು; ಹಕ್ಕಿ ನರಸಣ್ಣ ಮನೆ ಮೆಟ್ಟಿಲ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ತಂತಿ ನುಡಿಸುತ್ತ “ನರ‍್ಗಾಲ ಸುಖದ ಬದುಕೈತೆ. ಮುದ್ದು ಮಕ್ಕಳ ನಗು ಕೇಳ್ತೈತೆ; ಬಹು ದಿನದ ಕನಸು ನನಸಾಗತೈತೆ; ದಾರಿ ಮುಗಿದಲ್ಲೆ ದಾರಿಯೇ ನೀವಾಗುವ ಯೋಗ ಬಂದೈತೆ ಎಂದು ಶಕುನ ನುಡಿತೈತೆ; ಪರಪಂಚ ನಿಮ್ಮ ಮೂಲಕ ನಡೆದು ಹೋಗತೈತೆ; ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯ ಜೋಡಿ.....ಎಂದು ಹಾಡಿದ” ಎನ್ನುತ್ತ ಚಿಮ್ಮಿದಳು. “ ಯಾರು ಬರ‍್ತಿದ್ದಾರೆ ನೋಡು” ಅಣ್ಣಪ್ಪ ತೋರಿದ ದಾರಿ ಗುಂಟ ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ಬಟವೆ ಹಿಡಿದು ಬರುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡಿತು. ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸುಬ್ಬಮ್ಮ, “ನಾನಿಲ್ಲೆ ಉಳಿಯೋದು ಎಂದು ಗಟ್ಟಿ ಮನಸು ಮಾಡ್ದೆ; ರತಿಯಕ್ಕ ಹೇಳಿದ್ರಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ ಇದೆ ಅಂದಳು ಭಾಗಿ; ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗ್ತೇನೆ ಅಂದ್ಳು. ಕಳ್ಸಿ ಬಂದೆ” ಎಂದು ತಳಿ ಹಿಡಿದು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟು ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಕೂತಳು.

“ಇದ್ದಕಿದ್ದಂತೆ ನೀವಿಬ್ರು ಹೊರಟು ಹೋದದ್ದು ನೋಡಿ ನನ್ನ ಮಾತಿಗೆ ಬೇಸರ ಆಯ್ತು ಅಂದ್ಕಂಡೆ. ಹಕ್ಕು, ಸ್ವಂತದ್ದು ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೇಳೋದಕ್ಕೆ ಚೆಂದ; ಪ್ರೀತಿ, ವಿಶ್ವಾಸದ ಹಂಗು, ಋಣವಾಗಿ ಕಾಡ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಪಡೆಯೋದಕ್ಕೆ ಆಗೋದಿಲ್ಲ; ಸಂಬಂಧದ ಸಂಕ ಮುರಿದು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅನುಭವಿಸೋದು ಹ್ಯಾಂಗೆ? ನಾನಾಡಿದ್ದ ಮಾತು ನನಗೇ ತಿರುಗಿ ಬಂದಾಗ ನಿಮ್ಮ ಕಷ್ಟ ನನಗೆ ಅರ್ಥ ಆಯ್ತು. ಗಟ್ಟಿ ಹಾಲುಂಟು. ಚಲೊ ಚಾ ಮಾಡಿ ತರ‍್ತೇನೆ, ಕೂತಿರಿ” ರತಿ ಪುಟಿಯುತ್ತ ಒಲೆಯತ್ತ ಓಡಿದಳು. ಅವಳ ಒಗಟಿನಂತಹ ಮಾತು ನಿನಗಾದರೂ ಅರ್ಥವಾಯಿತೆ ಎಂಬಂತೆ ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ಅಣ್ಣಪ್ಪನ ಮುಖ ನೋಡಿದಳು.

ಕೃತಿ : ಮಾರ ಮಿಂದನು
ಲೇಖಕ : ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರ
ಪುಟ : 160
ಬೆಲೆ : ರೂ 200
ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ: ಅರುಣ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಜಿ.
ಪ್ರಕಾಶನ: ಅಮೂಲ್ಯ ಪುಸ್ತಕ

ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರ

ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಲ್ಲಾಪುರದ ಬಳಗಾರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರ ಕಳೆದ ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಟೀಚರ್ ಎಜ್ಯುಕೇಟರ್ ಆಗಿ ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತ ಸದ್ಯ ಕುಮಟಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಅಧೋಮುಖ’(೧೯೯೫), ಮುಖಾಂತರ’(೧೯೯೮), ‘ಇಳೆ ಎಂಬ ಕನಸು’(೨೦೦೩೦, ‘ಒಂದು ಫೋಟೋದ ನೆಗೆಟೀವ್’ (೨೦೦೮), ‘ಈಸಾಡತಾವ ಜೀವ’(೨೦೧೫)’, ಮಾಲತಿ ಮಾತಾಡಿದಳು’(೨೦೨೩)-ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು. ‘ಕೇತಕಿಯ ಬನ’ (೨೦೦೩), ‘ಆಡುಕಳ’(೨೦೧೪), ‘ಮೃಗಶಿರ’(೨೦೧೯) ‘ವಿಸರ್ಗ’(೯೨೦೨೩) ಕಾದಂಬರಿಗಳು. ‘ರಥಬೀದಿ’(೨೦೦೯), ‘ಕಾಲಪಲ್ಲಟ’(೨೦೧೧)-ಅಂಕಣ ಬರೆಹಗಳು. ‘ಮೊಳದಷ್ಟು ಹೂವು’(೨೦೧೯೦) ಲೇಖನ ಸಂಗ್ರಹ. ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿಗೆ ಪೀಟರ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ್ ವರ್ಮಾರವರ ಆಯ್ದ ಬರೆಹಗಳ ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ ಸ್ವಾಂತತ್ರ್ಯೋತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಚಿಂತನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಶ್, ತಮಿಳು, ಉರ್ದುಗೆ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡಿವೆ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ, ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾವಿಯ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪದವಿ ಪಠ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳನ್ನು ರಂಗ ರೂಪಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೂರು ಸಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಾಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ, ನಿರಂಜನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಯು. ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಕಥಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, ವಾರಂಬಳ್ಳಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಕಥಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವರ್ಧಮಾನ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಡಾ. ಬೆಸಗರಹಳ್ಳಿ ರಾಮಣ್ಣ ಸಂಸ್ಮರಣಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅಜೂರ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ‘ಅಮ್ಮ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಬರಗೂರು ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು.

ಓದುಗರನ್ನು ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಒಂದೇ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಬಂದಿವೆ. ಓದುಗನನ್ನು ಗುಂಪಾಗಿ, ಸಮೂಹವಾಗಿ, ಅದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ಓದುಗನು ವಿಶಿಷ್ಟ-ಅನನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವವಿಲ್ಲ. ಓದುಗನನ್ನು ಗುಂಪಾಗಿ, ಸಮೂಹವಾಗಿ, ಅದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದೆಂದರೆ, ಅದು ಅವನನ್ನು ಗ್ರಾಹಕನಾಗಿ ಪರಿಭಾವಿಸುವ ರೀತಿ. ಇದು ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕನನ್ನು ಮತದಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸುವ ರೀತಿ. ಈ ಮಾದರಿಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಓದುಗನು ಏನು ಓದಬೇಕು, ಹೇಗೆ ಓದಬೇಕು, ಹೇಗೆ ಕೃತಿಗಳನ್ನು/ಲೇಖಕರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕಡೆಗೇ ಗಮನ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಓದುಗನನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ, ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕೆಂದೂ, ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವೆಂದೂ ಭಾವಿಸುವ ಚಿಂತನೆಯಿದು.

ಓದುಗನ ಗುಣ ಸ್ವಭಾವ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕಷ್ಟ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಓದುಗನೂ ತನ್ನ ಜೀವನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಓದನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಓದು ಅವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಓದುಗನ ಒಟ್ಟು ಮನುಷ್ಯ ಸ್ವಭಾವವು, ಓದಿನ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಓದುಗನ ಈ ವಲಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸಬಹುದೇ ಹೊರತು, ತಿಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಓದಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೂ ನಾವು ಆತನನ್ನು ಗ್ರಾಹಕನನ್ನಾಗಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ನೋಡುವುದರಿಂದ, ಓದುಗನಾಗಿ ಅವನ ಗುಣ ಸ್ವಭಾವ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುವ ಕಷ್ಟವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ! ಓದಿನಿಂದ ಇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಓದುವ ವಿಧಾನಗಳ ಆಯ್ಕೆಯು ಓದುಗನದೇ ಆಗಿರಬೇಕು, ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ, ಅವನನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುವ “ಭೂಭಾರ”ದಿಂದ ಹೊರ ಬಂದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಹೊರ ಬರುವುದು ಲೇಖಕರಿಗೂ ಆವಶ್ಯಕ. ಆದರೆ ಇದು ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು, ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೂ ಹಿಗ್ಗಬಹುದು, ನಿರಂತರವಾಗಬಹುದು.

ಈ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಓದುಗನಿಗೂ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದಿರುವ ಗುಣ ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಣ ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಾಗ, ಹಲವು ಚಿಂತಕರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಮೂಲ ಕೃತಿಗಳ ಲೇಖಕರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಅಗತ್ಯ ಕೂಡ ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:

‘‘Reading artfully requires a fragile poise between proclivities, thought and feeling, spontaneity and habit, deference and criticism, haste and slowness, boldness and caution, commitment and detachment.”

ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಪಾತಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಓದುಗನ ಮನೋಪ್ರಪಂಚ ಲಾಳಿಯಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾತಳಿಗಳು ಕೂಡ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವಂತಹವೇ. ಆದರೆ ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಗಳ ನಡುವೆ ಆಯ್ಕೆಯಿಲ್ಲ. ಅವು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ವಿರೋಧವೂ ಅಲ್ಲ. ವಿಚಾರಗಳು ಎಂದು ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಭಾವನೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾವನೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿರುವಂಥದ್ದು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ನೆಲೆಯೂರಿರಬಹುದು. ಒಂದೇ ಶತಮಾನದ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾವನೆ ಯಾವುದು, ವಿಚಾರ ಯಾವುದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿರಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ, ಈ ಮನೋಪಾತಳಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅವಸ್ಥೆಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದೇ ಹೊರತು, ತದ್ವಿರುದ್ಧ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆ ರೀತಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬಾರದು. ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಚಲನೆಗೆ, ಚಲನೆಯ ನಡುವಿನ ವಿರಾಮಕ್ಕೆ, ತಂಗುದಾಣಕ್ಕೆ, ಓದುಗ/ಮನುಷ್ಯ ತನಗೆ ತಾನೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಿತವಾಗುವುದು ಮಾತ್ರವೇ ಮುಖ್ಯವೇನು? ಮನಸ್ಸು ಎಡವಿಬೀಳಬಾರದೇನು? ಜಿಗಿತ ಬೇಡವೇನು? ದಾರಿ ತಪ್ಪಬೇಡವೇನು? ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಮನಸ್ಸು comfort zoneನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ (ಸಂತೃಪ್ತ ವಲಯ), ಆರಾಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಭ್ಯಾಸದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ನಿತ್ಯವೂ ಪಯಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸದ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಬೇಡವೇ? ಹಾಗೆಂದು ಮನಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಜಿಗಿತವನ್ನು, ಹೊಸ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಯಸುತ್ತದೆಯೇನು? ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಾವು ನೀಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ನಮ್ಮದೇ ಅಭ್ಯಾಸದ ಬಲೆಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಹೊರ ಬಂದಿದೆ? ಓದು ಯಾವ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇವೆರಡರ ಹದವಾದ ಮಿಶ್ರಣ ಓದುಗನಿಗೆ ಯಾವಾಗ ದಕ್ಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ?

ಗೌರವದ, ಅಭಿಮಾನದ ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಓದಬೇಕೆ? ಹಾಗೆ ಓದುವುದೆಂದರೆ ಲೇಖಕನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಕೃತಿಯ ಓದು, ಓದುಗನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ, ಹೇಗೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ, ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರವೇ ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಓದೇನು? ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ವಿಶ್ಲೇಷಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಂದು ಕೃತಿ, ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕನನ್ನು ಓದುವುದೆಂದರೆ, ಕೃತಿಗೆ, ಕೃತಿಕಾರನಿಗೆ ಇರುವ ಅಗ್ರಪಟ್ಟದಿಂದ ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿದಂತೆಯೇ ಅಲ್ಲವೇ? ಲೇಖಕ ಬಯಸುವ, ಒಪ್ಪುವ ಓದುಗ, ಯಾವ ಸ್ತರದವನು? ಕೃತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಓದುಗನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಯಸುತ್ತಾನೋ, ಇಲ್ಲ, ಕೃತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಂತಹ ಓದುಗನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ? ಗೌರವ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆ ಎರಡೂ ಕೂಡ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾರವೇ? ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕೃತಿಕಾರ ಎರಡೂ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಒಳಗೊಂಡಿರಲಾರನೇ, ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲಾರನೇ?

ಕೃತಿಗೆ ಒಂದು ಕಾಲದ ವಿನ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ, ಕಾಲದ ಒಂದು ಗತಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಕೃತಿಕಾರನನ್ನು ಮೀರಿ ಕೂಡ ಕೃತಿಯ ಬಯಕೆ, ಕಾಲದ ಚಲನೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಬೇರೆಯಾಗಿಯೇ ಇರಬಹುದೇ? ಕೃತಿ/ಕೃತಿಕಾರನನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಓದುಗನಲ್ಲಿ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ, ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಬೇರೆ ರೀತಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರಬಹುದೇ? ಒಂದೇ ಕೃತಿಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಓದನ್ನು ಬೇಡುವ ರೀತಿ, ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ವಿವಿಧ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂಥದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ವೇಗವೆಂಬುದು, ನಿಧಾನವೆಂಬುದು, ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯೋ ಇಲ್ಲ ಕೃತಿ ಬಯಸುವ ಕಾಲದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಯಾಮಗಳೋ? ಓದುಗ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಓದಬೇಕೋ, ಇಲ್ಲ ಕೃತಿ/ಕೃತಿಕಾರನ ವೇಗ, ಚಲನೆ, ನಿಧಾನ, ವ್ಯವಧಾನದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಬೇಕೋ?

ಓದಿನಲ್ಲಿ ಲಂಘನವಿದೆಯೇ? ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಎಚ್ಚರದಿಂದಲೇ ಓದಬೇಕೇನು? ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಿ ಎಡವಬಾರದೇ? ಧೈರ್ಯವಿರುವುದು ಜಿಗಿತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇನು? ಎಡವಲು, ತಪ್ಪು ಮಾಡಲು, ತಪ್ಪಾಗಿ ಓದಲು ಕೂಡ ಧೈರ್ಯ ಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಎಚ್ಚರವನ್ನು ಮೀರುವುದು, ಮೈ ಮರೆಯುವುದು, ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಸಾಧ್ಯತೆಯೇ ಇಲ್ಲ ಕೃತಿ ಪ್ರಚೋದಿಸುವಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯೇ? ಓದಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಕೃತಿ ನೀಡುವ ಅನುಭವದ ಕರ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಓದುಗನಿಗೆ ದಕ್ಕಬೇಕಾದರೆ, ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಎಚ್ಚರದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕೋ, ಇಲ್ಲ ಮೈ ಮರೆಯುವ ಛಾತಿ, ಧೈರ್ಯ ತೋರಿಸಬೇಕೋ? ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಿದೆಯೇ? ಇವೆರಡೂ ಹದವಾಗಿ ಮಿಶ್ರಣಗೊಂಡ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಿದೆಯೇ?

ಓದುವಾಗ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಸಾಕಲ್ಲವೇ? ಕೃತಿಗೆ, ಕೃತಿಕಾರನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷ್ಠನಾಗಿರುವುದು, ಬದ್ಧನಾಗಿರುವುದು ಅಗತ್ಯವೇ? ಹೀಗಾದಾಗ, ಕೃತಿ ತನ್ನನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತದೆಯೇ? ಕೃತಿಯೊಡನೆ ಒಡನಾಟ, ಸಂಬಂಧ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗುವುದು ಬದ್ಧಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೋ, ಇಲ್ಲ ಕೃತಿ, ಕೃತಿಕಾರನೊಡನೆ ಒಂದು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ದೂರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಾಗಲೋ?

ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಪಾತಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಓಡಾಡುತ್ತಾ ತಂಗುತ್ತಾ ಓದಿಗೆ ತೊಡಗುವ ಓದುಗನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವಕ್ತಾರರ, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ನೆರವು ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ವಕ್ತಾರತನದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ನಿರಂತರವಾದ ಗೀಳಿರುತ್ತದೆ. ಓದುಗರಾಗಲೀ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲೋಕವಾಗಲೀ, ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು, ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ವಯಂ ಅವರೇ ಆರೋಪಿಸಿಕೊಂಡು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಪರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವ “ಭಾರ”ವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.

ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮನೋಪಾತಳಿಯ ವಿವಿಧ ಅವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾ ತಂಗುತ್ತಾ ಇರುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು Brothers Karamazov ಕಾದಂಬರಿಯ ಯಾವುದೇ ಕೆಲವು ಪುಟಗಳ ಓದಿನಿಂದ, (ಓದುವಾಗ ತೆರೆದ ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೆ) ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು.

***

ಓದಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ, ತಹತಹ, ನಿರೀಕ್ಷೆಯ ಪಾತ್ರ ಎಷ್ಟು? ಎಲ್ಲ ಪಠ್ಯಗಳು ಕುತೂಹಲವನ್ನು ತಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ತಹತಹವನ್ನು, ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಲೇಖಕ ಈ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆದಿರುತ್ತಾನೆಯೇ ಎನ್ನುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ. ಕುತೂಹಲ ಪಠ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೋ? ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನಮಗೆ ಕುತೂಹಲ, ತೆರೆದ ಮನಸ್ಸು ಇರುತ್ತದೋ?

ತಾಳ್ಮೆ, ಸಹನೆ, ಓದುಗನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಅಗತ್ಯ? ಮೊದಲ ಓದಿನಲ್ಲೇ ಒಂದು ಪಠ್ಯವು ತನ್ನ ಬಹುಪಾಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ಅಂತಃಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ, ಪ್ರತ್ಯುತ್ಪನ್ನಮತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಲ್ಲವೆ ಎಂದು ಕೂಡ ಕೇಳಬಹುದು. ಸೃಷ್ಟಿ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳ ಪಾತ್ರ ಗಣನೀಯ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಎಂಬ ಮಾತು ಸರಿ. ಓದುವಾಗ ನಾವು ‘ಪಡೆಯುವ’ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತೇವೆ.

ಒಂದೊಂದು ಕೃತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೂ ಭಿನ್ನ. ಎಲ್ಲ ಪದರುಗಳನ್ನೂ, ಗುಟ್ಟುಗಳನ್ನೂ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನೂ ಒಂದೇ ಸಲಕ್ಕೆ ಯಾವ ಕೃತಿಯೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಓದಿನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮುಗಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ತಾಳ್ಮೆ, ವ್ಯವಧಾನವಿದ್ದರೆ, ಕೃತಿ ‘ನಿಮ್ಮೊಳಗೇ’ ಇದ್ದು, ಮುಂದೆ ಎಂದಾದರೂ ಅದರ ಬಹುಮುಖತೆಯನ್ನು ‘ನಿಮ್ಮೊಳಗೇ’ ಅರಳಿಸಬಹುದು. ಅಂದರೆ, ಕೃತಿ ಓದುವಾಗ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಓದೆಂಬುದು ಮುಗಿದುಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸಿದ ಮೇಲೂ ಮುಂದೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಓದುವಾಗಲೂ ತಾಳ್ಮೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ತಾಳ್ಮೆಯ ತಕ್ಷಣದ ಅಥವಾ ಭೌತಿಕ ಆಯಾಮ ಎನ್ನಬಹುದು. ಕಾಯುವುದು, ಹಂಬಲಿಸುವುದು ಕೂಡ ತಾಳ್ಮೆಯ ಆಯಾಮ. ತಾಳ್ಮೆಯಿಲ್ಲದೆ ತೆರೆದ ಮನಸ್ಸು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಾರ್ಥಕ ಓದಿಗೆ ಧೈರ್ಯವೂ ಬೇಕು. ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಓದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ, ನಮಗೆ ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯವಿರಬೇಕು. ಈ ರೀತಿಯ ಧೈರ್ಯದ ಇನ್ನೊಂದು ಆಯಾಮವೇ ವಿನಯ. ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿದೆಯೆಂದು ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ನಮಗೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಹೋದರೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಓದುಗರಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಪ್ರಯೋಗಶೀಲ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗಲಂತೂ ಈ ಗುಣಸ್ವಭಾವ ಇರಲೇಬೇಕು. ಮರು ಓದಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೃತಿ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ಈ ರೀತಿಯ ಧೈರ್ಯವಿದ್ದಾಗಲೇ.

ನಮ್ಮ ಅಭಿರುಚಿ, ಓದುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಓದುವ ವೈವಿಧ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟು ಹೆಮ್ಮೆಯಿರುತ್ತದೆ ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಭಾವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತುಂಬಿದರೆ, ಕೃತಿಯ ಅಂತಃಸತ್ವವು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಜಾಗವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಲೇಖಕನ ಹಮ್ಮು ಅಥವಾ ಆತ್ಮಪ್ರತ್ಯಯ ಮುಖಕ್ಕೆ ರಾಚುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಹಮ್ಮಿಗೂ, ಕೃತಿ-ಕೃತಿಕಾರನ ಹಮ್ಮಿಗೂ ಸಂಘರ್ಷ ಮೂಡಿದರೆ, ಓದುಗರಾಗಿ ನಮ್ಮ ಹಮ್ಮನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸರಿಸುವುದೇ ಯುಕ್ತವಾದ ದಾರಿ. ಕೃತಿಯ ಬರವಣಿಗೆ ಮುಗಿದಿರುತ್ತದೆ; ಅದಕ್ಕೆ ಹಮ್ಮಿದ್ದರೂ ತಡೆದೀತು. ಆದರೆ ಕೃತಿ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಪಲ್ಲವಿಸಲು ಶುರುವಾಗಬೇಕಾದರೆ, ನಮ್ಮ ಹಮ್ಮೇ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಾರದು. ನಮ್ಮ ಸೀಮಿತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಸೀಮಿತ ಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಾಗ ಆಗುವ ಸಂತೋಷವೇ ಹೆಮ್ಮೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಹೆಮ್ಮೆಯಾಗಿರಬಹುದೇ?

ತೆರೆದ ಮನಸ್ಸಿನ ಓದಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಮತೋಲನದ ಮನೋಭಾವ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾರಲ್ಲೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಕೂಡ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಅಭಾವದಿಂದಲೂ ಆಗಬಹುದು. ಇಲ್ಲ ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆಯೂ ಆಗಬಹುದು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಹರಿಯಬಿಡುವುದರಿಂದಲೂ ಆಗಬಹುದು. ಇಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವವೇ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೇ ಹಾಗಿರಬಹುದು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರ ಮೂಡಿ, ಮಿತಿಯ ಅರಿವಾಗಿ, ಮನಸ್ಸು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ ಅಂದುಕೊಂಡರೂ, ಮುಂದೆಯೂ ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಸ್ಥಿತಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಗೈರುಹಾಜರಾಗಿದ್ದಾಗ ಓದಿದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ಒಂದು ವಾದವೂ ಇದೆ. ನಾವು ನಮ್ಮೆಲ್ಲ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳೊಡನೆಯೇ ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದಬೇಕು ಎನ್ನುವವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಅದರಿಂದಾಗಿ, ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಓದನ್ನು ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು ಅಷ್ಟೇ.

ನಮಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿಭೆಯಿರಬಹುದು. ಸೌಂದರ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಕೂಡ ಅಷ್ಟು ಹರಿತವಾಗಿಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು. ನಮಗಾಗಿ ಬರೆಯದ ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ನಾವು ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಆಗಿ ಓದಿ ತಪ್ಪು ಮಾಡಬಹುದು. ಹೀಗೆಲ್ಲ ಮಾಡಿದಾಗ ನಾವು ಒಂದು ಕೃತಿಗೆ, ಕೃತಿಕಾರನಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ‘ನ್ಯಾಯಪ್ರಜ್ಞೆ’ ಇರಬೇಕು. ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಿ ನಿಸ್ಪೃಹರಾಗುವುದಕ್ಕಾದರೂ ನಾವು ಎಷ್ಟೋ ಕೃತಿಗಳನ್ನು, ಕೃತಿಕಾರರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವ ತುಡಿತ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ, ಪ್ರತಿಭೆಯ ಅನೇಕ ಕಂದರಗಳ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಗುಣಸ್ವಭಾವಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ತೊಂದರೆಯಿರುವುದು ಇದಲ್ಲ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟರೆ, ತಿಳಿದುಕೊಂಡುಬಿಡಬಹುದು ಕೂಡ. ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲ ನಮ್ಮೊಳಗಿಂದ ಯಾವಾಗ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಯಿತು, ಮತ್ತೆ ಎಂದಾದರೂ ನಮ್ಮ ಬಳಿ ವಾಪಸ್ ಬರುತ್ತದೆಯೇ, ಬಂದರೆ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೂ ಮುಖ್ಯ.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೃತಿಯ ಪ್ರವೇಶದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೀಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಓದುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಆರಾಮವಾದ, ಸ್ವಯಂಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಜರುಗಿಬಿಡುವ ಓದಿಗೆ ಬೆಲೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ? ಇಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಓದಲು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಓದುಗನೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕನೇ, ಇಲ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವೀಧರನೇ? ಇಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು/ಅನುಮಾನಗಳು ಮೂಡಿ ಬರುವುದೇ ಈ ಗುಣ ಸ್ವಭಾವಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅವುಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಷ್ಟವನ್ನೂ ನೀವು ಕೂಡ ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದೀರಿ, ಆದರೆ, ವಾದಕ್ಕಾಗಿ ವಾದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಓದಿನಲ್ಲಿ, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ, ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಪೃಹತೆಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಬೆಲೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಬದುಕು-ಸಂಬಂಧಗಳ ನಿಸ್ಪೃಹತೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ, ಓದಿನ ನಿಸ್ಪೃಹತೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ.

ಕೃತಿ ಪ್ರವೇಶದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಕಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಯುದ್ಧಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವೇನಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಕಲಿತಿರುವುದರ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹವಿರಬಾರದು, ಹೊರೆಯಿರಬಾರದು.

ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸದಾ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕು. ಓದಿನಲ್ಲಿ, ಓದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬಲ್ಲದು ಎಂಬ ಸಾಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ನಮಗೇ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಸದಾ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕು. ಹಿಂದೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆಯ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಓದುಗರಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಈಗ ಓದುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸು ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವುದನ್ನು ಕಾಯಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿಯ ತನಕ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಓದಲು ಬಿಡುವು ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು. ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತೆ ಚಿಗಿತುಕೊಂಡಾಗ ‘ಮೊದಲ ಓದು’ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬಹುದು.

ಕೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ

ಲೇಖಕ ಕೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಸಣ್ಣಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ಪ್ರಬಂಧ, ವಿಮರ್ಶೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಬಂಧ, ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣಕತೆಗಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಮಾಸ್ತಿ ಕಥಾ ಪುರಸ್ಕಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಸಾಧನೆಗೆ ಮಾಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದಕ್ಕಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ಈ ಮೂವರಿಗೆ ಜೀತೂನ ಹುಚ್ಚು ಸಾಹಸಗಳು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಸಂಗತಿಯೇನಲ್ಲ.

ತಿರುಗಾಟದ ಯಾವ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ಜೀತು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಡುವವನಲ್ಲ. ಶಾಲಾಪ್ರವಾಸವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರೆ ಇವನು ಆಯೋಜಿಸುವುದಕ್ಕೇ ಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಬೇಸಿಗೆ ರಜೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜಿಮನೆಗೆಂದು ತೆರಳಿದರೆ ದಿನವಿಡೀ ಹಳ್ಳಿಯ ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ಮನೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ. ಬಹುಷಃ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುವವರೇನಾದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕಾಲಿಗೆ ಚಕ್ರ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವನಂತೆ ಸದಾಕಾಲ ಸುತ್ತಾಡುವುದೇ ಅವನ ಬದುಕಾಗುತ್ತಿತ್ತೋ ಏನೋ!

ಜೀತೂಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ದೂರ ಸಾಗುವುದಿತ್ತು. ಜಗತ್ತು ಸುತ್ತುವುದಿತ್ತು. ಜಗತ್ತೆಂಬುದು ತಾನಂದುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಿದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯವು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದೇ ರಾಹತ್ ನಿಂದಾಗಿ. ಅದ್ಯಾವುದೋ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮೂಲದ ರಾಹತ್ ಇಮಾಮ್ ಮಲ್ಲಿಗೆಪೇಟೆಯವರೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ರಾಹತ್ ಮತ್ತು ಜೀತು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಗೆಳೆಯರಾಗಿದ್ದು.

ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಕೈರೋ ಮೂಲದ ರಾಹತನಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಜೀತೂಗೆ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಚೂರುಪಾರು ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಭಾಷೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಅದ್ಹೇಗೋ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ತನ್ನೊಡನೆ ತಂದಿದ್ದ ಫೋಟೋ ಆಲ್ಬಮ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ದೈತ್ಯ ಪಿರಾಮಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ರಾಹತ್ ತೋರಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಅಗಾಧತೆಗೆ ಜೀತು ಮಾರುಹೋಗಿದ್ದ. ಇನ್ನು ಪಿರಾಮಿಡ್ಡುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಮೇಲಂತೂ, ಯಾವತ್ತಾದರೊಂದು ದಿನ ಪಿರಾಮಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ನೋಡಲೇಬೇಕೆಂದು ಜೀತು ಮನದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದ.

ಆ ದೈತ್ಯ ಪಿರಾಮಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನಾವು ಮನುಷ್ಯರು ಅದೆಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕವರು ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯು ಜೀತೂಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಾಗಿತ್ತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಇಂಥದ್ದೊಂದು ಯೋಚನೆಯು ಅವನಿಗೆ ಮೂಡಿದ್ದು ಮಲ್ಪೆಯ ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ. ಅಸಲಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅವನೆಂದೂ ನೋಡಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ತಾನು ನಿಂತಿರುವ ತುಂಡುಭೂಮಿಯೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಬೇರೆಲ್ಲವೂ ಈ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ವಿಚಿತ್ರ ಭಾವವೊಂದು ಅವನಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರವು ಜೀತೂನ ಪಾಲಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿ, ಗಾಬರಿ, ಕೌತುಕಗಳೆಲ್ಲವೂ ಆಗಿದ್ದವು.

ಜೀತೂನ ಬಗ್ಗೆ ಕೂತು ಯೋಚಿಸಿದಂತೆಲ್ಲ ಹೀಗೆ ಒಂದರ ಹಿಂದೊಂದರಂತೆ ನೆನಪುಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿತ್ತು.

"ಜೀತು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿರಬಹುದು ಅಂತೀಯಾ?", ತನಗೆ ತಾನೇ ಕೇಳುವಂತೆ ರಿಷಿ ಅನ್ಯಮನಸ್ಕನಾಗಿ ಕೇಳಿದ.

"ನನಗೂ ಇದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲಪ್ಪ", ಸಬಾ ಆಕಾಶ ನೋಡುತ್ತಾ ಹೇಳಿದಳು.

"ಮೊದಲೇ ಅವನಿಗೆ ತಿರುಗಾಟದ ಹುಚ್ಚು. ಪಕ್ಕದ ಜಾನಕೀಪುರಕ್ಕೋ, ಹೊಸಳ್ಳಿಗೋ ಹೋಗಿರಬಹುದಾ? ಹೋಗಿದ್ದರೂ ಮರಳಿ ಬರಬೇಕಿತ್ತಲ್ಲ?", ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಿಂಟು.

"ಹೊಸಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನೆಯಿಂದ ಊರ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆಯಂತೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮಜಾ ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲೇ ಯಾರೋ ಸಂಬಂಧಿಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರಬಹುದು. ಒಮ್ಮೆ ವಿಚಾರಿಸಿ ನೋಡಿ ಅಂತ ಶಾಂತಿ ಆಂಟಿ ಹತ್ರ ಹೇಳ್ತೀನಿ ಇವತ್ತು", ಎಂದಳು ಸಬಾ.

"ಹೋದವನು ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಫೋನ್ ಕಾಲ್ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಇದು ಪೋಲೀಸರು ಮನೆಗೆ ಬರುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಂಗತಿಯಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ", ರಿಷಿ ದನಿಗೂಡಿಸಿದ.

"ಅವನ ಬಳಿ ಎಲ್ಲಿದೆ ಫೋನು? ಅವನದ್ದು ಹಾಗಿರಲಿ, ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಆದ್ರೂ ಇದೆಯಾ? ಶಾಲೆಯ ನಿಯಮದಂತೆ ಸಂಜೆಯ ಒಂದು ತಾಸು ಮಾತ್ರ ಫೋನು, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ಟು ಅಂತೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಕಾನೂನು ತಂದಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಫೋನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಾಡೋದಾದ್ರೂ ಏನು?", ಗೊಣಗಿದ ಚಿಂಟು.

"ಏನೂ ಆಗಿರಲ್ಲ. ನಾವು ಧೈರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬೇಡ. ಅವನಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೆಚ್ಚು. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಪಕ್ಕದ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗಿರಬೇಕು. ಇವತ್ತು ಸಂಜೆಯೊಳಗೆ ಖಂಡಿತ ಮನೆ ಸೇರಿರುತ್ತಾನೆ ನೋಡಿ", ಸಾವಧಾನವಾಗಿ ಸಂತೈಸುವ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಳು ಸಬಾ.

ಸಬಾ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೋ ಸರಿ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಮಾತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಖುದ್ದು ಅವಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಂಬಿಕೆಯಿದ್ದಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಜೀತು ಎಷ್ಟು ತುಂಟನಾಗಿದ್ದರೂ, ಹೀಗೆಲ್ಲ ಏಕಾಏಕಿ ಕಾಣೆಯಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿರಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಮಲ್ಲಿಗೆಪೇಟೆಯಂತಹ ಚಿಕ್ಕ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಥಾ ಘಟನೆಗಳು ಆಗುತ್ತಲೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಜೀತೂ ಎಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾದ? ಅವನಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಅನಾಹುತವಾಗಿರಬಹುದೇ? ಯಾರಾದರೂ ಅವನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿರಬಹುದೇ? ಗುಡ್ಡದಾಚೆಯ ಕಾಡುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾದರೂ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟನೇ? ಸಬಾಳನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಗಿಯುವಂತೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

ಏನೇ ಆಗಲಿ. ಇವತ್ತು ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಟ ನಂತರ ಜೀತೂನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿಯೇ ಮನೆ ಸೇರುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದಳು ಸಬಾ.

***

ಅಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ತರಗತಿಗಳ ಹಾಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀತೂನ ಗೈರುಹಾಜರಿ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು.

ವಾರದ ಮೊದಲ ದಿನವಾಗಿದ್ದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಯಾವ ಶಿಕ್ಷಕರೂ ಅವನ ಗೈರುಹಾಜರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಖಾಸಾ ಗೆಳೆಯರಲ್ಲೂ ವಿಚಾರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಚಿಂಟು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಜೀತು ಕಾಣೆಯಾದ ಸುದ್ದಿಯು ಇನ್ನೂ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತಲುಪಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಬಹುತೇಕ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಈ ಮೂವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು!

ಅಂದಹಾಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆಪೇಟೆಯ ಊರಾಚೆಯ ಗುಡಿಯ ಬಳಿ ದಿನನಿತ್ಯವೂ ರಾತ್ರಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಿಷಿಯ ಮಾವ ಸುಕೇಶ ಅಲ್ಲಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ. ತನ್ನ ದೈನಂದಿನ ದಿನಗೂಲಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಸುಕೇಶ ನಿತ್ಯವೂ ರಾತ್ರಿ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ ತನಗೆ ಜೊತೆ ಬೇಕೆಂದು ರಿಷಿಯನ್ನೂ ತನ್ನ ಜೊತೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ಹಲವು ಬಾರಿ ಗಣಿತವು ತೀರಾ ತಲೆ ತಿನ್ನತೊಡಗಿದಾಗ ರಿಷಿಯೇ ಸುಕೇಶನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕು. ನಿತ್ಯವೂ ತನ್ನ ಶಾಲೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಕತ್ತಲಾದ ನಂತರ ಮಾವನ ಜೊತೆ ಮತ್ತೆ ರಾತ್ರಿ ಶಾಲೆಗೆ ತೆರಳುವುದು ಅವನಿಗೆ ಸುಲಭದ ಮಾತೇನಲ್ಲ. ಮೊದಲು ಇವೆಲ್ಲ ಹೊರೆಯಂತೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ರಿಷಿಗೀಗ ಇವೆಲ್ಲ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಹಲವು ಬಾರಿ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಕೊಡಲಾಗುವ ತನ್ನ ಮನೆಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಅವನು ಅಲ್ಲೇ ಕೂತು ಮಾಡಿದ್ದೂ ಉಂಟು. ಇನ್ನು ಕಷ್ಟವೆನಿಸುವ ಗಣಿತ-ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಂಶಯಗಳಿದ್ದರೆ ಹೇಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿರುತ್ತಾರಲ್ವಾ!

ಹೀಗೆ ರಾತ್ರಿ ಶಾಲೆ ಮುಗಿಸಿ ರಿಷಿ ಮತ್ತು ಸುಕೇಶ ಮನೆ ಸೇರುವಾಗ ಒಂದಿಷ್ಟು ತಡವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕಾಡದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಮನೆಯವರೆಗೆ ಹೋಗುವುದೆಂದರೆ ರಿಷಿಗಂತೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಅಳುಕು ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಮಾವನ ಬಳಿ ಮನಬಿಚ್ಚಿ ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಹಾಗೇನಾದರೂ ಹೇಳಿದರೆ ಅರೇ ಪುಕ್ಕಲ ನೀನು ಎಂದು ಅವನು ಹೀಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲರ ಬಳಿ ಟಾಂಟಾಂ ಮಾಡಿ ವಿನಾಕಾರಣ ಗೋಳು ಹುಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತಾನು ಧೈರ್ಯವಂತನೆಂದು ತನ್ನಿಂದಾಗುವಷ್ಟು ಪೋಸು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ ರಿಷಿ. ಆ ಬಹುತೇಕ ನಿರ್ಜನವೆನಿಸುವ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಲು ಒಳಗೊಳಗೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ!

ಇತ್ತ ಜೀತು ಹಟಾತ್ತನೆ ಮಾಯವಾಗುವುದಕ್ಕೂ, ಇವೆಲ್ಲ ರಿಷಿಗೆ ಒಮ್ಮೆಲೇ ನೆನಪಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿರುವ ಕಾಡುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಲದ ಮರವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ನೂರೈವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಮರದ ಬಗ್ಗೆ ಊರ ಹಿರಿಯರು ಮೆಚ್ಚಿ ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಇನ್ನು ಬೆಳದಿಂಗಳ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಂತೂ ಆಲದ ಮರದ ಬಿಳಲುಗಳು ಕತ್ತಲ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಬೆಳದಿಂಗಳ ಲೇಪದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಶ್ಯಗಳು ಅವನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಭಯವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.

"ಈ ಮರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಕೈಗಳಿದ್ದವಂತೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಮಕ್ಕಳೆಂದರೆ ಬಹಳ ಪ್ರೀತಿಯಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಅದರ ಪಕ್ಕ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ತನ್ನ ಅಷ್ಟೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ಮೈಸವರುತ್ತಿತ್ತಂತೆ. ಆಲಂಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತಂತೆ. ಅದು ದ್ವಾಪರಯುಗ ಮಾರಾಯ... ಇದೆಲ್ಲಾ ಆಗ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಕಲಿಯುಗ. ಹೀಗಾಗಿ ಅದರ ಕೈಗಳೆಲ್ಲ ಹೀಗೆ ಬಿಳಲುಗಳಾಗಿ ಮರಗಟ್ಟಿಹೋಗಿವೆ. ಆದರೂ ಈಗಿನ ಮಕ್ಕಳು ಬಂದು ಈ ಬಿಳಲುಗಳನ್ನು ಉಯ್ಯಾಲೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೋತಾಡುವಾಗ ಈ ಮರಕ್ಕೆ ಖುಷಿಯಾಗುತ್ತದಂತೆ. ಮಕ್ಕಳು ಮರವನ್ನು ತಬ್ಬಿ ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ತಾನೂ ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಅಂತೆಲ್ಲ ಅದಕ್ಕೆ ಆಸೆಯಾಗುತ್ತದಂತೆ...", ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಆ ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಿತ್ರ ಕತೆಯೊಂದನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದ ಸುಕೇಶ.

ಸುಕೇಶ ಈ ಕತೆಯನ್ನು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶವಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೇಳಿದ್ದನೋ ತಿಳಿಯದು. ಆದರೆ ರಿಷಿಗಂತೂ ಇದರಿಂದ ಮರದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಹುಟ್ಟುವುದು ಬಿಟ್ಟು, ವಿಕ್ಷಿಪ್ತ ಭಯವೊಂದು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಮರವು ತನ್ನತ್ತಲೇ ನೋಡುತ್ತಿದೆ, ಗಾಳಿಪಟದ ಉದ್ದನೆಯ ಬಾಲದಂತೆ ನೇತಾಡುತ್ತಿರುವ ಆ ಬಿಳಲುಗಳು ತನ್ನನ್ನೂ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಿವೆ... ಅಂತೆಲ್ಲ ರೋಚಕ ಯೋಚನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಅವನಿಗೆ ಮೈಯೊಳಗೆ ನಡುಕ ಹುಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಮರವು ನಮ್ಮ ಜೀತೂನನ್ನು ನುಂಗಿ ಹಾಕಿರಬಹುದೇ ಎಂದು ಭಯದಲ್ಲೇ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಿಷಿ.

ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ಶಾಲೆಯ ನಂತರ ಮನೆಯತ್ತ ತೆರಳುವಾಗ ಮರದ ಬಳಿಯೂ ಹೋಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾವನಿಗೂ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬೇಕು. ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ನಾಳೆಯಿಂದ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಹಿಡಿದು ಮನೆ ಸೇರಬೇಕು. ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಮಾವ ಹೇಳಿದ್ದ ಆ ಕತೆಯು ಸತ್ಯವಾಗಿರಬಹುದೇ? ಅದು ನಿಜಕ್ಕೂ ನಮ್ಮ ಜೀತೂನನ್ನು ನುಂಗಿರಬಹುದೇ? ಅದು ಹೌದಾದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕರೆತರುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ?

ರಿಷಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ. ಆದರೆ ಉತ್ತರಗಳು ಮಾತ್ರ ಸದ್ಯ ಅವನತ್ತ ಬರುವ ಗೋಜಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

ಕೃತಿ : ಜಿಪ್ಸಿ ಜೀತು (‌ಯಂಗ್‌ ಅಡಲ್ಟ್‌ ಫಿಕ್ಷನ್‌)
ಲೇಖಕರು : ಪ್ರಸಾದ್‌ ನಾಯ್ಕ್
ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ: ಕಿರಣ ಮಾಡಾಳು
ಪುಟ: ೧೫೦
ಬೆಲೆ: ರೂ. ೧೭೫
ಪ್ರಕಾಶನ: ಹರಿವು ಬುಕ್ಸ್‌

ಪ್ರಸಾದ್‌ ನಾಯ್ಕ್

ಪ್ರಸಾದ್ ನಾಯ್ಕ್ ಕನ್ನಡದ ಓದುಗರಿಗೆ ಕತೆಗಾರರಾಗಿ, ಅಂಕಣಕಾರರಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕರಾಗಿ ಪರಿಚಿತರು. "ಹಾಯ್ ಅಂಗೋಲಾ", "ಸಫಾ", "ಸ್ನೇಹಗ್ರಾಮದ ಸಂಸತ್ತು" ಮತ್ತು "ಮರ ಏರಲಾಗದ ಗುಮ್ಮ" ಇವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು. ಇವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಕೃತಿ "ಹಾಯ್ ಅಂಗೋಲಾ" ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನಕ್ಕಾಗಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಘದಿಂದ ನೀಡಲಾಗುವ ಶ್ರೀ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹರಿವು ಬುಕ್ಸ್ ನಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವ "ಜಿಪ್ಸಿ ಜೀತು" ಇವರ ಹೊಸ ಕೃತಿ.

ಕನ್ನಡ ಕಲಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಕನ್ನಡ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಡಾಟ್ ಕಾಮ್ ಗಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು, ಸಾಧನಕೇರಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದ "ಒಲವನಾದ" ಮತ್ತು "ಯೋಧ ನಮನ" ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹರಿಯಾಣಾದ ಗುರುಗ್ರಾಮ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಇವರು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಡಿಷನಲ್ ಚೀಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಸೇವಾನಿರತರು. ಸದ್ಯ ಕನ್ನಡ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ನ್ಯೂಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಗಾಗಿ "ಮೆಟ್ರೋ ಲೈಫ್" ಎಂಬ ಅಂಕಣವನ್ನೂ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಹೇಗೆ ಬರೆದ ಅನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ನೀಡುವ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮುಖ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಸಾರಾಂಶ ರೂಪವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದನಿಯಲ್ಲಿ, ಪಲುಕಿನಲ್ಲಿ, ಒಂದೊಂದು ಪಾತ್ರ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದೂ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ನಮಗಾಗುವ ಅನುಭವವಿದೆಯಲ್ಲ ಅದು ಕಾವ್ಯಾನುಭವ. ಈ ಅನುವಾದವೇ ಕಾದಂಬರಿಯ ಒಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ.

ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್‌ನ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಭಾಷೆ ನನಗೆ ಪರಿಚಿತ ಅನಿಸಿದ ಹಾಗೆ ದಾಸ್ತೋವ್ಸ್‌ಕಿಯ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಭಾಷೆ ಪರಿಚಿತವಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಅನುವಾದಕ್ಕೆ ಬದ್ಧನಾಗದೆ ನಾನು ಓದಿದ ಕ್ರೈಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್‌ ಕಾದಂಬರಿ ನೀಡಿದ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದುದನ್ನು ಈಗಿನ ಕನ್ನಡ ಓದುಗರಿಗೆ ನೀಡಬಲ್ಲಂಥ ಅನುವಾದ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದೇನೆ. ವಾಕ್ಯರಚನೆ, ಗದ್ಯದ ಲಯ ಇವೆಲ್ಲ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿರಬೇಕೇ ಹೊರತು ರಶಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಓದಿದ ಬರಹಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಿ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಕೆಲಸ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಕರಮಝೋವ್‌ ಅನುವಾದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು. ಧರ್ಮ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಮನೋಲೋಕ, ಭೌತಿಕ ವಿವರ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಅನುವಾದ ನನ್ನ ಅಳವಿಗೆ ಮೀರಿದ್ದು ಅನ್ನಿಸಿ ಸುಮ್ಮನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಎಂಎ ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ನನ್ನೊಳಗೆ ಮನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ನಿಮಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ.

ಪ್ರೊ. ಓ. ಎಲ್‌. ನಾಗಭೂಷಣ ಸ್ವಾಮಿ

ಜುಲೈ ಶುರುವಾಗಿತ್ತು, ಹೊತ್ತಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಬಹಳ ಧಗೆ ಇತ್ತು. ಯುವಕನೊಬ್ಬ ಎಸ್--ವೈ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಬಾಡಿಗೆ ರೂಮಿನಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಬಂದ. ನಿಶ್ಚಯವಿಲ್ಲದವನ ಹಾಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆ-ಎನ್ ಸೇತುವೆಯ ಕಡೆಗೆ ನಡೆದ.

ಆ ಯುವಕ ಓನರಮ್ಮನ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಿ ರೂಮಿನಿಂದ ಇಳಿದು ಬಂದಿದ್ದ. ಅವನ ರೂಮು ಐದಂತಸ್ತಿನ ಎತ್ತರವಾದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಚಾವಣಿಯ ಕೆಳಗೆ ಒತ್ತಿ ತೂರಿಸಿದಂತೆ ಇತ್ತು. ಅದು ರೂಮಲ್ಲ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಬೀರು ಅನ್ನುವ ಹಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ರೂಮಿನ ಕೆಳಗಿನ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಓನರಮ್ಮ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಳು. ಅವನು ಕೊಡುವ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಓನರಮ್ಮನೇ ಅವನಿಗೆ ಊಟ ಕಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ರೂಮು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಆಳನ್ನೂ ಕಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾದರೂ ಓನರಮ್ಮನ ಅಡುಗೆ ಮನೆ ದಾಟಿಯೇ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅವಳ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲು ಮಹಡಿ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಕಾಣುವ ಹಾಗೆ ಸದಾ ತೆರೆದಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಬಾಗಿಲು ದಾಟಿ ಹೋಗುವಾಗೆಲ್ಲ ಅವನಿಗೆ ಕಸಿವಿಸಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. “ನಾನು ಹೇಡಿ,” ಅನ್ನಿಸುತಿತ್ತು. ನಾಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತೀರಿಸಬೇಕಾದ ಸಾಲ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಅವಳ ಮುಖ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಅಂಜಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಅವನು ಹೇಡಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದವನೂ ಅಲ್ಲ. ಈ ಗುಣಗಳಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವಭಾವ ಅವನದು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹಳ ಬೇಗ ಕೆರಳುತ್ತಿದ್ದ. ಬಿಗಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದ. ತಮಗೆ ಕಾಯಿಲೆ ಎಂದು ಭ್ರಮಿಸಿ ಕಳವಳಪಡುವ ಹೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾಕ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತಾರಲ್ಲ, ಹಾಗಿದ್ದ ಅವನು. ಎಲ್ಲದರಿಂದಲೂ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ದೂರವಾಗಿ ತನ್ನೊಳಗೇ ಮುಳುಗಿರುತ್ತಿದ್ದ. ಓನರಮ್ಮ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಯಾರನ್ನು ಮಾತಾಡಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಅಂಜುತ್ತಿದ್ದ. ಬಡತನಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿದ್ದ, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನಿಗೆ ಬಡತನದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತೆಯಾಗಲೀ ಕಳವಳವಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ. ದಿನನಿತ್ಯದ ಲೌಕಿಕ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಗಮನ ಕೊಡುವುದನ್ನು ಪೂರಾ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ. ಯಾವ ಓನರನ್ನೂ ಕೇರು ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಹಡಿ ಮೆಟ್ಟಿಲ ಮೇಲೆ ಅವಳು ಅಡ್ಡಹಾಕಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು, ಅಸಂಬದ್ಧವಾಗಿ ವಟವಟ ಮಾತಾಡುತ್ತ ಬಾಡಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು ಅನ್ನುವ ವರಾತ ಹಚ್ಚುವುದು, ಅವಳು ಹಾಕುವ ಒಣ ಬೆದರಿಕೆಗೆ, ಕೊನೆಯಿರದ ದೂರುಗಳ ಸರಮಾಲೆಗೆ ಕೊರಳೊಡ್ಡುವುದು, ಏನು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಲೆಂದು ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವಳ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳದೆ ನುಸುಳಿ ಬೆಕ್ಕಿನ ಹಾಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದೇ ವಾಸಿ ಅನಿಸುತ್ತಿತ್ತು…

ಇವತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಅವನು ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೇ ಸಾಲ ಕೊಟ್ಟವಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿತ್ತು.

“ಅಂಥಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂದುಕೊಳ್ಳತೇನೆ. ಇಂಥಾ ಚಿಲ್ಲರೆ ವಿಚಾರಕ್ಕೆಲ್ಲ ಹೆದರತೇನೆ,” ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ನಕ್ಕ. 'ಹೂಂ. ಎಲ್ಲಾನೂ ಮನುಷ್ಯನ ಕೈಯಲ್ಲಿರತ್ತೆ, ಭಯದ ಕಾರಣಕ್ಕೇನೇ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದದ್ದೂ ಜಾರಿ ಹೋಗತ್ತೆ. ಸತ್ಯವಾದ ಮಾತು... ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಸ್ತಿ ಭಯ? ಹೊಸ ದಾರಿ ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಭಯ. ಅನ್ನಿಸಿದ ಹೊಸ ಮಾತು ಆಡುವುದಕ್ಕೆ ಭಯ. ಬಹಳ ಮಾತಾಡತಿದ್ದೇನೆ... ಮಾತು ಹೆಚ್ಚು, ಅದಕ್ಕೇ ನಾನು ಏನೂ ಮಾಡತಾ ಇಲ್ಲ... ಅಥವಾ ಏನೂ ಮಾಡತಾ ಇಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೇ ಬಡಬಡ ಮಾತು ಆಡತಾನೂ ಇರಬಹುದು. ಹೋದ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಗೊಡ್ಡು ಮಾತು ಆಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದುಕೊಂಡು ಆಗದ ಹೋಗದ ಕನಸು ಕಾಣುವುದೇ ಆಯಿತು. ಈಗ ಯಾಕೆ ಹೋಗತಾ ಇದೇನೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ? ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಗತ್ತಾ ಅದು? ನಿಜವಾಗಲೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕೆಲಸವಾ ಅದು? ಇಲ್ಲ. ಸುಮ್ಮನೆ ಆಟಕಟ್ಟತಾ ಇದೇನೆ, ಖುಷಿಗೆ ಕನಸು ಕಾಣತಾ ಇದೇನೆ. ಆಟ! ನಿಜ, ಇದೆಲ್ಲ ಬರೀ ಆಟ!”

ಭಯಂಕರ ಧಗೆ ಇತ್ತು. ಗಾಳಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಜನಗಳ ದಟ್ಟಣೆ, ಸಾರುವೆ, ಇಟ್ಟಿಗೆ, ಗಾರೆ; ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಧೂಳು, ಬಿಸಿಲು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಹೋಗಲಾರದವರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಿರುವ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗಿನ ಬೇಸಗೆಯ ದುರ್ವಾಸನೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಮೊದಲೇ ತಳಮಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಯುವಕನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಘಾಸಿ ಮಾಡಿದ್ದವು. ಊರಿನ ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧಂಡಿಯಾಗಿದ್ದ ಹೆಂಡದಂಗಡಿಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಹ್ಯ ವಾಸನೆ, ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದ ಕುಡುಕರು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವನ ಊರಿನ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಷಾದದ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದಿದ್ದವು. ಯುವಕನ ಚಂದದ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಅಸಹ್ಯದ ಭಾವ ಹಾದು ಹೋಯಿತು. ಅಂದ ಹಾಗೆ, ಆ ಯುವಕ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ತೆಳ್ಳಗೆ ಎತ್ತರವಾಗಿ ತುಂಬ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದ; ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಣು, ತಲೆ ತುಂಬ ಕಂದು ಕೂದಲು. ಆಳವಾದ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಅವನು. ಅಥವಾ, ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಮರವೆಯಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿಹೋಗಿತ್ತು. ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಏನನ್ನೂ ಗಮನಿಸದೆ, ಗಮನಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದ. ಆಗಾಗ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ಏನೋ ಗೊಣಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ, ಇಂಥ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಯಾಕೋ ಯೋಚನೆಗಳೆಲ್ಲ ಕಲಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿವೆ, ತೀರ ಸುಸ್ತಾಗುತ್ತಿದೆ ಅನ್ನಿಸಿತು. ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲದೆ ಎರಡು ದಿನ ಕಳೆದಿದ್ದ ಅವನು.

ಅವನು ತೊಟ್ಟಿದ್ದ ದಿರಿಸು, ಎಂತೆಂಥದೋ ತೊಟ್ಟು ಓಡಾಡುವವರು ಕೂಡ ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ನಾಚುವಷ್ಟು ದರಿದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಊರಿನ ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಎಂಥಾ ಅಧ್ವಾನವಾದ ಬಟ್ಟೆ ತೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಯಾರಿಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕುದುರೆಗೆ ಹುಲ್ಲು, ಹುರುಳಿ ಮಾರುವ ಹೇ-ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಬೀದಿ ಈ ಗಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಮ್ಮಾರ, ಬಡಗಿಯಂಥ ಕಸುಬುದಾರರೂ ಗಾರೆಯವರೂ, ಕೂಲಿಯವರೂ, ಹಮಾಲರೂ, ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಅಂಗಡಿಗಳವರೂ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಿದ್ದ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗಿನ ಈ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂತೆಂಥಾ ಥರಾವರಿ ಜನ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಅಂದರೆ, ಎಷ್ಟೇ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕಂಡರೂ ಯಾರಿಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಯುವಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವಭಾವದವನಾಗಿದ್ದರೂ ಹರಕಲು ಬಟ್ಟೆ ತೊಡುವುದು ನಾಚಿಕೆಗೇಡು ಅನ್ನಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಕಹಿ, ತಿರಸ್ಕಾರ, ಅವನ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ್ದವು. ಹಳೆಯ ಗೆಳೆಯರನ್ನೂ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಇಷ್ಟವಿರದ ಪರಿಚಯಸ್ಥರನ್ನೋ ಕಂಡರೆ ಆ ಮಾತೇ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಏನಾಯಿತೆಂದರೆ, ಅತ್ತಲೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದ, ಭಾರೀ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಭಾರೀ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಡುಕನೊಬ್ಬನನ್ನು ಯಾರೋ ಎಲ್ಲಿಗೋ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಕುಡುಕ ಯುವಕನತ್ತ ಬೆರಳು ಮಾಡಿ, “ಏಯ್, ಜರ್ಮನ್ ಹ್ಯಾಟೂ,” ಎಂದು ಗಂಟಲು ಕಿತ್ತು ಹೋಗುವ ಹಾಗೆ ಕೂಗಿದ. ಯುವಕ ತಟ್ಟನೆ ನಿಂತು ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಟನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡ. ಅದು ಉದ್ದನೆಯ ಕೊಳವೆಯ ಆಕಾರದ ಝಿಮ್ಮರ್ಮನ್* ಹ್ಯಾಟು. ನವೆದು ಹೋಗಿತ್ತು, ಬಣ್ಣ ಮಾಸಿತ್ತು, ತೂತಾಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಮೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ತೀರ ಅಸಡ್ಡಾಳವಾಗಿ ಒಂದು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ವಾಲಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ನಾಚಿಕೆಯಲ್ಲ, ಭಯದಂಥ ಭಾವ ಯುವಕನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿತ್ತು.

“ಗೊತ್ತಿತ್ತು ನನಗೆ! ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ! ಹಾಗೇ ಆಯಿತು! ಈ ಹ್ಯಾಟು ಎದ್ದು ಕಾಣತ್ತೆ. ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ, ನನ್ನ ಹಾಗೆ ಚಿಂದಿ ತೊಟ್ಟವನು ಎಂಥದಾದರೂ ಟೋಪಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ದೆವ್ವದಂಥ ಹ್ಯಾಟನ್ನ ಯಾರೂ ಹಾಕಲ್ಲ. ಒಂದು ಮೈಲಿ ದೂರಕ್ಕೂ ಎದ್ದು ಕಾಣತ್ತೆ. ಆಮೇಲೂ ಕೂಡ ಜನ ಜ್ಞಾಪಕ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳತಾರೆ. ಹ್ಯಾಟು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿಬಿಡತ್ತೆ, ಎದ್ದು ಕಾಣಬಾರದು. ವಿಶೇಷ ಅನ್ನಿಸಬಾರದು. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗಮನ ಕೊಡಬೇಕು...ವಿವರಕ್ಕೆ ! ಎಲ್ಲಾ ಹಾಳಾಗಕ್ಕೆ ಸಣ್ಣ ವಿವರಾನೂ ಸಾಕು..” ಯುವಕ ಗೊಣಗಿಕೊಂಡ.

ತುಂಬ ದೂರ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟು ಹೆಜ್ಜೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಅನ್ನುವುದೂ ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು: ಅವನಿದ್ದ ಮನೆಯ ಗೇಟಿನಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಏಳು ನೂರ ಮೂವತ್ತು ಹೆಜ್ಜೆ. ಹೀಗೇ ಒಂದು ಸಾರಿ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಮೈ ಮರೆತು ನಡೆಯುತ್ತಾ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆಗೆಲ್ಲ ಇಂಥ ಕನಸಿನ ಮೇಲೆ ಅವನಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. “ಈ ಕೆಟ್ಟ ಕನಸು ಮರುಳು ಮಾಡಿ ಸೆಳೆಯುತಿದೆಯಲ್ಲಾ!” ಎಂದು ತನ್ನ ಮೇಲೇ ರೇಗುತ್ತಿದ್ದ. ಈಗ, ಒಂದು ತಿಂಗಳಾದ ಮೇಲೆ, ಕನಸನ್ನು ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿ ಬೇರೆಯಾಗಿತ್ತು. “ನಾನು ದುರ್ಬಲ, ನಿರ್ಣಯವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು ನನ್ನದು,” ಎಂದು ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆಯೇ ರೇಗಿ ಮನಸಿನೊಳಗೇ ಬೈದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವನಿಗೇ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ “ಕೆಟ್ಟ ಕನಸಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ವಿಕಾರವಾದ” ಈ ಕನಸು ನಾನು ನಿಜವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದ. ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನಂಬಿಕೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಕೆಲಸದ ಟ್ರಯಲ್ ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ ನೋಡೋಣ!” ಅನ್ನಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಒಂದೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಅವನ ಉತ್ಸಾಹ ಹೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.

ಎದೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರಲು, ಮೈಯ ನರಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ನಡುಕ ಹುಟ್ಟಿರಲು ಆ ಯುವಕ ದೊಡ್ಡ ಇಮಾರತಿನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಿದ್ದ. ಇಮಾರತಿನ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆ, ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ---ಯ್ ರಸ್ತೆ ಇದ್ದವು. ಇಮಾರತಿನೊಳಗೆ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಮನೆಗಳಿದ್ದವು. ದರ್ಜಿಗಳು, ಬೀಗ ರಿಪೇರಿ ಮಾಡುವವರು, ಅಡುಗೆಯವರು, ಥರಾವರಿ ಜರ್ಮನರು, ಸೂಳೆಯರು, ಕಾರಕೂನರು ಇಂಥವರೆಲ್ಲ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಬರುವವರು ಹೋಗುವವರು ಎಲ್ಲರೂ ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂದಿನ ಅಂಗಳದ ಗೇಟಿನಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಅಂಗಳದ ಗೇಟಿನಿಂದ ಸಲೀಸಾಗಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಜನ ವಾಚ್‌ಮನ್‌ಗಳಿದ್ದರೂ ಯಾರೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾ ಯುವಕ ಗೇಟು ದಾಟಿದ; ಸೀದಾ ಬಲಗಡೆ ಇದ್ದ ಮಹಡಿ ಮೆಟ್ಟಿಲ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಹೋದ. ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹಿತ್ತಿಲಲ್ಲಿತ್ತು, ಇಕ್ಕಟ್ಟಾಗಿತ್ತು, ಕತ್ತಲು ಕತ್ತಲಾಗಿತ್ತು. ಇಮಾರತಿನ ವಿವರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಯುವಕ ಮೊದಲೇ ಗಮನವಿಟ್ಟು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಯಾರು ದಿಟ್ಟಿಸಿದರೂ ಏನೂ ಭಯಪಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಅನ್ನಿಸುವಂಥ ಈ ಜಾಗ ಅವನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. “ಈಗಲೇ ಹೀಗೆ ಹೆದರಿಕೊಂಡರೆ ಆ ಕೆಲಸ ನಿಜವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೆ ಏನು ಗತಿ?” ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಹಡಿ ಮುಟ್ಟುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ಯೋಚನೆ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಅವನ ಮನಸಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಹಮಾಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಾಜಿ ಸೈನಿಕರು ಅಲ್ಲಿ ಅವನ ದಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾದರು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮನೆಯ ಸಾಮಾನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದವನು ಒಬ್ಬ ಜರ್ಮನ್ ಗುಮಾಸ್ತ ಅನ್ನುವುದು ಯುವಕನಿಗೆ ಮೊದಲೇ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. “ಹಾಗಾದರೆ, ಜರ್ಮನಿಯವನು ಮನೆ ಖಾಲಿ ಮಾಡತಿದ್ದಾನೆ. ಅಂದರೆ, ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಮುದುಕಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಸಂಸಾರವೂ ಇರಲ್ಲ. ಅದನ್ನ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದೇ...” ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಮುದುಕಿಯ ಮನೆಯ ಕರೆಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಿದ. ಕಂಚಿನ ಗಂಟೆಯಲ್ಲ, ತಗಡಿನದು ಅನ್ನುವ ಹಾಗೆ ಅದು ಸಣ್ಣಗೆ ಕಿಣಿ ಕಿಣಿ ಸದ್ದು ಮಾಡಿತು. ಇಮಾರತಿನ ಎಲ್ಲ ಪುಟ್ಟ ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಂಥದೇ ಕರೆಗಂಟೆ ಇದ್ದವು. ಈ ಗಂಟೆಯ ಸದ್ದು ಮರೆತೇಬಿಟ್ಟಿದ್ದ. ಗಂಟೆಯ ಈ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಕಿಣಿಕಿಣಿ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸಿ, ಅದು ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿದ್ದ ಯೋಚನೆಯನ್ನು ನಿಚ್ಚಳಗೊಳಿಸಿ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರ ಮೂಡಿ...ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದ. ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಈಗ ಅಷ್ಟು ಕದಡಿ ಬಲಹೀನವಾಗಿತ್ತು. ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟಿತು ಅನ್ನುವ ಹಾಗೆ ಬಾಗಿಲು ಒಂದಿಷ್ಟೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು. ಒಳಗಿದ್ದ ಹೆಂಗಸು ಕಣ್ಣ ತುಂಬ ಅನುಮಾನ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಬಂದವನನ್ನು ಆ ಬಿರುಕಿನಿಂದಲೇ ನೋಡಿದಳು. ಮಿನುಗಿದ ಅವಳ ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟರೆ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನೂ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಮಾಲರು ಓಡಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡು ಧೈರ್ಯ ತಂದುಕೊಂಡು, ಬಾಗಿಲು ಪೂರಾ ತೆರೆದಳು. ಯುವಕ ಹೊಸ್ತಿಲು ದಾಟಿ ಒಳಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ. ಕತ್ತಲಿತ್ತು. ಮೋಟು ಗೋಡೆಯ ಆಚೆ ಪುಟ್ಟ ಅಡುಗೆಮನೆ ಇತ್ತು. ಮುದುಕಿ ಮಾತಿಲ್ಲದೆ ಅವನ ಎದುರಿಗೇ ನಿಂತು “ಏನು?” ಅನ್ನುವ ಹಾಗೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ, ಬತ್ತಿದ ಮೈಯ, ಅರುವತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ, ಸಿಡುಕು ಕಣ್ಣಿನ, ಪುಟ್ಟ ಚೂಪು ಮೂಗಿನ ಮುದುಕಿ ಅವಳು. ಸ್ಕಾರ್ಫು ಇಲ್ಲದೆ ಬರಿತಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಳು. ಸ್ವಲ್ಪ ನೆರೆತಿದ್ದ ಕೂದಲಿಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಉದ್ದನೆಯ ಬಡಕಲು ಕತ್ತು ಕೋಳಿಯ ಕಾಲಿನ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಕೊರಳಿಗೆ ಹಳೆಯ ಉಣ್ಣೆ ಬಟ್ಟೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಧಗೆ ಇದ್ದರೂ ಪೂರಾ ಹಳತಾಗಿ ಹಳದಿಗೆ ತಿರುಗಿದ್ದ ಸಡಿಲವಾದ ಫರ್ ಕೋಟು ತೊಟ್ಟಿದ್ದಳು. ಒಂದೇ ಸಮ ಕೆಮ್ಮುತ್ತಾ ನರಳುತ್ತಾ ಇದ್ದಳು. ಯುವಕ ಅವಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ನೋಡಿದನೋ ಏನೋ. ಅವಳ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸಂಶಯ ಮಿಂಚಿತು.

“ನಾನು. ರಾಸ್ಕೋಕೋವ್, ಸೂಡೆಂಟು.* ಗೌರವ ತೋರಿಸಬೇಕು ಅನ್ನುವುದು ತಟ್ಟನೆ ಜ್ಞಾಪಕ ಬಂದು ಅರ್ಧ ಬಗ್ಗಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ, “ಹೋದ ತಿಂಗಳು ಬಂದಿದ್ದೆ,” ಎಂದು ಗೊಣಗಿದ. “ಜ್ಞಾಪಕ ಇದೇಪ್ಪಾ, ನೀನು ಬಂದಿದ್ದೆ. ಮುದುಕಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದರೂ ಅವಳ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಹಾಗೇ ಇತ್ತು.

“ಮತ್ತೆ ಬಂದಿದೇನೆ ಮೇಡಂ...ಅದೇ ವ್ಯವಹಾರ...” ಮುದುಕಿಯ ಸಂಶಯಬುದ್ಧಿ ಕಂಡು ರಾಸ್ಕೋಕೋವ್‌ನ ನೆಮ್ಮದಿ ಕಲಕಿತ್ತು.

“ಅವಳಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಶಯ ಅಂತ ಕಾಣತ್ತೆ. ನಾನೇ ಗಮನಿಸಿಲ್ಲವೋ ಏನೋ,” ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಕಸಿವಿಸಿಪಟ್ಟ,

ಇನ್ನೂ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಅನ್ನುವ ಹಾಗೆ ಮುದುಕಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಸುಮ್ಮನೆ ಇದ್ದಳು. ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿದು, ಒಳ ಕೋಣೆಯ ಬಾಗಿಲು ತೋರಿಸುತ್ತ, “ಬಾರಪ್ಪಾ” ಅನ್ನುತ್ತಾ ಅವನು ಮೊದಲು ಒಳಗೆ ಹೋಗಲು ಜಾಗ ಬಿಟ್ಟಳು.

ಅವನು ಕಾಲಿಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ವಾಲ್ ಪೇಪರು ಇತ್ತು, ಜೆರಾನಿಯಮ್ ಹೂಗಳಿದ್ದವು, ಕಿಟಕಿಗೆ ಮಸ್ಲಿನ್ ಪರದೆ ಇತ್ತು. ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೋಣೆಯನ್ನು ತುಂಬಿತ್ತು.

“ಅಂದರೆ ಆವತ್ತು ಕೂಡ ಹೀಗೇ ಬಿಸಿಲು ಬಿದ್ದಿರತ್ತೆ!” ಅನ್ನುವ ಯೋಚನೆ ತಟ್ಟನೆ ಬಂದು ಹೋಯಿತು. ರೂಮಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿವರ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿದ... ಅಂಥ ವಿಶೇಷವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಯೆಲ್ಲೋ ವುಡ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ, ವಿಶಾಲವಾದ ಬೆನ್ನಿದ್ದ, ತುಂಬ ಹಳೆಯ ಮರದ ಸೋಫಾ, ಬಾದಾಮಿ ಆಕಾರದ ಮೇಜು, ಎರಡು ಕಿಟಕಿಗಳ ನಡುವೆ ಕನ್ನಡಿ ಕೂರಿಸಿದ ಡ್ರೆಸಿಂಗ್ ಟೇಬಲ್ಲು, ಗೋಡೆಗೆ ಒರಗಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಕುರ್ಚಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಜರ್ಮನ್ ಹುಡುಗಿಯರ ಎರಡು ಮೂರು ಪಾವಲಿ ಬೆಲೆಯ ಫೋಟೋ ಇದ್ದವು. ಪೋಟೊಗೂ ಯೆಲ್ಲೋ ವುಡ್ ಫೇಮು ಇತ್ತು. ಮೂಲೆಯಲ್ಲೊಂದು ಪುಟ್ಟ ವಿಗ್ರಹವಿತ್ತು. ಅದರ ಮುಂದೆ ಎಣ್ಣೆಯ ದೀಪ ಉರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಣ ಧೂಳಿಲ್ಲದೆ ನೆಲ ಕೂಡ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉಜ್ಜಿ ಒರೆಸಿ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ಥಳ ಥಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. “ಇದೆಲ್ಲ ಲಿಝವೆಟಾ ಕೆಲಸ. ದುಷ್ಟ ಮುಂಡೆಯರು ಹೀಗೇ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಲೀನಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರತಾರೆ,” ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಯುವಕ ಪರದೆ ಎಳೆದಿದ್ದ ಬಾಗಿಲಾಚೆಗೆ ಇದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಮಿನತ್ತ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ನೋಡಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಮುದುಕಿಯ ಮಂಚ, ಡಾಗಳಿದ್ದ ಟೇಬಲ್ಲು ಇದ್ದವು. ಅವಳ ಮನೆ ಅಂದರೆ ಈ ಎರಡು ಕೋಣೆ, ಅಷ್ಟೇ.

“ಏನು ಬಂದಿದ್ದು?” ಮುದುಕಿ ರೂಮಿನೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಅವನ ಮುಖ ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಹಾಗೆ ನೇರ ಅವನೆದುರು ನಿಂತು ಕೇಳಿದಳು.

“ಗಿರವಿ ಇಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಇಗೋ, ತಗೊಳ್ಳಿ!” ಅನ್ನುತ್ತ ಜೇಬಿನಿಂದ ಹಳೆಯ ಬೆಳ್ಳಿಯದೊಂದು ವಾಚು ತೆಗೆದುಕೊಟ್ಟ. ಅದರ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಗೋಬಿನ ಚಿತ್ರವಿತ್ತು. ವಾಚಿಗೆ ಸ್ಟೀಲಿನ ಸರಪಳಿ ಇತ್ತು. “ನೀನು ಹೋದ ಸಾರಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದನ್ನೇ ಇನ್ನೂ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನೆಗೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳಾಯಿತು.” “ಇನ್ನೂ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಬಡ್ಡಿ ಕಟ್ಟತೇನೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಟೈಮು ಕೊಡಿ.”

“ಟೈಮು ಕೊಡತೀನೋ ಈವಾಗಲೇ ಮಾರಿ ಹಾಕತೇನೋ ನನ್ನಿಷ್ಟ ಕಣಪ್ಪಾ”

“ಈ ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ಈಗ ಎಷ್ಟು ಕೊಡತೀರಿ, ಅಯ್ಯೋನಾ ಇವಾನೋವಾ?”

“ಬರೀ ಹಾಳೂ ಮೂಳೂ ತರುತ್ತೀಯಾ ಕಣಪ್ಪಾ. ಇದಕ್ಕೆ ಏನೂ ದುಡ್ಡು ಹುಟ್ಟಲ್ಲ. ಹೋದ ಸಾರಿ ನೀನು ಕೊಟ್ಟ ಉಂಗುರಕ್ಕೆ ಎರಡು ರೂಬಲ್ ಕೊಟ್ಟಿದೀನಿ. ಅಂಗಡಿಗೆ ಹೋದರೆ ಒಂದೂವರೆ ರೂಬಲ್ಲಿಗೆ ಹೊಸ ಉಂಗುರಾನೇ ಸಿಗತ್ತೆ.”

“ಏನಾದರೂ ಮಾಡಿ, ನಾಲ್ಕು ರೂಬಲ್ ಕೊಡಿ. ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳತೇನೆ. ಇದು ನಮ್ಮಪ್ಪನದು. ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ ನನಗೆ ದುಡ್ಡು ಬರತ್ತೆ.”

“ಒಂದೂವರೆ ರೂಬಲ್ಲು. ಬಡ್ಡಿ ಮುರಿದುಕೊಂಡು ಕೊಡತೇನೆ. ಆಗಬಹುದಾ?”

“ಒಂದೂವರೆ ರೂಬಲ್ಲು!” ಯುವಕ ಉದ್ಗಾರ ತೆಗೆದ.

“ನಿನ್ನಿಷ್ಟ,” ಅನ್ನುತ್ತಾ ಗಡಿಯಾರ ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಚಾಚಿದಳು. ಯುವಕ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ. ಸುಮ್ಮನೆ ಹೊರಟುಬಿಡಬೇಕು ಅನ್ನುವಷ್ಟು ಕೋಪ ಬಂದಿತ್ತು. ತಕ್ಷಣವೇ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. “ಬೇರೆ ಇನ್ನೆಲ್ಲೂ ಹೋಗಲಾರೆ, ನಾನು ಬಂದಿರುವುದೇ ಬೇರೆ ಕಾರಣಕ್ಕೆ” ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡ.

ಒರಟು ದನಿಯಲ್ಲಿ, “ಸರಿ, ಅಷ್ಟೇ ಕೊಡಿ!” ಅಂದ.

ಮುದುಕಿ ಕೋಟಿನ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಬೀಗದ ಕೈ ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಪರದೆಯ ಹಿಂದಿದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ಕೋಣೆಗೆ ಹೋದಳು. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಉಳಿದ ಯುವಕ ಗಮನಕೊಟ್ಟು ಆಲಿಸುತ್ತಾ ಅವಳೇನು ಮಾಡುತ್ತಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಡ್ರಾಗಳನ್ನು ಎಳೆಯುವ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸಿತು.

“ಮೇಲುಗಡೆಯ ಡ್ರಾ ಇರಬೇಕು. ಬೀಗದ ಕೈ ಬಲಗಡೆ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೋತಾಳೆ... ಎಲ್ಲಾ ಬೀಗದ ಕೈ ಒಂದೇ ಸ್ಟೀಲಿನ ರಿಂಗಿಗೆ ಹಾಕಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದಾಳೆ. ದೊಡ್ಡದೊಂದು ಬೀಗದ ಕೈ ಇದೆ. ಮಿಕ್ಕವಕ್ಕಿಂತ ಮೂರಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಎಸಳಿನ ಬೀಗದ ಕೈ. ಡ್ರಾದ ಕೀ ಖಂಡಿತ ಅಲ್ಲ...ಅಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಸಂದೂಕ ಇರಬಹುದು...ತಿಳಕೋ ಬೇಕು...ಸಂದೂಕದ ಬೀಗದ ಕೈ ಹೀಗೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ...ಥ ಎಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಯೋಚನೆ ಮಾಡತಿದೇನೆ...” ಅಂದುಕೊಂಡ ಯುವಕ.

ಮುದುಕಿ ವಾಪಸ್ಸು ಬಂದಳು.

'ತಗೋಪ್ಪಾ, ಒಂದು ರೂಬಲ್‌ಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಹತ್ತು ಕೊಪೆಕ್ ಬಡ್ಡಿ, ನಿನ್ನ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಬಡ್ಡಿ ಹದಿನೈದು ಕೊಪೆಕ್. ಮತ್ತೆ ಹಳೆಯ ಸಾಲ ಎರಡು ರೂಬಲ್‌ಗೆ ಇದೇ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಕೊಪೆಕ್ ಬಾಕಿ ಇದೆ. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮೂವತ್ತೈದು ಕೋಪೆಕ್ ಆಯಿತು. ಈಗ ನಿನ್ನ ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಒಂದು ರೂಬಲ್ ಹದಿನೈದು ಕೊಪೆಕ್ ಕೊಟ್ಟರೆ ಆಯಿತು. ತಗೋ.

“ಏನು! ಬರೀ ಒಂದು ರೂಲ್ ಹದಿನೈದು ಕೊಪೆಕ್!”

“ಹೌದು.”

ಯುವಕ ವಾದ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ದುಡ್ಡು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ. ಇನ್ನೂ ಏನೋ ಹೇಳುವುದಿದೆ, ಮಾಡುವುದಿದೆ ಅನ್ನುವ ಹಾಗೆ ಮುದುಕಿಯನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸಿದ. ಏನು ಅನ್ನುವುದು ಅವನಿಗೇ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಅನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

“ಅಲೋನಾ ಇವಾನೋಬ್ಬಾ, ಇಷ್ಟರಲ್ಲೇ ನಿಮಗೆ ಇನ್ನೇನೋ ತಂದುಕೊಡತೇನೆ...ಬೆಳ್ಳಿಯದು...ತುಂಬ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ...ಸಿಗರೇಟು ಡಬ್ಬಿ...ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ವಾಪಸ್ಸು ಕೊಟ್ಟ ತಕ್ಷಣ ತರತೇನೆ...” ಗೊಂದಲವಾಗಿ ತಟ್ಟನೆ ಮಾತು ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಟ್ಟ.

“ತಗೊಂಡು ಬಾಪ್ಪಾ, ಆಮೇಲೆ ನೋಡಣ.”

“ಸರಿ, ಹೋಗಿಬರತೇನೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೇ ಇರತೀರಾ? ನಿಮ್ಮ ತಂಗಿ ಇರಲ್ಲವಾ ಇಲ್ಲಿ?” ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟೂ ಮಾಮೂಲು ದನಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ. “ಅವಳ ಹತ್ತಿರ ಏನಪ್ಪಾ ವ್ಯವಹಾರ?”'ಏನಿಲ್ಲ. ಸುಮ್ಮನೆ ಕೇಳಿದೆ. ಬರತೇನೆ, ಅಯ್ಯೋನಾ ಇವಾನೋವಾ.

ಗೊಂದಲಪಡುತ್ತ ಹೊರಟ ರಾಸ್ಕೋಕೋವ್. ಗೊಂದಲ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಮೆಟ್ಟಿಲಿಳಿಯುವಾಗ ತಟ್ಟನೆ ಏನೋ ಹೊಳೆದವನ ಹಾಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ. ಒಂದೊಂದು ಸಲ ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಂತೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದ. ಕೊನೆಗೂ ರಸ್ತೆಗೆ ಬಂದು, ಉಸಿರುಬಿಟ್ಟ.

“ದೇವರೇ, ಎಂಥಾ ಅಸಹ್ಯ ಇದೆಲ್ಲ! ಸಾಧ್ಯವಾ, ಸಾಧ್ಯವಾ ನಾನು...ಇಲ್ಲ, ನಾನ್ಸೆನ್ಸ್, ಅಸಂಬದ್ಧ! ಅಂಥ ಭಯಂಕರ ವಿಚಾರ ನನ್ನ ತಲೆಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂತು? ಎಂಥಾ ಕೊಳಕು ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದೆ...ಕೊಳಕ, ಕೆಟ್ಟ, ಅಸಹ್ಯ, ಥ...ಇಡೀ ತಿಂಗಳು ನಾನು...

ಯಾವುದೇ ಮಾತಾಗಲೀ ಎಷ್ಟೇ ಛೀ ಹೂಗಳಾಗಲೀ ಅವನ ತಳಮಳವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಮುದುಕಿಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತುತ್ತಿದ್ದ ಅಪರಿಮಿತ ಅಸಹ್ಯದ ಭಾವನೆ ಈಗ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳೆದು ಸ್ಪಷ್ಟ ರೂಪ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಈ ಕಳವಳ, ಈ ಅಸಹ್ಯ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕೋ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕುಡಿದವರ ಹಾಗೆ ತೂರಾಡುತ್ತಾ, ಎದುರಿಗೆ ಬಂದವರನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಫುಟ್‌ ಪಾತಿನ ಮೇಲೆ ನಡೆದ. ಮೈಮೇಲೆ ಎಚ್ಚರ ಮೂಡಿದಾಗ ಆಗಲೇ ಇನ್ನೊಂದು ಬೀದಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ. ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿದ. ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಂಡದಂಗಡಿ ಇತ್ತು. ಇಬ್ಬರು ಕುಡುಕರು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಆಸರೆಯಾಗಿ, ಪರಸ್ಪರ ಬೈದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಏರಿ ಬೀದಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಸ್ಕೋಕೋವ್ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಯೋಚನೆ ಮಾಡದೆ ಮೆಟ್ಟಿಲಿಳಿದ. ಹೆಂಡದಂಗಡಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಹೋದವನಲ್ಲ. ತಲೆ ತಿರುಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಾಯಿ ಒಣಗಿ ಹಿಂಸೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಟ್ಟೆ ಹಸಿದು ಸುಸ್ತಾಗುತ್ತಿದೆ ತಣ್ಣನೆಯ ಬಿಯರ್ ಕುಡಿಯಬೇಕು ಅಂದುಕೊಂಡ. ಕತ್ತಲು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಲೀಜಾಗಿ ಅಂಟಂಟಾಗಿದ್ದ ಟೇಬಲ್ಲಿನ ಮುಂದೆ ಕೂತು ಬಿಯರ್ ಕೇಳಿದ, ಆಸೆಬುರುಕನ ಹಾಗೆ ಒಂದು ಗ್ಲಾಸು ಕುಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಮನಸ್ಸು ನಿರಾಳ ಅನ್ನಿಸಿತು. ಆಲೋಚನೆಗಳು ತಿಳಿಯಾದವು, ಮನಸ್ಸು ದೃಢವಾಯಿತು, ಉದ್ದೇಶ ಖಚಿತವಾಯಿತು! “ನಾನ್ಸೆನ್ಸ್, ಸುಮ್ಮನೆ ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡೆ! ಥ! ಥ! ಎಲ್ಲ ಎಷ್ಟು ಹಲ್ಕಾ...” ಅಂದುಕೊಂಡ. ಅವನು ಹೂ ಅಂದರೂ ಭಯಂಕರವಾದ ಭಾರ ಇಳಿಸಿಕೊಂಡು ಖುಷಿಯಾದವನ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ. ಹೆಂಡದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜನರ ಮೇಲೆ ಸ್ನೇಹದ ದೃಷ್ಟಿ ಬೀರಿದ. ಈ ಖುಷಿಯ ಮೂಡು ಕೂಡ ಸಹಜವಲ್ಲವೋ ಏನೋ ಅನ್ನುವ ಕೆಟ್ಟ ಭಯ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇ ಇತ್ತು.

ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೆಂಡದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನ ಕಡಮೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಯುವಕನಿಗೆ ಎದುರಾಗಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಕುಡುಕರ ಹಿಂದೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಐದಾರು ಜನ, ಜೊತೆಗೆ ಅಕಾರ್ಡಿಯನ್ ವಾದ್ಯ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಹೆಂಗಸು ಕೂಡ ಎದ್ದು ಹೋಗಿದ್ದರು. ಅಂಗಡಿ ಶಾಂತವಾಗಿತ್ತು, ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕುಡಿದಿದ್ದಾನೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯಾರೋ ಕಸುಬುದಾರ ಬಿಯರ್ ಎದುರಿಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೂತಿದ್ದ. ಅವನ ಗೆಳೆಯ, ದಪ್ಪ ಮೈಯವನು, ಬಿಗಿಯಾದ ವೇಸ್ಟ್ಕೋಟು ತೊಟ್ಟಿದ್ದವನು, ಬಿಳಿಯ ಗಡ್ಡ ಇದ್ದವನು ಪೂರಾ ಕುಡಿದು, ತಲೆಗೇರಿ ಹಾಗೇ ಬೆಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದ. ಎಚ್ಚರವಾದಾಗ ಚಿಟಿಕೆ ಹಾಕಿ, ಕೈ ಎರಡೂ ಅಗಲ ಮಾಡಿ, ಅರ್ಧ ಮೇಲೆದ್ದು ಯಾವುದೋ ಹಾಡು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ:

ಹೆಂಡತೀನ ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡಿದಾ
ವರುಷಾ..ಪೂರಾ......ತೀ...ಮಾಡಿದಾ

ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಾದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ತಟ್ಟನೆ ಎದ್ದು

ಬೀದಿ ಮೇಲೆ ಹೀಗೇ ನಡೀತಿದ್ದಾ
ಗುರುತಿದ್ದ ಹುಡುಗೀನ ನೋಡತಿದ್ದಾ

ಅವನ ಖುಷಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವರು ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಹಾಡಿದಾಗೆಲ್ಲ ಅವನ ಜೊತೆಗಾರ ಕಸುಬುದಾರ ರೇಗಿ ಸಿಟ್ಟುಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವನತ್ತ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಒಬ್ಬ ಇದ್ದ. ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ರಿಟೈರಾದ ಗುಮಾಸ್ತನ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ. ಆಗ ಈಗ ಕುಡಿಕೆ ಎತ್ತಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನು ಕೂಡ ತಳಮಳದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಅನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಕೃತಿ : ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆ
ಮೂಲ : ಫೊದೋರ್‌ ದಾಸ್ತೋವ್ಸ್‌ಕಿ
ಅನುವಾದ : ಪ್ರೊ. ಓ. ಎಲ್‌. ನಾಗಭೂಷಣ ಸ್ವಾಮಿ
ಪುಟ : 580
ಅಭಿರುಚಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು

ಪ್ರೊ. ಓ. ಎಲ್‌. ನಾಗಭೂಷಣ ಸ್ವಾಮಿ

ಓ. ಎಲ್. ನಾಗಭೂಷಣ ಸ್ವಾಮಿಯವರು (22.09.1953) ಬೆಂಗಳೂರು ಸಮೀಪದ ಹೊಸಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಎಂಡಿಟಿಡಿಬಿ ಕಾಲೇಜು ಮೈಸೂರು, ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಕಾಲೇಜು ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕಾರಿಪುರ, ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು ಆನೇಕಲ್ ಮತ್ತು ಹಂಪಿಯ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರ ವಿಭಾಗದ ಉಪನ್ಯಾಸಕರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪರಿಭಾಷೆ, ಪ್ರಜ್ಞಾಪ್ರವಾಹ ತಂತ್ರ, ಹರಿಹರ, ಪುರಾಣ, ಭಾಷಾಂತರ, ನನ್ನ ಹಿಮಾಲಯ, ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ (ಸಂಪಾದನೆ), ಕನ್ನಡ ಶೈಲಿ ಕೈಪಿಡಿ, (ಇತರರೊಡನೆ) ಅಲ್ಲಮ ವಚನ ಸಂಗ್ರಹ, ತತ್ವಪದಗಳು (ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಂಕಲನ), ಇಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆ (ವಚನಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ವಿಮರ್ಶಾ ಲೇಖನಗಳು), ಏಕಾಂತ ಲೋಕಾಂತ (ಅಂಕಣ ಬರಹ) ಮತ್ತೆ ತೆರೆದ ಬಾಗಿಲು (ಕೆ.ಎಸ್. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ಅವರನ್ನು ಕುರಿತ ವಿಮರ್ಶಾ ಲೇಖನಗಳು) ಇವರ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳು.

ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರು (ಚೆಕಾವ್ ನಾಟಕದ ಅನುವಾದ) ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕವಿತೆ (ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಕವಿತೆಗಳ ಅನುವಾದ), ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಕಲೆ, ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಅನುದಿನ ಚಿಂತನ, ಪ್ರೀತಿಯೆಂದರೇನು (ಮೂಲ ಜೆ.ಕೆ), ಚೀನಾದ ನಾಗರಿಕತೆ, ಯುವ ಕವಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳು (ರೇನ‌ ಮಾರಿಯಾ ರಿಲೈ), ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ (ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್ ಕಾದಂಬರಿ) ಇವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು.

ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರರ ಚಕೋರಿ, ತುಕ್ರನ ಕನಸು, ಬೆಳಗೆರೆ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಯೇಗ್ದಾಗೆಲ್ಲಾ ಐತೆ, ಮನು ಬಳಿಗಾರ ಅವರ ಕಥೆಗಳು, ಜಿ. ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಇವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ :

Ꭴ

ಗೆದ್ದಲು

ನಡುರಾತ್ರಿ ಅಳುವ ಸದ್ದೊಂದು ದೂರದ ಬೀದಿಯೊಂದರಿಂದ ನಡೆದು ಬಂದು ಅವನ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ “ಡುಬಕ್” ಅಂತ ಏಕ್ದಂ ಧುಮುಕಿದಂತೆ ಆಯ್ತು. ಚಳಿಗಾಲದ ಬೀದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೈತುಂಬಾ ಒಣ ಎಲೆಗಳು ಉದುರಿಸಿಕೊಂಡು ನಡುಗುತ್ತಾ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಸಾಲಾಗಿ ಹೊರಟ ಕೆಂಪಿರುವೆಗಳ ಸಾಲೊಂದು, ತಮ್ಮ ಕಾಲುಗಳ ಭಾರಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಕುಸಿದು ಬೀಳಬಹುದು ಎಂಬಂತೆ ನಾಜೂಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಬೃಹತ್ ದೇಹದ, ಬಹು ಎತ್ತರದ ನೀಲಗಿರಿ ಮರವೊಂದರಲ್ಲಿ ದಟ್ಟ ಎಲೆಗಳು ಜೋತು ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಮುಖ ತೋರಿಸಲು ಸಹ ನಾಚುತ್ತಿದ್ದ ಜೇನು ಗೂಡೊಂದು ಎಲ್ಲೋ ಗಾಯಗೊಂಡಂತೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ರಕ್ತದ ತುಪ್ಪ ಸುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಜೇನು ನೋಣಗಳಿಲ್ಲದ ಖಾಲಿ ಜೇನು ಗೂಡು, ಅರೆ! ಈಗಷ್ಟೇ ಕಿವಿ ಸಮೀಪವೇ ಬಂದು ಗುಂಯ್ ಗುಡುತ್ತಿದ್ದ ಹುಳುಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಆವಿ ಆಗಿ ಹೋದವು?

ಒಮ್ಮಿಂದೊಮ್ಮೆಲೆ ಖಾಲಿ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅವಸರವು ಇಲ್ಲದೆ ನಿಂತಿರುವ “ಮೂಂಗುಸಿ” ಕಣ್ಣು ಮುಂದೆ ಬಂದು “ಠಣ್” ಎಂದು ಇವನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಹಾಗಾಯಿತು. ಆದರೂ ಅವನಿಗೆ ಎಚ್ಚರವಾಗಲಿಲ್ಲ! ಫ್ರಿಜ್ಜಿನೊಳಗಿಟ್ಟ ಗಟ್ಟಿ ಮೊಸರಂತೆ ಕತ್ತಲು ಅವನಿಗೆ ಅಲುಗಾಡದಂತೆ ಮೈತುಂಬಾ ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತು, ಮೈತುಂಬಾ ಹುಳ ಬಿದ್ದ ಕಜ್ಜಿ ನಾಯಿಯೊಂದು ಅವನ ಮನೆಯ ನಡು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹಾಯಾಗಿ ಮಲಗಿರುವಂತೆ ಕನಸಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ. ಹೀಗೆ ಹಲವು ಸಂಗತಿಗಳು ಒಂದರೊಳಗೊಂದು ಬೆರೆತು ಅವನ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಕಲೆತು, ಒಡೆದು, ಹೋಳಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ತಟ್ಟನೆ ಸತ್ತಂತೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಮೈಮೇಲಿನ ಕೌದಿ ಕಿತ್ತೆಸೆದು ಏಳಲು ನೋಡಿದ, ನೆಲದಾಳದ ಅದೃಶ್ಯ ಕೈಗಳು ಅವನ ಕೂದಲು ಜೋರಾಗಿ ಎಳೆದು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಯಾರದೋ ಓಟಕ್ಕೆ ಸತ್ತ ಕುದುರೆಯಾಗಿದ್ದ. ಕುಮ್ಯಾನ ಹಗಲು ರಾತ್ರಿಯ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಒದ್ದಾಟಕ್ಕೆ ಹಾಸಿಗೆಗಳೇ  ಹೈರಾಣ ಆಗಿ ಹೋಗಿದ್ದವು. ಗುಬ್ಬಿ ಒಂದು ಚಿಂವ್ ಚಿಂವ್ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಾ ಗದ್ದಲ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. ಮನೆಮಂದಿಯೆಲ್ಲ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದೆದ್ದು ಹಸಿ ನಸುಕಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಅಳುವಿಗೆ ಕಾರಣವೆನ್ನೆಂದು ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು. ಕುಮ್ಯಾ ಒಮ್ಮಿಂದೊಮ್ಮೆಲೆ ಮೈಮೇಲಿನ ಕೌದಿ ತೆಗೆದು ಧಡಕ್ಕನೆ ಎದ್ದ. ತನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ವಿಚಲಿತನಾಗಿ ನೋಡಿ, ಮತ್ತೆ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಕೂತ. ಅವನ ನೆತ್ತಿ ಮೇಲಿನ “ತಗಡದ” ಸಂದಿಯಿಂದ ಗುಬ್ಬಿಯೊಂದು ಒಣಹುಲ್ಲಿನ ಕಡ್ಡಿಗಳು ಇವನ ಮೇಲೆ ಎಸೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಸಂಬಂಧವೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ ತನ್ನೊಳಗೆ ತಾನೇ ಕಳೆದು ಹೋಗಿದ್ದ. ಹೀಗೆ ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಕೂತಿದ್ದನೋ ಏನೋ, ಅವನಿಗೆ ಎಚ್ಚರವಾದಾಗ, ಸೂರ್ಯ ಪಡಸಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪುಟಿದು ಒಳಕೋಣೆಗಳಿಗೆ ನುಗ್ಗಲು ಶುರುಮಾಡಿದ್ದ.

ಕುಮ್ಯಾ ತನ್ನ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ಮುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅದು ತನ್ನದೇ ಮುಖವೆಂದು ಖಾತ್ರಿಗೊಂಡ. ಅವನಿಗೆ ನಿದ್ದೆ ಇಲ್ಲದ ದಿನಗಳು ನೋಡಿ ಅಳಬೇಕನಿಸಿತು. ರಾತ್ರಿಯಾದರೆ ಸಾಕು ಅವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧವೇ ಇಲ್ಲದ ಚಿತ್ರ ವಿಚಿತ್ರ ಕನಸುಗಳು, ಘಟನೆಗಳು ಬಂದು ಅವನ ನಿದ್ದೆ ಕಿತ್ತು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳು ಅವನಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಸಹ ಏಳಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಕಥೆಯ ಪಾತ್ರಗಳು ಆರಾಮಾಗಿ ಅವನ ಹಣೆ ಮೇಲೆ ಕೂತು, ಒಂದೊಂದು ಘಟನೆಗಳು ಅವನೊಳಗೆ ತುರುಕಿ, ನಿದ್ದೆ ಕುಕ್ಕಿ ಕುಕ್ಕಿ ತಿಂದು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಇಂದೋ ನಾಳೆಯೋ ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕಿರುವ ಮಗನೊಬ್ಬ ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ದೆಗೆಡುವುದು ನೋಡಿ ಅವನ ತಾಯಿಯ ಕರುಳು ಚುರ್ ಅನ್ನುತ್ತದೆ. ಮನೆ ತುಂಬಾ  ಕಾಲಿಟ್ಟಲ್ಲಿ ಕೈ ಚಾಚಿದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳೇ ತುಂಬಿರುವಾಗ, ಮಗನಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ನೌಕರಿ ಸಿಗದಿರುವುದು ನೋಡಿದರೆ ಅವಳಿಗೆ ಸೋಜಿಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೆತ್ತಗಾಗಿ ಹೋಗಿರುವ ಅವನು, ಹಿರಿಯರಿಂದ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಅಳಿದುಳಿದ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕಾಳು ಬಿತ್ತಿ, ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ ಏನಾದರೂ ಬೆಳೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಇದೆಲ್ಲದರ ಮೇಲೆ ಅವನ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತ ಬದುಕಿಗೆ ಬರೆ ಇಟ್ಟಂತೆ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಯಾಕೋ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ಬೀಳುತ್ತಿವೆ. ಒಂದೆರಡು ಚೂರು ಆಳವಾಗಿಯೇ ಇವೆ.

ದೊಡ್ಡ ಷಹರಗಳ ಡಾಕ್ಟರಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತೋರಿಸಿದರು, ಎಷ್ಟೇ ದುಡ್ಡು ಸುರಿದರೂ ಮೊದ ಮೊದಲು ಕಮ್ಮಿ ಆದಂತೆ ಆಗಿ ಮತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ. ಈಗೀಗ ಅವುಗಳಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಸುರಿಯುವುದೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

ಕುಮ್ಯಾನ ಅಪ್ಪ ಸೂರಪ್ಪ ಮಾತ್ರ ಆಲದ ಮರದಂತೆ ತನ್ನಿಡೀ ಮನೆಗೆ ನೆರಳಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನ ಕೆಟ್ಟ ಗಾಳಿಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಗೋಡೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅರವತ್ತು ವರ್ಷ ದಾಟಿದ್ದರೂ ಚಿಗುರು ಮೀಸೆ ಹುಡುಗರ ನಾಚಿಕೆ, ಉತ್ಸಾಹ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಓಡಾಡುವ ಸೂರಪ್ಪನಿಗೆ ಜನ ಊರಲ್ಲಿ “ಗಟ್ಟಿ ಆಳು” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇದೆ ಪುಟ್ಟ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಮ್ಯಾನ ಅಜ್ಜಿ ಒಬ್ಬಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತೇ ಇಲ್ಲದಂತೆ, ಆ ಮನೆಯ ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬೆರೆತು ಹೋದವಳಂತೆ. ಹಣ್ಣು ಹಣ್ಣಾದ ಮುದುಕಿ. ಬಾಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಹಲ್ಲುಗಳು ಅವಳಿಗೆ ಮಾತಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲೆಂಬಂತೆ ಇವೆ. ಅವಳ ಕಿವಿಗಳೆರೆಡರ ಕೆಳಗಿನ ತೂತುಗಳು, ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜುಮುಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಸಾಕ್ಷಿ ಎಂಬಂತೆ ಹರಿದು ಹೋಗಿದ್ದವು. ಅವಳು ಕಾಲೂರಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಲು ಶುರುಮಾಡಿದ ಹೊತ್ತಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚಿದ ಕಿವಿಗಳು, ಇಲ್ಲಿವರೆಗೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಜುಮುಕಿ ತೊಟ್ಟಿರಬೇಕು, ಈಗ ಯಾವುದೇ ಆಭರಣ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಬರದಂತೆ ಕಿವಿ ಹರಿದು ಹೋಗಿರುವುದರಲ್ಲಿಯೇ ಅವಳು ಬದುಕಿನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದಿದ್ದಳು.

ಮನೆಯ ಒಳ ಕೋಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೂತಿರುತ್ತಿದ್ದ ಕುಮ್ಯಾನ ಅಜ್ಜಿ ಚಂದ್ರಮ್ಮ, ಇಂದೋ ನಾಳೆಯೋ ಕುಣಿ ಸೇರಲು ಸರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ ಕೂತಿರುತ್ತಿದ್ದಳು. ಸೂರಪ್ಪ ಮಾತ್ರ ಹೊಲದಿಂದ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ವಯಸ್ಸಾದ ತನ್ನವ್ವನಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾತಾಡಿಸುತ್ತ ಕೂರುತ್ತಿದ್ದ. ಚಳಿಗಾಲದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತೊಗರಿಕಾಯಿ, ಅವರೇಕಾಯಿ ಕುದಿಸಿ ಅವಳಿಗೆ ಸುಲಿದು ಕೊಡುತ್ತ ಮಾತಿಗೆ ಕೂರುತ್ತಿದ್ದ. ಅವಳ ಕೋಣೆಯೊಳಗೆ ಸದಾ ಕತ್ತಲು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಜ಼ೀರೋ ಬಲ್ಬವೊಂದು ಬೆಳಕು ಬಿಡಲೋ ಬೇಡವೋ ಎಂಬಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅವಳೆದುರು ಚಿಮಣಿಯೊಂದು ಹಚ್ಚಿಟ್ಟು ಸೂರಪ್ಪ ಮಾತಿಗೆ ಕೂರುತ್ತಿದ್ದ.

ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಾಯಂಕಾಲ ಹೊಲದಿಂದ ಬಂದವನೇ, ಮುದುಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತಿಗಿಳಿದ,“ನೋಡೆವ್ವ, ಈ ಹೊಲದಾಗ ಬೆವರು ಸುರದ, ನಡು ಬಗ್ಗಿಸಿ ದುಡಿಯೋ ಕಾಲ ಬಹಳ ದಿನ ಇನ ಮುಂದ ಇರಲ್ಲ ಅನಸ್ತದ” ಅಂದ.

“ನೋಡು ಸೂರಪ್ಪ, ಮನುಷ್ಯಗ ಮಣ್ಣಿನ ಮ್ಯಾಲ ನಂಬಿಕಿ ಇರೋದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಅದ.  ಹೊಟ್ಟಿಗಿ ಜ್ವಾಳ ಹಾಕೋ ಈ ಮಣ್ಣಿನಾಗೆ ನಾಳಿಗಿ ನಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗ್ತದ” ಅನ್ನುತಾ ಸುಮ್ಮನಾದಳು.

ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧವೇ ಇರದ ಅವಳ ಮಾತುಗಳು ಕೇಳಿ, ಅದರ ಒಳಾರ್ಥ ಹುಡುಕಲು ಸೂರಪ್ಪ ಹಿಡಿ ಬೆಳಕಿನ ಮುಂದೆ ಕರಗಿ ಹೋದವನಂತೆ ಸ್ತಬ್ಧನಾದ. ಅವನ ಉಸಿರು ಸಹ ನಿಧಾನಗೊಂಡಿತು. ಕಪ್ಪು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆವರು ಚಿಮ್ಮಿತು. ಸಣ್ಣಗೆ ಮಾತಿಗಿಳಿದರು.

ಸಂಜೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತೆವಳುತ್ತಾ ಸಾಗುವ ಮಾತುಗಳು, ಅವರಿಬ್ಬರ ಮಾತುಗಳು ರಾತ್ರಿ ಏರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸಣ್ಣಗೆ ಏರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಮಾತುಗಳೆಲ್ಲ ಸೂರಪ್ಪನ ಮಗ ಕುಮ್ಯಾನತ್ತಲೇ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಸೂರಪ್ಪ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಯಾರೋ ಭಾನಾಮತಿ ಮಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆಂದೇ ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದ. ಊರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಂತೂ ಅವನಿಗೆ ಇಲ್ಲ ಸಲ್ಲದ ಯೋಚನೆಗಳು ತಲೆಯಲ್ಲಿ ತುರುಕಿದರು. ತಮಗೆ ಆಗದವರ ವಿರುದ್ಧ ಸೂರಪ್ಪನಿಗೆ ಎತ್ತಿ ಕಟ್ಟಿ ಅವರೇ ಮಾಟ ಮಾಡಿಸಿರುವುದೆಂದು ಕಿವಿ ತುಂಬಿದರು. ಅವನ ಮೈಯಲ್ಲಿ ದೆವ್ವ ಹೊಕ್ಕಿರುವ ಕುರಿತು ಸಹ ಊರಲ್ಲಿ ಕಥೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಮನೆಯಾಚೆ ಯಾರ ಕಣ್ಣಿಗೂ ಬೀಳದ ಕುಮ್ಯಾ ಜನರ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಭರವಸೆ ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದ.

ಕುಮ್ಯಾನ ಅವ್ವ ಸಂಗವ್ವಳಂತೂ ಊರ ಹೊರಗಿನ ದುರ್ಗವ್ವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಮುಂದಿನ ದೇವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕುರಿ ಮಾಡಿಸುವುದಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು.

ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಗರದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು, ಓದಿ ಬಂದಿದ್ದ ಕುಮ್ಯಾ. ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಎಪ್ಪತ್ತರ ಮುದುಕನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ. ನಿನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ ತನ್ನ ಪುಟ್ಟ ನುಣುಪಾದ ಅಂಗಾಲಿನಿಂದ ಅಂಗಳದ ತುಂಬಾ ಆಡಿದ ಕೂಸೊಂದು ಬೆಳೆದು, ಯಾವುದೋ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿತ್ತು‌. ಅವನ ತುಸು ಬಾಗಿದ ಬೆನ್ನು, ಹಣೆ ಕೆಳಗಿನ ಅಳ ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ಎಲ್ಲೋ ಕಳೆದು ಹೋಗಿದಂತಿರುವ ಕಣ್ಣುಗಳು, ತುಸು ಹೊತ್ತು ಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತರೂ ಸಾಕು ಮೂಗಿನಿಂದ ಸಳ್ ಅಂತ ಜಾರಿ ಬೀಳುವ ಗಂಟು ಗಂಟಾದ ರಕ್ತ, ಸರಿಯಾಗಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಲಾರದೆ ತಿಂಗಳುಗಳೇ ಕಳೆದಿರಬೇಕು. ಜೀವಂತ ಶವ ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಅರ್ಥ ತುಂಬುವವನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಬದುಕಿಗೆ, ಬದಲಾವಣೆಯ ಮಹಾ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತು. ಸಾಕಷ್ಟು ಓದಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕುಮ್ಯಾನಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಉದ್ಯೋಗವೊಂದು ಸಿಗದಿರುವುದೇ ಅವನ ಹಾಳಾಗುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಅವನ ಕೆಲವು ಗೆಳೆಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ಕುಮ್ಯಾನಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ ಯಾಕೋ ಅವನು ಹೊರಳಿ ನೋಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ ಊರಲ್ಲಿ ಕೂತಿರುವುದು ನೋಡಿ ಆಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜನರ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಲಗಾಮು ಇಲ್ಲದಂತೆ ಆಗಿತ್ತು.

ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ದುಡಿಯಲು ಹೋಗಿದ್ದ ಕುಮ್ಯಾ ದಿಢೀರ್ ಅಂತ ಹೋಗಿದ್ದ ಒಂದೇ ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಮತ್ತೆ ಊರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಕೆಲವರು ಅವನಿಗೆ ನೌಕರಿಯಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆಂದು ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅವನ ಸುತ್ತ ನೂರೆಂಟು ಕಥೆಗಳು ಕಟ್ಟಿ ಹರಿಬಿಟ್ಟರು.

ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿರುವ ಕುಮ್ಯಾ ತನ್ನ ತಂದೆ ಸೂರಪ್ಪನಿಗಾಗಲಿ, ತಾಯಿ ಸಂಗವ್ವನಿಗಾಗಲಿ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ನಿಂತು ಮಾತಾಡಲು ಅವಕಾಶವೇ ಕೊಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಅಜ್ಜಿ ಚಂದ್ರಮ್ಮನ ಸುತ್ತವೇ ತನ್ನಿಡೀ ಬಾಲ್ಯ ಕಳೆದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅವಳಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾತಾಡಿಸದೆ ಎಷ್ಟೋ ದಿನಗಳೇ ಆಗಿವೆ.

ನಾಲ್ಕೈದು ಕೋಣೆಗಳಿರುವ ಹಳೇಕಾಲದ ಆ ಹಳ್ಳಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಪಡಸಾಲಿಯ ಎಡ ದಿಕ್ಕಿಗೊಂದು ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಯಿದೆ. ದಿನದ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ತಾಸು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅದು ಇದು ಮಾಡುತ್ತಾ ದಿನ ಕಳೆಯುವ ಕುಮ್ಯಾ. ಊರಿನ ಜನರಿಂದ ಸಂಪರ್ಕವೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅಜ್ಞಾತನಾಗುತ್ತ ಹೊರಟಿದ್ದ. ಆಗಾಗ ಸಂಗವ್ವ, “ಊಟ ಮಾಡೋ, ನಿದ್ದಿಗೆಡಬ್ಯಾಡೋ, ಹೆಚ್ಚಿಗಿ ತಲಿ ಖರಾಬ್ ಮಾಡ್ಕೋಬ್ಯಾಡ,” ಎಂಬಂತಹ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳು ಬಿಟ್ಟರೆ ಹೆಚ್ಚೂ ಹೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೂರಪ್ಪ ಕುಮ್ಯಾನಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಧೈರ್ಯ ಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. “ಮಗ ಯಾನ ಬೀ ಚಿಂತಿ ಮಾಡಬ್ಯಾಡ, ನಾ ಇದ್ದೀನಿ, ಎಲ್ಲಾ ನಾ ನೋಡಕೋತೀನಿ, ತಲಿ ಮ್ಯಾಲಿನ ವಜ್ಜಿ ಇಳಸ್ಕೋ” ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದ.

ಯಾರೂ ಸಹ ಕುಮ್ಯಾನ ಮೂಲ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನೆಂಬುವುದಾಗಲಿ, ಅವನೊಳಗೆ ಯಾವ ಗೆದ್ದಲುಗಳು ಏನು ಪುಡಿ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುವುದಾಗಲಿ ಬಿಡಿಸಿ ನೋಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದ ಕುಮ್ಯಾ ಒಂದಿಷ್ಟು ದಿನಗಳಿಂದ ಸಂಗವ್ವನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಸಂಗವ್ವ ಅವನ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಯಾಡಿಸುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಬರಚು ಕೈಗಳಿಂದ ಹಣೆ ತಿಕ್ಕಿ, ತಲೆ ಒತ್ತುತ್ತಾಳೆ. ಇದರಿಂದ ನಿರಾಳ ಆದಂತೆ ಅನಿಸಿ ತುಸು ಹೊತ್ತು ಮಲಗುವ ಕುಮ್ಯಾ. ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ದೆಯಿಂದ ಕಣ್ಣು ತೆಗೆದು ಕೆಟ್ಟ ಕನಸುಗಳ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ  ಸಿಲುಕಿ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. ಕುಮ್ಯಾ ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಎಚ್ಚರದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಾ ಕೂರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕತ್ತಲಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದರೆ ನಡುರಾತ್ರಿ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ದಾಸವಾಳ ಹೂವು ಮಗ್ಗಿಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹೂವಾಗುವುದು ಸಹ ನೋಡುವಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮನಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ.

ಅವನ ಕೋಣೆಯ ತುಂಬಾ ಬರೆದು ಬೀಸಾಕಿದ ರದ್ದಿಗಳು, ಟೇಬಲ್ಲಿನ ಕೆಳಗೆ ಹೆಗ್ಗಣವೊಂದು ಗುದ್ದು ಮಾಡಿ ಮಣ್ಣು ಉದುರಿಸಿ ಹಾಕಿತ್ತು. ಲ್ಯಾಂಪಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ನ ಪಾಕೆಟ್‌ಗಳು, ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ನೋಡಿರದ ಯಾವುದೋ ಶತಮಾನದ ಆ ಮಣ್ಣಿನ ಸಡಿಲವಾದ ಗೋಡೆಗಳು. ಯಾರಾದರೂ ಕೈತಾಕಿಸಿದರೆ ಬೀಳುತ್ತವೆಯೆನೋ ಎಂಬಂತೆ ಬಾಗಿದ್ದವಾದರೂ, ಹಲವು ಮಹಾಮಳೆಗಾಲಗಳೆಲ್ಲ ದಾಟಿ ಆ ಗೋಡೆಗಳು ನಿಂತಿದ್ದವು.

ಕುಮ್ಯಾನ ತಲೆಯಲ್ಲಿನ ಕೂದಲುಗಳೆಲ್ಲ ಉದುರಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೈಗಳೆರಡು ಕಟ್ಟಿಗೆಯಂತೆ ಸಣ್ಣಗೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಒಂದು ದಿನ ತನ್ನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಾ ಏನೋ ತಟ್ಟನೆ ಹೊಳೆದಂತೆ ಆಗಿ, ಆಯಿ ಚಂದ್ರಮ್ಮನ ಹತ್ತಿರ ಹೋದ.

ಒಂದೇ ಪುಟ್ಟ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅಪರೂಪವೆಂಬಂತೆ ಮಾತಿಗೆ ಬಂದು ಕೂತಿರುವ ಮೊಮ್ಮಗ ಕುಮ್ಯಾನ ತಲೆಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೇ ಕೈಯಾಡಿಸಿದಳು. ನಡು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯ, ಹೊರಗಡೆ ಬಿಸಿಲು ಕಿರ್ ಅನ್ನುತ್ತಿತ್ತು.

“ಯಾಕೋ ಮಗ ಉಂಡಿ ಇಲ್ಲ,” ಅಂತ ಕೇಳಿದಳು.

“ಆಗ್ಯಾದ ಆಯಿ. ನೀ ಹೊಟ್ಟಿ ತುಂಬಾ ಉಂಡಿ ಇಲ್ಲ?” ಅಂತ ಕೇಳಿದ.

ಅವನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಜೀವತನ ನೋಡಿದ ಚಂದ್ರಮ್ಮ ಏನೋ ಅರಿತುಕೊಂಡವಳಂತೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೇರಿಗೆ ಕೈಹಾಕುವ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತಿಗಿಳಿದರು.

“ಮಗ, ಏನೋ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕುಂತಿದಿ ನೀ, ಭಾಳ ದಿವಸ ವಿಷ ಬಿಡೋ ಹುಳ ಮೈದಾಗ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕುಂದರಬಾರದು. ಪೂರ್ತಿ ಮೈದಾಗಿನ ರಕ್ತ ಕುಡುದು, ಎಲುಬು ಕಡಿತವ,” ಅಂದಳು.

ಅವಳ ಮಾತಿನ ಆಳ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕುಮ್ಯಾ. ಮೈತುಂಬಾ ಗುಂಗಿ ಹುಳದಂತೆ ಗುಂಯಿಗುಡುತ್ತಿದ್ದ ನಿದ್ದೆ ಕಚ್ಚುವ  ಹುಳುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ನನಗೆ ಬೇಕಾದ ವೈದ್ಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವಾಗ ಊರು ಸುತ್ತಿ ಬಂದೆ ಎಂದು ಮರುಕ ಪಟ್ಟ. ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಬಿಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೊರಟ.

ಅವನ ನಿಸ್ತೇಜ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕಿಡಿ ಸಹ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಮಾತುಗಳು ಯಾವುದೋ ನಿತ್ರಾಣಗೊಂಡ ಗುಬ್ಬಿಯ ಬಾಯಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿ ಬೀಳುವ ಕಾಳುಗಳಂತೆ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಬೀಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದವು.

“ಆಯಿ, ಮನುಷ್ಯ ಅಂದ ಮ್ಯಾಲ ತಪ್ಪು ಒಪ್ಪು ಆಗ್ತಾ ಇರ್ತಾವ ಖರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮಿ ನಾವು ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೋ ತಪ್ಪೊಂದು ಯಾಕ ನಮ್ಮ ಮೈಮನಸು ಬಿಟ್ಟು ಇಳಿಯೋದಿಲ್ಲ?” ಅಂದ.

ಚಂದ್ರಮ್ಮ ಗಟ್ಟಿ ಮನಸಿನವಳಾದರು ಕುಮ್ಯಾ ಯಾವುದೋ ತಪ್ಪೊಂದು ಮಾಡಿ ಅದರ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುವುದು ಅವಳಿಗೆ ಖಾತ್ರಿಯಾಯಿತು. ಅವನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಅವಳಿಗೆ ಕಂಗೆಡಿಸಿತು‌. ಅವನ ಮುಂದಿನ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಹರಿದ ಕಿವಿಗಳ ಹರಿತ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.

“ಆಯಿ, ಮೂಲಿಮನಿ ಗಂಗಮ್ಮನ ಮಗಳು ಸಂಗೀತಾ ಇದ್ದಳಲ್ಲಾ?” ಎಂದು ಕುಮ್ಯಾ ಮುಂದೆ ಏನೋ ಹೇಳುವಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ ಅವನಿಗೆ ತಡೆದಳು.

“ಅದೆ ಯಾರದೋ ಸಂಗಟ ಓಡಿ ಹೋಗಿತ್ತಲ್ಲ ಅದೆ ಪೋರಿ ಇಲ್ಲ? ಆಮ್ಯಾಲ ಹೆಣ ಆಗಿ ಬಂತು ನೋಡು, ಪಾಪ!” ಅಂದಳು.

ಕುಮ್ಯಾ ಹೌದೆಂದು ತಲೆಯಾಡಿಸುತ್ತ. ಪೂರ್ತಿ ಕಥೆ ಹೇಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದ.

“ಆ ಪೋರಿಗಿ ಕೊನಿ ಟೈಂ ನೋಡಿ, ಮಾತಾಡಸಿದ್ದು ನಾನೇ. ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಹಿಂದ ನಾ ನಸುಕಿನಾಗ ಹೊಲಕ್ಕ ಹೋಗೊ ಟೈಮನಾಗ ಹಾದ್ಯಾಗ ಬಂದು ‘ಯಣ್ಣಾ ! ಏನರೇ ರೊಕ್ಕ ಇದ್ರೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡ್ರೀ,’ ಅಂತ ಕೇಳಿದಳು. ನಾ ಯಾನ ಬೀ ಕೊಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಕನಿಷ್ಠ ಯಾಕ ಬೇಕಾಗಿದಾವ ತಂಗಿ? ಅಂತ ಸಹ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ರೊಕ್ಕ ಕೊಡೊದು ಬಿಡು ಆಯಿ, ‘ಏನು ಸಮಸ್ಯೆ ಅದ ಯವ್ವಾ?’ ಅಂತ ತಿರುಗಿ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ ನಾ ಅಕಿಗಿ. ಹೊಲದಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ  ವಾಪಸ್ ಬರೋ ಟೈಮಿನಾಗ ಅಕಿಂದು ಹೆಣ ಬಾಬಣ್ಣನ ಬಾವಿದಾಗ ತೇಲ್ತಾ ಇತ್ತು…” ಅನ್ನುತ್ತಲೇ, ಇಷ್ಟು ದಿವಸ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯಾಗಿದ್ದ ಕಣ್ಣೀರು ಕರಗಿ ಉಕ್ಕುವಂತೆ ಬಿಕ್ಕಿ ಬಿಕ್ಕಿ ಅಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದ.

“ನಾ ಆವತ್ತು  ಕನಿಷ್ಠ ಆ ಹುಡುಗಿಗಿ ಮಾತಾಡಸಬೇಕಿತ್ತು. ನನ್ನ ದುನಿಯಾದೊಳಗ ನಾನೇ ಇದ್ದೆ. ನಾ ಎಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟಾವ ಇದ್ದಿನಿ ನೋಡು ಆಯಿ…” ಎನ್ನುತ್ತಾ ಗಳಗಳ ಅಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದ.

ಚಂದ್ರಮ್ಮ ಏನು ಹೇಳಬೇಕೆಂಬುವುದು ಸಹ ತಿಳಿಯದೆ ಗರಬಡಿದವರಂತೆ ಕೂತಿದ್ದಳು. ತುಸು ಹೊತ್ತು ಆದಮೇಲೆ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಂಡ ಅವಳು, ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ತೊಡೆ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅವನ ಹಣೆ ಮೇಲೆ ಕೈಯಾಡಿಸಿದಳು. ಅಲ್ಲೇ ಜಗುಲಿ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಊದಿನ ಕಡ್ಡಿಯ ಬೂದಿ ಪುಡಿ ಅವನ ಹಣೆಗೆ ಒರೆಸಿ, ಅವನ ಕಿವಿಗಳೆರೆಡು ಎಳೆದಳು. ಅವನ ಮುಂಗೈಯೊಳಗೆ ತನ್ನ ಒರಟು ಬೆರಳುಗಳು ಸೇರಿಸುತ್ತಾ, “ಪೋರಿ ಕನಸಿನಾಗ ಬಂದು ಕಾಡ್ತಾಳೇನು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು.

“ಇಲ್ಲ ಆಯಿ. ಆ ಪೋರಿ ಮುಖ ಕನಸಿನಾಗ ಬರೋದಿಲ್ಲ. ಒಣ ಜೇನು ನೋಣ ಕನಸಿನಾಗ ಬರ್ತಾವ. ಆ ಕನಸಿಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡಿದ್ರೆ ಸಾಕು ರಕ್ತ ತುಂಬಿದ ಜೇನು ಗೂಡು ಕಣ್ಣು ಮುಂದ ಬಂದು ಹೆದರಿಕೆ ಆಗ್ತದ,” ಅಂದ.

ಚಂದ್ರಮ್ಮ ಅವನ ಕಿವಿಯೊಳಗೆ ಈ ರಾತ್ರಿ ಎಲ್ಲರೂ ಮಲಗಿದ ಮೇಲೆ ರಾತ್ರಿ ಬಂದು ತನಗೆ ಎಬ್ಬಿಸೆಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಕುಮ್ಯಾನಿಗೆ ಇಡೀ ದಿನ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೂ ಚೂರು ಹಗುರಾಗಿದ್ದ. ಜೊತೆಗೆ, ನಡುರಾತ್ರಿ ಮುದುಕಿ ಏನು ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಭಯದಲ್ಲಿದ್ದ.

ಕತ್ತಲು ಅಂಗಳದ ತುಂಬಾ ತುಂಬಿ ಮನೆ ಒಳಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಇಡೀ ಭೂಮಂಡಲವೇ ತನ್ನ ಬಾಹುಗಳೊಳಗೆ ಹುದುಗಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಆ ರಾತ್ರಿ ದಟ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಸುತ್ತ ಮೌನ. ಮನೆ ಮಂದಿಯೆಲ್ಲ ಮಲಗಿರುವ ಸಮಯ. ಬರೀ ಉಸಿರಾಟಗಳ ಗದ್ದಲವಿತ್ತು. ಮುದುಕಿ ಹೊಸದಾದ ಕೆಂಪು ಇಳಕಲ್ ಸೀರೆಯೊಂದು ತೊಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆಚೆ ಬಂದಳು. ಕುಮ್ಯಾನಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಭಯವಾಯ್ತು. ಅವನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಮುದುಕಿ ಅಂಗಳ ದಾಟಿ ಕುಮ್ಯಾನಿಗೆ ಊರ ನಡುವಿನ ವಿಶಾಲ ಬಯಲಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಳು. ಅಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟ ಆಕಳು ಕರುವೊಂದು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲಾಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಯಿಗಳ ಗುಂಪು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮುಗಿಲಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಊರೊಳಗಿನ ಕೆಲವು ಹಂದಿಗಳು ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಸರು ತುಂಬಿದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕರ್ಕಶವಾಗಿ ಒದರುತ್ತ ಗದ್ದಲ ಎಬ್ಬಿಸಿದವು. ಇದರ ಮಧ್ಯೆ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಹುಳುಗಳು, ಎಲೆಗಳು ಏನೇನೋ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವು.

ಆ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಯಲು ಮೈದಾನದ ಮಧ್ಯದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಆಕಾಶದ ಕಡೆ ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಲು ಹೇಳಿದಳು. ಅವನೆಂದಿಗೂ ಇಂತಹದೊಂದು ರಾತ್ರಿ ನೋಡಿಯೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ ನೆತ್ತಿ ಮೇಲಿನ ಮುಗಿಲಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಹರಡಿಸಿದ, ರಾಶಿ ರಾಶಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು … ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ … ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಿಂಚು ಹೋಗುವ ವಿಮಾನಗಳು … ಮತ್ತೇನೋ … ಆಕಾಶದ ಮೌನ ಕುಲುಮೆಯ ಗದ್ದಲ ಗಮನಿಸಿದ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ “ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಹೋಲ್” ಕುರಿತು ಓದಿ ಚೂರು ಪಾರು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಅದೆಲ್ಲ ಒತ್ತಟ್ಟಿಗಿರಲಿ, ಈ ಮುದುಕಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೂ ನನಗೂ ಯಾವ ಸಂಬಂಧ ಬೆಸೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ? ಎಂದು ಯೋಚಿಸತೊಡಗಿದ.

ಅವಳು ಅವನ ಕೈ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, “ಈ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಯಾವತ್ತರೆ ಒಂದ ದಿನ ಸಾಯುತ್ತಾರೋ ಇಲ್ಲೋ ನನಗಂತೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಆದ್ರ ಮಗ ಈ ಚುಕ್ಕಿಗೋಳು ಸಾಯೋದಂತು ನಾ ನೋಡೀನಿ. ಎಷ್ಟು ಹುಟ್ಟತಾವ ಎಷ್ಟು ಸಾಯತಾವ, ಅವುಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಸರಕಿ ಅಂಬೋದೆ ಇಲ್ಲ ಅನಸ್ತದ. ನಾ ಹೇಳೋದು ಕೇಳು — ನಾ ನೀ ಆ ಮುಗಿಲ ಮ್ಯಾಗಿನಾಗಿಂದ ಚುಕ್ಕಿ ಇದ್ದಂಗ, ಸಾಯಬೇಕು ಮತ್ತ ಹುಟ್ಟಬೇಕು ಮತ್ತ ಮತ್ತ ಹುಟ್ಟಬೇಕು. ಸಾಯೋದಂದ್ರ ಜೀವ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗೊದಲ್ಲ ಮಗ. ಜೀವ ಇದ್ದಾಗೆ ಸತ್ತು ಹುಟ್ಟೋದು ಭಾಳ ಮುಖ್ಯ ಅದ!” ಅಂದಳು.

ಅವನೊಳಗೆ ಏನೋ ಒಂದು ಹೊಳೆದಂತೆ ಆಗಿ. ಮೈಮೇಲಿನ ಮಹಾ ಭಾರವೊಂದು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆ ಚೂರು ನಿರಾಳನಾಗುತ್ತಲಿದ್ದ.

ಮುದುಕಿ ಮರುಕ್ಷಣವೇ, “ಸತ್ತು ಹುಟ್ಟೊದಂದ್ರೆ ನಿಮಿಷದ ಕೆಲಸ ಅಲ್ಲ ಅದು. ಟೈಂ ಹಿಡೀತದ, ತ್ರಾಸ ಅನಸ್ತದ, ಎಲ್ಲಾ ಮೀರಬೇಕು ಅಂದಾಗಲೇ ಬದಕತಿ. ನಿನ್ನೊಳಗೆ ನೀ ಒಪ್ಪಕೋಬೇಕು, ‘ಆ ಹುಡುಗಿಗಿ ಖರೇ ಕೊಂದವ ಅಂದ್ರೆ ನೀನೆ!’ ಅಂತ. ನೀ ಒಪ್ಪೋದು ಬಿಡೋದರ ಮ್ಯಾಲ ನಿನ್ನ ಸಾವು, ಹುಟ್ಟು ನಿಂತಿರ್ತಾವ,” ಅಂದಳು.

ಅವನೊಳಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತ್ತಲು ಯಾರೋ ಸುರಿದ ಹಾಗಾಯ್ತು. ಅಲ್ಲಿ, ಆ ಕತ್ತಲೊಳಗಿನ ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಬಣ್ಣಗಳು ಸೋಸಿ ತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಆ ಕುಲುಮೆಯ ಮುಂದೆ ಹಲವಾರು ಜನ ಹಲವು ಬಣ್ಣಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆತ್ತಲೆಯಾಗಿ ಸರದಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ಬೆತ್ತಲಾಗುವುದೋ ಬೇಡವೋ ಎನ್ನುವ ಯೋಚನೆಯೊಳಗಿದ್ದರು.

ಕಪಿಲ ಪಿ. ಹುಮನಾಬಾದೆ

ಕಪಿಲ ಪಿ. ಹುಮನಾಬಾದೆ ಬೀದರನ ಅಲಿಯಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 1996 ಜನವರಿ 25ರಂದು ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಂದೆ ಪ್ರಭು, ತಾಯಿ ಬೇಬಾವತಿ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಚೊಚ್ಚಲ ಕೃತಿ ಗೌರವ ಧನಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಆದ ಇವರ ಹಾಣಾದಿ ಕಾದಂಬರಿಯು 2019 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುವ ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 2020 ರ ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟಿಮನಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಯುವ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಸಾಧಕ -2020 ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕಲಬುರ್ಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರ ಸಂಘದ ವರ್ಷದ ಸಪ್ನಾ ಯುವ ಲೇಖಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ದೊರೆತಿವೆ. ಬಣಮಿ ಇವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ

ದೃಶ್ಯ ೪

(ಕಾಡಿನ ದೃಶ್ಯ. ಕಿಣಿ, ಆಗೂ, ನಿತ್ತಿ, ಕಮೂ ಹಾಡುವ ಹಾಡು. ಒಂಬಾ ಎಂದಿನಂತೆ ಒಂದೇ ಕಡೆಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಡಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬೇರುಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಟಿ ಆಕಾರದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಮೊಸರು ಕಡೆದ ಹಾಗೆ ಕಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿಕುಳಿತು ಕಿರುಬದ ಚರ್ಮ ಸುಲಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಡುಗೆ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಎರರ್’ ಶಬ್ದ ನಾಟಕದ ಕತೆಗೆ ಪೂರಕ. ಅವು ತಪ್ಪುಗಳಲ್ಲ.)

ಮಾಣೆ ಪೆಂಥಾ ಇಲ್ಕಾ ಪೆಂಥಾ ಓನೋ ದೊಂ
ಇಚ್ಚೆ ಬೆಂಥಾ ಮಿಲ್ಲಾ ಜಂಥಾ ಗೊಂಗೇ ಸಂ

(ದೊಡ್ಡದಾಗಿ static ಸದ್ದಾಗುವುದು.)

ಇಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಹೋಗೋದು ಹೊತ್ತು
ಅತ್ತು ಆತು ಉತ್ತು ಕಿತ್ತು ತಿನ್ನೋದು ತುತ್ತು

ಮುಚ್ಚಿದ ಬುತ್ತಿ ತೆರೆದ ಕತ್ತಿ ಇರಲಿರಲಿ ಹಾಗೆ
ಸುತ್ತಿಟ್ಟ ಹಂಸ ಕಚ್ಚಿದ ಹುತ್ತ ಬಿದ್ದಿರಲಿ ಹೀಗೆ
ನಾವು ನೀವು ಹೆಳವರು ಕುರುಡರು ಬಿಡಿಸೋದು ಹ್ಯಾಗೆ
ಬಗೆದು ನೋಡು ಜಗವೇ ಅಲ್ಲಿತ್ತು ಒಡಲೊಳಗಣ ಬೇಗೆ

ಒತ್ತು ತೆತ್ತು ಸುತ್ತು ಬಿತ್ತು ಹೀಗೇ ಅಚ್ಚೊತ್ತು
ಗತ್ತು ಹೊತ್ತು ನಡೆಯೋದ್ಹ್ಯಾಂಗೆ ಇದುವೇ ಶರತ್ತು

ಅಪ್ಪನ ತಂಗಿ ನಿನ್ನಾ ತಾಯಿ, ಅವಳ ಗಂಡ ನಿನ್ನಾ ಅಣ್ಣ
ಅವನ ಮಗಳು ನನ್ನ ಪತ್ನಿ, ಪತ್ನಿಯ ಮಗನು ನಿನ್ನಾ ಸಖನು
ಸಖನಾ ಪ್ರೇಯಸಿ ನಮ್ಮಾ ಮಗಳು, ಮಗಳಾ ಅತ್ತೆಯು ನಮಗೂ ಅತ್ತೆ
ಅತ್ತೆಗೆ ಅಜ್ಜನು ನಮ್ಮಾ ಕುವರಾ, ಕುವರನ ಹೊಟ್ಟೇಲಿ ನಾನೂ ನೀನು

ಅತ್ತು ಆತು ಉತ್ತು ಕಿತ್ತು ತಿನ್ನೋದು ತುತ್ತು
ಇಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಹೋಗೋದು ಹೊತ್ತು

ಕಿಣಿ: ಓಯ್ ಮೂದೇವಿ, ಶೋಕಿ ಸಾಕು. ಬಂದಿಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡು.

ನಿತ್ತಿ: ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ಸಮಾಧಾನ ಇಲ್ಲಲ್ಲ ನಿನಗೆ.

ಕಿಣಿ: ಈಗೇನು ಬೇಕಾ ಒದೀಕಿ? ನಿನ್ನೆ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದೆ ಅಂತ್ಹೇಳಿ ಹತ್ತಿರ ಸೇರಿಸ್ಕೊಂಡಿದೀನಿ. ಮತ್ತೆ ತಂಟೆ ಶುರು ಮಾಡಿದ್ಯೋ ಬೀಳುತ್ತೆ ನಿನಗೆ.

ನಿತ್ತಿ: ಯಾಕಲೇ ಎರರ್ ಎರರ್... ಇಡೀ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂಟಿ ಕಿರುಬ ಅದು. ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಸಾಹಸ ಮಾಡಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದು ಗೊತ್ತಾ. ಆ ಕಮೂ ಹಿಂದೆಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಅಷ್ಟೇ. ಕಿರುಬ ಬರೋ ದಾರೀಲಿ ಸೆಣಬು ಕಟ್ಟಿ ಮುಕ್ಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಯಾರು ಅಂದ್ಕೊಂಡಿ?

ಕಮೂ: ಹೌದಪ್ಪಾ, ರಾಜ್ಕುಮಾರ ನೀನೇ ಹಿಡಿದಿದ್ದು. ಯಣ್ಣೋ... ಯಣ್ಣೋ ಕಾಲಿಗೆ ಬೀಳ್ತೀನಿ. ಈ ಕಿರುಬನ್ನೊಂದು ಹೊಡಕೊಂಡು ಹೋಗೋಣಣ್ಣೋ... ಒಂದು ತಪ್ಪಾಗೋಗಿದೆ, ಈ ಉಡುಗೊರೆನೊಂದು ತೊಗೊಂಡು ಹೋಗದಿದ್ರೆ ನಮ್ಮುಡುಗಿ ಹಾಸಿಗೆಗೆ ಸೇರಿಸಂಗಿಲ್ಲ...

ಆಗೂ: ಅಂತಂದು ಆಮೇಲೆ ಕಿರುಬ ಮುಂದಿರೋವಾಗ...

ಕಮೂ: ಅಣ್ಣೋ, ನನ್ನ ಕೈಲಾಗೋದಿಲ್ಲ... ನಾನು ಬಾಲ ಹಿಡಕೋತೀನಿ, ನೀನು ಕತ್ತು ಸೀಳು...

(ನಗುವರು.)

ನಿತ್ತಿ: ಈಗೇನು, ಸುಖಾಂತ್ಯ ಆಯ್ತು ಎರರ್ ಹೌದಿಲ್ಲೋ? ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಮಾತು ಯಾಕೀಗ.

ಆಗೂ: ಏನು ಸುಖಾಂತ್ಯಾನೋ. ಇಡೀ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದು ಇದೊಂದೇ ಕುರ್ಕ, ಇದನ್ನೂ ತಿಂದು ಮುಗಿಸಿದ್ರೆ, ನಾಳೆಗೇನು ಮಾಡೋದು!

ಕಿಣಿ: ಜೊತೆಗೆ ಈ ಹಾಳು ಚಳಿ. ಹೋದ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಳಿ ಹೋದಳು. ತರಬ ಹೋದ. ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಹೆಣ ಬೀಳೋದಿದೆಯೋ.

ನಿತ್ತಿ: ಒಳ್ಳೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಮಾತ್ಯಾಕೆ ಆಡ್ತೀ? ಹೋದವರು ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಜಾಗದಿಂದ ಎದ್ದು ಬಂದಾರು.

ಕಿಣಿ: ಒಳ್ಳೆ ಸಮಯ, ಕೆಟ್ಟ ಸಮಯ. ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ರೆ ಇದೇ ಆಯ್ತು ನಿಂದು ನಿತ್ತಿ. ಒಂದಾದರೂ ಅರ್ಥ ಇರೋದು ಮಾತಾಡಬೇಕು.

(ಹೋಗಿ ಕುರ್ಕದ ಮಾಂಸ ಹಸನುಗೊಳಿಸತೊಡಗುವಳು.)

ಆಗೂ: ಕಡೆಯ ಕುರ್ಕವನ್ನಂತೂ ಹೊಡೆದಾಯ್ತು. ಇನ್ನೇನು ಕೊಡತಾಳೆ ನಿಮ್ಮ ತಾಯಿ ಮರ ನೋಡುತೇನೆ ನಾನೂ.

ಕಮೂ: ನಂಬಿಕೆ ಮುಖ್ಯ.

ಆಗೂ: ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೇಲಿ ತತ್ವ ಹೊಟ್ಟೋದಿಲ್ಲ. ಎರರ್.

ಕಮೂ: ಆಹಾ, ಬಹಳ ಹೊಸ ಹೊಸ ಮಾತು ಬರ್ತಿದೆಯಲ್ಲ ಹೊರಗೆ. ಬೇಟೆಯ ಮಹಿಮೆ ಏನೋ.

ನಿತ್ತಿ: ನನ್ನ ಮಾತು ನಂಬೋದಿಲ್ಲ ಈ ಹೆಂಗಸರು. ನೀನೇ ಹೇಳು ಕಮೂ, ಚಂದಿರ ಕಗ್ಗತ್ತಲ ಧೂಪ ಹಾಸಿರೋವಾಗ, ಕಿವಿಯಿಟ್ಟು ಕೇಳಿದ್ರೆ ತಾಯಿ ಮರ ನಡೆದಾಡೋದು ಕೇಳಸ್ತದೆ.

ಕಮೂ: ನಡಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅವಳು, ಆ ಬೇರೆ ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿಡಿದು ಇಲ್ಲಿ ಒಗದು ಹೋಗತಾಳೆ. ಹಾಗೆಲ್ಲ ಹಸಿದುಕೊಂಡು ಸಾಯೋದಕ್ಕೆ ಬಿಡತಾಳೆ ಅಂತ ಮಾಡೀಯೇನು?

ಆಗೂ: ಕಲ್ಪನೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎರರ್.

ಕಮೂ: ಮತ್ತೇನು? ಹೊಟ್ಟೆ ಒಣಗಬಾರದು ಅಂತ ಎಷ್ಟೋ ದಿನಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಿ ತಿರಗ್ತಿದ್ದ ಈ ಮಿಕವನ್ನ ಹಿಡಿಸಿ ಕೊಟ್ಲು. ಬೇರುಗಳನ್ನ ಉಜ್ಜಿಉಜ್ಜೀನೇ ಹಣ್ಣಾದ ಈ ಒಂಬಾನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದಳು. ಆಗಾಗ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನ ಬೇಟೆಗೆ ಸಿಗೋವಷ್ಟೇ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟುಹೋದ್ಲು. ಚಳಿಗೆ ಇಡೀ ಕಾಡಿನ ಮರಗಳು ಉದುರಿದರೂ ಅದೋ ಆ ಎತ್ತರದ ಮರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯೋ ಮೈಮುಚ್ಚೋ ಎಲೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಉದುರದೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಡುಸಾಗತವೆ. ಚಳಿಗೆ ಕೌದಿ ಒದಗಿಸುತಾವೆ.

ನಿತ್ತಿ: ಎರಡು ಜೀವಗಳ ಅಪ್ಪುಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಕಾವನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡತಾಳೆ.

ಆಗೂ: ಆಹಾ... ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದೊಡ್ಡದೇ ಬರ‍್ತಿದೆ ಮಾತು. “ಅದು” ಇದೆ ಅಂದ ತಕ್ಷಣ ಕಲ್ಪನೇನೂ ದೊಡ್ಡದಾಗತದೇನು?

(ಹುಡುಗಿಯರಿಬ್ಬರೂ ನಗುವರು.)

ನಿತ್ತಿ: ಸತ್ಯ ಹೇಳಿದರೆ, ಇಂಥದೇ ನಿಮ್ದು.

ಆಗೂ: ಏನು ಸತ್ಯ? ಅಂಥ ನಿಮ್ಮ ತಾಯಿ ಆ ಕಾಡಂಚಿನ ಸರಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಯಾಕೆ ಸತ್ತು ಮಲಗಿಸತಿದ್ಲು? ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ನೀರವದಲ್ಲಿ ಕಿವಿಯಿಟ್ಟು ಕೇಳಿದರೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೇಳೋ ಆ ಹೆಜ್ಜೆಸಪ್ಪಳ ಏನು? ಅದು ತಾಯೀದು ಅಂತ ಹೇಳ್ತೀರಿ ನೀವು. ನನಗದು ಆಚೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಂತೆಯೇ ನಡೆದಾಡೋ ಜನರ ಸಪ್ಪಳದ ಹಾಗೆ ಕೇಳಸ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟು ಮಳೆ ಸುರಿದ ಹಾಗೆ ಕೇಳೋ ಆ ಸದ್ದೇನು? ಆಕಾಶದ ಅತೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬಿಳೇ ಹೂಸು ಬಿಡತಾ ತೇಲಿ ಹೋಗೋ ಆ ಹಕ್ಕಿಯೇನು? ಏನೇನೂ ಕುತೂಹಲ ಇಲ್ಲ ನಿಮಗೆ. ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ತಾಯಿ ಮರ ತಾಯಿ ಮರ ಅಂದ್ಕೊಂಡು...

ಕಮೂ: ನೀನು ಹೇಳಬೇಕಂತಿರೋದಾದ್ರೂ ಏನು?

ಆಗೂ: ಆ ಸರಿಗೆಯ ಆಚೆಗೆ ಏನಿದೆ ಹೇಳು.

ನಿತ್ತಿ: ನಮಗಿಂಥ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆ.

ಆಗೂ: ಆ ಗೋಡೆಯ ಆಚೆಗೆ?

ನಿತ್ತಿ: ಆ ಗೋಡೆಯ ಆಚೆಗೆ ಅಂದ್ರೆ? ಜಗತ್ತು ಅಲ್ಲೇ ಶುರುವಾಗೋದು. ಅಲ್ಲೇ ಮುಗಿಯೋದು. ಸೂರ್ಯ ಆ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಆ ಇನ್ನೊಂದು ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿ ಮುಳಗ್ತಾನೆ.

ಆಗೂ: ಅಷ್ಟೇನಾ?

ಕಮೂ:  ಮತ್ತೇನು?

ಆಗೂ: ಅಷ್ಟೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಹಸಿವಿಗೇನು ಅರ್ಥ? ಈ ನೋವಿಗೇನು ಅರ್ಥ? ನೆನಪಿಗೆ? ಕನಸಿಗೆ? ಏನೂ ಅರ್ಥ ಇಲ್ಲ ಅಂತೀರೇನು ಈ ಯಾವುದಕ್ಕೂ?

ಕಿಣಿ: ಹರಟೇನೇ ಹೊಡೀತಾ ಕೂತಿರತೀರೋ? ಇಲ್ಲಿ ಈ ಎಲುಬು ಎಳೆಯೋದಕ್ಕೆ ಬರ‍್ತಿಲ್ಲ.

(ನಿತ್ತಿ ಹೋಗಿ ಕಿರುಬದ ದೊಡ್ಡ ಎಲುಬೊಂದನ್ನು ಶಕ್ತಿ ಹಾಕಿ ಎಳೆಯುವನು. ಕಿಣಿ ಓಡಿ ಹೋಗಿ ಕಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳುವಳು. ಆಗೂ, ಕಮೂ, ನಿತ್ತಿ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಬರುವರು.)

ಆಗೂ: ಮುಂಜಾನೆಯಿಂದ ಮೂರನೆಯ ಬಾರಿ ಅಲ್ಲ ಇದು.

ಕಿಣಿ: ರಕ್ತದ ವಾಸನೆ ತಡೆಯೋಕಾಗಿಲ್ಲ.

ಆಗೂ: ಮೊದಲು ಅದನ್ನೇ ಘಮ ಘಮ ಅಂತಿದ್ದೆ.

ಕಿಣಿ: ಬಿಡು, ಕೆಲಸ ನೋಡೋಣ.

ಆಗೂ: ಹೌದೇನು ಕಿಣಿ?

ಕಿಣಿ: ಇರಬಹುದು ಅಂತ ಕಾಣತದೆ. ಇಲ್ಲಾ ನಿನ್ನೆ ಬಿದ್ದ ಹಳದೀ ಎಲೆಗಳನ್ನ ಅರೆದು ಕುಡಿದಿದ್ದೆವಲ್ಲ, ಅದು ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಆಗಲಿಲ್ಲೋ ಏನೋ.

ಆಗೂ: ಅದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ ನನಗೂ ವಾಂತಿಯಾಗಬೇಕಿತ್ತಲ್ಲ.

ಕಿಣಿ: ಅಂದರೆ ಅದೇ ಅಂತೀಯೇನು?

ಆಗೂ: ಹಂಗೇ ಕಾಣತದೆ.

ಕಿಣಿ: ಈಗಲೇ ಹೇಳೋದು ಬೇಡ. ಗೊತ್ತಾದರೆ ಬೊಬ್ಬೆ ಜೋರಾಗತದೆ. ಇರೋರಿಗೇ ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲ. ಹೊಸಬರಿಗೆ ಏನು ತಿನ್ನಿಸೋಣ. ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎರರ್.

ಆಗೂ: ಬಿಡು. ಇನ್ನೂ ಸಮಯ ಇದೆ.

ಕಿಣಿ: ಅಷ್ಟೇ.

ಕಮೂ: ಕಿಣೀ, ಹುಶಾರಿದ್ದೀ ಹೌದಿಲ್ಲೋ. ತಾಯಿಮರದ ತೊಗಟೇನ ತೇಯ್ದು ನೇರಳೆ ಎಲೆಗಳ ಜೊತೆ ತಿಂದರೆ ಕಡಿಮೆ ಆಗತದೆ. ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹುಣ್ಣಾಗದೋ ಏನೋ.

ನಿತ್ತಿ: ನಾನು ತೊಗಟೆ ತರಲಿಕ್ಕೆ ಹೋಗತೇನೆ.

ಕಮೂ: ನಾನು ನೇರಳೆ ಮರಕ್ಕೆ ಹೋಗತೇನೆ. ಬಂದು ನಾನೇ ಚರ್ಮ ಸುಲಿದು ಕೊಡತೇನೆ. ಹೋಗಿ ಮಲಗಿರು ಕಿಣಿ. ಆಗೂ, ನೀನೂ ಅಷ್ಟೇ. ಪುರಾಣ ಒದರಿ ಅವಳ ನಿದ್ದೆಗೆಡಿಸಬೇಡ.

(ನಿತ್ತಿ ಹೊರಟವನು ಮರಳಿ ಕಿಣಿಯ ಕೆನ್ನೆಗೆ ಮುತ್ತಿಡುತ್ತಾನೆ.)

ನಿತ್ತಿ: ಹುಶಾರು... ಚಿನ್ನಾ...

(ನಿತ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಮೂ ನಿರ್ಗಮಿಸುವರು.)

ಕಿಣಿ: ಚಿನ್ನಾ!? ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ.

ಆಗೂ: ಕಿಣಿ, ಯಾವಾಗ ಹೇಳ್ತೀ ಅವರಿಗೆ?

ಕಿಣಿ: ಹೇಳೋದಕ್ಕೇ ಭಯ.

ಆಗೂ: ಹುಚ್ಚಿ ಹೇಳದಿದ್ದರೆ ಗೊತ್ತಾಗೋದಿಲ್ಲೇನು?

ಕಿಣಿ: ಗೊತ್ತಾದಾಗ ಆಗಲಿ. ನೀನೇನೇ ಹೇಳು. ಈ ಸಲ ನಾನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಳು.

ಆಗೂ: ನಾನೂ ಜೊತೆ ಕೊಡ್ತೀನಿ ನಿಂಗೆ. ಐದು ಜನ ಇದೀವಿ. ಆರನೇದರ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆಯೋದು ಅಷ್ಟೊಂದು ಕಷ್ಟ ಏನು?

ಕಿಣಿ: ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳೋದು ಅಂಥ ದೊಡ್ಡ ವಿಷಯ ಯಾಕಾಗಬೇಕು? ನಮ್ಮ ಮಗು ನಾವು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳೋದಕ್ಕಾಗೋದಿಲ್ಲೇನು?

ಆಗೂ: ಇವರು ಹೆಣೆಯೋ ಸುಳ್ಳುಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಕಾಲು ಆಡಿಸೋದಷ್ಟೇ ಸತ್ಯ ನುಡಿಯೋದು ಅನ್ನಿಸಿ ಬಿಡತದೆ. ಈ ಸಲ ಬರಲಿ ಮಗೂನ ಕಸಿಯೋಕೆ, ಅವರಿಬ್ಬರ ಚರ್ಮ ಸುಲಿದು ಬಿಡ್ತೀನಿ. ಎರರ್ ಎರರ್‌ಗಳು.

ಕಿಣಿ: ಅಷ್ಟೇ.

ಆಗೂ: ಕಿಣಿ, ಆ ಹಾಡು ನೆನಪದೆ ಏನು ನಿನಗೆ?

ಕಿಣಿ: ಯಾವುದು ಹೇಳು?

ಆಗೂ: ಅದೇ ಆಗ, ಇಬ್ಬರೂ ಬಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಗಳನ್ನ ಹೊತ್ತು ಇದೇ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂತು ಹೊಸೆದಿದ್ದೆವಲ್ಲ.

ಕಿಣಿ: ನೆನಪಿಲ್ಲದೇ ಏನು. ಈ ಒಂಬಾ, ಈತನೂ ಇಲ್ಲೇ ಹೀಗೇ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಅಲ್ಲ ಆಗ?

ಆಗೂ: ಬೆಂಕಿಯ ರುಚಿ ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಇನ್ನೂ ನಾವು.

ಕಿಣಿ: ಆದರೂ ಉರೀತಿತ್ತು. ಆಸೆ, ಸಂಭ್ರಮ, ಕನಸು.

ಆಗೂ: ಬಿಡು, ಮತ್ತೆ ಉರೀತದೆ. ನಂಚೋದಕ್ಕೆ ಬಿಡೋದು ಬೇಡ.

ಕಿಣಿ: ಟಕ್ಕಟಕಟಕ ಟಕ್ಕಟಕಟಕ, ಒಂಬಾ, ನೆನಪದೆ ಏನು ಆ ರಾಗ?

(ಒಂಬಾ ಹೌದು ಎನ್ನುವ ಹಾಗೆ ಇಶಾರೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಬೆಂಕಿ ಮಾಡುವ ಯಂತ್ರವನ್ನೇ ಈ ಹಾಡಿನ ರಾಗಕ್ಕೆ ತಾಳೆ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ.

ಹಾಡು.)

ಕೊಂಬೆಗಳಾ ಮಡಿಲಲಿ ಬೀಳಲೇ ಬೇಡ- ಚಂದಿರ
ಸಿಂಬೆದ್ದ ಕಡಲಲಿ ಮುಳುಗಲು ಕಂಡಿತು- ಅಂಬರ
ನೀನು ಬರುವಾ ತನಕ- ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬೆ
ಬಂದಾ ಮೇಲೆ- ನಿಂತಿಲ್ಲ ಕಾಂಬೆ
ನಿಂತ ತರುವಾಯ- ನಂಬೋದು ಹ್ಯಾಂಗೆ
ನಂಬಿದೊಡೆ ನೀ ಮಾಯ- ಹಿಡಿಯೋದು ಹ್ಯಾಗಯ್ಯ

ಕೊಂಬೆಗಳಾ ಮಡಿಲಲಿ ಬೀಳಲೇ ಬೇಡ- ಚಂದಿರ
ಸಿಂಬೆದ್ದ ಕಡಲಲಿ ಮುಳುಗಲು ಕಂಡಿತು- ಅಂಬರ

ಹಡೆಯೋನು ನೀನೇ- ನೀನೇ ಚಂದ್ರಯ್ಯ
ಹುಟ್ಟೋನು ನೀನೇ- ನೀನೇ ಕಂದಯ್ಯ
ಬೆನ್ನಿಗೂ ನೀನೇ- ಎತ್ತೀ ಮುದ್ದಿಸುತ
ಮಡಿಲಲ್ಲೂ ನೀನೇ- ನಮ್ನೇ ಆಡಿಸುತ

ಹಿಡಿಹಿಡಿದು ಬಿಡಬೇಡ ಬಡಿಬಡಿದು ಒಗಿಬೇಡ- ಚಂದಿರ
ಗಡಗಡನೆ ನಡುಗಿಸುತ ಕಾಣಿಸಲೇ ಬೇಡಯ್ಯ- ಅಂಬರ.

(ಹಾಡು ಮುಗಿಯುತ್ತಲೇ ಒಂಬಾನ ಯಂತ್ರದಿಂದ ಚರಕ್ಕನೆ ಹೊಗೆ ಏಳತೊಡಗುವುದು. ಮೂವರೂ ಆ ಹೊಗೆಯನ್ನು ದೀಪದಂತೆ ಅಂಗೈಗಳಿಂದ ಜೋಪಾನ ಮಾಡುವರು. ಮೆಲ್ಲಗೆ ಹೊಗೆಯ ಮೇಲೆ ತರಗೆಲೆ ಹಾಕುವರು. ಮೂವರ ಮೊಗದಲ್ಲೂ ಸಂಭ್ರಮ. ಬೆಂಕಿ ಮೆಲ್ಲಗೆ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗುವುದು.)

ಕೃತಿ : ಸಂಜೀವಿನಿ ಸ್ಟೋರ್ಸ್‌ (ಮೂರು ನಾಟಕಗಳು)
ಲೇಖಕರು : ಕಾವ್ಯಾ ಕಡಮೆ
ಪುಟ : ೧೨೦
ಬೆಲೆ : ರೂ ೧೩೦
ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ : ಸಿ.ಪಿ. ಮದನ್
ಪ್ರಕಾಶನ : ಕಾನ್ಕೇವ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ಅಂಡ್ ಪಬ್ಲಿ‌ಷರ್

ಕಾವ್ಯಾ ಕಡಮೆ

ಕಾವ್ಯಾ ಕಡಮೆ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಡಮೆಯವರು. ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಜನನ. ಬಿಎಸ್ಸಿ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿವಿಯಿಂದ ಆರು ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಎಂ.ಎ ಪದವಿ. ೨೦೧೩ರಿಂದ ಅಮೆರಿಕಾದ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸ. ಧ್ಯಾನಕೆ ತಾರೀಖಿನ ಹಂಗಿಲ್ಲ, ಜೀನ್ಸ್ ತೊಟ್ಟ ದೇವರು ಪ್ರಕಟಿತ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು. ಮಾಕೋನ ಏಕಾಂತ, ತೊಟ್ಟು ಕ್ರಾಂತಿ ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು. ಪುನರಪಿ ಕಾದಂಬರಿ. ಆಟದೊಳಗಾಟ ಮತ್ತು ಡೋರ್ ನಂಬರ್ ಎಂಟು ಹಾಗೂ ಸಂಜೀವಿನಿ ಸ್ಟೋರ್ಸ್ ನಾಟಕ ಸಂಕಲನಗಳು. ದೂರ ದೇಶವೆಂಬ ಪಕ್ಕದ ಮನೆ ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನ.

ಇವರ ಪದ್ಯ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಯುವ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಟೋಟೋ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಕಾವ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ದಿನಕರ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಗದ್ಯ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಛಂದ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ, ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ ಕಥಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬೇಂದ್ರೆ ಗ್ರಂಥ ಬಹುಮಾನ, ರತ್ನಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಗ್ರಂಥ ಬಹುಮಾನ, ಡಾ ಎಚ್ ಶಾಂತಾರಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವೀಣಾ ಶಾಂತೇಶ್ವರ ಯುವ ಕತೆಗಾರ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಿಯರ ಸಂಘದ ದತ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ನಾಟಕ ಬಹುಮಾನ ಸಂದಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ…

ಪ್ಲೇನ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗ್ತಾ ಇತ್ತು. ಸೀಟ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಕಿಟಕಿಯಿಂದಾಚೆ ಕಾತರದಿಂದ ನೋಡಿದೆ. ಒಂಥರಾ ಕಳವಳ, ಉತ್ಸಾಹ ಎಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೂಡ್ಕೊಂಡು ಬಂತು. ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು ನನಿಗೆ ಅರವತ್ತರ ಸಂಭ್ರಮ, ಲಂಡನ್ ಸ್ನೇಹಿತರೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾರ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ರು. ಊರಿಗೆ ಹೊರಟಿರೋ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳ್ತಾ ಅವಾಗಲೂ ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣು ತೇವ ಆಗಿತ್ತು. ವಯಸ್ಸೆಷ್ಟೇ ಆದರೂ, ನಮ್ಮೂರು, ನಮ್ಮ ಜನ, ನಮ್ಮ ಭಾಷೆ ಅನ್ನೋದು ಬಂದಾಗ ನಾವೆಲ್ಲಾ ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳಾಗಿಬಿಡ್ತೀವೇನೋ. ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ, ಮತ್ತೆ ಈ ಊರಿನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಲ್ಲ ಅನ್ನೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದೆ! ಆವಾಗಲೂ ಫ್ಲೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಿಟಕಿ ಸೀಟ್ನಲ್ಲೇ ಕೂತಿದ್ದೆ, ಆವಾಗಲೂ ಒಂಥರಾ ಕಳವಳ ಇತ್ತು. ಹೊಸ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಳ್ಕೊಳ್ಳೋದಕ್ಕೆ ಹೋಗ್ತಾ ಇದ್ದೆ. ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಲಾನೂ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದಿರ್ಲಿಲ್ಲಾ ಆದರೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ನನ್ನನ್ನ ಯಾವತ್ತೂ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗೇ ಇರ್ಲಿಲ್ಲಾ! ಬೇರೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಬೇರೆಯವನಾಗೇ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಇವಾಗ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬರ್ಲೇಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಂತೋಷ ಇಲ್ಲದಿದ್ರೂ ಪರ್ವಾಗಿಲ್ಲಾ, ಆದ್ರೆ ಆತಂಕ ಯಾಕಾಗ್ತಾ ಇದೆ ಅನ್ನೋದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚನೆ ಶುರುವಾಯ್ತು!

ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಟ್ಟೆ ಪಟಪಟ ಅಂತ ರೆಕ್ಕೆ ಬಡೀತಾ ಇತ್ತು. ಮೈಯೆಲ್ಲಾ ಬೆಚ್ಚಗಾಗಿತ್ತು. ವಿಮಾನ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಗ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ, ಈ ನೆಲದ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಗೇನೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಆದರೆ ನನ್ನೊಳಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ಏನೋ ಒಂದು ಮಿಂಚಿ ಹೋಯ್ತು. ದೀರ್ಘವಾದ ಉಸಿರು ಬಿಟ್ಟು, ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಎದ್ದೆ. ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಲಗೇಜ್ ಎಲ್ಲಾ ಇಳಿಸಿಕೊಂಡು ನಡ್ಕೊಂಡು ಆಚೆ ಬಂದೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲೇನೋ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸ್ತಾ ಇತ್ತು. ಬಹಳ ಕಾತರ, ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ನಡ್ಕೊಂಡು ಬರ್ತಿದ್ದೆ. ಇದ್ದಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಯಾಕೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲಾ ಖಿನ್ನತೆ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋದಕ್ಕೆ ಶುರುವಾಯ್ತು. ನನಗೇನೋ ಇದೊಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ನನ್ನ ಈ ಭಾವನೆಗಳನ್ನಾ ಹಂಚ್ಕೊಳ್ಳೋದಕ್ಕೂ ಯಾರಿಲ್ಲವಲ್ಲಾ ಅಂತಾ ಬೇಸರವಾಯ್ತು. ಭಾರವಾದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಕೊಂಡು ಲಗೇಜ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಕಡೆಗೆ ಬಂದು, ತಂತಮ್ಮ ಲಗೇಜ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಾಯ್ತಿರೋ ಎಲ್ಲರನ್ನಾ ನೋಡ್ತಾ ನಿಂತೆ. ನನ್ನ ಬ್ಯಾಗ್ ತೇಲ್ಕೊಂಡು ಬಂತು. ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅದನ್ನಾ ಎಳ್ಕೊಂಡು ಆಚೆ ಬಂದೆ. ನಾನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಾನೇ ಇಲ್ಲವೇನೋ ಅನ್ನೋಹಾಗಿತ್ತು ಈ ಏರ್ಪೋರ್ಟು. ಆಚೆ ಫಿಲ್ಟರ್ ಕಾಫಿಯ ಘಮ ಗಾಳಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಅಪರಿಚಿತ ಮುಖಗಳು. ದೂರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ್ ರಾವ್ ಅನ್ನೋ ಪರಿಚಯದ ಹೆಸರಿನ ಬೋರ್ಡ್ ಕಾಣಿಸ್ತು, ಅದನ್ನಾ ಹಿಡ್ಕೊಂಡಿದ್ದವನು ಅಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ರೂ, ನನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಬೋರ್ಡ್ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಅನ್ನೋ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆಪ್ತ ಅನ್ನಿಸಿಬಿಟ್ಟ! ವೇವ್ ಮಾಡಿ ಅವನತ್ತ ನಡೆದು ಲಗೇಜ್ ಎಲ್ಲಾ ಅವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕೂತೆ.

ಕಿಟಕಿ ತೆಗೆದು ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗಾಳಿಯನ್ನ ನನ್ನೊಳಕ್ಕೆ ತುಂಬಿಸ್ಕೋತಾ ಕೂತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ನನ್ನನ್ನಾ, ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರನ್ನಾ ಅವಾಕ್ಕಾಗಿ ನೋಡ್ತಾ ಪಯಣ ಮುಂದುವರೀತು, ನಾನೂ, ಈ ಊರೂ ಒಂದೇ ಅನ್ನಿಸ್ತಾ ಹೋಯ್ತು. ತಾನು ಬೇರೆ ಏನೋ ಆಗೋದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಬೇರೆ ಆಗಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಒಡ್ಡು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಂದರವಾಗಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹಳೇದೇ ಆಗಿ ಉಳಿದು, ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊಸತಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ ಒಟ್ನಲ್ಲಿ ಏನೋ ಒಂದಾಗಿ ಉಳಿದ್ವಿ ನಾವಿಬ್ರೂ. ಟ್ರಾಫಿಕ್ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗ್ತಾ ಇತ್ತು, ಆಕಾಶದತ್ತ ನೋಡಿದೆ, ಮೋಡಗಳ ಚಿತ್ತಾರ ಎಲ್ಲಾಕಡೆ ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಸಣ್ಣ ಹುಡುಗ ಆಗಿದ್ದಾಗ, ಬಸವನಗುಡಿಯ ನಮ್ಮ ಮನೆ ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕೂತು ಘಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಮೋಡಗಳನ್ನಾ ನೋಡ್ತಾ ಇದ್ದುಬಿಡ್ತಿದ್ದೆ. ಅದೇ ಮನೆಯನ್ನಾ ಮಾರೋದಕ್ಕೆ ಈಗ, ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಾದಮೇಲೆ ವಾಪಾಸ್ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ನಾನು. ನಮ್ಮ ಮನೆ! ನಾನು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಮನೆ, ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಮನೆ, ಆಟ ಆಡಿದ ಮನೆ, ಕೋಪ ಮಾಡ್ಕೊಂಡೋ, ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಉಸಿರು ಕಟ್ಟೋ ಹಾಗೆ ಆತ್ಕೊಂಡು ಕೂತುಕೊಂಡಿರ್ತಿದ್ದ ಮನೆ. ಬೇಳೀತಾ ಬೆಳೀತಾ, ನಾನು ನಾನೇ ಆಗಿರೋದಕ್ಕಾಗದೆ ಉಸಿರು ಕಟ್ಟಿದ ಹಾಗಾಗಿ, ನಾನೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಮನೆ. ನನ್ನ ಮನೆ.

ಅಪ್ಪಾ ಅಮ್ಮಾ ತೀರ್ಕೊಂಡು ಎಂಟು ವರ್ಷ ಆಯ್ತು. ತಿರುಪತಿಗೆ ಹೋಗ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ ಕಾರ್ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತೀರ್ಕೊಂಡಿದ್ರು ಇಬ್ರೂ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೆನಡಾಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ, ನನಗೆ ಸುದ್ದಿ ಮುಟ್ಟೋವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮುಗಿದಾಗಿತ್ತು. ಅವರೇ ಇಲ್ಲದಮೇಲೆ, ನನಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿರೋ ಯಾವುದ್ಯಾವುದೋ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ನೆಪ ಮಾಡ್ಕೊಂಡು ಯಾಕೆ ಹೋಗಬೇಕು ಅಂತಾ ಬರ್ಲೇ ಇಲ್ಲಾ ನಾನು! ಅಪ್ಪಾ ಅಮ್ಮಾ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತು ಬಿಟ್ಟವರು, ಕಡೆಗೂ ಹಾಗೇ ಮಾತಾಡದೇ ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ರು. ಮಾತು ಕಲಿಸಿದ ಅಪ್ಪಾ ಅಮ್ಮಾನೇ ಮಾತು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡ್ತಾರಲ್ಲಾ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಅನ್ನೋದು ಎಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರ ಅಲ್ಲವಾ? ಅಪ್ಪಾ ಅಮ್ಮಾ ಹೋದಮೇಲೆ ನಮ್ಮ ಬಸವನಗುಡಿ ಮನೇನೆಲ್ಲಾ ಶ್ರೀಪತಿ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ನೋಡ್ಕೊಳ್ತಾ ಇದ್ರು. ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವ್ರ ತೀರ್ಕೊಂಡ ಮೇಲೆ, ಅವರ ಮಗಳು ಕುಮುದಾ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ, “ಇವಾಗಲಾದ್ರೂ ಬಂದು ಎಲ್ಲಾ ಸೆಟಲ್ ಮಾಡಿ ಹೋಗು, ನೀನು ಹೇಗೂ ಅಲ್ಲೇ ಸೆಟಲ್ ಆಗಿದ್ಯಾ, ವಾಪಸ್ ಬರೋ ಪ್ಲ್ಯಾನ್‌ ಇಲ್ಲಾ ಅಂದ್ರೆ ಮನೆ ಸೇಲ್ ಮಾಡು, ನನಗೆ ಒಬ್ಬಳಿಗೆ ಇದೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಕಾಗಲ್ಲಾ!” ಅಂದಿದ್ದು. ರಕ್ತ ಹಂಚಿ, ಎದೆ ಹಾಲು ಕುಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದ್ದ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮಾ ಹೋದಾಗ ಬರೋಕಾಗಿರ್ಲಿಲ್ಲಾ, ಇವಾಗ, ಕಲ್ಲು ಮಣ್ಣಿನ ಮನೆಗಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬರೋಹಾಗಾಯ್ತಲ್ಲಾ ಅನ್ನೋದು ತುಂಬಾ ಚುಚ್ಚತಾ ಹೋಯ್ತು. ಕಣ್ಣು ಮೋಡ ತುಂಬಿ ಹನಿಯಾಯ್ತು. ಹೋಟೆಲ್ ಸೇರೋವರೆಗೂ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಾ ಅತ್ತೆ. ನಮ್ಮೂರಲ್ಲಿ ಅಳೋ ಹಾಗೆ, ಬೇರೆ ಕಡೆ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಅಳೋದಕ್ಕಾಗತ್ತಾ?

ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆಟಲ್ ಆಗಿ, ಏನೋ ತಿಂದು, ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾಗೇ ಕಾಲು ನೀಡ್ಕೊಂಡು ಕೂತಿದ್ದೆ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಕುಮುದಾ ಬರ್ತೀನಿ ಅಂತ ಮೆಸೇಜ್ ಮಾಡಿದರು. ರೆಡಿಯಾಗಿ ಕಾಯ್ತಾ ಇದ್ದೆ, ಬೆಲ್ ಶಬ್ದ ಆಯ್ತು, ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆದೆ. ಕುಮುದಾ ನಿಂತಿದ್ದಳು! ಅರ್ಜೂ, ಅಂತಾ ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಅವಳು ಕರೆದಾಗ, ಇಷ್ಟು ದಿನ ನನ್ನೊಳಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೇ ಅಡಗಿ ಕೂತಿದ್ದ ಅನಾಥ ಭಾವ, ಇದ್ದಕಿದ್ದಹಾಗೆ ನರನಾಡಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಿತ್ತೊಗೆದು ಆಚೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಅ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಆರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನ ಪುಟ್ಟ ಅರ್ಜೂ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದಿದ್ದ. ಒಣಗಿದ್ದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಹರಿಯೋ ಝರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡೋ ಅರ್ಜೂ, ಏನೆಲ್ಲಾ ಆಗಿ ಹೋಯ್ತಲ್ಲವೇನೋ ಅಂತಾ ಹೇಳಿ ನನ್ನನ್ನಾ ಕೂರ್ಸಿ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕೂತ್ಕೊಂಡರು ಕುಮುದಾ. ಚೆಲ್ಲಪಿಲ್ಲಿಯಾದ ಪದಗಳಿಂದ, ಒಂದಿಷ್ಟು ಮೌನದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಿಷ್ಟು ಬಿಕ್ಕಳಿಸ್ತಾ ಮಾತಾಡಿದ್ವಿ. ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹಗುರ ಆದ್ವಿ. ಊಟ ಮುಗಿಸ್ಕೊಂಡು ಮನೆ ಕಡೆ ಹೋಗೋದೂ ಅಂತಾ ನಿರ್ಧಾರ ಆಗಿತ್ತು. ಕುಮುದಾ ಇಲ್ಲದೆ ನನಗೇನೂ ಗೊತ್ತೇ ಆಗಲ್ಲವೇನೋ ಅನ್ನೋವಷ್ಟು ಬದಲಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು.

ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಇಳಿದು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಹಾಗೇ ನಿಂತುಬಿಟ್ಟೆ. ಮನೆ ನನ್ನನ್ನೇ ನೋಡ್ತಾ ಇತ್ತು ಮೂಕವಾಗಿ, ನಾನು ಕುಗ್ಗಿ ಚಿಕ್ಕವನಾಗಿ, ಮುಳುಗಿ ಹೋಗ್ತಿರೋ ಹಾಗೆ ಅನ್ನಿಸ್ತು. ಗೇಟ್ ತೆಗೆದು ಒಳಗೆ ಹೋದ್ವಿ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಬಿರುಕುಗಳು ಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಸುತ್ತಲೂ ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ ಗಿಡದ ಕಾಡೇ ಬೆಳೆದುಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಭಾರವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆದು ಒಳಗೆ ಹೋದ್ವಿ. ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಕುಮುದಾ ನನ್ನ ಜೊತೇಲಿದ್ದಿದ್ದನ್ನೇ ಮರ್ತುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಮನೆಯ ಒಂದೊಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲೂ ಒಂದೊಂದು ನೆನಪಿನ ಚಿತ್ರ ಹಾದು ಹೋಗ್ತಾ ಇತ್ತು. ಬಿಕೋ ಅನ್ನೋ ಮೌನದೊಳಗಿಂದ ನೆನಪಿನ ಅಲೆಗಳು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸ್ತಾ ಹೋದವು. ಅಪ್ಪಾ ಅಮ್ಮನ ಕೋಣೆಯೊಳಗೆ ಬಂದೆ, ವಿಷಾದ ತುಂಬ್ಕೊಳ್ತು. ಆದರೆ ಯಾಕೋ ಬೆಳಗ್ಗೆಯಿಂದ ಹರೀತಿದ್ದ ಕಣ್ಣೀರು ಇವಾಗ ಬತ್ತಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ದುಃಖಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾಗೋದಿಲ್ಲ! ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಒಳಗೆ ಇರೋದಕ್ಕಾಗದೇ ಆಚೆ ಹೋಗೋಣಾ ಅಂದೆ ಕುಮುದಾಗೆ, ಬ್ರೋಕರ್ ಬರೋವರೆಗೂ ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕೂತು ಕಾಫಿ ಕುಡಿಯೋಣಾ, ನೀನಿಲ್ಲೇ ಇರು, ತರ್ತೀನಿ ಅಂತಾ ಹೇಳಿ, ಫೋನ್ ಕಿವಿಗೆ ಅಂಟಿಸ್ಕೊಂಡು ಪಕ್ಕದ ದರ್ಶಿನಿ ಕಡೆ ಹೊರಟೇಬಿಟ್ಟಳು. ನಾನು ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ ಬಂದು ಕೂತು ಮೋಡಗಳನ್ನ ನೋಡ್ತಾ ಕೂತೆ. ಅರವತ್ತು ವರ್ಷದ ಅರ್ಜುನ್ ಮಾಯವಾಗಿ ಹಳೇ ಅರ್ಜು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದ!

ಇದ್ದಕಿದ್ದಹಾಗೆ ಏನೋ ನೆನಪಾದ ಹಾಗಾಗಿ ಮನೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹುಚ್ಚರ ಹಾಗೆ ಹುಡುಕಾಡೋದಕ್ಕೆ ಶುರು ಮಾಡ್ಡೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಬಂದು, ಏನ್ ಬೇಕು ಸಾರ್ ಅಂತಾ ಕೇಳ್ದ. ಅವಸರ ಆತಂಕಗಳಿಂದ, ಇಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಲ್‌ಮೊಹರ್‌ ಮರ ಏನಾಯ್ತು ಅಂತಾ ಕೇಳ್ದೆ. ಅಯ್ಯಾ, ಅದು ಸುಮಾರು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೇನೇ ಕಿತ್ತಾಕಿಬಿಟ್ರು ಸಾರ್ ಅಂತಾ ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಹಾಗೆ ಆ ಮರ ಬಚ್ಚಿಟ್ಕೊಂಡಿರಬಹುದೇನೋ ಅನ್ನೋ ಹಾಗೆ ಮತ್ತೆ ಹುಡುಕ್ತಾ ಹೋದೆ. ಆಕಾಶದೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಮರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರ ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ವು. ಮಾಯವಾಗಿದ್ದ ಮರದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಮರದ ಬುಡದ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ನಿಂತೆ. ಅದನ್ನ ನೋಡ್ತಾ ನನ್ನೊಳಗೆ ಖಾಲೀತನ ಆವರಿಸ್ಕೊಳ್ತಾ ಹೋಯ್ತು, ಭಾರವಾಗ್ತಾ ಹೋದೆ. ಏನನ್ನೋ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಭಾರ ಆಗೋದು ಇದ್ಯಲ್ಲಾ, ಅದು ತುಂಬಾ ಹಿಂಸೆ. ಅಲ್ಲೇ ಮಂಡಿ ಊರಿ ನೆಲವನ್ನ ಸವರ್ತಾ ಕೂತೆ. ದೃಶ್ಯಗಳು ತೆರ್ಕೊಳ್ತಾ ಹೋದ್ವು. ನಾನೂ ವಿಶ್ವ ಅಲ್ಲಿ ಆಡ್ತಾ ಇದ್ದಿದ್ದು, ಮರ ಹತ್ತತಿದ್ದಿದ್ದು, ಬಿದ್ದು ಬೈಸ್ಕೋತ್ತಾ ಇದ್ದಿದ್ದು, ಇಬ್ಬರೂ ಮೌನವಾಗಿ ಕಾಮಿಕ್ ಓದ್ತಾ, ಕಾಲೋ ಕೈಯ್ಯನ್ನೋ ಯಾವತ್ತೂ ತಾಗಿಸ್ಕೊಂಡಿರ್ತಿದ್ದಿದ್ದು, ವಿಶ್ವನ ತೊಡೆ ಮೇಲೆ ತಲೆ ಇಟ್ಟು ಮಲಗ್ತಾ ಇದ್ದಿದ್ದು, ಒಮ್ಮೆ ಅದೇ ಮರದ ಗುಲ್‌ಮೊಹರ್‌ ಹೂ ಬಿದ್ದಾಗ ಅದನ್ನೆತ್ತಿ ನಾನು ಕಿವಿಗೆ ಮುಡ್ಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದನ್ನಾ ನೋಡಿ ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕು ವಿಶ್ವ ನನಗೆ ಮುತ್ತಿಟ್ಟಿದ್ದಿದ್ದು! ಗುಲ್‌ಮೊಹರ್‌ ಮರದ ಕೆಂಪೆಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ಕೆನ್ನೆ ತುಟಿಗಳನ್ನಾ ಅವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು.

ಆ ಕ್ಷಣದ ಕಾವು ಇಳೀತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ತುಂಬಾ ಭಯ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ನಮ್ಮ ಮಧ್ಯೆ ಮಾತು ಕಮ್ಮಿಯಾಗಿ ಬರೀ ಮೌನ ಉಳ್ಕೊಂಡಿದ್ದು, ನನ್ನ ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಸುಳಿ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳೋದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರಿಂದಾನೂ ನಾನು ದೂರ ಆಗಿದ್ದು, ನನ್ನೊಳಗೆ ಹುಚ್ಚು ಕೋಪದ ಉರಿಯಗ್ನಿ ಹೊತ್ಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನಾ ಸುಟ್ಟು ಪರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನಾನು ಪರದೇಶಿಯಾಗಿದ್ದು… ಹೀಗೆ, ಎಲ್ಲಾನೂ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಮೈದಳೆದು ಬಂದುಬಿಡ್ತು. ಇದೆಲ್ಲಾ ಆದ್ಮೇಲೆ ನನ್ನನ್ನ ಒಳಗಿಂದಲೇ ತಿಂದು ಹಾಕಿದ್ದ ಗಿಲ್ಟ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸಿನ ವೃತ್ತಾಂತ! ನನ್ನ ಸಂಶಯದ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿಶ್ವನ್ನ ಕಡೆಗಣಿಸಿದ್ದು! ಅವನ ಜೀವನದಿಂದ ಇದ್ದಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ನಾನು ಮಾಯವಾಗಿ, ಅವನಿಗೆ ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವೇ ಇಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ನಾನು ಮರೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದೆಲ್ಲವೂ ಒಣಗಿದ ಚರ್ಮ ಕಿತ್ತಾಗ ಸುರಿಯೋ ರಕ್ತದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಗಾಯವಾಗಿ, ರಕ್ತದ ಹೊಳೆಯಾಗಿ ಉಕ್ಕಿ ಉಕ್ಕಿ ಬರೋದಕ್ಕೆ ಶುರುವಾಯ್ತು. ಗೇಟ್ ಶಬ್ದ ಆಯ್ತು, ಕಾಫಿ ಬಂದಿತ್ತು, ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಬ್ರೋಕರ್‌ ಕೂಡಾ ಬಂದಿದ್ದ, ಮಾತುಕತೆ ಮುಗಿಸಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದ್ವಿ, ಒಳಗೊಳಗೇ ನೋವಿನ ನದಿ ಗುಪ್ತಗಾಮಿನಿಯಾಗಿ ಹರೀತಾನೇ ಇತ್ತು.

ಅರ್ಜೂ, ನಾನಿನ್ನು ಬರ್ತೀನಿ ಕಣೋ, ನಾಳೆ ಸಿಗೋಣಾ, ಆರ್ ಯು ಓಕೆ? ಅಂತಾ ಕೇಳಿದ್ಳು ಕುಮುದಾ. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಸುಮ್ಮನಿದ್ದೆ, ಉತ್ತರ ಕೊಡೋದಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತಾಗದೆ. ಕುಮ್ಮಿ, ನಮ್ಮ ಪಕ್ಕದ ಬೀದಿಲಿದ್ರಲ್ಲಾ ಪ್ರಕಾಶ ಮಾಮ, ಅವರ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲಾ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಇವಾಗ? ಅಂತಾ ಕೇಳೇಬಿಟ್ಟೆ! ಎಲ್ಲರ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲಾ, ವಿಶ್ವ ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲೇ ಇದ್ದಾನೆ, ನಿನಗೆ ಬೇಕಾಗಿರೋದು ಅವನ ವಿಚಾರ ತಾನೆ? ನಾನು ಅವಾಗವಾಗ ಮಾತಾಡ್ತಾ ಇರ್ತೀನಿ ಅವನ ಹತ್ತಿರ ಅಂತಾ ಹೇಳಿ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಾಗಿ ಮುಗುಳ್ಳಕ್ಕಳು. ಮಹಾಮಂಗಳಾರತಿ ಆಗೋವಾಗ ಪಟ ಸರಿದು, ನೂರು ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕು ಕಂಡು, ಘಂಟೆ ಜಾಗಟೆ ಮೊಳಗೋ ಹಾಗಾಯ್ತು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿ. ಸ್ವಲ್ಪಮುಜುಗರದಿಂದಾನೇ, ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಅವನಿಗೆ ಕಾಲ್ ಮಾಡ್ತೀನಿ, ನಂಬರ್ ಕೊಡ್ತೀಯಾ ಅಂತಾ ಕೇಳ್ದೆ. ವಾಟ್ಸಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನಂಬರ್ ಬಂದಾಗಿತ್ತು. ಕುಮುದಾ ನನ್ನನ್ನೇ ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡಿ, ಭುಜ ಸವರಿ, ಟೇಕ್ ಕೇರ್, ಲವ್ ಯು ಅಂತಾ ಹೇಳಿ ಹೊರಟ್ಳು. ಈ ಮೌನದಲ್ಲಾಗೋ ಮಾತುಕಥೆಗಳು ತುಂಬಾ ಕಾಡೋದಂತೂ ಸತ್ಯ!

ಮೆಸೇಜ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ನಂಬರ್ ನೋಡ್ತಾ ಕೂತುಬಿಟ್ಟೆ ಸಂಜೆ ಎಲ್ಲಾ. ರಾತ್ರಿ ಒಂದೆರಡು ಪೆಗ್ ವ್ಹಿಸ್ಕಿ ಗಂಟಲಿಗಿಳಿದಮೇಲೆ ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಿ ಫೋನ್ ಮಾಡ್ಡೆ.

ಹೆಲ್ಲೋ, ವಿಶ್ವಾನಾ ಮಾತಾಡ್ತಾ ಇರೋದು?

ಹೌದು, ತಾವು?

(ಮೌನ)

ಹೆಲ್ಲೋ? ಯಾರು ಮಾತಾಡ್ತಿರೋದು?

ನಾನು… ಅರ್ಜುನ್

ಅರ್ಜುನ್?

ನಿನ್ನ ಜನ್ನಿ!

(ಮೌನ)

ಗೊತ್ತಾಯ್ತೇನೋ?

ಎಲ್ಲಿಂದಾ ಫೋನ್ ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ದೀಯಾ?

ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೀನಿ! ಸಾರಿ, ಇದ್ದಕಿದ್ದಹಾಗೆ ಫೋನ್ ಮಾಡ್ಡೆ.

ಓಹ್! ಇಲ್ಲ, ಇಟ್ಸ್ ಓಕೆ!

ನಿನಗೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಗೋದಾದ್ರೆ ಕಾಫಿಗೆ ಸಿಗ್ತೀಯಾ? ಹೋಗೋದ್ರೊಳಗೆ ನಿನ್ನನ್ನೊಮ್ಮೆ ನೋಡಬೇಕು!

(ತುಸು ಮೌನದ ನಂತರ) ಸರಿ! ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗೋಣಾ?

ಅದನ್ನಾ ನೀನೇ ಹೇಳಬೇಕು, ನಾನು ನಮ್ಮ ಹಳೇ ಮನೆ ಹತ್ತಿರದ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲೇ ಇರೋದು. ಇವಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಏನೇನಾಗಿದ್ಯೋ ನನಗೆ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ!

ಎಲಿಫೆಂಟ್ ರಾಕ್ ಕೆಫೇಲಿ ಸಿಗೋಣಾ ನಾಳೆ ಸಂಜೆ?

ಗೂಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಡಿಕ್ಕೋತೀನಿ! ಸೀ ಯೂ…

ಫೋನ್ ಕಟ್ ಮಾಡ್ಡೆ, ಕೈ ನಡಗ್ತಾ ಇತ್ತು. ಖುಷೀನೋ ಆತಂಕಾನೋ ಗೊತ್ತಾಗ್ತಾ ಇರಲಿಲ್ಲಾ, ಮೈಯೆಲ್ಲಾ ಜ್ವರ ಬಂದಹಾಗಾಯ್ತು.

ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದಾಗಿಂದಾ ಸಂಜೆ ಬಗ್ಗೆನೇ ಮನಸ್ಸು ಕಾತರದಿಂದ ಕಾಯ್ತಾ ಇತ್ತು. ಲಗೇಜಲ್ಲಿರೋ ಎಲ್ಲಾ ಶರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನಾ ಹಾಕಿ ನೋಡಿ, ಯಾವುದೂ ಸರೀಗಿಲ್ಲಾ ಅನ್ನಿಸಿ, ಪಕ್ಕದ ಫ್ಯಾಬ್ ಇಂಡಿಯಾಗೆ ಹೋಗಿ ಹೊಸಾ ಕೆಂಪು ಕುರ್ತಾ ಕೊಂಡ್ಕೊಂಡು ಬಂದೆ. ಈ ವಯಸ್ಸಲ್ಲಿ ಇದೆಲ್ಲಾ ಬೇರೆ ಕೇಡು ಅಂತಾ ನಕ್ಕೆ ಕೂಡಾ. ನೋಡ್ತಾ ನೋಡ್ತಾ ಸಂಜೆ ಆಗಿಬಿಡ್ತು. ಹುಷಾರಿಲ್ಲಾ, ಬರಕಾಗಲ್ಲಾ ಅಂತಾ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ವಿಶ್ವಾಗೆ ಹೇಳಿಬಿಡೋಣಾ ಅನ್ನಿಸ್ತು. ಕಡೆಗೂ ಮನಸ್ಸು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡ್ಕೊಂಡು ಕೆಫೆಗೆ ಹೋದೆ.

ಸುಂದರವಾದ ಕೆಫೆ. ಹಳೇ ಮನೆಯನ್ನಾ ಕೆಫೆ ಮಾಡಿದ್ರು. ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ರೂ ಅಲ್ಲೊಂದು ಆ್ಯಂಟಿಕ್ ವಸ್ತು ಇಟ್ಟು ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿದ್ರು. ಒಳ್ಳೇ ಧೂಪದ ಪರಿಮಳ ತುಂಬಿತ್ತು. ಮೆಲುದನಿಯಲ್ಲಿ ಗಝಲ್‌ಗಳು ಒಂದಾದಮೇಲೊಂದು ಬರ್ತಾ ಇದ್ವು, ಲಂಡನ್ ತುಂಬಾ ಇರೋ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಕೆಫೆಗಳಲ್ಲೂ ಯಾಕೋ ಈ ಅತ್ಮೀಯತೆ ಇರಲ್ಲಾ ಅಂತಾ ಅನ್ನಿಸ್ತು, ನೋಡ್ತಾ ನೋಡ್ತಾ ಒಂದು ಆಕಾರ ನನ್ನ ಕಡೆ ನಡೆದು ಬರ್ತಾ ಇದ್ದಿದ್ದು ಕಾಣಿಸ್ತು.

ವಿಶ್ವ!

ನನ್ನ ಉಸಿರು, ಎದೆಬಡಿತ ಎಲ್ಲಾ ಒಂದು ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನಿಂತಿತ್ತು. ಹಾಗೇ ಇದ್ದ! ಖಾದಿ ಶರ್ಟ್ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ. ಬಿಳಿ ಗಡ್ಡ, ಗೋಲ್ಡನ್ ಫ್ರೇಮ್‌ ಕನ್ನಡಕ, ದ್ವಂದ್ವಗಳು ತುಂಬಿದ ಮುಗುಳುನಗು. ನಾನು ಎದ್ದು ಹ್ಯಾಂಡ್‌ ಶೇಕ್‌ ಮಾಡಿದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಕೂತ್ವಿ.

ಹಾಗೇ ಇದ್ದೀಯಾ ವಿಶು ಅಂದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕ. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಅದೂ ಇದೂ ಅಂತಾ ಬೇಡದೇ ಇರೋ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡ್ತಾ ಆಡ್ತಾ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಹಾಗೆ ಮಾತೇ ಖಾಲಿ ಆದಹಾಗಾಗಿ ಮೌನವಾಗಿಬಿಟ್ವಿ. ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಕಡೆ ನೋಡಿ, ಜನ್ನಿ, ಒಂದು ಮಾತೂ ಹೇಳ್ದೆ ಹೋಗ್ಬಿಟ್ಯಲ್ಲಾ! ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚ್ನೆ ಮಾಡ್ಲೇ ಇಲ್ವೇನೋ? ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಮಾತಾಡ್ಬೇಕು ಅಂತಾ ಯಾವತ್ತೂ ಅನ್ಸಿಲ್ವಾ ನಿನಗೆ? ಅಂತಾ ಕೇಳೇಬಿಟ್ಟ! ಸ್ವಲ್ಪ ಚಡಪಡಿಸಿ ಏನೋ ಒಂದು ಮಣ್ಣು ಉತ್ತರ ಹೇಳ್ದೆ. ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆನೇ ನನಗೆ ಕೋಪ ಇತ್ತು ಕಣೋ. ಯಾರ ಬಗ್ಗೆನೂ ಯೋಚ್ನೆ ಮಾಡೋ ಸ್ಥಿತೀಲಿರ್ಲಿಲ್ಲಾ ನಾನು. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವಾತಾವರಣ ಒಗ್ಗಿ ತಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸರೀಗಾದ್ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಮಾತಾಡ್ಬೇಕು ಅನ್ನಿಸ್ತಿತ್ತು. ಆವಾಗ ನನ್ನ ಸುತ್ತ ಕಟ್ಕೊಂಡಿದ್ದ ಗೋಡೆಗಳು ನನಗೆ ಅಡ್ಡ ಬಂದುಬಿಟ್ವು ಕಣೋ. ಎಲ್ಲಾರೂ ಅವರವರ ಲೈಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಝಿ ಇರ್ತಾರೆ ಅಂತಾನೂ ಅನ್ನಿಸಿ, ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಪೊಳ್ಳು ಸ್ವಾಭಿಮಾನಾನೂ ಅಡ್ಡ ಬಂದು ಸುಮ್ಮನಿದ್ದುಬಿಟ್ಟೆ ಅಂತಾ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಟ್ಟು ಹೇಳ್ದೆ. ನನ್ನನ್ನೇ ನೋಡ್ತಾ ಇದ್ದ ನೇರವಾಗಿ, ಕಣ್ತುಂಬಾ ಹಿಮ ತುಂಬಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ದುಃಖ, ಕೋಪ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಹೊಳೀತಿತ್ತು. ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೋಡೋಕಾಗದೇ ಮುಖ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರ ಪೂರೈಸೋದಕ್ಕೆ ಅವನ್ನೋ ಹಾಗೆ ನಾನು ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತರದ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೇ ನಾಚಿಕೆ ಆಯ್ತು. ವಿಶು, ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸ್ತಿದ್ದೆ ಅನ್ನೋ ಸತ್ಯಾನಾ ಎದುರಿಸೋ ಧೈರ್ಯ ನನಗಿರಲಿಲ್ಲ ಕಣೋ. ಅದಕ್ಕೆ ಹೇಡಿಗಳ ಹಾಗೆ ಓಡಿಹೋದೆ ಅಂತಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೇಳೋದಕ್ಕಾಗತ್ತಾ? ಆವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದ ಧೈರ್ಯ ಇವಾಗಲೂ ಬಾರದೇ ಮೌನವಾಗೇ ಇದ್ದೆ. ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿದ್ದೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಜೋರಾಗಿ ಗುಡುಗಿನ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಸ್ತು.

ಹುಚ್ಚು ಗಾಳಿ ಬೀಸೋದಕ್ಕೆ ಶುರುವಾಯ್ತು. ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ತುಮುಲ ಮೈದಳೆದು ಬಂದಹಾಗಿತ್ತು. ನನಗೂ ಈ ಮೌನ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಗಾಳಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬೀಸಿದಾಗ ನಮ್ಮ ಟೇಬಲ್‌ಮೇಲೆ ಏನೋ ಬಂದು ಬಿದ್ದಹಾಗೆ ಶಬ್ದ ಆಯ್ತು.

ಗುಲ್‌ಮೊಹರ್‌ ಹೂ!

ಹೂವನ್ನು ಎತ್ಕೊಳ್ಳೋದಕ್ಕೆ ಇಬ್ರೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಹೊರಟ್ವೇನೋ. ಬೆರಳುಗಳು ಒಂದನ್ನೊಂದು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ್ವು. ಇಬ್ಬರೂ ಕೈ ಹಿಂತೆಗೀಲಿಲ್ಲಾ. ನಮ್ಮ ಬೆರಳುಗಳ ಸೇತುವೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುಲ್‌ಮೊಹರ್‌ ನಗ್ತಾ ಇದ್ಳು. ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಹಾಗೇ ನೋಡ್ತಾ ಕೂತ್ಬಿಟ್ಟಿದ್ವಿ. ಧೋ ಧೋ ಅಂತ ಮಳೆ ಸುರಿಯೋದಕ್ಕೆ ಶುರುವಾಯ್ತು. ಕರೆಂಟ್‌ ಹೋಗಿ ಕತ್ತಲಾಯ್ತು. ದೂರದ ದೀಪದ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ ಗುಲ್‌ಮೊಹರ್‌ ಹೂವಿನ ಕೆಂಪೂ. ಅವನ ಕಣ್ಣೂ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಹೊಳೀತಿತ್ತು.

ಕಾರ್ತಿಕ ಹೆಬ್ಬಾರ

ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದ, ಆರ್ಟ್‌ ಆ್ಯಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್‌ ಕಾರ್ತಿಕ ಹೆಬ್ಬಾರ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಾಟಕ ರಚನೆ, ನಿರ್ದೇಶನ, ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ‍ಖ್ಯಾತಿವೆತ್ತ ಇವರು ಅಂಕಣಕಾರ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಬರಹಗಾರರಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸೃಜನಶೀಲ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಶೋಷಿತ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿಕ್ಯೂ ಸಮುದಾಯದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಕೃತಿ: ಕಾಣುವಂತೆ ಕಾಣದಂತೆ (ಕನ್ನಡ ಕತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕವನಗಳ ಸಂಕಲನ)

ಸಂ: ವಿಕ್ರಮ ಬಿ ಕೆ

ಪುಟ: 110

ಬೆಲೆ : ರೂ. 150

ಪ್ರಕಾಶನ : ತ್ರಿಲೋಕ ಬರಹ

ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ : ವಿದ್ಯಾ ಘೋಶಾಲ್

ಖರೀದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ : 76766 25251

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ನನ್ನ ಹೆಸರು ಅನಂತಕೃಷ್ಣ ಬಂಗಾರಕೇರಿ. ನಾನೊಬ್ಬ ಮಾಧ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ. ಮಾಧ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದರೆ ಶತಪ್ರತಿಶತ ಮಾಧ್ವನಲ್ಲ. ಒಂತರಾ ಅರೆಮಾಧ್ವ. ಐವತ್ತೇಳು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮಪ್ಪ ಕಿಟ್ಟಣ್ಣ ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಾಚಾರ್ ಶಿವಮೊಗ್ಗಾದ ತುಮಕೂರು ಶಾಮರಾಯರ ರಸ್ತೆಯ ಏಕೈಕ ಸ್ಮಾರ್ತಕುಟುಂಬವಾದ ಚಿದಂಬರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಮಗಳಾದ ರುಕ್ಮಿಣಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ನಾನು ಐವತ್ತು ಪರ್ಸೆಂಟ್ ಮಾಧ್ವ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ನರ್ಮದಾ ಕೂಡ ನಮ್ಮಮ್ಮನ ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಮಾರ್ತರವಳು. ಭದ್ರಾವತಿಯ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಮಗಳು. ನಮ್ಮ ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಸ್ ಮಾಡಿ ನಿವೃತ್ತಿಹೊಂದಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿ ನೆಲಸಿದ್ದರು.

ನರ್ಮದಾಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಡಗನಾಡು, ಬಬ್ಬರಕಮ್ಮೆ, ಉರಿಚಕಮ್ಮೆ, ಸಂಕೇತಿ ಹೀಗೆ ಬೇರೆಬೇರೆ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟು, ತಂದು ಮಾಡಿದ್ದರೂ ನರ್ಮದಾಳೇ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಾಧ್ವನೊಬ್ಬನನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು. ಮೊದಲು ಮಾಧ್ವರಮನೆಗೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಶಿವಮೊಗ್ಗೆಯ ಬಂಗಾರಕೇರಿ ಮನೆಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ನರ್ಮದಾಳ ಅಮ್ಮ, ನಮ್ಮಮ್ಮ ಕೂಡ ಸ್ಮಾರ್ತಳೇ ಎಂದು ತಿಳಿದಮೇಲೆ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ದೇವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಪಟದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಫೊಟೋ ಕೂಡ ಇದೆ. ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಇಟ್ಟಿರುವ ಸಂಪುಟದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಶಿವಲಿಂಗವಿದೆ. ನರ್ಮದಾ ಪ್ರದೋಷ ವ್ರತ ಹಿಡಿದಾಗ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಉಪವಾಸವೆಂದರೆ ನಿಟ್ಟುಪವಾಸವಲ್ಲ. ಹಣ್ಣು, ಅವಲಕ್ಕಿ, ಹಾಲು ಫಳಾರ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ನಾನು ಯಾವತ್ತೂ ಏಕಾದಶೀ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ ದ್ವಾದಶಿ ಪಾರಣೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಮಧ್ವನವಮಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಧ್ವವಿಜಯ, ಭಾಗವತ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ವಾರದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರುಬಾರಿಯಾದರೂ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮಾಡಲು ಆಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆಂದು ಡ್ರೈವ್ ಮಾಡುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೂರೆಂಟು ಗಾಯತ್ರಿಮಂತ್ರ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ವಾಯುಸ್ತುತಿ ಬಾಯಿಪಾಠವಾಗಿದೆ. ವರ್ಷಾವಧಿ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

ಕೆವಿನ್‍ ಮಾರ್ಮನ್ ಆಗಿದ್ದರೂ ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದರ ವೇದಾಂತ, ಪತಂಜಲಿಯ ವೇದ ಸೂತ್ರಗಳು, ಪಾಣಿನಿಯ ವ್ಯಾಕರಣ ಏನೇನೋ ಓದಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅಕ್ಷರಾಳ ಜತೆ ಓಡಾಡಲು ಶುರು ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಯುಟ್ಯೂಬಿನಲ್ಲಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ಉಪನಿಷತ್ತು ಹೀಗೆ ಏನನ್ನಾದರೂ ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಮಾರ್ಮನ್ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಈ ಹೊಸಾ ಹಿಂದೂ ಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ನನಗಿನ್ನೂ ಗೊತ್ತಾಗಿಲ್ಲ.

ನಾನು ಎಂದೂ ಮನೆಗೆ ಪಾದಪೂಜೆಗೆಂದು ಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನು ಕರೆಸಿಲ್ಲ. ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಮಡೀಗೆ ಬರಲ್ಲ ಎಂದು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಹಚಾಹಚಾ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕಾದರೆ ಮುದ್ರೆ ಅಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಾರೋಷವಾಗಿ ಒಂದು ಬಾಟಲ್ ಬಿಯರ್ ಕುಡಿಯುತ್ತೇನೆ. ಹೊಸವರ್ಷ, ಕ್ರಿಸ್‍ಮಸ್ ಪಾರ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಡುಪಾರ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಿದೆ. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಯಾವಾಗಲೋ ಮೀನು ತಿಂದಿದ್ದೆ. ನಂತರ ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ಬಂದಮೇಲೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಲು ಬರದೇ ನಾನೂ, ನರ್ಮದಾ ಇಬ್ಬರೂ ಹಪ್ಪಳ ಅಂದುಕೊಂಡು ಪ್ರಾನ್ ತಿಂದಿದ್ದೇವೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಗಳ ಹದಿನಾರನೆಯ ವರ್ಷದ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಜುಯೇಷನ್ ಪಾರ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟವಾಗುವವರಿಗೋಸ್ಕರ ಚಿಕನ್ ಬಿರಿಯಾನಿ, ಟರ್ಕಿ ಸ್ಯಾಂಡ್‍ವಿಚ್ ಮತ್ತು ಪೆಪರೋನಿ ಪೀಟ್ಜಾ ಕೂಡ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಮದಾಳಾಗಲೀ ಅಕ್ಷರಾ ಆಗಲೀ ಯಾವಾಗ ಹೊರಗಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ.

ಕೆವಿನ್ ಒಂದು ದಿನವೂ ಆಲ್ಕೊಹಾಲು ಮುಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿಲ್ಲ. ಕಾಫಿ ಟೀ ಕೂಡ ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಮನೆಗೆ ಬರುವಾಗ ಹೊರಗೆ ಶೂ, ಸಾಕ್ಸು ಎರಡನ್ನೂ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟು ಬರುತ್ತಾನೆ. ನಾನು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇದ್ದರೆ ದೇವರಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿಯೇ ಮಗ್ನನಾಗಿ ಕೂತು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ನನಗೆ ಕಸಿವಿಸಿ ಆಗುತ್ತಾ ಇದೆ ಅನಿಸಿದರೆ ತಕ್ಷಣ ಲಿವಿಂಗ್ ರೂಮಿಗೆ ಹೋಗಿ ಟೀವಿ ನೋಡುತ್ತಾ ಕೂರುತ್ತಾನೆ.

ಆತನ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಕೆಫೀನು ವರ್ಜ್ಯಕ್ಕೆ ಆತನ ಧರ್ಮ ಕಾರಣವಿರಬಹುದೇ ಎಂದು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ಟಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುತ್ತೇನೆ. ಹೌದು, ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಎರಡೂ ಉತ್ತರಗಳೂ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆತನನ್ನೇ ಕೇಳಿದಾಗ ‘ಅಂಕಲ್, ನಾಳೆಯಿಂದ ಬೇಕಾದರೆ ಶುರುಮಾಡಿಕೋತೀನಿ,’ ಎಂದು ನಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ‘ಧರ್ಮ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಬೇಡ ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡೋಕಾಗುತ್ತಾ, ಅಂಕಲ್,’ ಎಂದು ಅಕ್ಷರಾಳ ಮುಖ ನೋಡಿ ನಗುತ್ತಾನೆ.

ವಾಯುಸ್ತುತಿ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ನಾನು ಸನಾತನವಾದಿಯೋ, ಬಿಯರ್ ಕುಡಿದು ಮೀನು ತಿಂದಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಗತಿಪರನೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಪ್ರಗತಿಪರ ಅಂತ ತಿಳಕೊಂಡರೂ ಕೆವಿನ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಾ ನಾಳೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎಂದರೆ ಕೆವಿನ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅರೆಬರೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾಧಾನವಾಗುವಷ್ಟು ಆತನ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಕೊಳ್ಳದೇ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತೀವಿ ಎಂದು ಎದೆತಟ್ಟಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯ ನನಗಾಗಲೀ, ನರ್ಮದಾಳಿಗಾಗಲೀ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗೆಂದಾಕ್ಷಣ ಅಕ್ಷರಾಳಿಗೆ ನೀನು ಕೆವಿನ್‍ನನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ನಿನಗೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗ ಇಲ್ಲ, ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮನೇ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವಷ್ಟು ಕರ್ಮಠರೂ ಅಲ್ಲ. ಇಬ್ಬರೂ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹಠ ಮಾಡಿದರೆ ನಾವು ಏನೂ ಮಾಡಲಿಕ್ಕಾಗದು ಎಂಬ ಅರಿವು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಇದೆ.

ಗೂಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಮನ್ ಎಂದು ಟೈಪಿಸಿದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸುವುದೇ ಅವರ ಮಡಿವಂತ ಜೀವನಶೈಲಿ. ಕೆಥಾಲಿಕ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಿಗಿಂತ ಬೇರೆಯಾದ ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ‘ಬುಕ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಮನ್’ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ. ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ಎದ್ದು ಕಾಣುವುದು ಅವರ ಗಂಡಸರುಗಳ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ.

ಹಾಗಾಗೇ ನನಗೂ ನರ್ಮದಾಳಿಗೂ ಕುತೂಹಲ, ಕಾತರ, ಭಯ ಎಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೇ ಆಗಿತ್ತು.

ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಸಂಸಾರದ ಕಥೆ ಬರಿ ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಬಲವಂತ ಮಾಡುತ್ತಿರೋ ನನ್ನ ದೊಡ್ಡಪ್ಪನೇ ಈ ಕೆವಿನ್ ನಮ್ಮ ಸಂಸಾರದ ಸದಸ್ಯನಾದರೆ ‘ಇಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕಾಲ್ಪನಿಕ’ ಎಂದು ಮುಂಚೆಯೇ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆ ಬರೆದಿಟ್ಟುಬಿಡು ಎನ್ನುತ್ತಾರೇನೋ ಎಂಬ ಅನುಮಾನವೂ ಇತ್ತು.

ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಹಾಗನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮಪ್ಪನ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸ್ಮಾರ್ತಸಂಗದಿಂದಾದ ಬೆರಕೆಯನ್ನೇ ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಗಲಗಲಿ, ಬಂಗಾರಕೇರಿ ವಂಶದ ಹಿರಿಯರು ಇನ್ನು ವಂಶವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮ್ಲೇಚ್ಛನೊಬ್ಬನ ಹೆಸರು ಕವಲುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ದಾಟಿ ನಂತರದ ಸಣ್ಣ ಕಡ್ಡಿಯಂತ ಟೊಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಸತ್ತ ಪಿತೃಗಳೆಲ್ಲ ಪಿತೃಲೋಕದಿಂದ ಸತ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಊರ್ಧ್ವಮುಖ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗದೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೊಳೆಯುತ್ತಾರೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬುವವರು.

ಇವರ ಬಗ್ಗೆ ಕೊಂಚವಾದರೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು ಎಂದರೆ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ನನಗೆ ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ನಮ್ಮಪ್ಪನ ಜತೆ ಸೇರಿ ಮಾಡಿಟ್ಟಿರುವ ವಂಶವೃಕ್ಷವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಬೇಕು.

ಕೃತಿ : ಸತ್ಕುಲ ಪ್ರಸೂತರು (ಕಾದಂಬರಿ)

ಲೇ : ಗುರುಪ್ರಸಾದ ಕಾಗಿನೆಲೆ

ಪುಟ : 256

ಬೆಲೆ : ರೂ. 295

ಪ್ರಕಾಶನ : ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ

ಮುಖಪುಟದ ಫೋಟೋ : ಹರ್ಷವರ್ಧನ ಸುಳ್ಯ

ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ : ಅಪಾರ

ಖರೀದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ : 94486 76770

ಗುರುಪ್ರಸಾದ ಕಾಗಿನೆಲೆ

ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಮಂಡ್ಯದ ನಾಗಮಂಗಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಕಥೆಗಾರ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಗುರುಪ್ರಸಾದ ಕಾಗಿನೆಲೆಯವರು ಈಗ ಅಮೆರಿಕದ ಮಿನೆಸೋಟಾದ ರಾಚೆಸ್ಟರ್‍‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರು. ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು: ನಿರ್ಗುಣ(೨೦೦೩), ಶಕುಂತಳಾ (೨೦೦೭) ದೇವರ ರಜಾ (೨೦೧೪) ಲೋಲ ೨೦೨೦- ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳು; ವೈದ್ಯ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ- ಲೇಖನ ಸಂಗ್ರಹ. (೨೦೦೫); ಬಿಳಿಯ ಚಾದರ (೨೦೦೭), ಗುಣ (೨೦೧೦), ಹಿಜಾಬ್ (೨೦೧೭), ಕಾಯಾ ೨೦೨೦ - ಕಾದಂಬರಿಗಳು. ಇವಲ್ಲದೇ ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧ, ಅನುಭವ ಕಥನಗಳನ್ನೂ ಹಲವು ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕತೆ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿವೆ. ಕಾಗಿನೆಲೆಯವರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ‘ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ…

ಅಪ್ಪನ ಬನೀನು

ಒಗೆದು ಒಣಹಾಕಿದ್ದ ಬನೀನುಗಳಲ್ಲಿ
ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅಪ್ಪನ ಮೈಮೇಲೆ ನನ್ನ
ನನ್ನ ಮೈಮೇಲೆ ಅಪ್ಪನ ಬನೀನು
ಏರಿಬಿಡುತ್ತವೆ

ಅಮ್ಮನೇ ಗುರುತಿಸಿ
ಬಿಚ್ಚಿಕೊಡಿ ಅದು ಮಗನದು
ತೆಗೆ ಅದು ಅಪ್ಪನದು
ಎಂದಾಗ ಮಾತ್ರ
ನಾನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಾನೆ
ಅಪ್ಪ ಅಪ್ಪನೆ

ಈ ಮೊದಲು ಹಾಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ
ನಾ ಚಿಕ್ಕವನಿದ್ದಾಗ
ಅಪ್ಪನ ಬನೀನು ದೊಡ್ಡದೇ
ಆಗಾಗ ಅದ ಹಾಕಿ ಅಮ್ಮಗೆ ತೋರಿಸಿ
ದೊಡ್ಡ ದನಿಯಲ್ಲಿ ನಗೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ

ಹೊರಗಡೆ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಹತ್ತು ಇಂಚಿನ ಶೂ
ಅದರೊಳಗೆ ಪಾದಗಳ ತೂರಿಸಿ
ಅವರಮ್ಮಗೆ ತೋರಿಸಿ
ನನ್ನ ಮಗನ ಜೋರು ನಗು

ಬೈಸಿಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತೆ
ಅಂಗಡಿಗೆ ಹೋಗಲು
ಬಿರುಗಾಳಿಯಂತೆ ಬಂದಳು
"ಮಗುವಿನ ಬೈಸಿಕಲ್ ಹಾಳಾದರೆ,
ಇಳಿಯಿರಿ ಕೆಳಗೆ"
ಗದರಿದಳು

ಮಕ್ಕಳು
ದೊಡ್ಡವರ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ
ನಗು, ಬೆರಗು ಮತ್ತು ತಮಾಷೆ

ಹೇಳಿ ಗುರುಗಳೆ

ನೋಡಿ ಗುರುಗಳೆ,
ಏಕಲವ್ಯನ ಸಾಗ ಹಾಕಿ
ಅರ್ಜುನನಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗದ ಹಾಗೆ
ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಲಿಸಿದ್ದ ಮಂತ್ರಗಳು ಈಗ
ಯೂಟ್ಯೂಬಿನಲ್ಲಿ ಫ್ರೀಯಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ

ಬೃಹಸ್ಪತಿಗಳ ಭಾಷಣಗಳು
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಹೋರಾಟ
ಶುಕ್ಲಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರತಿತಂತ್ರಗಳು
ಚಾರ್ವಾಕರ ವಿಲೋಮ ನಡೆಗಳು
ಬಸವಣ್ಣನ ಬಂಡಾಯ
ಬುದ್ಧನ ತಣ್ಣನೆಯ ಮಂದಹಾಸ
ಗೊಮ್ಮಟನ ವೈರಾಗ್ಯ
ಉರುಳಾಡುತ್ತಿವೆ ರೀಲುಗಳಾಗಿ

ಗುಂಡಿ ಒತ್ತಿದರೆ ಸಾಕು
ಉದುರುವ ರಾಶಿ ರಾಶಿ ಅಕ್ಷರಗಳ
ಬಾಚಿ ಬಾಚಿ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು
ಜೋಡಿಸಿ ಓದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು
ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆದರೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯೂ ಪಾಸು

ಈಗಾಗಲೇ ಓದಿದ್ದ ಕಥೆಗಳ ಪಾತ್ರಗಳು
ಹೆಸರು ಊರು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಜರು
ಈಗೀಗ ಕಣ್ಣು ಬಿಡುತ್ತಿರುವ
ಗೊದಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಅವೇ ಪಾಠಗಳು

ಮೇಷ್ಟ್ರುಗಳು
ಮರಿಹೊತ್ತ ಕಾಂಗರುವಿನಂತೆ ಆಡುವಂತಿಲ್ಲ
ಗದರಿ ಜೋರು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ
ಸಂಬಳ ಸಾಲದು ಎಂದು
ಒಳಗೊಳಗೆ ನರಳಿಕೊಂಡು ಹೇಳುವ ಅವರ
ಮಾತುಗಳು ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ರುಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ

ಪಾತ್ರ ಬದಲಿಸಬೇಕು
ವೇಷ ಹೊಸದು ಧರಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ತುಡಿತದ
ಈ ಕಾಲದಲಿ
ಹೆದರುತ್ತವೆ ಅಂತಃಕರಣದ ಮಾತುಗಳು
ಹೊರಗೆ ಬರಲು

ವೈದ್ಯರೇ ಅಲ್ಲದ ವೈದ್ಯರು
ಮಾಸ್ತರೇ ಅಲ್ಲದ ಮಾಸ್ತರು
ಚಿಂತನೆಯೇ ಇಲ್ಲದ ಚಿಂತಕರು
ವಿಜೃಂಭಿಸಲು ತೊಡಗಿರುವಾಗ

ಹೇಳಿ ಗುರುಗಳೇ
ನೀವು
ಇನ್ನು ಮುಂದೆ
ಹೇಗೆ ಕಲಿಯಬೇಕು
ಹೇಗೆ ಕಲಿಸಬೇಕು
ಹೊಸ ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ

ಕಿವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾದಗಳು

ದುಂಬಿಯೊಂದು
ಒಲವಿನಿಂದ ಹೂವಿನ ಬಳಿ ಬಂದಾಗ
ಖಟಾನುಖಟಿ ಅದೇ ಸಮಯ
ಮೋಡದ ಮರೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಸೂರ್ಯ
ಅವನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಲೇಬೇಕಿತ್ತು ತಿರುಗಿಬಿಟ್ಟಿತು
ಹೂವು

ಮಧುವ ಹೀರಲು ಚಾಚಿದ್ದ
ದುಂಬಿಯ ಕೊಂಡಿ
ಹೊರಳಿದ ರಭಸಕ್ಕೆ ತಾಗಿ
ಹೂವಿನ ಪಕಳೆಗೆ ಕೊಂಚ ಗೀರಾಯಿತು
ಮುರಿದುಹೋಯಿತು ದುಂಬಿಯ ಕೊಂಡಿಯ ತುದಿಯೂ

ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಗೊತ್ತು
ಹೊರಳಿದ್ದು
ಗೀರಿದ್ದು
ಮುರಿದಿದ್ದು
ಉದ್ದೇಶ ಇರದ
ಪರಂತು
ಇನ್ನೇನಿಲ್ಲ

"ಅದು ಹಾಗಲ್ಲ ಹೀಗೆ" ಅಂತ
ಹೇಳುವಾಗ ಆದ ಧ್ವನಿ ಕಂಪನ
ತಾಕಲಿಲ್ಲ ಮಧುರವಾಗಿ ಕಿವಿಗಳಿಗೆ
ಎಂಬುದೇ ವಾದ

ಸದಾ ಅದೇ ಅಳತೆಯ
ಕಂಪನದ ಅಲೆಗಳಿಗೆ
ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಿವಿಗಳವು
ವಾಸ್ತವದ ಹಾದಿಯ ಕ್ರಮಿಸಿದ ಪಾದಗಳು
ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ಸಂತೈಸುವುದರ ಒಳಗೆ
ತೊರೆಯ ತಣ್ಣಗಿನ ನೀರು
ಕೊಂಚ ದೂರ ಸಾಗಿಯಾಗಿತ್ತು

ಅದೆಷ್ಟು ಇಂತಹ ಗಳಿಗೆಗಳು ಸಾಗಿಲ್ಲ
ಕಂಡಿರುವಿರಾ ಎಂದಾದರೂ ಯಾರಾದರೂ
ಹೂ ದುಂಬಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ
ವಿಚ್ಛೇದನ?

ಕೃತಿ : ನಡೆದಷ್ಟೂ ಬಯಲು (ಕವನ ಸಂಕಲನ)
ಕವಿ : ಕುಮಾರ್ ಹೊನ್ನೇನಹಳ್ಳಿ
ಪುಟ : 116
ಬೆಲೆ : ರೂ. 150
ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಕುಮಾರ ಹೆಚ್. ಸಿ.

ಕುಮಾರ್ ಹೊನ್ನೇನಹಳ್ಳಿ

ಶಿಕ್ಷಕ, ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತುದಾರ ಮತ್ತು ಕವಿಯಾದ ಕುಮಾರ್ ಹೊನ್ನೇನಹಳ್ಳಿ ಹೊಳೇನರಸೀಪುರದವರು. ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಹುಣಸೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಗುರುಪುರ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿದೆ ಹುಣಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಪ್ರಳಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿ...’ (2017) ಇವರ ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಕಲನ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರದ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಕವಿತೆ ಬರೆಯುವುದು ಒಂದಾದರೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆಯುವುದು ಇನ್ನೊಂದು—ಅದೂ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆಯುವುದೆಂದರೆ ನನ್ನ ಅಜ್ಞಾನ ದ್ವಿಗುಣವಾಯಿತೆಂದೇ ಲೆಕ್ಕ. ಆದರೂ ಒಲ್ಲೆ ಒಲ್ಲೆ ಎನ್ನುತ್ತಲೇ ನಾನು ಹಲವಾರು ಕವನಸಂಕಲನಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವೂ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕವಿಗಳ ಕೃತಿಗಳು. ಇದರರ್ಥ ಈ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ; ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವೇ ಆದ ಸಂಕಲನಗಳು. ಈಗ ಅಂಥದೊಂದು ಸಂಕಲನ ನನ್ನ ಮುಂದಿದೆ: ಶಶಿ ತರೀಕೆರೆ ಎಂಬ ಹೊಸ ಕವಿಯ “ಪ್ಯೂಪಾ.” ನಾನು ‘ನಿರುಪಾಯ’ನಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೇನೆ. ಏನೆಂದು ಬರೆಯಲಿ, ಹೇಗೆ ಬರೆಯಲಿ? ಸಾಧಾರಣ ಗಾತ್ರದ ಒಟ್ಟು 60 ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಕಲನ ಇದು.

ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ: ‘ಕೆಮ್ಮು’ ಎಂಬ ಕವಿತೆಯಿದೆ, ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಮ್ಮಿನ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಕೆಮ್ಮಿನ ಸಂಗತಿ ಬೇರೆ ಎರಡು ಮೂರು ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ‘ರಾಟೆ’ಯೆಂಬ ಒಂದು ಕವಿತೆಯಿದೆ, ಅದರೆ ಅದು ರಾಟೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ರಾಟೆಯೊಂದು ಹೆಳೆಯಷ್ಟೆ. ಶಶಿಯವರ ಕವಿತೆಗಳು ಯಾತರ ‘ಕುರಿತಾಗಿ’ಯೂ ಅಲ್ಲ, ನೆಪವಾಗಿ ಅಷ್ಟೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿ (ಎ. ಕೆ. ರಾಮಾನುಜನ್‌ರ ‘ಹೊಕ್ಕುಳಲ್ಲಿ ಹೂವಿಲ್ಲ’ದಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕುಳೂ ಇಲ್ಲ, ಹೂವೂ ಇಲ್ಲ!) ಇಂಥ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತ ಅವ್ಯಕ್ತದ ಕಡೆ ಸೂಚಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ‘ಮಂಚ’ ಕೂಡ ಮಂಚವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದು ಮಂಚದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ, ಮಂಚದಲ್ಲಿ ಮಲಗುವ ಮನುಷ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂಥ ಕಡೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಆಂತ್ರೋಪೋಮಾರ್ಫಿಸಂ (Anthropomorphism) ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪರೋಕ್ಷತೆ ಇಲ್ಲಿನ ಕಾವ್ಯಧರ್ಮ, ಪರೋಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪರವಶತೆ. ಇದು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಮುಖ ನಿಜವಾದ ಮುಖವೆಂದು ಭ್ರಮಿಸಿದ ಹಾಗೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮುಖವನ್ನು ಕಾಣುವ ಬಗೆ ಹೇಗೆ? ಒಂದೋ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ—ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿಯಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಮುಖವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದೂ ಕಾಣಲಾರ. ಕಾಣುವ ಅಥವಾ ಕಾಣುತ್ತೇನೆಂದು ಭ್ರಮಿಸುವ ಹೊರಜಗತ್ತಾದರೂ ಎಷ್ಟೊಂದು ನಿಜ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏಳುತ್ತದೆ. ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ನಮಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ. ಮೂರನೆಯ ಆಯಾಮ ಗೋಚರಿಸಬೇಕಾದರೆ ಕೋನದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕವಿ ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ನೇರವನ್ನು ಮುರಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲೊಂದು ಪ್ರಕ್ಷೇಪವಿದೆ; ಪ್ರಕ್ಷೇಪವೆಂದರೆ ಕತೆಗೆ ಕಟ್ಟುಕತೆ ಸೇರಿಸುವುದು, ಇಂಟರ್‌ಪೊಲೇಶನ್ (Interpolation). ಕತೆಯೇ ಕಟ್ಟುಕತೆಯಾಗಿರುತ್ತ, ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದನ್ನಷ್ಟೆ ಕಟ್ಟುಕತೆಯೆಂದಾಗ ಕತೆ ಆಥೆಂಟಿಕ್, ಕಟ್ಟುಕತೆ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಖವನ್ನು ಕನ್ನಡಿಯೊಳಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದ ಹಾಗೆ! ಅಥವಾ ಹಾಗೆ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಲ್ಪಿಸುವುದು. ಈ ಕವಿ ಇಂಥಾದ್ದನ್ನು ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವು ‘ಕಟ್ಟುಕತೆ’ಗಳ ಒಂದು ಸೇತು ಇದ್ದ ಹಾಗೆ. ಒಂದರಿಂದ ಒಂದಕ್ಕೆ ನಾವು ಜಿಗಿಯಬೇಕು. ಎಲ್ಲೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲೂ ವಿರಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಂತ ಸೇತುವಿನ ಹಾಗೆ. ಸೆಳವು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು. ಅಥವಾ ನೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ್ದು. ಈ ‘ನಿರುಪಾಯ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ನಾನು ಶಶಿಯವರದೇ ಕವಿತೆಯೊಂದರಿಂದ ಎತ್ತಿಕೊಂಡದ್ದು. ಇದೇನೂ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪದವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕವಿತೆಯ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಅದು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನಾನದನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡದೆ ಹಲವು ಕಾಲವಾದರೂ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವತ್ತೂ ಇದ್ದೇನೆ: ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಇಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತೇವೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿದ ಸವಾಲು ಅದು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಕೈಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲುವುದು: ಅರ್ಧ ಸಂಕ, ಅರ್ಧ ಕವಿತೆ, ಅರ್ಧ ಅಂಗಿ. ನಿರುಪಾಯ ಎಂದರೆ ಜಗತ್ತಿನ ನಿವಾಸಿಗಳ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿ. ಈ ಪದವನ್ನು ಕಂಡೊಡನೆಯೇ ನನಗದನ್ನು ತಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆನ್ನುವಷ್ಟು ಆಸೆಯಾಯಿತು. ನಾನಿಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು ‘ನಿರುಪಾಯ’ ಎಂಬ ಕವಿತೆಯನ್ನು, ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ‘ನಿರುಪಾಯ’ನಾಗಿ ಕೂತವನು ಅಂಗಿಯೊಂದನ್ನು ಅರ್ಧ ಹೊಲಿದು, ಮುಗಿಸುವ ಮೊದಲೇ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರಿದ ದರ್ಜಿ. ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಗಿ ಕವಿತೆಗೆ ರೂಪಕವೂ ಆಗಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ದರ್ಜಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅದು ಕುಂಟ ಕವಿತೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೊಂಡರೂ ಅಪೂರ್ಣವೇ ಆಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಕವಿತೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಹೋಗಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಉದಾಃ ಜೇಡನ ಬಲೆಗೆ. ಅಲ್ಲೂ ಅದಕ್ಕೆ ಮೋಕ್ಷವಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ದರ್ಜಿಗೆ ನಿದ್ದೆ ಬಂದಿದೆ. ಈ ನಿದ್ದೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಅನಂತ ನಿದ್ರೆಯ ಪ್ರತೀಕ. ಆತನೂ ನಿರುಪಾಯ. ಇನ್ನು ಕವಿಯ ಪಾಡೇನು?! ಇದು ಆಧುನಿಕ ಕವಿಯ ಅವಸ್ಥೆ.

ಇಷ್ಟು ಹೇಳಿ ನಾನೂ ದರ್ಜಿಯಂತೆ ಸುಸ್ತಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಒಂದು ತರದ ಮಂಪರು ನನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ, ಯಾವತ್ತೂ ಆವರಿಸಿದೆ. ನಾನು ಪೂರ್ತಿ ಎಚ್ಚರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದೇ ಇಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ ಯುಗ ಪೂರ್ತಿ ಎಚ್ಚರವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ತಿ ಎಚ್ಚರ ಎಂದರೆ ಪೂರ್ತಿ ರ‍್ಯಾಶನಲಿಸಂ. ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಸಿಸಂನ ನಂತರದ ಯುಗ ಇದು. ಇಂಥಲ್ಲಿ ಕವಿತೆಗೇನು ಕೆಲಸ ಎಂದು ಕೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಕವಿತೆಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ, ಒಟ್ಟು ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ. ಅವು ಪೂರ್ತಿ ರ‍್ಯಾಶನಲಿಸಂಗೆ ಅಡಿಯಾಳಾಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಗದ್ಯವಿದೆ, ಪರಬಂಧವಿದೆ, ವಿಜ್ಞಾನವಿದೆ, ತತ್ವಜ್ಞಾನವಿದೆ. ಮಿತ್ ಹಾಗೂ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಯುಗಗಳಿಗೆ ಮರಳುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಎಪಿಕ್ ಕವಿಗಳು ಮಿತ್‌ನ್ನ ಕಾಪಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬರೆದರು; ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕವಿಗಳು ಭಾವನೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬರೆದರು. ಇಂದಿನ ಕವಿ ಯಾಕೆ ಬರೆಯಬೇಕು? ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದಕ್ಕೆ? ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದಕ್ಕೆ? ರ‍್ಯಾಶನಲಿಸಂನ ಅತಿರೇಕಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೌಷಧಿಯಾಗಿ? ಧ್ವನಿಯಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ? ತಿಳಿಯದು. ಅಂತೂ ಇಂದಿನ ಕವಿತೆ ವ್ಯತ್ಯಸ್ಥವಾಗಿದೆ. ಬಹುತ್ವದ ಕಡೆ ಸಾಗಿದೆ, ಅದೂ ಸುಲಭದ ಮಾತಲ್ಲ. ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಗ್ನತೆ ಇಂದಿನ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದೆ. “These fragments I have shored against my ruins” (T. S Eliot). ಆದ್ದರಿಂದ, ಅರ್ಥವೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಅರ್ಥಹೀನವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಕಾಣುವುದು ಭಗ್ನಗಳನ್ನು, ಚೂರುಪಾರುಗಳನ್ನು; ಅವುಗಳ ದೂಪೆ ಏನನ್ನು ತೋರಬಲ್ಲುದೋ ಅದನ್ನು. Ruins ಎನ್ನುವುದು ಮನ ಕಲಕುವ ಪದ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗರ ಇಡೀ ಕಾವ್ಯ ಸೂಚಿಸುವುದು ಒಡೆದು ಬಿದ್ದ ಈ ಸೌಧವನ್ನು. ಇಂದಿನ ಕವಿ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು. ಎಲ್ಲಿಗೆ ಎನ್ನುವುದು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ. ಅಡಿಗರಿಗೆ ಖಚಿತವಿತ್ತು—ಮರೆತು ಹೋದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ಮೃತಿಗೆ ತರುವುದಕ್ಕೆ, ನಷ್ಟವಾದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗವನ್ನು ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ. ಇಂದಿನ ಕವಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಶಶಿ ತರೀಕೆರೆ ಇಂಥವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಈ ಪ್ರಥಮ ಸಂಕಲನ ಅಣೆಗೆಳೆದ ಭಗ್ನತೆಗಳ ಒಂದು ರಾಸಿ. ಅವು ಯಾವುದರ ಭಗ್ನತೆಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಾರರು—ಯಾಕೆಂದರೆ ಈಗಿನ ಕವಿಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವದ ತಥಾಕಥಿತ ಸುವರ್ಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಯಾವ ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಬಹುಶಃ ಅಡಿಗರ ಜತೆಗೇ ಹೊರಟುಹೋಗಿದೆ. (ಅಡಿಗರಿಗಾದರೂ ಅಂಥದೊಂದು ‘ಸುವರ್ಣ ಯುಗ’ದಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಶ್ವಾಸವಿತ್ತೋ ತಿಳಿಯದು; ಅದೊಂದು ಕವಿಸಮಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು.)

ಈಗೇನು? ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಇಂಥ ಕವಿತೆಗಳು (‘ಭಗ್ನಗಳು’) ಸಂತೆಯ ನೆನಪು ತರುತ್ತವೆ. ಶಶಿಯವರ ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಸಂತೆ ಕೂಡ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯೇ; ಪ್ರತಿಮಾನಿಷ್ಠವಾದ ಕವಿತೆಗಳು ಇವು. ಒಂದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಕೈತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಸಂತೆಯ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಇವೆ. ತತ್ಕಾಲಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯೂರಿದ, ನೆಲದಲ್ಲೇ ಹರಡಿಕೊಂಡ ಮಣಿಸರಕಿನ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನೋ ಕಟ್ಲೇರಿ ದುಕಾನುಗಳನ್ನೋ ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಅಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ ಏನಿಲ್ಲ? ಪಿಂಗಾಣಿಯ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಬಾಚಣಿಗೆ ರಿಬ್ಬನುಗಳು, ಕುಂಕುಮ ಕರಡಿಗೆಗಳು, ಕಪ್ಪು ಕೆಂಪಿನ ಪಟ್ಟೆ ನೂಲುಗಳು,  ಲಾಡಿಗಳು, ಬಳೆಗಳು, ಕ್ಲಿಪ್ಪುಗಳು, ಹೇರ್‌ಪಿನ್ನುಗಳು, ಬಟನುಗಳು, ದಾರದ ಉಂಡೆಗಳು, ಸೂಜಿಗಳು, ಉಗುರು ಕತ್ತರಿಸುವ ಯಂತ್ರ, ಅಗರು ಬತ್ತಿ, ಲೋಬಾನ, ಪರಿಮಳದ ವಿಭೂತಿ ಉಂಡೆಗಳು, ಸೆಂಟಿನ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಕುಪ್ಪಿಗಳು, ಗುಗ್ಗೆ ತೆಗೆಯುವ ಕೊಕ್ಕೆ, ಬೆಲ್ಟು, ಪಕ್ಕೀಟು ಅರ್ಥಾತ್ ಪರ್ಸು, ಬೀಗ, ಬೀಗದ ಕೈ, ನಶ್ಯದ ಬುರುಡೆ, ಮುಖ ನೋಡುವ ಕನ್ನಡಿಗಳು, ಟೂತ್ ಪೌಡರು, ಬ್ರಶ್ಶು, ಚೂರಿಗಳು, ಕಪ್ಪು ಕನ್ನಡಕಗಳು, ಸಿನೆಮಾ ತಾರೆಯರಿರುವ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರುಗಳು, ಮಂತ್ರಿಸಿ ಕಟ್ಟುವ ತಾಯಿತಗಳು, ಸ್ಲೇಟು ಕಡ್ಡಿಗಳು, ಪೆನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲುಗಳು, ಫುಟ್‌ರೂಲು, ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವ ಕಡ್ಡಿಗಳು, ಬರೆದುದನ್ನು ಒರೆಸುವ ರಬ್ಬರು, ಬೆಂಕಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಅವುಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಚಿತ್ರಗಳ ಕಟ್ಟುಗಳು, ಗೋಲಿಗಳು, ರಬ್ಬರ್ ಚೆಂಡುಗಳು, ಬಿಗಿಲುಗಳು, ಆಟದ ಕಾರುಗಳು, ನಾಯಿಮರಿ ನರಿ ಮೊಲ ಹುಲಿ ಮುಂತಾದ ಬೊಂಬೆಗಳು, ಟೊಪ್ಪಿ, ಹ್ಯಾಟುಗಳು, ತಮ್ಮಟೆ ಬಡಿಯುವ ಕೀಲು ಮಂಗ, ತಾಳ ಬಾರಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮಂಗ, ಆಹಾ! ಹಳ್ಳಿಯವರಾದ ನಮಗೆ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಪರಿಚಯವಾದ್ದು ಇಂಥ ಸಂತೆಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಅಲ್ಲವೇ?

ಶಶಿ ತರೀಕೆರೆಯವರದೂ ಇಂಥದೊಂದು ಬೆರಗಿನ ಲೋಕ; ಅವರೀಗ ಅರೆ ಹಳ್ಳಿ ಅರೆ ಪೇಟೆಯಾದ ತರೀಕರೆಯಿಂದ ಮಹಾನಗರ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೂ ತಮ್ಮ ಮುಗ್ಧ ನೋಟವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ. ತರೀಕೆರೆಯಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದಂತೆ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತರೀಕೆರೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಇಂದಿನ ಹಲವು ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಇದು. ಇಲ್ಲಿರಲಾರೆ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಾರೆ. ಇದೊಂದು ‘ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂತೆ’ ಇದರಲ್ಲೊಂದು ‘ವಿಷಾದ’ವೂ (ರೆಫರೆನ್ಸ್: ‘ಕಾಲು ಕೆಜಿ ವಿಷಾದ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಕವನ) ಇದೆ.

ಹೌದು, ವಿಷಾದ. ಜೇಮ್ಸ್ ಜಾಯ್ಸ್‌ನ ಸಣ್ಣ ಕತೆ ‘ಅರಬಿ’ಯನ್ನು ನೆನೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ದೊಡ್ಡವರನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿಸುವ ಕತೆ ಅದು. (“ಡಬ್ಲಿನರ್ಸ್” ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.) ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ಒಂದೆಡೆ ಒಂದು ಸಂತೆ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ, ‘ಅರಬಿ’ ಎಂಬುದು ಅದರ ಹೆಸರು. ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗ ತಾನು ಮೆಚ್ಚುವ ನೆರೆಯ ಹುಡುಗಿಗೋಸ್ಕರ ಏನಾದರೂ ಉಡುಗೊರೆ ತರಬೇಕು ಅಂದುಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಮಾವ ಕುಡಿದು ಮನೆಗೆ ಮರಳಲು ತಡವಾಗಿ ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ನಾಕು ಕಾಸು ಸಿಗಲು ಹೊತ್ತಾದ ಕಾರಣ, ಹುಡುಗ ಸಂತೆಯ ಜಾಗ ತಲಪಿದಾಗ ರಾತ್ರಿ ಹತ್ತು ಗಂಟೆ. ಸಂತೆ ಮುಚ್ಚುವ ಸಮಯ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಗಡಿಗಳೂ ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತವೆ. ತೆರೆದಿರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸ್ವಾಗತವೇನೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿನ ಹೆಣ್ಣಿನ ಹದ್ದಿನ ಕಣ್ಣು ಅವನ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ. ಹುಡುಗ ಏನನ್ನೂ ಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸಂತೆಯ ಬೆಳಕುಗಳು ಅರುತ್ತವೆ. ಹುಡುಗನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅಳು. ವಿಷಾದವೆಂದರೆ ಇದುವೇ ಅಲ್ಲವೇ? ‘ಕಾಲು ಕೆಜಿ ವಿಷಾದ’ ಇಡೀ ಕವನಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟವಾದ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ಮರೆಯುವ ದಾರಿಯಿದು
ಯಾರು ನೆನಪಿಡುವುದಿಲ್ಲ
ಎದ್ದಿದ್ದು ಎಡವಿದ್ದು ಬಾಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು
ಎಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿ
ದಾಖಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ
ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಏನೋ ಜನರೆಲ್ಲಾ
ತೂಕಡಿಸುತ್ತಾ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ
(‘ಕಾಲು ಕೆಜಿ ವಿಷಾದ’)

ಹೀಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಶಶಿಯವರ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸ್ಟಾಂಜಾ—ದಾರಿ, ತೂಕಡಿಸುತ್ತಾ ನಿಂತಿರುವ ಜನ, ಅದರ ಕಾರ್ಯ ಕಾರಣ ಸಂಬಂಧ ಅಬ್ಸರ್ಡ್. ದಾರಿ: ಮರೆತುದು, ನೆನಪಿಡದ್ದು, ಎದ್ದುದು, ಎಡವಿದ್ದು, ಬಾಚಿಕೊಂಡದ್ದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಜನ ತೂಕಡಿಸುವುದು. ಜಗತ್ತೇ ಹೀಗೆ ಇದೆ, ಹೀಗೆಯೆ ಇರುವುದೆ? ಇಂಥ ಇನ್ನಿತರ ವಿಷಾದಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಸ್ಟಾಂಜಾಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಯಾಕೀ ವಿಷಾದ ಕಾಲು ಕೆಜಿ? ಯಾಕೀ ಹುಸಿ ನಿಖರತೆ? ಅಳೆಯಲಾರದ್ದನ್ನು ಅಳೆಯುವ ವಿಧಾನ? ‘ಪಾವು ಕಿಲೋ ಗುಬ್ಬಿ’ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಕವಿತೆ, ‘ಹಕ್ಕಿಯ ಭಾರ’ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಕವಿತೆ, ‘ಇಬ್ಬನಿ ಗೇಟ್’ ಎಂಬ ಮಗುದೊಂದು ಕವಿತೆ. ಅಸಾಧ್ಯತೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಛಲ ಈ ಕವಿಗೆ. ಗೊಸಾಮರ್‌ನಿಂದ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿದಂತೆ. ಅಸಂಗತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹತ್ತಿರ ತರುವ ಮೆಟಫಿಸಿಕಲ್ ಕವಿಗಳ ವಿಧಾನವೂ ಹೌದು. ಸಂಕಲನವನ್ನು ಓದುತ್ತ ನನಗೆ ಪಿ. ಲಂಕೇಶರ ನೀಲು ಕವಿತೆಗಳ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿರಲು, ಲೋ ಏಂಡ್ ಬಿಹೋಲ್ಡ್, ‘ಲಂಕೇಶ್ ಬಂದಿದ್ದರು’ ಎಂಬ ಪದ್ಯವೇ ನನಗೆ ಎದುರಾಗಿದೆ! ನಿಜ, ಪ್ರತಿ ಕವಿಯೂ ಹಿಂದಿನ ಅಥವಾ ಸಮಕಾಲೀನ ಕವಿಗಳಿಂದ ಏನನ್ನೋ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಹೊರತಲ್ಲ. ಶಶಿಯವರು ಲಂಕೇಶರ ನೀಲುವಿನಿಂದ ಅದೇನೋ ನವಿರಾದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ‘ಲಂಕೇಶ್ ಬಂದಿದ್ದರು’ ಬರೆಯದೆ ಇರುವುದು ಅವರಿಂದ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಕವಿ ಲಂಕೇಶರನ್ನು ಮನೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಇತರರನ್ನೂ ಬರಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಸಂಕೇತ ಎಂದು ನನಗನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟು ಹೇಳಿ, ಶಶಿಯವರ ಕಾವ್ಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಶುಭಾಶಯ ಹಾರೈಸುತ್ತ ನಾನು ನನ್ನ ಯಥಾಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.

*

ಕೊನೆಯ ಮಾತು:
ನಾನು ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಾಗಲೆಲ್ಲ ಜನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು
ಮೆಚ್ಚುವುದು, ಮುನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಚಚ್ಚುವುದು
ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಸತ್ಸಂಪ್ರದಾಯ
ಮುಂದುವರಿಯಲಿ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಜನ ಎರಡನ್ನೂ
ಓದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಇದರ ಅರ್ಥ.

ಕೃತಿ: ಪ್ಯೂಪಾ (ಕವಿತೆಗಳು)
ಕವಿ: ಶಶಿ ತರೀಕೆರೆ
ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ: ಶ್ವೇತಾ ಆಡುಕಳ
ಪ್ರಕಾಶನ : ಅಲರು ಪುಸ್ತಕ, ಬೆಂಗಳೂರು
ಬೆಲೆ: ರೂ. 150/- (Preorder ಬೆಲೆ: ರೂ. 120/-)
ಖರೀದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ : 9731993303

ಶಶಿ ತರೀಕೆರೆ

ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತರೀಕೆರೆಯವರಾದ ಶಶಿ ತರೀಕೆರೆ ಸದ್ಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇಸ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಥೆಗಾರ, ಕವಿ. ಕಿರುಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಉಳ್ಳವರು. 'ಡುಮಿಂಗ’ ಮತ್ತು 'ತಿರಾಮಿಸು’ ಇವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳು. ಇವರ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಛಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಟೊಟೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮತ್ತು ಚಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಜು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿವೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ …

ನಾಲ್ಕು ಐದನೆಯ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ವಾರಿಗೆಯ ಹುಡುಗ ಹುಡುಗಿಯರೆಲ್ಲರೂ ನನ್ನೆಡೆಗೆ ಕಣ್ಣು ಕಿವಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟಿರುವಾಗ ಅವರ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಹರಿಯದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾನು ಸರಿಯಾದ ಕತೆ ಹೇಳಲೇಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಯಾವಾಗಲೂ ಅವವೇ ಕತೆ ಹೇಳುವಾಗಿಲ್ಲ, ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ಐದು ಎವೆ(ನಿಮಿಶ) ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಕೇಳುಗರು ‘ಬೇರೆ ಕತೆ ಬೇಕುʼ ಎಂದುಬಿಟ್ಟರೆ ಕತೆ ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಹೋಗಿ ಕೂರಬೇಕಿತ್ತು. ಆಗ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಕತೆ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಶಿಕ್ಷಕರು ಹೀಗೆ ನನ್ನೊಳಗಿನ ಕತೆಗೆ ಖೋ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕೇ ನನಗೆ ಕತೆಯ ಗುಂಗು ಹೊಕ್ಕಿತೇನೋ.

ಇನ್ನು ಅಪ್ಪ ಪೊಲೀಸ್‌ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ ವರ್ಗವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ನನ್ನೊಳಗೆ ಹೊಸ ಕತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು ಹಾಗೆಯೇ ಹೊಸ ಕೇಳುಗ ಗೆಳೆಯರೂ. ಅಪ್ಪ ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಕರ್ತವ್ಯ‌ ನಿಮಿತ್ತ ಹೋದಾಗ ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತಂದು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೀಚಿ ಮತ್ತು ಕೈಲಾಸಂ ಅವರು ನನಗೆ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದು ಹೀಗೆ. ಮುಂದೆ ಕುವೆಂಪು, ತೇಜಸ್ವಿ, ಭೈರಪ್ಪ.

ಮುಂದೆ ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಓದುವಾಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕಾದಂಬರಿ ಕಥೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾದ ರುಚಿ ಹತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿತು. ಕತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದವನಿಗೆ, ಓದಲು ಬರೆಯಲು ಬಾರದೇ ಇರುವವರಿಗೂ ನನ್ನ ಕತೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಸಬೇಕು ಎನಿಸಿತು. ಆಗ ದೊಡ್ಡ ಬೆಳಕಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದೇ ಸಿನಿಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಆಗ ಪಟ್ಟಾಗಿ ಕೂತು ಓದಿದ ಲಂಕೇಶ್, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ, ಅನಂತಮೂರ್ತಿ, ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲ, ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹಲವರ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು ಅವುಗಳ ಗಟ್ಟಿತನದಿಂದಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡಿದವು. ನನ್ನೊಳಗಿದ್ದ ಕತೆಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಕಾಡಲು ಆಗಲೇ ಮೊದಲಾಗಿದ್ದು. ಆಗ ಕತೆ ಬರೆಯದೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದೆನಿಸಿತು.

ʼಎಡೆʼಯೊಳಗಿನ ಕೆಲ ತುಣುಕುಗಳು

ಎಡೆ

ಹೊಸ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಣ ಸುಡಲು ಕರೆಂಟಿನ ಮಶಿನ್ನು ಬಂದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಅದರ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋದ ದಿನ, ಅಲ್ಲಿನ "ಕರೆಂಟು ಬಂತು, ಕರೆಂಟು ಹೋಯ್ತು" "ಈ ಸ್ವಿಚ್ಚು ಒತ್ತಿದ್ರೆ ಬೆಂಕಿ ಹತ್ತಿಗೆಂತಾತೆ, ಮತ್ತೆ ಇದುನ್ನೇ ಒತ್ತಿದ್ರೆ ಬೆಂಕಿ ಇರ‍್ತತೆ" "ಹೆಣ ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿಯಾಗಾಕ ಇಷ್ಟು ಟೈಮು ಬೇಕಾಗ್ತತೆ", "ಮಡ್ಕಿಯಾಗ ನಾಕ್ ಹಿಡಿ ಬೂದಿ ಹಿಡೀತತೆ" ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮಾತುಗಳು ಕಿವಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಶಿನ್ನಿನ ಒಳ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಣವೊಂದನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸಿ ಬಸಜ್ಜ, "ಹೋಗಿ ಬಾರಪಾ" ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳಿ ತಿರುಗಿದ. ಆ ಗಳಿಗೆ ಬಸಜ್ಜನಿಗೆ ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ತನಗೆ ಯಾರೋ ಕರೆಂಟು ಹೊಡೆಸಿ ಸುಟ್ಟಂತಾಗಿತ್ತು.

ಈಗ ಲಿಂಗ ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರೆದು, "ವರ್ಷಾ ವರ್ಷಾ ಬಂದು ನೋಡ್ಕೆಂಡು ಹೋಗ್ಬೇಕು ಅನ್ನಾ ಕಾಟ ಇರಂಗಿಲ್ಲಲ್ಲ! ಅದಿಕ್ಕೆ ನಮ್ಮೋರು ಎಲ್ಲಾವನೂ ಸುಡಾಕ ಶುರು ಮಾಡ್ಯಾರ. ಪದ್ದತಿ ಇಲ್ಲುದ ಪರದೇಸಿಗುಳುʼʼ ಎಂದು ಬಸಜ್ಜನ ಮುಖವನ್ನೇ ನೋಡಿದ. ಬಸಜ್ಜ ಮಂಟಪದ ನೆರಳಿಗೆ ಹೋದ. ಲಿಂಗ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಬಂದು, "ಈ ರಂಗಣ್ಣನ್ ಮಕ್ಳುನ್ನ ನೋಡು, ಆ ಭೈರೇಗೌಡ್ರು ಮಕ್ಳುನ್ನ ನೋಡು. ಸತ್ತ್ ಮ್ಯಾಲೂ ತಣ್ಣುಗ ಇರಾಕ ಬಿಡಂಗಿಲ್ಲಂದ್ರೆ ಮಕ್ಳು ಯಾಕ್ ಬೇಕು?" ಎಂದು ಸಮಾಧಿ ಟೈಲ್ಸನ್ನ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ 'ಟಕ್‌ಟಕ್' ಕುಟ್ಟಿದ. ನೆರಳಲ್ಲಿ ಬಸಜ್ಜನಿಗೆ ಮನಸು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಂದು, "ಯಾರು ಮಣ್ಣಂಗೋಗ್ಬೇಕು ಅಂತಾ ಆ ಶಿವಾ ಮೊದ್ಲೇ ಬರ‍್ದು ಕಳ್ಸರ‍್ತಾನಲೇ. ಮಣ್ಣನಾ ಆಗ್ಲಿ ಬೂದಿಯಾನ ಆಗ್ಲಿ ಸತ್ತೋರು ಭೇಷ್ ಇರ‍್ಬೇಕು ಅಷ್ಟೇ" ಎಂದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟ. ಲಿಂಗ ಹಿಂಬಾಲಿಸಲಿಲ್ಲ.

ರಾಧಾ ಮೋಹನ

ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ ಮೊಬೈಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ನಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ರಾಧಾ ಕಾಯಿನ್ ಬಾಕ್ಸಿಗೆ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ವಯ್ಯಾರದಿಂದ ಬಂದು, "ಹ್ಞೂಂ.. ಕೊಡು" ಎಂದು ಅವನ ಮುಂದೆ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಿದಳು. ಫೋನು ಹಿಡಿದ ಹುಡುಗ "ಇಲ್ಲ" ಎಂದು ಸನ್ನೆ ಮಾಡಿದ. ರಾಧಾ,"ಮ್ಯಾಲಿನ್ ಜೋಬಿನ್ಯಾಗ ಇರ‍್ತಾತೆ ತಗೀ" ಎಂದು ಜೇಬು ಮುಟ್ಟಿದಳು, ಹುಡುಗ ಫೋನು ಮುಚ್ಚಿ "ಇಲ್ಲ" ಅಂದ. ಇವಳು "ಪರ್ಸಿನ್ಯಾಗ ಇರ‍್ತಾತೆ ನೋಡು" ಎಂದಳು, ಅವನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ "ಇಲ್ಲ" ಎಂದನು. "ಬ್ಯಾಗಿನ್ಯಾಗ ಇಟ್ಟರ‍್ತೀ ತಗೀ" ಎಂದು ಬ್ಯಾಗು ಮುಟ್ಟಿದಳು ಇವಳು. ಹುಬ್ಬು ಗಂಟಿಕ್ಕಿ "ಇಲ್ಲ" ಎಂದು ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅವನು. ಮರುಕ್ಷಣವೇ ರಾಧಾ ಟಪಕ್ಕನೆ ಹುಡುಗನ ಮರ್ಮಾಂಗಕ್ಕೆ ಬಡಿದು "ಇಲ್ಲಿ?" ಎಂದಳು, ಹುಡುಗ ಇನ್ನೂ ತಟಕ್ಕನೇ "ಇಲ್ಲ" ಎಂದು, ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟ. 'ಏನಪ್ಪಾ ಹಂಗಂದ್ಬುಟ್ಟೆ?' ಎಂಬಂತಿದ್ದ ರಾಧಾಳ ಮುಖ ಇವನೆಡೆಗೆ ಹುಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಕುಣಸಿ ನಗಲತ್ತಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ‘ಥೋ' ಎಂದುಕೊಂಡ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಭಯಂಕರ ನಾಚಿಕೆಯಾಯಿತು. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೇ ಯಾವಾಗಲೋ ಬಂದು ನಿಂತಿದ್ದ ಸುಕನ್ಯಾಳ ಜೊತೆಗೆ ಅಂಗಡಿಯವನೂ ಜೋರು ನಗಲತ್ತಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ಕೆಕ್ಕರಿಸಿ ಫೋನನ್ನು ಇಟ್ಟ ಹುಡುಗ ಅಲ್ಲಿಂದ ದಡದಡ ಹೊರಟ. ಗೆಳತಿಯರಿಬ್ಬರೂ ರಾತ್ರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ದಿನಸಿ ತರಲು ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟು ರೋಡು ಹಿಡಿದರು.

ಭಾನುವಾರ ರಾತ್ರಿ ಇವರಿಗೆಲ್ಲಾ ಹಬ್ಬ. ನಾಳೆಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ರೋಡುಗಳು ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರತೀ ವಾರದ ಆ ಖುಷಿಗೆ ಕಾರಣ. ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಊಟ ಮುಗಿಸಿ ಹೋಗಿ ಮಲಗಿಕೊಂಡರೆ ಸಿಗ್ನಲ್ಲು ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿ ವಿಸಿಟ್‌ನವರು ಮಾತ್ರ ಎಚ್ಚರಿದ್ದರು. ತಮಗೆ ತೋಚಿದ್ದನ್ನು ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲರ ಮನರಂಜಿಸುವ ಆಟ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ಸರದಿ ಬಂದಾಗ ರಾಧಾ ಒಳಗೆ ಓಡಿ ಹೋದಳು. ಎಲ್ಲರೂ "ಏಯ್ ಏಯ್.." ಎಂದು ಕೂಗಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ "ಶ್" ಎಂದಳು ರಾಧ. ಒಳಗಿನ ಹಳದಿ ಬಲ್ಬಿನ ಬೆಳಕು ಹೊರಗಿನ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅವಳ ನೆರಳನ್ನು ದಟ್ಟವಾಗಿ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು.

ಹಲಗೆ ಬಡಿತ

ಊರಮ್ಮನ ಹಬ್ಬ. ಎಲ್ಲರ ಮನಿಯಲ್ಲೂ ಪೂಜೆಯ ಜೋರು ಸಂಭ್ರಮ. ಬೆಳಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಶುರುವಾದ ಹಲಗೆ ಬಡಿತ ಕೇಳಿ, “ಯರ‍್ಲೇ ಅದು?” ಎಂದುಕೊಂಡು ಹೊರ ಬಂದ ಮಂದಿ ಅದರ ಸೊಗಸನ್ನ ಕಂಡು ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ, “ನೋಡ್ರಿ ಅಲ್ಲಿ, ಸುಮ್ನೆ ಹೇಳಲ್ಲ ಜನಾ, ಬಡ್ತಾ ಅಂದ್ರೆ ಸಿದ್ದಪ್ಪನ ಬಡ್ತ ಅಂತ. ಅದ್ರಾಗೂ ಆತೇ ಮಾಡಿದ್ ಹಲಗೀ ಅಂದ್ರೆ ಮುಗೀತಲ್ಲಾ..” ಎಂದು ಹಿಂದೆ ಯಾವಾಗಲೋ ಯಾರದೋ ಹಲಗೆ ಬಡಿತವನ್ನು ಹೊಗಳಿದ್ದ ಮಂದಿಗೆ ಇವತ್ತು ಸಿದ್ದಪ್ಪನ ಹಲಗೆ ಬಡಿತವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಮೀಸಿ ತಿರುವಿದರು. ಕೇರಿಯಿಂದ ಮೈ ಸುತ್ತ ಉಟ್ಗೀ ಉಟ್ಟವರಿಗೆ, ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಬಿದ್ದು ದೀಡ್ ನಮಸ್ಕಾರ ಹಾಕುವವರ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ನೀರು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಮನೀಮಂದಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂದೆ ನಡೆಯಲತ್ತಿದ ಸಿದ್ದಪ್ಪ, ಜೋರು ಜೋರು ಹಲಗೆ ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಗುಡೀ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟ. ಜನ ಅವನ ಸುತ್ತ ಕುಣ ಯಲತ್ತಿದರು. ಹಲಗೆ ಬಡಿಯಲು ಜಗ್ಗು ರೊಕ್ಕಾ ಇಸಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕೇರಿಯ, ಸುತ್ತಲಿನ ಊರುಗಳ ಬೇರೆ ಹಲಗೆಯವರು ಎರಡು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಊರ ಹೊರಗಿನ ಗುಡಿ ಮುಟ್ಟುವುದರೊಳಗೇ ಮುದುಕ ಸಿದ್ದಪ್ಪನ ಮುಂದೆ ಸುಸ್ತಾಗಿ, ಸಪ್ಪಗಾದರು. ಯಾವತ್ತೂ ಕುಣ ಯದವರೂ ಕೂಡ ಸಿದ್ದಪ್ಪನ ಹಲಗೆ ಬಡಿತಕ್ಕೆ ಮೈ ಮೇಲೆ ದೇವರು ಬಂದವರಂತೆ ಕುಣದು ಕುಣದೂ ದಣದರು. ಗುಡಿಯ ಅಂಗಳದಿಂದ ಸಂಜೆಗೆ ವಾಪಸ್ಸು ಕೇರಿ ಮುಟ್ಟಿದ ಮನಿಗಳ ತುಂಬಾ ಸಿದ್ದಪ್ಪನದೇ ಮಾತು.

ರಾತ್ರಿ ಕೇರಿ ಹುಡುಗರು ಸಿದ್ದಜ್ಜನನ್ನು ಮುಕ್ಕರಿಕೊಂಡು ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದ ಪದಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹಾಡಿಸಿ ಹಲಗೆ ಬಡಿಸಿ ಕುಣ ದು ಬೆಳಕು ಹರಿಸೋಣ ಎಂದುಕೊಂಡು ಬಂದು ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತರು. ಸಿದ್ದಪ್ಪನಿಗೂ ಇದೇ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಶುರು ಮಾಡಿಕೊಂಡ, ಬಡಿತ ಜೋರಾಯಿತು. ಹುಡುಗರು ಕ್ಯಾಕಿ ಹೊಡಿಯಲತ್ತಿ ಭರ್ಜರಿ ಕುಣಯಲತ್ತಿದರು.

ಕೃತಿ : ಎಡೆ (ಕಥಾಸಂಕಲನ)
ಲೇ : ಪ್ರವೀಣ ಕುಮಾರ ಜಿ.
ಪುಟ : 121
ಬೆಲೆ : ರೂ. 150
ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ : ಪ್ರವೀಣ ಮೇಗಲಮನಿ
ಪ್ರಕಾಶನ : ಒಲವು ಬರಹ
ಖರೀದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ : 9845845747

ಪ್ರವೀಣ ಕುಮಾರ ಜಿ.

ಪ್ರವೀಣ ಕುಮಾರ ಜಿ. ಮೂಲತಃ ಬಳ್ಳಾರಿಯವರು. ಸದ್ಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೂರ್ಮಾವತಾರ, ಸಕ್ಕರೆ, ಎಂದೆಂದೂ ನಿನಗಾಗಿ, ಕಹಿ, ದನ ಕಾಯೋನು ಮತ್ತು ಮುಗುಳುನಗೆ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ದೇಶನ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ/ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿರುವ ನಿಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳ ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ team@konaru.org

ಇದನ್ನೂ ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣಾಡಿಸಿ…

ನೆನಪುಗಳ ಮಿಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ ತಲ್ಲಣಿಸಿದ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಹಾಡಲೇಬಾರದು ಅಂದುಕೊಂಡ. ಅದು ಇವತ್ತೇ ಯಾಕಾಗಬಾರದು ಅನಿಸಿತು. ಹಂಗನಿಸಿದ್ದೇ ತಡ ಎದ್ದವನೇ ಮರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಹೊಸತರಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದಿದ್ದ ಮೊಳೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಕೈಯ್ಯಲ್ಲಿದ್ದ ತಂಬೂರಿಯನ್ನು ನೇತಾಕಿದ.

ಎಂದೋ ಹೊಡೆದಿದ್ದ ಮೊಳೆ. ಅದೇನು ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿದಿತ್ತೋ ಇಲ್ಲಾ ಪೂರಾ ಸಡಿಲಗೊಂಡಿತ್ತೋ, ಅಂತೂ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ ಕೂರುವುದೂ ಮೊಳೆಯ ಸಮೇತ ತಂಬೂರಿ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದೂ ಒಂದೇ ಆಯ್ತು. ಹಂಗೆ ಬೀಳುತ್ತಲೇ ತಂಬೂರಿಯ ಬುರುಡೆ ಒಮ್ಮೆಗೇ ಒಡೆದು ಚೂರಾಯ್ತು. ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ ದಿಕ್ಕೆಟ್ಟವನಂತೆ ಕೂತು ಬಿಟ್ಟ. ಹತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಸಲಹಿದ್ದ ಪ್ರೀತಿಯ ತಂಬೂರಿಯ ಕಣ್ಣೆದುರಿನ ಸಾವು ಯಾವುದೋ ಅಪಶಕುನದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಅವನನ್ನು ದಿಗಿಲಿಗೆ ದೂಡಿತು. ಅಯ್ಯೋ ದೇವರೆ, ಯಾವ ಕೆಟ್ಟ ಗಳಿಗೇಲಿ ಇವತ್ತು ತಂಬೂರಿ ಹಿಡುಕೊಂಡೆನಪ್ಪಾ ಅಂತ ಅಂದುಕೊಂಡು ಅದರ ಒಂದೊಂದೇ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಎದೆಗೆ ಒತ್ತಿಕೊಂಡ. ದುಃಖ ಉಮ್ಮಳಿಸಿತು. ತಂಬೂರಿಯ ಬುರುಡೆಗೆ ಆವರೆವಿಗೂ ಆಸರೆಯಾಗಿದ್ದ ಬಿದಿರಿನ ಪುಟ್ಟ ಗಳವನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದನ್ನೇ ದಿಟ್ಟಿಸಿದ. ಮರದ ಕೊಂಗೆಯೊಂದರಿಂದ ನೇತು ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಲಾಟೀನಿನ ಮಂದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಈ ಮುಂಚೆ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದಾಡಿದ್ದ ಬೆರಳುಗಳು ಮೂಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಯ್ತು. ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನಿಗೆ ದುಃಖದ ಜೊತೆಗೆ ಭಯವಾಯ್ತು.

ಆ ತಂಬೂರಿ ಅವನನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಮೇಲಾಗಿತ್ತು. ಹಿಮಾಲಯದ ಕಡೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರುವಾಗ ಒಂದಷ್ಟು ದಿನ ಪುಟ್ಟ ನಗರವೊಂದರ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಉಳುಕಂಡಿದ್ದ. ಸುತ್ತಲೂ ಗುಡ್ಡುಗಾಡು. ದಟ್ಟ ಮರಗಳು. ಬೆಳಗಿನ ಹತ್ತಾದರೂ ನಿಲ್ಲದ ಹಿಮ ಮಳೆ. ಮೈ ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿ. ಸಂಜೆಯಾಗುತ್ತಲೇ ಇಡೀ ನಗರ ನಿರ್ಜನವಾಗಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದ್ಯಾವುದೋ ಆತಂಕವಾದಿಗಳಿಗೆ ಹೆದರಿ ಜನ ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಂತ ಅವರಿವರಿಂದ ಕೇಳಿ ತಿಳುಕಂಡಿದ್ದ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ. ಹಗಲು ಹೊರಗಡೆ ಓಡಾಡಿಕೊಂಡು ರಾತ್ರಿಯಾಗುತ್ತಲೇ ಆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಮಲಗುತ್ತಿದ. ಅಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟೇ ಸಂಜೆಯಾದರೆ ಒಂದಿಬ್ಬರು ಭಿಕ್ಷುಕರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಒಂದು ನರಪಿಳ್ಳೆಯೂ ಅತ್ತ ಸುಳಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ರಾತ್ರಿ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗೆ ಬರುವ ರೈಲೇ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕೊನೆಯ ರೈಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಹಾಗೆ ಮಲಗಲು ಬಂದಂಥ ಹೊತ್ತಲ್ಲಿ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂಲೆಯೊಂದರ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮುದುಕನೊಬ್ಬ ತುಂಬಾ ನಿತ್ರಾಣ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಾತವಾಗಿ ಬಿದ್ದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ. ಅವನು ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನಿಗೆ ಅವನು ಬದುಕಿಲ್ಲ ಅನಿಸಿತ್ತು. ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಆತಂಕದಿಂದಲೇ ಅತ್ತ ಹೋದ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ. ಅವನ ಒಂದು ಕೈಯ್ಯಲ್ಲಿ ತಾಳ ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ತಂಬೂರಿಗಳಿದ್ದವು. ಬಗಲಲ್ಲೊಂದು ಬಟ್ಟೆಯ ಬ್ಯಾಗು. ಅದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇವನ್ಯಾರೋ ದಕ್ಷಿಣದವನೇ ಇರಬೇಕು ಅನಿಸಿತು. ಹಂಗಾಗಿ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಅಜ್ಜ ಅಂತ ಕೂಗಿದ. ಅಜ್ಜನ ಕೆದರಿದ ಗಡ್ಡ ಹಾಗೂ ತಲೆಗೂದಲು. ತೇಲುಗಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಮುಖದಲ್ಲಿನ ನಿಸ್ತೇಜ ಕಳೆ, ಅಜ್ಜನ ಆಯಸ್ಸು ಮುಗಿಯುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಇನ್ನೇನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಡಬೇಕು ಅನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜ ಗೊಗ್ಗರು ದನಿಯಲ್ಲಿ ಸದ್ದು ಮಾಡಿ ಒಂದು ಬೊಗಸೆ ನೀರು ಕೊಡುವಂತೆ ಕೈ ಸನ್ನೆ ಮಾಡಿದ. ನೀರು ತಂದು ಕೊಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮತ್ತೊಂದು ತುದಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜನ ಬ್ಯಾಗು, ತಾಳ, ತಂಬೂರಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಅನಾಥವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಏನಾಯ್ತು ಅಂತ ಹೇಳಲು ಅಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ ಅಂಜಿಕೊಂಡೇ ತಾಳ ಮತ್ತು ತಂಬೂರಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡ. ತನ್ನೂರಿನಲ್ಲೂ ಇಂಥವೇ ತಾಳ ತಂಬೂರಿಗಳಿದ್ದವು. ತಾತ ಸಣ್ಣೀರಪ್ಪ ಭಜನೆ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ ಅವುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದ. ಅವುಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದ ಒಂದಷ್ಟು ದಿನಗಳು ಆ ಪುಟ್ಟ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಸಾಗಿತ್ತು. ಆಗಿನಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಜತನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ.

ತಂಬೂರಿ ಬುರುಡೆಯ ಚೂರುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒಂದೆಡೆ ಕೂಡಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಶರಣು ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಆದರೂ ಎದೆಯಲ್ಲಿನ ಅತಂಕ ತಮಣೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಖುಷಿಯಾದಾಗ ಮತ್ತು ಬೇಸರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ ಸೀದಾ ಕೊಳ್ಳದೊಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿನ ಕಾಲಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಸಿಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕ ಗಿಡಮರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಅವುಗಳು ಸೂಸುತ್ತಿದ್ದ ಅತ್ತರನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಾ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಚಿಲಿಪಿಲಿಯನ್ನು ಎದೆಗಿಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಕಾಡ ಹೂಗಳ ಘಮಲಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗೇಳುತ್ತಾ ಅದೆಷ್ಟೋ ಹೊತ್ತು ಅಲ್ಲಿದ್ದುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ. ರವಷ್ಟು ಎದೆ ಭಾರ ಇಳಿಯುತ್ತಲೇ ಮೇಲತ್ತಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ. ಸೀತಾಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ್ದ ದಿನವೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇರುಳಿನಲ್ಲಿ ಯಾವತ್ತೂ ಅದನ್ನು ಇಳಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವತ್ತು ಕೂಡಾ ಅಂಥದ್ದೇ ಇರುಳು. ಆ ಚಣ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನಿಗೆ ಕೊಳ್ಳದೊಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಬೇಕೆನಿಸಿತು. ಎದ್ದವನೇ ಸೀದಾ ಇಳಿದು ನಡೆಯತೊಡಗಿದ. ಆದರೆ ಆ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಕತ್ತಲಾಗಿತ್ತು. ಅದೂ ಕಗ್ಗತ್ತಲು. ಸುತ್ತಲೂ ಜೀರುಂಡೆಗಳು ಜೀಕುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮೆಲು ಗೊಣಗಾಟದಲ್ಲಿದ್ದವು. ದಿನವೂ ಸೌದೆ ತರಲೆಂದೋ ಇಲ್ಲಾ ಬೇಸರ ನೀಗಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದೋ ಕೊಳ್ಳದೊಳಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನಿಗೆ ಅದು ಸರಾಗದ ದಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಡಾವುಗಳಿಲ್ಲದ ಅಂಗಾಲುಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಶೀತ ಅಡರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದು ಮನದೊಳಗಿನ ಬಿಸಿಯ ತಾಪಕ್ಕೆ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಗುಡಿಯ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿವೆ ಎಂಬಂತೆ ಹಿಂಡಿಂಡು ಮಿಂಚುಳಗಳು ಮೇಲೇರಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಥರಾವರಿ ಕಾಡ ಹೂವಿನ ಘಮಲುಗಳು. ಜೊತೆಗೆ ತಂಗಾಳಿಯ ತೀಟೆ.

ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಲು ಜಾಡಿಸಿದ ಕೊಳವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬದುಕು ಯಾಕೆ ಹಿಂಗೆ ಸತಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಒಂದೆಡೆ ನಿಲಗೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಸುಮ್ಮನೇ ಒಂದೇ ಸಮ ಓಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಓಡಿ ಓಡಿ ದಣಿದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನಾದರೂ ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟು ಆತ್ಮವಂಚನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಯಾವುದನ್ನು ಮೀರಬೇಕು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೋ ಅದು ಹಠಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಿದೆ. ಬದುಕಿನ ಹೆದ್ದಲೆಗಳು ದಡ ಸೇರಲು ಬಿಡುತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲ. ನಾನಾಗುವ, ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿಯಲ್ಲೂ ಡೋಂಗಿತನವೆ? ಶಿವನೇ! ಇನ್ನೇನು ಒಂದಷ್ಟು ದೂರ ಹಂಗೂ ಹಿಂಗೂ ನಡೆದೆ, ಒಂದಷ್ಟು ನಿಸೂರು ಜಿಲುಪಿತು, ಅನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ. ಮತ್ತದೇ ಹಳೆಯ ಲಯಕ್ಕೆ. ಒಂದು ಚಣ ಲೌಕಿಕದ ಜಂಜಾಟಗಳ ಮೇಲಾಟ. ಮತ್ತೊಂದು ಚಣಕ್ಕೆ ಈ ಭಕ್ತಿ, ನಿಷ್ಠೆ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮಗಳ ಕಾಟ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ನಿಷ್ಠೆಯ ಬೇರುಗಳಿಗೆ ಗೆದ್ದಲಿಡಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅವೇ ಬೇರುಗಳು ಆಳಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತಾ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮವೆಂದರೆ, ಕೇವಲ ಮೈಯ್ಯ ವಾಂಚಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮೀರುವುದಷ್ಟೇನಾ? ದೇಹದ ಹಸಿವು ಅದ್ಯಾಗೆ ಲೌಕಿಕವಾಗಿಬಿಡುತ್ತೆ? ಈ ದೇಹದ ಮಲಿನತೆ ಅನ್ನುವುದೇ ಒಂದು ಟೊಳ್ಳಲ್ಲವೆ? ಕಾಮದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಈ ನೈತಿಕ ಅನೈತಿಕ ಅನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯರಿಗಷ್ಟೇನಾ? ನಡೆವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಎಡವುವುದು ಸಹಜವಲ್ಲವೆ? ಎಡವಲು ಇಚ್ಛಿಸದವನು ನಡೆವುದಾದರೂ ಎಂತು? ಯಾಕೆ ಈ ಗಿಡ ಮರಗಳಂತೆ ನಿರುಮ್ಮಳವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಉದುರಿಸಿ ಹೊಸ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಚಿಗುರಿಸಲಾರ ಈ ಮನುಷ್ಯ? ಕೊಳ್ಳಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನೊಳಗೆ ಇವೆಲ್ಲಾ ಕುಣಿತಕ್ಕಿಟ್ಟುಕೊಂಡವು.

ಯಾವತ್ತೂ ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ ಗೊತ್ತಿರದ ಅಥವಾ ಅಂಥ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂಥ ಪರಿಕರಗಳೇ ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವಾಗ ಇಂಥೆಲ್ಲಾ ಆಲೋಚನೆಗಳು ತನ್ನೊಳಗೆ ನುಡಿಯುತ್ತಿರುವುದಾದರೂ ಎಂತು? ಇದು ನಾನೇನಾ? ಇಲ್ಲಾ ಯಾರೋ ಗುರುತು ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ಲೋಕ ಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬ ನನ್ನೊಳಗೆ ಕೂತು ಹಿಂಗೆಲ್ಲಾ ಏನೇನೋ ಆಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನಾ? ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದ. ಇದಾವ ಕೇಡಿಗೆ ಇಂಥವುಗಳೆಲ್ಲಾ ನನ್ನನ್ನು ಮುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ? ನನಗೆ ಈ ಯಾವುಗಳ ಗಂಧ ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಅದೆಷ್ಟು ಖುಷಿಯಾಗಿದ್ದೆ ನನ್ನೂರಿನಲ್ಲಿ? ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನಿಗೆ ಕಕರುಮಕರು ಹಿಡಿದಂಗಾತು. ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವನು ಒಂದು ಚಣ ಕಾಲ್ದಾರಿಯ ಪಕ್ಕದ ದುಂಡಿಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಕೂತ. ಕಣ್ಣುಗಳಾಗಲೇ ಕತ್ತಲೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಒಳಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಕತ್ತಲೆಯ ಆಟವೋ ಇಲ್ಲಾ ಅದನ್ನು ಮಂಕುಗೆಡವುವ ಬೆಳಕಿನ ಕರಾಮತ್ತೋ ಯಾವೊಂದೂ ನಿಖರವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೀಗ ಒಳಗಿನದು ಹೊರಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ. ಹೊರಗಿನದು ಒಳಕ್ಕಿಳಿದು ಹರಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ. ಅವೆರಡೂ ತಂತಮ್ಮ ಮೇಲಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಜಿದ್ದಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಕಸರತ್ತು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯ್ತು. ಒಂದಷ್ಟೊತ್ತು ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಕೂತ.

“ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದೆಡೆ ಮನುಷ್ಯ ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಬೇಕಿಲ್ಲದ್ದಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಕಾತರಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ತಾನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹರಿವ ನೀರು ಹರಿದರೆ ತಾನೆ ಅದು ತಿಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು? ಬೀಸುವ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದರೆ ತಾನೆ ಅದರ ಇರುವಿಕೆ ಸಾಬೀತಾಗುವುದು? ಅಂತೆಯೇ ಗಿಡಮರಗಳು ಚಿಗಿತರೆ ತಾನೆ ಅದಕ್ಕಿರುವ ಹಳೆಯ ಬೇರುಗಳು ರುಜುವಾತಾಗುವುದು? ಮನುಷ್ಯ ಈ ನೀರಿನಂತೆ, ಈ ಗಾಳಿಯಂತೆ, ಈ ಗಿಡಮರಗಳಂತೆ ತಿಳಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ಮೈ, ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿರುವ ಹಿಮ ಕರಗಬೇಕು. ಕರಗಿದ ಹಿಮ ನೀರಾಗಿ ಗದಗದ ಹರಿಯುವಂತೆ ನಾವೂ ಹರಿಯುತ್ತಿರಿಬೇಕು...”

ಅದೊಂದು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಕೂತು, ತನ್ನಂತೆಯೇ ನಿರ್ಮೋಹಿಯಾಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಹ ಪಯಣಿಗನೊಬ್ಬ ಆಡಿದ್ದ ಮಾತುಗಳು, ಹತ್ತದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಾದವು. ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನಿಗೆ ಅವತ್ತು ಅವನಾಡಿದ ಮಾತುಗಳು ಒಗಟುಗಳಂತೆ ಕಂಡಿದ್ದವು. ಇವತ್ತೂ ಅವುಗಳು ಆಟೋಈಟೋ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಅಪರಿಚಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಅವತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನಾಡುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆ ಪಯಣಿಗನ ಮುಖದಲ್ಲಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಸನ್ನ ಭಾವಕ್ಕೆ ಎಂಥದೋ ವಿಸ್ಮಯದ ನಂಟಿದೆ ಅಂತ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನಿಗೆ ಅನಿಸತೊಡಗಿತು.

ಕೂತಿದ್ದ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ ಚಕ್ಕನೆ ಎದ್ದು ನಡೆಯಹತ್ತಿದ. ಇನ್ನೊಂದತ್ತು ಮಾರು ನಡೆದರೆ ಅವತ್ತು ಸೀತಾಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ ತಾಣ. ಕೊಂಚ ನವಿರಾಗಿ ತೀಡತೊಡಗಿದ್ದ ತಂಗಾಳಿ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನಿಗೆ ಹಿತವೆನಿಸಿತು. ಕೊಳ್ಳದ ತಳದಿಂದ ಯಾವುದೋ ಹಕ್ಕಿಯೊಂದರ ಸಿಳ್ಳಿನಂತಹ ದನಿಯೊಂದು ಕತ್ತಲೆದೆಯನ್ನು ಸೀಳುತ್ತಾ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ಮಗ ಗಾಂಧಿ ಸಾಕಿ ಸಲಹಿದ್ದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸಂಸಾರ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಕ್ಕಿ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಇಂಥದ್ದೇ ಸಿಳ್ಳು ಹೊಡೆದು ಕೂಕಾಕುತ್ತಿತ್ತು. ಮಗ ಬದುಕಿದ್ದರೆ ತನ್ನ ಬಾಳಿನ ಪಯಣ ಊರಿನ ಸುತ್ತಲೇ ಗಿರಕಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿನ ಹೊಲ, ಮನೆ, ಗಿಡ, ಮರ, ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳೇ ತನಗೆ ನಿತ್ಯದ ಸಂಗಾತಿಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಮ್ಮೆಗೆ ಎತ್ತಿ ಕುಕ್ಕಿದಂತೆ ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಲಯ ತಪ್ಪಿದ್ದು, ಅದು ಗದುಮಿದ್ದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದು... ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನೊಳಗೆ ಸಂಕಟ ಸೂಡಾಡತೊಡಗಿತು. ಅದೀಗ ಆ ಚಣಕ್ಕೆ ಅವನಿಗೆ ಬೇಡವಾದ ನೆನಪಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಮರೆಸಲು ನಾವಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬಂತೆ ಮೊದಲು ಕೂಗಿದ ಹಕ್ಕಿಯ ಕೂಗಿಗೆ ತಾನು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ದಾರಿಯ ಮೇಗಡೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಹಕ್ಕಿ ಅದೇ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಓಗೊಟ್ಟಿತು. ಅವುಗಳ ಕರೆ ಮತ್ತು ಓಗೊಡುವಿಕೆಗಳು ಕತ್ತಲೆದೆಯ ನೀರವತೆಯಲ್ಲಿ ಅನುರಣಿಸತೊಡಗಿದವು. ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನೊಳಗಿನ ಸಂಕಟದ ಕಾವು ಕೊಂಚ ಕುಗ್ಗಿತು. ಅದರೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗಿನ ನಿನಾದ ನೆಲೆಸತೊಡಗಿತು. ಸಂಜೆಯಿಂದ ಮುನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಮುಖ ತೋರತೊಡಗಿದ್ದವು.

ಇನ್ನೇನು ಆ ಕೂಡಿಕೆಯ ತಾವಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ ಅನ್ನುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನಿಗೆ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಏನೋ ಜರುಕಿದಂಥ ಸದ್ದಾಯ್ತು. ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿ ಹೊಂಚು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದೆಯಾ ಅಂತ ಗಕ್ಕನೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಿದ. ಮಸಿಗತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಏನೊಂದೂ ಗೋಚರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಯಾವೊಂದು ಸದ್ದೂ ಕಿವಿಗೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಚಣ ನಿಂತಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಸುತ್ತಲೂ ದಿಟ್ಟಿಸಿದ. ತಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅಥವಾ ಅದು ಮನಸ್ಸಿನ ಭ್ರಾಂತೋ ಅಂತ ಯೋಚಿಸಿದ. ಮತ್ತೆ ಸದ್ದಿನ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಆಗದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದು ಭ್ರಾಂತೇ ಇರಬೇಕು ಅನ್ನುವ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಮತ್ತೆ ಒಂದೆರಡು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸದ್ದು. ನಿಂತಲ್ಲೇ ಮೈಯ್ಯೆಲ್ಲಾ ಕಣ್ಣಾದ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ. ಒಂದು ಪಕ್ಷ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಧಾಳಿಯಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡುವ ಮನಸ್ಸಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಆಯುಧವಾಗಲಿ ಅವನಿಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂಗೂ ಕೊನೆಯಾಗಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೆ ಆಗಿ ಬಿಡಲಿ ಅಂದುಕೊಂಡ. ಹಂಗಾಗಿ ಮತ್ತೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಲು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಇದುವರೆಗಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳಿಸಿರುವುದು ಇಂಥ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತಗಳೇ ತಾನೇ. ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದಂತೆಲ್ಲಾ ಅವುಗಳು ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂಥ ಜೀರ್ಗುಣಿಕೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಹಂಗಾಗಿ ಅವು ತೋರಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ನಡೆಯಬಲ್ಲೆನಷ್ಟೇ!

ಸದ್ದು ತೀರಾ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ಪೂರಾ ಹಿಂದೆ ಬಂದು ನಿಂತಿತು. ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನೂ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ನಿಂತ. ಒಂಚೂರು ಕೊಸರಾಡಿದ ಸದ್ದಿಗೆ ಕೈಗಳೆರಡು ಮೂಡಿ, ಅವು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನನ್ನು ಬಳಸಿದವು. ಅವುಗಳ ಆ ಮೆಲು ಸ್ಪರ್ಷ, ಏರಿಳಿತದ ಉಸಿರಾಟ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಿತು. ಮರುಚಣವೇ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಮುಖಕ್ಕೆ ಮುಖವಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೆ ಸೀತಾ! ಅಯ್ಯೋ ಇದೆಂಥಾ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆ? ಈ ಚಣದವರೆವಿಗೂ ಯಾವುದನ್ನು ಮೀರಬೇಕು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಏನೆಲ್ಲಾ ತಕದಿಮಿಗಳಿಗೆ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗಿದ್ದೆನೋ, ಈಗ ನೋಡಿದರೆ ಅದೇ ತಿರುಗಾಮುರುಗಾ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಏಕಾಏಕಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಿಳಿದು ಬಿಟ್ಟಿದೆ. “ಅಯ್ಯೋ ಸೀತಾ ಇದೇನು ಈ ಕತ್ಲಲ್ಲಿ ಅದೂ ಒಬ್ಬಳೇ?” ಅಂದ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ. ಅದು ಕಾಡಿನೆದೆಯ ಮಾತುಗಳಂತೆ ಅಪರಿಚಿತ ಅನಿಸಿತು ಸೀತಾಳಿಗೆ. “ನೀವು ಸಂಜೆಯಿಂದ ಒಂಥರಾ ಇದ್ದದ್ದನ್ನ ನೋಡ್ತಿದ್ದೆ. ಎಷ್ಟೋ ಹೊತ್ತಾದ ಮೇಲೆ ಯಾವಾಗ ನೀವು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೊರಟಿರೋ ನಿಮ್ಮ ಹಿಂದೆಯೇ ಬಂದೆ,” ಅಂದಳು ಸೀತಾ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಮುಖವಿಟ್ಟು.

ಅಂದು ಸೀತಾಳ ತುಟಿಗೆ ಮುತ್ತಿನ ಮಳೆಗರೆದಿದ್ದ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನ ತುಟಿಗಳು ಆ ಚಣ ಸೀತಾಳ ಹಣೆಗೊಂದು ಹೂ ಮುತ್ತಿಟ್ಟವು. ಆ ಮುತ್ತಿನಲ್ಲಿದ್ದ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಸೀತಾಳನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಆದರೂ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಿದಳು. ಆ ಅಪ್ಪುಗೆಯನ್ನು ಮೆಲ್ಲನೆ ಸಡಿಲಿಸಿಕೊಂಡು ಸೀತಾಳನ್ನು ಹತ್ತಿರಲ್ಲಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನತ್ತ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋದ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ. ಅದರ ಹಾಸಿನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕೂತರು. ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ ಆ ಚಣ ಮಿಲನದ ಕಾತರದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸೀತಾಳಿಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಯ್ತು. ಅಂತೆಯೇ ತಾನೇ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಮುಜುಗರವಾಯ್ತು. ಆ ಮುಜುಗರದ ಜೊತೆಗೆ ಎಂದಿನ ಅಸಹಾಯಕ ಭಾವವೊಂದು ಅವಳೊಳಗೆ ಆಡತೊಡಗಿತು. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವಳು ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನಿಂದ ಒಂಚೂರು ಅತತಕ್ಕೆ ಸರುಕಿದಳು.

ಅದೆಷ್ಟೋ ಹೊತ್ತು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಮಾತುಗಳು ಮೂಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಕುಳಿತಿದ್ದ ಕಲ್ಲು ಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಮರವೊಂದರ ಕೊಂಬೆ ಬಾಗಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅದರೆಡೆಯಿಂದ ಘಮಲೊಂದು ತೇಲಿ ಬರುತಿತ್ತು. ಮೊದಲಿನ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗು ಪ್ರತಿ ಕೂಗುಗಳು ನಿಂತೋಗಿದ್ದವು. ಬದಲಿಗೆ ಅವರುಗಳ ಎದುರಿಗಿದ್ದ ಕೊಳ್ಳದ ಕಡೆಯಿಂದ ನರಿಗಳ ಕೂಗು ಶುರುವಾಗಿತ್ತು. ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಗೆ ಮುಂಚಿಗಿಂತ ಹೊಳಪು ಬಂದಿತ್ತು. ಆ ಹೊಳಪು ಕತ್ತಲಿನ ಕಂದನಂತೆ ಸುತ್ತಲಿನ ಗಿಡಮರಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮೇಲೋಗಿದ್ದ ಮಿಂಚುಳುಗಳ ಹಿಂಡು ಅಲ್ಲಿ ನೀವಿರದ್ದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆವು ಎಂಬಂತೆ ಅವರ ಸುತ್ತಲೂ ಮಿಣುಕತೊಡಗಿದವು. ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನೇ ಎದ್ದು ಅವಳ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಅವಳೆದುರಿಗೆ ಕೂತ. ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನೂ ಅವಳ ಭುಜದ ಮೇಲಿಟ್ಟ. ಕೇವಲ ವಲ್ಲಿಯಿಂದ ಕವುಕಂಡಿದ್ದ ಅವನ ಅಂಗಿ ಇಲ್ಲದ ಮೈ ಸೀತಾಳನ್ನು ಕೆಣಕಿತು. ಮೈ ಬಿಸಿಯಾಗತೊಡಗಿತು. ಮೆಲ್ಲಗೆ ಭುಜದ ಮೇಲಿದ್ದ ಅವನ ಕೈಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಷಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದೆಳೆದು ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು. ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನ ಒಂದು ಕೈ ಸೀತಾಳ ಮೇಲಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಳ ಕೆದರಿದ ತಲೆಯನ್ನು ನೇವಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ನೇವರಿಕೆ, ಆ ಸ್ಪರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯ ಬದಲಿಗೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯದ ಸಳುಕಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಸೀತಾಳಿಗೆ ಅರಿವಾಗತೊಡಗಿದ್ದೇ ಅವಳು ಅಪ್ಪುಗೆಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನನ್ನೇ ದಿಟ್ಟಿಸಿದಳು. ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಮದ ಕಾವಿನ ಬದಲು ಪ್ರಸನ್ನ ಭಾವವೊಂದು ಆಡುತ್ತಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆಗೇ ಬೆಚ್ಚಿದಳು. ಎದ್ದವಳೇ ಹೊರಡಲು ಅನುವಾದಳು. ಅವಳ ಕೈ ಹಿಡದು ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ, “ತಳ ಕಾಣದ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬೀಳೋದು ಬೇಡ ಅನಿಸುತ್ತೆ ಸೀತಾ. ಅದೇನು ಒಂದು ಸಾರ್ತಿಗೆ, ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಗಿಯುವ ಮಾತೆ? ಮತ್ಮತ್ತೆ ಹೆಡೆಯೆತ್ತಿ ಆಡುವ ಅದರ ಹೊಡೆತವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ತ್ರಾಣವೆಲ್ಲಿದೆ ನಮಗೆ? ಹೆಂಗೋ ಆಟೋ ಈಟೋ ನಿಸೂರಾಗಿರುವ ಈ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ...” ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನ ಕಂಗಳು ತುಂಬಿ ಬಂದವು. ಗಂಟಲು ಕಟ್ಟಿತು. ಸೀತಾಳಿಗೆ ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನ ಮಾತುಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವಳಲ್ಲೂ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಗಳಾಡಿದವು. ಅವಮಾನದ ಬಳ್ಳಿಯೊಂದು ತನ್ನನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗಿ ಕಂಪಿಸಿದಳು.

ಗದ್ದಿಗಪ್ಪ ತನ್ನ ಗತಕಾಲದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸೀತಾಳನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವಮಾನದ ಬಳ್ಳಿ ಹಂಗೇ ಕರಗತೊಡಗಿತ್ತು. ಗದ್ದಿಗಪ್ಪನ ಬಗ್ಗೆ ಮಮಕಾರ ಮೂಡಿತು. ಈವರೆವಿಗೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ, ದಿನವೂ ಅವುಗಳಿಂದ ಸುಟಿಕೆ ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ, ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಿಚ್ಚಿ ಹೇಳಿ ಹಗುರಾಗಬೇಕು ಅನಿಸಿತು ಸೀತಾಳಿಗೆ. ಬೀಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೇಗಾಳಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ ಸೀತಾಳ ನರನಾಡಿಗಳೊಳಗೆ ಅದು ಹೊಸಾ ಚೈತನ್ಯವೊಂದು ಹೊಸರಾಡಿಸಿತು.

ಕೃತಿ : ಗಂಗಪಾಣಿ (ಕಾದಂಬರಿ)

ಲೇಖಕರು : ಎಸ್. ಗಂಗಾಧರಯ್ಯ

ಪ್ರಕಾಶನ : ಜೀರುಂಡೆ ಪುಸ್ತಕ, ಬೆಂಗಳೂರು

ಪುಟ : 248

ಬೆಲೆ: ರೂ. 280

ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ: ವಿನಯ ಸಾಯ

ಖರೀದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ : 9742225779

ಎಸ್ ಗಂಗಾಧರಯ್ಯ

ಕತೆಗಾರ, ಅನುವಾದಕ ಎಸ್. ಗಂಗಾಧರಯ್ಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಈಗ ತಿಪಟೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 'ನವಿಲ ನೆಲ', 'ಒಂದು ಉದ್ದನೆಯ ನೆರಳು', ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು, ‘ಬಯಲ ಪರಿಮಳ’ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ; ವೈಕಂ ಕಥೆಗಳು, ಲೋರ್ಕಾ ನಾಟಕ, ಚಿಂಗೀಝ್ ಐತ್ಮತೋವ್ ಕಾದಂಬರಿ ಜಮೀಲಾ, ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. 'ವೈಕಂ ಕಥೆಗಳು’ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ 1996ರ ಸಾಲಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ/ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿರುವ ನಿಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳ ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ team@konaru.org

ಇದನ್ನೊಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣಾಡಿಸಿ…

ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಅತಿಥಿಗಳು ಬಂದಾಗ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಗೆ ಓಡಿ ಒಂದು ವಾಟಿ ಚಹಾ ಪುಡಿ ತರುವುದು, ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿನ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಗೆಳೆಯನ ಬೂಟು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು, ಊರಿನ ಕೊನೆಯ ಬಸ್ಸು ತಪ್ಪಿದರೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಮೀಪದ ಅಪರಿಚಿತರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಇಷ್ಟದ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಬಳಸಿ ಮಾಗಿದ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೆ ಕಾಲು ಕಿಮ್ಮತ್ತಿಗೆ ಪಡೆದು ಎದೆಗವಚಿಕೊಂಡು ಮನೆಗೆ ತಂದು ಹೊಸ ಬೈಂಡ್ ಹಾಕಿ ಓದಲು ಆರಂಭಿಸುವುದು.. ಎಲ್ಲವೂ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಋಣದ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಬರವಣಿಗೆ ಸಹ ಅದರದೇ ಒಂದು ಕಿಂಚಿತ್ ಆಚರಣೆ.
ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ

ಮಿಸ್ ಕೋಡಂಗಿಯ ವ್ಯಾನಿಟಿ ಬ್ಯಾಗ್

ಶಾಲೆ, ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ನಾನಾ ನಮೂನೆಯ 'ಛದ್ಮವೇಷ' ಅಥವಾ 'ಫ್ಯಾನ್ಸಿ ಡ್ರೆಸ್' ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡೇ ಬೆಳೆದವರು ನಾವೆಲ್ಲ. ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವುದು, ಅಣಕ ಮಾಡುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಇದರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದು ನಮ್ಮ ಊರಿನ ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಗಣ ಅಥವಾ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಚಕ್ಕಡಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧ ವಿಧ ವೇಷಧಾರಿಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ನಮ್ಮ ಪಾಲಿನ ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ ಅದು ಅಥವಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ಡೇ ಮೆರವಣಿಗೆ ಹಾಲಕ್ಕಿ ಸಮುದಾಯದವರ ಸುಗ್ಗಿಯ ಆಚರಣೆಯ ಕಲಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂಭ್ರಮದ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಸಂಜೆ ಅದು. ಟೇಲರ್, ಪೋಸ್ಟ್‌ಮನ್‌, ಭೀಮ, ಹನುಮಂತ, ಶನಿ ಹೀಗೆ ನಾನಾ 'ನಮ್ಮಿ' ವೇಷ, ಭೀಮನ ಕೈಲಿ ಗದೆಯ ಬದಲಿಗೆ ತೆಂಗಿನ ಹೆಡೆ ಪೆಂಟೆ. ಹನುಮಂತನ ಸುರುಳಿ ಸುರುಳಿ ಬಾಲದ ತುದಿಗೆ ಸುರುಸುರು ಬತ್ತಿ ಇದ್ದರೆ, ಪೋಸ್ಟ್‌ಮನ್‌ 'ಕಾಗದ ಉಂಟ್ರೋ, ಮನಿ ಆರ್ಡರ್' ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತ ಸೈಕಲ್ ಮೇಲೆ ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ ಘನಕಾರ್ಯ ಇದ್ದವನಂತೆ ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದ. ಕೆಲವರಿಗೆ, “ಓಯ್ ನಿಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಕಾಗದ ಬಂದಿದೆ' ಎಂದು ಹರುಕು ರದ್ದಿ ಕಾಗದ ಕೊಟ್ಟು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ನಡುವೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಗಮನವನ್ನು ತುರ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೆಳೆಯುವ ವೇಷ ಅಂದರೆ ಅದು 'ಲೇಡಿ'. ಹೌದು. ಹೆಂಗಸಿನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ಗಂಡಿನ ಆ ಚಕಪಕ ಸಣ್ಣ ಲಂಗ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಬಣ್ಣದ ಬೆಲ್ಟು, ಬೆಳದಿಂಗಳ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಳದಿ ಅಂಚಿನ ಕಡುಗಪ್ಪು ಕನ್ನಡಕ, ಚೌರಿಯಲ್ಲಿ ಪುಟಾಣಿ ಚಕಪಕ ಬಲ್ಬುಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಿವ್ಯ ಬ್ಯಾಂಡು ಮತ್ತು ಕೈಲಿ ಒಳ್ಳೆ ಆಟಿಗೆಯ ಗಿರಗಿಟ್ಟೆಯಂತೆ ಬೆರಳ ಸುತ್ತ ಚಿಮ್ಮಿಸುವ ವ್ಯಾನಿಟಿ ಬ್ಯಾಗು, ಅದು ಬೇಗಡೆ ಕಾಗದದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿ ಚಕಪಕ ಮಿನುಗುತ್ತಿತ್ತು, ಕೆಲವು ಸಿಗರೇಟು ಪ್ಯಾಕುಗಳೊಳಗೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಹಳದಿ ಬೇಗಡೆಯ ಕಾಗದದಂತೆ.

ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಆಗ ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಸುಳಿವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಭವಿಷ್ಯದ ಹೊಳಹಿನಂತೆ, ಈ 'ಲೇಡಿ'ಯ ಸ್ವರೂಪವಿತ್ತಲ್ಲ ಅಂತ ಈಗ ಕೌತುಕ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಆ 'ಲೇಡಿ' ಮಾತಾಡುವುದು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. 'ಗುಡ್ ಮಾರ್ನಿಂಗ್, ಹೌ ಡು ಯು ಡು, ಟಾಟಾ, ಬೈಬೈ' – ಎಂದಾಕೆ ಎಲ್ಲರತ್ತ ಕೈಬೀಸಿ ಒಂದು ಕೈಲಿ ಸಿಗರೇಟನ್ನೂ ಸೇದುತ್ತ ಚಿಮ್ಮುತ್ತ ನಡೆದರೆ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಂಗಳೆಯರಿಗೇ ಭಯಂಕರ ಸಂಭ್ರಮವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೇಕೆ ಹಾಕಿ ಖುಷಿ ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ನಡುವೆ ನಿಜವಾದ ಹಾವನ್ನು ಕೊರಳಿಗೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡ ಮುಖಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ನೀಲಿ ಮೆತ್ತಿಕೊಂಡ ಈಶ್ವರರೂ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ಚಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ, ಟೇಲರ್ ವೇಷದವನು, ಕಿವಿಗೆ ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಸಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೈಲಿ ಟೇಪ್ ಹಿಡಿದು ಗಿರಾಕಿಗಳ ವೇಷ ಹಾಕಿದವರ ಸೊಂಟದ ಮಾಪು ಹಿಡಿಯುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕಚಗುಳಿ ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನೂ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನೂ ನಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಸ್ತ್ರೀ ಗಿರಾಕಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕಂತೂ ಕುಬುಸದ ಮಾಪಿನ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಕಂಕುಳಿಗೆಲ್ಲ ಕಚಗುಳಿ ಇಡುತ್ತ, ಆಕೆ ಆವೇಶದಿಂದ ಹೌಹಾರಿ ನಾಚುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಜನರಿಗೆ ರಂಜನೆಯ ರಸದೌತಣವನ್ನು ಈಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಹೀಗೆ ದೈನಿಕದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದ, ಆದರೆ ಎಟುಕದ, ನಿಲುಕದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಲೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಂಗಿಸುತ್ತಲೇ ಅದರಾಚೆ ಹೋಗುವ ನೆಗೆತ ಇದು. ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ (halloween) ಮೆರವಣಿಗೆ, ಆಶಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಇದ್ದರೂ ಸಮುದಾಯದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಛದ್ಮವೇಷದ ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹಗರಣಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಿಲ್ಲ.

ಶಾಲೆ, ಕಾಲೇಜುಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಛದ್ಮವೇಷಗಳೂ ಆಯಾ ಊರಿನ, ಪರಿಸರದ ಪ್ರತಿಫಲನಗಳೇ ಆಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ರೈತ, ವ್ಯಾಪಾರಿ, ಬಳೆಗಾರ, ರೈಲ್ವೇ ಕೂಲಿ, ಮೀನುಗಾರ್ತಿ, ಡಾಕ್ಟರ್, ಕೈಲಿ ಬೆತ್ತ ಹಿಡಿದ ಟೀಚರ್ ಹೀಗೆ. ನೋಡಿದ ಸಿನಿಮಾ, ನಾಟಕ, ಟೆಲಿವಿಜನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಿತವಾದ ಸಂಗತಿಗಳೂ - ಬರತೊಡಗಿದವು. ಒನಕೆ ಓಬವ್ವ, ಕಿತ್ತೂರ ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಕ್ಯಾಲೆಂಡರಿನಿಂದಲೇ ಹುಬೇಹೂಬು ಇಳಿದು ಬಂದಂತಿದ್ದ, ಕೈಗೆ ಮುಡಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮಾಲೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಶ್ವೇತಾಂಬರಿ ಶಕುಂತಲೆ, ಮುಂಡಾಸು ಸಂಭಾಳಿಸುವಲ್ಲೇ ಕಂಗಾಲಾಗಿ ನಿರತನಾದ ಪುಟಾಣಿ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ, ಕೋಟು ಹಾಕಿದ ಕುವೆಂಪು, ಕೊಡೆ ಹಿಡಿದ ಬೇಂದ್ರೆ, ಮುಖದ ಎದುರು ಟಿವಿಯಂಥ ಚೌಕತೂತಿನ ರಟ್ಟು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಬಂದು ನಿಂತು ವಟವಟಗುಡುವ ವಾರ್ತಾವಾಚಕಿ, ರಟ್ಟಿನ ಮರದಲ್ಲಿ ಮುಖ ತೂರಿಸಿ, 'ನಾನು ಮರ ನಿಮಗೆ ಪ್ರಾಣವಾಯು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಕಡಿಯಬೇಡಿ' ಎನ್ನುವ ವನದೇವಿ... ಹೀಗೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟುವಾಗ ಪಾಲಕರು ಅತ್ತ ವೇಷಧಾರಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ನೋಡದೆ ಇತ್ತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನೂ ನೋಡದೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಮುಖವನ್ನೇ ನೋಡುವರು.

ಸುಮಾರು ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿಯ ಒಂದು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಛದ್ಮವೇಷ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಒಂದು ವೇಷ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವಾದವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ, ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್, ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಪೊಲೀಸ್, ಕರಮ್‌ಚಂದ್, ಪಾನ್‌ವಾಲಾ - ಇವರೆಲ್ಲರ ನಡುವೆ ಪುಟ್ಟ ಸೀರೆ ಉಟ್ಟು, ದೊಡ್ಡ ಮಂಗಳಸೂತ್ರ ತೊಟ್ಟು, ಬಾಸಿಂಗ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಎಳೆ ಮದುವಣಗಿತ್ತಿ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಕಲಕಿಬಿಟ್ಟಳು. ಏಕೆಂದರೆ, ಅವಳು ಒಂದು ಕೈಲಿ 'ವರದಕ್ಷಿಣೆ' ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದ ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ ಕ್ಯಾನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಬಂದು ನಿಂತಿದ್ದಳು ಒಂದೂ ಮಾತನ್ನೂ ಆಡದೆ! ಯಾವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ವಿವರಣೆಯ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ ದಾರುಣ ವಾಸ್ತವದ ಎಳೆಯೊಂದನ್ನು ಜಗ್ಗಿ ಬಿಟ್ಟ ಆ ಎಳೆ ಮದುಮಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಹುಮಾನ ಬಂತು. ಆದರೆ, ಅನಂತರ, ಅಳವನ್ನು ಮೀರಿದ ದಾರುಣತೆಯನ್ನು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೇ ಬಿತ್ತುವುದು ಸರಿಯೆ? ಅದು ವಯಸ್ಕರ, ಪಾಲಕರ ನಿಲುವಾಗಲಿಲ್ಲವೆ? - ಹೀಗೆಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂದವು. ಅದಕ್ಕೆ ಮಕ್ಕಳು ಟಿವಿ ಸೀರಿಯಲ್ಲು, ಸಿನಿಮಾ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲವೆ, ಅವರ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಅದು ಬರುವುದಿಲ್ಲವೆ, ಅವರ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲೇ ವಧೂ ದಹನದಂಥ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಆಗಿರಬಹುದಲ್ಲವೆ? ಎಂಬ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೂ ಬಂದವು. ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತ, ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೇ ವಿಕೃತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಥ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಿದಂತಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆ ಎಂದೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ದಿನ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು.

ಹೀಗೆ ಛದ್ಮವೇಷಗಾರಿಕೆ ಆಗಾಗ ಆಯಾ ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಪನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಕೇವಲ ವೇಷಭೂಷಣಗಳ ವಿಶೇಷತೆಗೆಂದೇ ಇರುವ ಕೊಡಗಿನ ಮಹಿಳೆ ಅಥವಾ ಗುಜರಾಥಿ ಮಹಿಳೆ ಅಥವಾ ನರ್ಸು - ಇಂಥವು ನಿರುಪದ್ರವಿಯಾದ ಛದ್ಮವೇಷಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ 'ಭಿಕ್ಷುಕ', 'ಹುಚ್ಚ', 'ಮೂಗ', 'ಅಂಧ' - ಹೀಗೆಲ್ಲ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹೊಂದಿದ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿ ಛದ್ಮವೇಷಗಳೂ ಅಣಕಗಳೂ ರಂಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರು ಊರಲ್ಲೇ ಇರುವ ಅಂಥ ನಿಜವಾದ ಅಸಹಾಯಕ ಭಿನ್ನರನ್ನು ನೋಡಿ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದರೆ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಭಯಂಕರ ಕಲ್ಪನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದುಂಟು. ಈ ಕೃತ್ಯ ಆ ಬಗೆಯ ಅಸಂಖ್ಯ ಭಿನ್ನರಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಕಿಂಚಿತ್ ನೆರವನ್ನೂ ನೀಡದೆ, ಅವರ ಕುರಿತ ಕಾಳಜಿಯನ್ನೂ ಅರಿವನ್ನೂ ಎಚ್ಚರಿಸದೆ, ಅವರನ್ನು ಅಣಕ ಮಾಡಿ ಹಂಗಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಚೂರೂ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಅಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಜನೆ ಇದು.

ಮತಿಭ್ರಮಣೆಗೊಳಗಾದ ಭಿಕ್ಷುಕಿ ಅಂದ ತಕ್ಷಣ ಕೆದರಿದ ಕೂದಲು, ಹರಕು ಕಾಗದಗಳು, ವಿಚಿತ್ರ ಹಾವಭಾವ, ಹರಕಲು ಸೀರೆ, ನಾಟಕೀಯ ಚೀರಾಟ, ದೃಷ್ಟಿಮಾಂದ್ಯರು ಅಂದ ತಕ್ಷಣ ಕೈಲಿ ಕೋಲು ಹಿಡಿದು ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಕೈ ಮುಂದು ಮಾಡಿ (ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಭಾವ) ಎಡವುತ್ತ ನಡೆಯುವುದು, ಎಡವಿದಾಗೆಲ್ಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೃಂದ ಕೇಕೆ ಹಾಕಿ ನಗುವುದು – ಇವೆಲ್ಲ ಅಕ್ಷಮ್ಯ ಸಂಗತಿಗಳು, ಮಾನವೀಯ ಕಳಕಳಿಯನ್ನೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಎಚ್ಚರಿಸದ ಇಂಥ ಕಲಾಪ ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅಸೂಕ್ಷ್ಮಗೊಳಿಸು ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ, ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಭಿನ್ನರಿರುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಮೂಕ ಹತಾಶ ವೇದನೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂಥವರ ಬಗ್ಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಕರು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಸಹ ಮಕ್ಕಳ ಮನೋಭೂಮಿಕೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಅಥವಾ ಕೈ, ಕಾಲು ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವವರನ್ನೂ ಸ್ಫೂಲಕಾಯರನ್ನೂ ಎತ್ತರ ಕಡಿಮೆ ಇರುವವರನ್ನೂ ಸಹ ಸಮಾಜ ತುಂಬ ಅಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಇತರ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಚುರುಕನ್ನು, ಕಸುವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರ ಅಗತ್ಯ ಇದೆ. ಅವರನ್ನು ಭಿನ್ನ ಸಮರ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಬೇಕಿದೆ. ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಒಂದು ನಿಷ್ಟ್ರಯೋಜಕ ‘ಕನಿಕರ’ದ ಅಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನೂಕಿ ಛದ್ಮವೇಷ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಸ್ಥಿರ ಚಿತ್ರವಾಗಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಸಾಹಿತ್ಯ, ಚಲನಚಿತ್ರ, ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಬರುವ ರೀತಿಯೇ ಬೇರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಘರ್ಷದ, ಕಥನದ ಯಾನ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದೊಂದು ಚಪ್ಪಟೆ ಸ್ಥಿರ ಚಿತ್ರವಾಗದೆ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಪಾತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರೊಡನೆ ಒಂದು ನಂಟು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲೂ ನಡೆಯುವುದು ಪರಕಾಯ ಛದ್ಮವೇಷವೇ. ಮನುಜ ಪ್ರಪಂಚದ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಪೃಥಃಕ್ಕರಿಸಿ ಹಾಯುವ ಛದ್ಮವೇಷಗಾರಿಕೆ ಅದು. ಪ್ರತಿ ವೇಷವೂ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಜೀವನದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ. ವಾಡಿಕೆಯಿಂದ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪದದ ಅರ್ಥ ಕೇವಲ ಕನಿಕರ ಅಥವಾ ಕರುಣೆ ಎನ್ನುವಷ್ಟು ಸರಳೀಕೃತಗೊಂಡಿದೆ. ಸಹ ಅನುಭೂತಿ ಅದು. ಅಂತರಂಗದ ನಿಲುಕು ಅಥವಾ ವಿಸ್ತರಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಇಲ್ಲ. ಇಂಥ ಸಹಾನುಭೂತಿಯ, ಪರಾನುಭೂತಿಯ ಛದ್ಮಗಾರಿಕೆಯ ಪರಮ ರೂಪಕವೇ ಕೋಡಂಗಿ ಅಥವಾ ವಿದೂಷಕ, ಯಕ್ಷಗಾನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಲ್ಲ ನಾಟಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲೂ ಮಂಡಿತ ಕಥಾನಕದ alter-ego ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ಸಾಕ್ಷಿಪ್ರಜ್ಞೆಯಂತೆ ಕೋಡಂಗಿ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಉತ್ತರದ ಹಂಗಿಲ್ಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದೇ ಅವನ ಕೆಲಸ. ಕಥನಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ವ್ಯಾನಿಟಿಯ, ಜಂಭದ ಕೊಬ್ಬು ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆ ಬಲೂನಿಗೆ ಸೂಜಿ ಮೊನೆ ಚುಚ್ಚುವುದೂ ಅವನ ಕೆಲಸ.

ಛದ್ಮಗಾರಿಕೆಗೆ ಒಂದು ದಾರ್ಶನಿಕ ಶುಶ್ರೂಷೆ ನೀಡಿದ ಮಹಾನ್ ಕೋಡಂಗಿ ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್‌! ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ನ ‘ತನ್ನ ನೋವನ್ನು ಮರೆಸಿ ಲೋಕವನ್ನು ನಗಿಸುವ ಜೋಕ‌ರ್’ನ ಕಲ್ಪನೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಳೀಕೃತವಾದದ್ದು. ದಶಕಗಳಷ್ಟು ತಯಾರಿ ಮಾಡಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದ ಅವನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಮೂರಂಕಿನ ‘ಮೇರಾ ನಾಮ್ ಜೋಕ‌ರ್’ ಜನಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯದೇ ಹೋದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ನಡೆದಿದೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಅದರ ಸೋಲಿಗೆ ಎರಡು ಮಧ್ಯಂತರಗಳ ಕಥನದ ಸುದೀರ್ಘತೆ ಅಥವಾ ಭಗ್ನ ಪ್ರೇಮದ ಸರಮಾಲೆ - ಇವು ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಚಿತ್ರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮೆರೆದ ಕೋಡಂಗಿಯ ಆತ್ಮ ಮರುಕ ಅಥವಾ ಆತ್ಮಸಮ್ಮೋಹ. ಅದೇ ಆ ಚಿತ್ರದ ಜೀವಾಂಶವನ್ನು ನಿಸ್ತೇಜಗೊಳಿಸಿತು. ತನಗಾದ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಸಿಂಗರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಹಾನುಭೂತಿಗಾಗಿ ಯಾಚಿಸುವ ಜೋಕರ್‌ ವೀಕ್ಷಕನನ್ನು ಸೆಳೆದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ‘ಚೋರ ಚರಣದಾಸ’ ನಾಟಕದ ಕಳ್ಳ ಚರಣದಾಸ, ಚಾಪ್ಲಿನ್ ಶಾಲೆಯ ಅದ್ಭುತ ಪಾತ್ರ. ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮೂರ್ಖ, ಮೃಚ್ಛಕಟಿಕದ ಅಸಂಗತ ಶಕಾರ, ತೆನಾಲಿರಾಮ, ಮುಲ್ಲಾ ನಸ್ರುದ್ದೀನ್, ಬೀರ್‌ಬಲ್ ಇವರೆಲ್ಲ ಅಂಥ ಛದ್ಮಭೂಷಣರೇ. ಆತ್ಮ ವಿಮುಖತೆಯೇ ಅವರೆಲ್ಲರ ಛದಗಾರಿಕೆಯ ಚಿಮ್ಮುಹಲಗೆ.

ಆತ್ಮ ನಿವೇದನೆ, ಆತ್ಮ ಪರಾಮರ್ಶೆ, ಆತ್ಮ ವಿಮುಖತೆ ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ ಈ ಆತ್ಮ ಅನ್ನೋದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಥವಾ ಪಾತ್ರದ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಪಾದಕನ ಅಥವಾ ನಿರೂಪಕನ ಆತ್ಮವಾಗದೆ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಬೆರೆತು ಹೋಗಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಆತ್ಮ ಎಂದು ಅಂದುಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿ ದರ್ಶನದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆತ್ಮ ವಿಮುಖತೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಕಲೆಯ ಹವಣು, ಚಡಪಡಿಕೆ, ಸ್ವಂತದಿಂದ ವಿಮುಖನಾದಾಗಲೇ ಅವನು ಕೋಡಂಗಿ! ಆಗಲೇ ಆತ ಮನುಜ ಸಮಾಜದ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗೆರೆ ದಾಟುವ ಮಾಯಾ ಕ್ಷಣ ಅದು. ಕೋಡಂಗಿಯ ಛದ್ಮಗಾರಿಕೆ ಎಲ್ಲ ಕಲೆಗಳ ಆತ್ಯಂತಿಕ ನೆಲೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪಕ. ‘ದರ್ಶನ’ ಕಲೆಯಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಎಲ್ಲವೂ ಹುಲು ‘ಪ್ರದರ್ಶನ’ ಕಲೆ ಮಾತ್ರ ಆಗಿ ಬಿಡುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಸಂಕಟದ ಮೂಲ ಕಾರಣ: ಕೇವಲ ಓರ್ವನಲ್ಲೇ ಮನೆಮಾಡಿದೆ ಎಂದುಕೊಂಡ ಆತ್ಮದ ಕುರಿತ ವ್ಯಾಮೋಹವೇ ಆಗಿದೆ. ಚೂರು ಕಣ್ಣುಜ್ಜಿ, ಕಣ್ಣೆತ್ತಿ ಆಚೆ ನೋಡಿದರೂ ಸಾಕು, ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಗರಣದ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನಿಟಿ ಬ್ಯಾಗ್ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಿರುವ ‘ಲೇಡಿ’ ಕಣ್ಣು ಹೊಡೆದು ನಕ್ಕು ನಮ್ಮನ್ನು ಛಕ್ಕೆಂದು ಗೆರೆ ದಾಟಿಸಿ ಬಿಡಬಹುದು.

ಕೃತಿ : ತಾರಿ ದಂಡೆ (ಪ್ರತಿಫಲನಗಳು)
ಲೇಖಕರು : ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ
ಪ್ರಕಾಶನ : ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ
ಪುಟ : 192
ಬೆಲೆ : 250
ಮುಖಪುಟ ಕಲೆ : ರಾವ್‌ ಬೈಲ್
ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ : ಅಪಾರ
ಖರೀದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ : 90191 90502

ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ

ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ವಾಸವಾಗಿರುವುದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ. ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಕಥೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಕವಿಗಳಾದ ಇವರು ಪ್ರಬಂಧ, ಅಂಕಣ ಬರಹ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಭಾಷಣೆ, ಗೀತರಚನೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಾರ ಬರೆವಣಿಗೆಗಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದವರು. ರಂಗದಿಂದೊಂದಿಷ್ಟು ದೂರ, ಕೋಟಿತೀರ್ಥ, ಶ್ರಾವಣ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ನೀಲಿಮಳೆ, ಒಂದು ಜಿಲೇಬಿ, ವಿಚಿತ್ರಸೇನನ ವೈಖರಿ- ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು. ತೆರೆದಷ್ಟೇ ಬಾಗಿಲು, ದಗಡೂ ಪರಬನ ಅಶ್ವಮೇಧ, ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ ಕಷಾಯ, ಬಣ್ಣದ ಕಾಲು, ತೂಫಾನ್ ಮೇಲ್, ಚಾರ್ ಮಿನಾರ್, ಅನಾರ್ಕಲಿಯ ಸೇಫ್ಟಿ ಪಿನ್‌- ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳು. ಸೇವಂತ ಪ್ರಸಂಗ, ಜತೆಗಿರುವನು ಚಂದಿರ, ಇತಿ ನಿನ್ನ ಅಮೃತಾ-ನಾಟಕಗಳು. ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ, ಶಬ್ದತೀರ ಇವು ಅಂಕಣಗಳು. ಎಲ್ಲೋ ಮಳೆಯಾಗಿದೆ- ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳ ಸಂಕಲನ.

ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ/ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿರುವ ನಿಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳ ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ team@konaru.org

ಇದನ್ನೂ ಕಣ್ಣಾಡಿಸಿ…